Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu – Nam học, Bệnh viện E, cho biết thận đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng với cơ thể như lọc máu đào thải độc tố và nước dư thừa, cân bằng điện giải…Ngoài lối sống thiếu khoa học như ít vận động, lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá, ăn mặn, nhiều đường…, một số thói quen tưởng lành mạnh cũng tiềm ẩn nguy cơ hại thận.
Suy thận mạn tính là bệnh diễn biến âm thầm, không có triệu chứng nên bệnh nhân ở những giai đoạn sớm có thể không biểu hiện biệt. Khi đã có biểu hiện triệu chứng thì thường đã ở những giai đoạn muộn, dẫn đến điều trị bệnh trở nên khó khăn và hiệu quả thấp.
Việt Nam ghi nhận hơn 10 triệu người mắc bệnh thận mạn tính. Tỷ lệ mắc bệnh thận mạn mới hằng năm là khoảng 8.000 người, 800.000 bệnh nhân cần phải chạy thận lọc máu, chiếm 0,1 % dân số. Tuy nhiên, Việt Nam chỉ có 5.500 máy chạy thận phục vụ 33.000 bệnh nhân. Tỷ lệ tử vong do bệnh này đứng thứ 8 trong số 10 nguyên nhân hàng đầu gây tử vong.
Bác sĩ chỉ ra một số thói quen “tưởng lành mạnh” nhưng đang âm thầm gây hại thận, như sau:
Lạm dụng thực phẩm chức năng
Mọi người thường tự ý bổ sung thực phẩm chức năng, vitamin vì nghĩ “không bổ dọc thì bổ ngang”. Song, uống thuốc vô tội vạ sẽ gây ngộ độc và chỉ hỗ trợ một phần, không thể thay thế thuốc chữa bệnh. Ví dụ, lạm dụng vitamin C liều cao làm tăng oxalate gây sỏi thận. Dùng quá liều vitamin E có thể gây chảy máu nhiều, viêm ruột, khiến cơ thể mệt mỏi, có thể dẫn đến nguy cơ bị ung thư; thừa vitamin B6 làm rối loạn thần kinh cảm giác; thừa vitamin D dẫn đến tăng canxi máu, tổn thương thận và phổi…
Nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, bị thừa cân hoặc béo phì, đái tháo đường, tăng huyết áp, có bệnh lý tim mạch, bệnh lý tự miễn, người phải điều trị hóa chất hay xạ trị… nên tuân thủ đơn của bác sĩ, không tùy tiện bổ sung vitamin khiến bệnh chồng bệnh.
“Bổ sung sai cách chính là tự đầu độc thận từ từ”, bác sĩ nói.
Ngoài ra, lạm dụng thuốc giảm đau như Ibuprofen, Diclofenac cũng gây hại thận, gây suy thận. Đây là nguyên nhân rất phổ biến nhưng ít ai để ý.
Detox để giảm cân
Mọi người thường mua trà hoặc nước detox qua mạng, uống mỗi ngày để thanh lọc cơ thể và giảm cân. Song, lạm dụng các loại nước ép (cần tây, cam, bưởi…) giàu oxalate hoặc kali, lâu dài làm tăng nguy cơ sỏi thận hoặc rối loạn điện giải. Các thành phần thảo dược không được kiểm soát như rễ cam thảo, cây ban âu hay lá senna đều tiềm ẩn độc tính với thận.
Detox thường xuyên bằng cách dùng nước ép kéo dài, kiêng hoàn toàn các thực phẩm khác khiến cơ thể thiếu hụt nhiều vi chất quan trọng.
Uống quá nhiều nước
Uống nước đúng cách giúp giải nhiệt, tăng đề kháng, giúp cơ thể khỏe mạnh. Theo khuyến cáo, mỗi người nên uống từ 1,5 đến 2 lít nước mỗi ngày. Tuy nhiên, thói quen uống nước quá lạnh, quá nhiều, uống nhiều nước ngọt, nước đường có thể gây hại sức khỏe. Cụ thể, uống quá nhiều nước trong thời gian ngắn để giải cơn khát, làm gia tăng áp lực lên hệ tuần hoàn, thận, khiến bạn đi tiểu nhiều, gây rối loạn chất điện giải.
