Khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio bước lên bục phát biểu tại phòng họp báo Nhà Trắng ngày 5/5, ông có vẻ rất hào hứng khi đảm nhận vai trò người phát ngôn của chính quyền trong ngày hôm đó.
Ông mỉm cười, nói đùa với các phóng viên, gọi họ dựa trên màu áo. Ông trả lời hàng loạt câu hỏi về các chủ đề từ giá xăng tăng cao cho đến kế hoạch tiếp kiến Giáo hoàng.
Khi đề cập đến cuộc chiến ở Iran, hay còn gọi là Chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng, ông Rubio tuyên bố “chiến dịch đã chấm dứt. Như Tổng thống đã thông báo với quốc hội, chúng ta đã hoàn tất giai đoạn đó. Giờ chúng ta chuyển sang Dự án Tự do”. Đây là nỗ lực của Mỹ nhằm hộ tống các tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz sau nhiều tháng mắc kẹt vì xung đột Iran.
Nhưng mọi thứ nhanh chóng thay đổi. Chỉ ba giờ sau đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tạm dừng Dự án Tự do, mới được ông công bố hôm 3/5. Sau đó, sáng 6/5, ông Trump gợi ý trong một bài đăng trên mạng xã hội rằng thực tế cuộc chiến vẫn chưa kết thúc.
“Nếu Iran đồng ý thực hiện những gì đã được thỏa thuận, chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng sẽ chấm dứt và eo biển Hormuz sẽ được mở cửa cho tất cả, gồm cả Iran. Còn không, chiến dịch ném bom sẽ bắt đầu và thật đáng buồn, nó sẽ ở mức độ và cường độ lớn hơn nhiều so với trước đây”, ông viết.
Đó là “cú quay xe” mới nhất của chính quyền trong chuỗi thông điệp gây bối rối về vị thế cũng như mục tiêu của Mỹ trong cuộc chiến. Những bình luận liên tục thay đổi của ông Trump đã làm xáo động thị trường, thử thách sự kiên nhẫn của các nhà lập pháp đảng Cộng hòa và khiến các đồng minh hoang mang khi họ đang cố ứng phó với những hệ lụy từ cuộc xung đột.
Sự khó đoán của ông Trump được cho là cách khiến các đối thủ mất phương hướng. Tuy nhiên, trong trường hợp lần này, người bị bối rối lại chính là Ngoại trưởng Mỹ, người đang kiêm nhiệm vai trò Cố vấn An ninh Quốc gia cho Tổng thống, theo Erica L. Green, nhà bình luận của NY Times.
Anna Kelly, phát ngôn viên của Nhà Trắng, cho biết sự thay đổi của ông Trump phản ánh thực tế diễn biến nhanh chóng tại thực địa và mong muốn của ông là giữ mọi phương án mở để đảm bảo rằng “giấc mộng hạt nhân của Iran bị loại bỏ vĩnh viễn”.
Kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2, lập trường của ông Trump thay đổi theo từng câu nói. Ông đã mô tả cuộc xung đột là một “cuộc chiến”, một “chuyến du hành” và gần đây nhất là “cuộc đụng độ nhỏ”.
Ông từng tuyên bố rằng Mỹ đã “thắng” cuộc chiến, rồi lại đe dọa sẽ xóa sổ nền văn minh của Iran nếu chính phủ nước này không đáp ứng thêm các yêu cầu. Ông nói rằng Iran không còn lãnh đạo nào, nhưng lại cho biết đang liên lạc với một số người “tuyệt vọng” tìm kiếm một thỏa thuận. Ông đe dọa sẽ tiếp tục ném bom, nhưng lại gia hạn lệnh ngừng bắn vào phút cuối.
Ông Rubio hôm 5/5 cũng tìm cách củng cố ý tưởng rằng Tổng thống sẽ không lùi bước trong xung đột, đôi khi bằng sự hài hước. Ông Rubio khuyến khích các lãnh đạo Iran “hãy tự xem lại bản thân trước khi tự hủy hoại mình theo hướng mà họ đang đi”, dẫn lời bài hát Check Yo Self năm 1992 của Ice Cube.
Tuy nhiên, ông khẳng định rằng Mỹ “không mong muốn một tình huống căng thẳng nào khác xảy ra. Chúng tôi thích con đường hòa bình hơn”.
Tommy Pigott, người phát ngôn của Bộ Ngoại giao, cho biết cuộc họp báo của ông Rubio phản ánh sự minh bạch của chính quyền.
“Một phần của việc đảm bảo người dân Mỹ được thông tin đầy đủ là phải cập nhật tình hình khi nó thay đổi theo thời gian thực”, ông Pigott nói. “Mục tiêu của Tổng thống Trump đã rõ ràng ngay từ đầu và thế giới an toàn hơn nhờ những kết quả quyết định của Chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng”.
Đến chiều 6/5, ông Trump lại tỏ ra lạc quan và nói với phóng viên trong Phòng Bầu dục rằng Mỹ đã có “những cuộc đàm phán rất tốt” với Iran trong 24 giờ qua. Ông nói căng thẳng hồi đầu tuần liên quan tới việc Iran bắn vào các tàu ở eo biển đã giảm bớt.
“Vài ngày trước đã là khoảng thời gian rất dài trong thế giới của chiến tranh”, ông nói.
Theo Hãng tin AP, ngày 4-4 (giờ địa phương), chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nộp đơn kháng cáo phán quyết của tòa sơ thẩm về việc buộc dừng thi công phòng khiêu vũ trị giá 400 triệu USD trong khuôn viên Nhà Trắng.
Trong hồ sơ kháng cáo, các luật sư của Cục Công viên quốc gia (NPS) trực thuộc Bộ Nội vụ nhấn mạnh việc đình chỉ thi công đang "gây ra những tổn hại nghiêm trọng về an ninh quốc gia cho Nhà Trắng, tổng thống cùng gia đình và đội ngũ nhân viên của ông".
Họ cũng khẳng định dự án bị đình chỉ không chỉ là một phòng khiêu vũ mà còn bao gồm hầm trú bom, các công trình quân sự và cơ sở y tế, đồng thời kêu gọi tòa phúc thẩm ra quyết định trước ngày 11-4.
Phán quyết tạm dừng thi công trên được thẩm phán liên bang Richard Leon đưa ra hôm 1-4, liên quan vụ kiện do một nhóm bảo tồn di sản lịch sử khởi xướng.
Khi đó ông kết luận rằng phía nguyên đơn có khả năng thắng kiện cao vì "không có đạo luật nào trao cho tổng thống thẩm quyền mà ông tuyên bố mình có" nếu không được Quốc hội phê duyệt.
Tuy nhiên ông Leon cũng cân nhắc đến tính phức tạp của việc dừng một công trình đang thi công giữa chừng nên cho phép hoãn thi hành án trong 14 ngày để chính quyền kịp kháng cáo.
Vấn đề an ninh quốc gia là trọng tâm tranh luận giữa hai bên. Phía chính quyền Trump cho rằng việc dừng xây dựng tạo ra lỗ hổng an ninh nguy hiểm cho tổng thống.
Trong đơn kháng cáo, NPS cho rằng tổng thống có "toàn quyền cải tạo Nhà Trắng" và cho rằng hiện trạng khuôn viên đang là một công trường mở khiến việc bảo vệ Nhà Trắng trở nên khó khăn hơn.
Cơ quan này cũng lo nếu không có phòng khiêu vũ, Nhà Trắng sẽ phải sử dụng các lều bạt, vốn "dễ bị tổn thương hơn rất nhiều trước tên lửa, máy bay không người lái và các mối đe dọa khác so với một cơ sở an ninh quốc gia được gia cố kiên cố".
Tuy nhiên thẩm phán Leon khẳng định ông đã xem xét các tài liệu mật do chính phủ cung cấp riêng và đi đến kết luận rằng việc tạm dừng thi công không gây phương hại đến an ninh quốc gia.
Ngoài ra lệnh cấm thi công của ông cũng nêu rõ không được áp dụng với các hạng mục thi công cần thiết cho an toàn và an ninh Nhà Trắng.
Bản thân ông Trump cũng thừa nhận rằng phán quyết vẫn cho phép tiếp tục xây dựng các hầm ngầm và công trình an ninh khác trong khuôn viên Nhà Trắng, dù ông vẫn chỉ trích mạnh mẽ quyết định của tòa.
Ngoài yêu cầu tòa phúc thẩm ra phán quyết nhanh, chính quyền Trump còn đề nghị gia hạn thêm hai tuần thời gian hoãn thi hành lệnh của thẩm phán Leon, nhằm có đủ thời gian đưa vụ việc lên Tòa án tối cao nếu cần.
Dự án phòng khiêu vũ nằm trong kế hoạch quy mô lớn nhằm cải tạo thủ đô Washington DC của ông Trump. Tuy nhiên nó vấp phải phản đối từ các nhóm bảo tồn di sản vì lo ngại phá hủy các công trình lịch sử gắn liền với Nhà Trắng.
Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae chiều 2/5 đề cập đến tương lai của quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Nhật Bản, đồng thời công bố những cập nhật quan trọng trong sáng kiến "Tầm nhìn Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP)" của Nhật Bản khi phát biểu tại Đại học Quốc gia Hà Nội, theo TTXVN.
Mở đầu bài phát biểu, Thủ tướng Takaichi Sanae nhắc lại kỷ niệm chuyến thăm Việt Nam 6 năm trước và bày tỏ mong muốn được thăm lại Hội An, nơi có di tích Chùa Cầu (Nihonbashi) được hoàn thành trùng tu với sự hợp tác của Nhật Bản cách đây hai năm. Theo Thủ tướng Nhật Bản, đây là minh chứng cho hơn 400 năm lịch sử giao thương năng động giữa hai dân tộc trên những vùng biển tự do.
Thủ tướng Takaichi Sanae cho biết từ việc chủ yếu sản xuất quần áo, hàng dệt may một thập kỷ trước, Việt Nam nay đã trở thành nơi sản xuất của nhiều công ty toàn cầu, trong đó nhiều thiết bị điện tử tích hợp công nghệ tiên tiến của Nhật Bản trong các thành phần cốt lõi.
Bà nhấn mạnh ngành công nghiệp sản xuất của Việt Nam hiện có mối quan hệ không thể tách rời với kinh tế Nhật Bản. Chỉ tính riêng tại ba Khu Công nghiệp Thăng Long gần Hà Nội đã có 205 công ty Nhật Bản đang hoạt động, tạo việc làm cho khoảng 100.000 người. Các doanh nghiệp như Canon đang thu mua linh kiện từ Việt Nam, Nhật Bản và nhiều nơi ở châu Á để sản xuất tới 1/4 lượng máy in toàn cầu ngay tại Việt Nam.
Thủ tướng Takaichi Sanae cho biết hợp tác Việt - Nhật đã vươn ra không gian vũ trụ. Bà đánh giá cao việc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, được triển khai bằng nguồn vốn vay ODA của chính phủ Nhật Bản, vừa khánh thành hồi tháng 3 tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Nhật Bản cũng đang hỗ trợ Việt Nam chế tạo vệ tinh quan sát Trái Đất, LOTUSat-1, để phục vụ dự báo thiên tai và ứng phó biến đổi khí hậu.
Trong lĩnh vực công nghệ cao, hai nước đang đẩy mạnh hợp tác về chất bán dẫn. Việc mở chương trình kỹ sư công nghệ chip bán dẫn tại Trường Đại học Việt - Nhật năm 2025 được kỳ vọng sẽ củng cố chuỗi cung ứng bán dẫn của Nhật Bản và đóng góp cho sự tiến bộ công nghiệp của Việt Nam.
Theo lãnh đạo Nhật Bản, nước này mong muốn thúc đẩy hợp tác công - tư mạnh mẽ hơn với Việt Nam trong lĩnh vực khai thác và phát triển chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng.
Thủ tướng Takaichi công bố "cập nhật FOIP" tập trung vào ba lĩnh vực ưu tiên: Xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế cho kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu, tăng cường chuỗi cung ứng năng lượng và vật liệu; cùng kiến tạo cơ hội tăng trưởng kinh tế qua hợp tác công - tư và chia sẻ quy tắc; tăng cường hợp tác an ninh để đảm bảo hòa bình, ổn định khu vực.
Về lĩnh vực an ninh năng lượng, Thủ tướng Takaichi cho biết bà vừa tổ chức một hội nghị trực tuyến khẩn cấp với các lãnh đạo châu Á và công bố Sáng kiến "Đối tác về khả năng chống chịu năng lượng và tài nguyên châu Á" (POWERR ASIA), đồng thời cảm ơn sự ủng hộ của Thủ tướng Lê Minh Hưng với sáng kiến này.
Theo đó, Nhật Bản sẽ cung cấp hỗ trợ tài chính, mà dự án đầu tiên là hỗ trợ thu mua dầu thô cho nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn. Về trung và dài hạn, hai bên sẽ xây dựng hệ thống dự trữ dầu khu vực và phát triển các nguồn năng lượng mới như nhiên liệu sinh học, điện Mặt Trời thế hệ mới, điện hạt nhân và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG).
Kết thúc bài phát biểu, Thủ tướng Takaichi Sanae mong muốn các quốc gia tự cường hợp tác xây dựng một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương "tự do và rộng mở" làm nền tảng cho sự hòa bình và thịnh vượng.
Sau vài ngày xem xét, Iran đã phản hồi đề xuất chấm dứt xung đột của Mỹ vào tối 10.5. Ngay lập tức, Tổng thống Mỹ Donald Trump phản ứng và phản đối quan điểm của phía Iran.
"Tôi vừa đọc câu trả lời từ những người gọi là 'đại diện' của Iran. Tôi không thích phản hồi đó, hoàn toàn không thể chấp nhận", Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Hôm 8.5, ông Trump nói có thể nhận được phản hồi của Iran "trong đêm nay" nhưng theo CNN, đến sáng 10.5 Iran mới gửi ý kiến của nước này cho các nhà đàm phán Pakistan.
Trong bài đăng trước tuyên bố phản đối, ông Trump cáo buộc Iran đã giở trò trì hoãn với Mỹ và thế giới trong nhiều chục năm. Nhà lãnh đạo chỉ trích người tiền nhiệm Barack Obama vì đã tử tế với Iran trong khi bỏ rơi Israel và các đồng minh khác. "Họ sẽ không cười được nữa đâu", ông Trump cảnh báo. Ông Obama chưa bình luận về tuyên bố này.
Chưa rõ Iran đã đưa ra quan điểm thế nào trong câu trả lời gửi cho Mỹ. Đài IRIB của Iran tiết lộ phản hồi tập trung vào việc chấm dứt chiến sự trên toàn bộ mặt trận, đặc biệt là Lebanon, nơi Israel đang chống lực lượng Hezbollah, cũng như đảm bảo an ninh hàng hải.
Trong khi đó, đề xuất của Mỹ được cho là tập trung vào việc gia hạn ngừng bắn tại vùng Vịnh để tạo điều kiện cho đàm phán về thỏa thuận chấm dứt xung đột và về chương trình hạt nhân của Iran.
Đại sứ Mỹ tại Liên Hiệp Quốc Mike Waltz nói rằng Washington đã vạch ra lằn ranh đỏ rất rõ ràng trong đề xuất của mình, đó chính là Tehran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân và không thể bắt các nền kinh tế thế giới làm con tin, theo Fox News.
Vế sau của tuyên bố này ám chỉ việc Iran đang đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải quan trọng cho việc cung cấp năng lượng cho thế giới.
Trong diễn biến liên quan, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố chiến sự với Tehran chưa thể được coi là kết thúc nếu kho uranium được làm giàu của Iran chưa được lấy đi khỏi nước này.
"Vẫn còn những cơ sở làm giàu cần phải được dỡ bỏ. Bạn vào đó và bạn lấy chúng (vật liệu hạt nhân) đi. Tôi sẽ không nói về biện pháp quân sự nhưng Tổng thống Trump đã nói với tôi rằng 'Tôi muốn vào đó'", ông Netanyahu nói trong cuộc phỏng vấn với CBS News được đăng ngày 11.5.