Nhiều người uống nước dừa thay cho nước lọc, có thể gây rối loạn điện giải, ảnh hưởng chức năng cơ. Người có đường ruột yếu, hay đầy bụng và tiêu chảy cũng không nên sử dụng thường xuyên. Người có bệnh nền như tiểu đường, mỡ máu, gout cần hạn chế. Khi khát nước, bạn không nên lạm dụng thức uống có gas, có cồn, không tốt cho sức khỏe.
Nhiều người tập gym thường chọn ăn nhiều đạm từ thịt, trứng, whey protein…để tăng cơ, săn chắc cơ thể. Tuy nhiên, ăn quá nhiều đạm có thể làm tăng gánh lọc cầu thận, lâu dài dễ suy giảm chức năng thận, đặc biệt nguy hiểm với nhóm có bệnh nền nhưng không biết.
Tập thể dục quá sức nhưng không bù nước đúng
Tập thể dục nhiều khiến cơ thể ra mồ hôi nhiều kèm mất nước, giảm thể tích tuần hoàn. Tình trạng này có thể gây tổn thương thận cấp (đặc biệt ở người tập nặng).
Một số thói quen khác như uống trà, cà phê thay nước lọc có thể gây mất nước âm thầm. Nhiều loại trà chứa oxalate cao khiến thận phải lọc chất nhiều hơn. Ngủ ít, thức khuya làm tăng cortisol, giảm lưu lượng máu tới thận, ảnh hưởng điều hòa huyết áp.
“Thận cũng có giờ làm việc, không phải máy 24/7”, bác sĩ nói.
Ngày 29.4, Giáo sư - tiến sĩ Phạm Như Hiệp, Giám đốc Bệnh viện Trung ương Huế, cho biết đội ngũ ghép tạng của bệnh viện vừa thực hiện thành công 6 ca ghép tạng từ một người hiến chết não (gồm tim, gan, thận và giác mạc) cho 6 bệnh nhân đang trong tình trạng bệnh lý nặng. Trước đó, khi bắt tay thực hiện các ca ghép đội ngũ y bác sĩ của Bệnh viện Trung ương Huế đã cúi đầu tưởng niệm, tri ân nghĩa cử nhân văn sâu sắc của bệnh nhân đã hiến mô, tạng cứu người.
Theo đó, bệnh nhân nam tên M.Đ.T (44 tuổi, trú tại Huế) bị tai nạn, nhập viện trong tình trạng chấn thương sọ não nặng, hôn mê sâu. Dù đã được điều trị tích cực, diễn tiến lâm sàng của bệnh nhân không cải thiện, tiên lượng tử vong.
Ngày 15.4, gia đình bệnh nhân đã làm thủ tục đăng ký hiến tạng tại Trung tâm Ghép tạng Bệnh viện Trung ương Huế.
Đến ngày 16.4, sau khi hội đồng đánh giá xác nhận bệnh nhân đã chết não, Hội đồng ghép tạng của bệnh viện đã lập tức báo cáo Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia để lựa chọn những người nhận phù hợp nhất từ danh sách chờ.
Sau khi xác định có 6 bệnh nhân từ danh sách chờ ghép tạng, có các chỉ số phù hợp, các y bác sĩ đã thực hiện các ca ghép liên tục từ ngày 16 - 18.4.
"Đúng 20 giờ 45 phút ngày 16.4, sau phút mặc niệm tri ân người hiến tạng đầy xúc động, chiến dịch phẫu thuật được triển khai đồng thời tại 5 phòng mổ. Gần 200 cán bộ y tế từ nhiều chuyên khoa lâm sàng và cận lâm sàng đã làm việc xuyên đêm với tinh thần khẩn trương và độ chính xác tuyệt đối. Ở thời điểm một sự sống buộc phải dừng lại, chúng tôi đã nỗ lực để những sự sống khác được mở ra một cách trọn vẹn nhất", Giáo sư - tiến sĩ Phạm Như Hiệp, Giám đốc Bệnh viện Trung ương Huế chia sẻ.
Theo Giáo sư - tiến sĩ Phạm Như Hiệp, đây là một trong những ca ghép đa tạng có ý nghĩa đặc biệt, không chỉ thể hiện năng lực chuyên môn của đội ngũ y bác sĩ tại bệnh viện, mà còn lan tỏa sâu sắc giá trị nhân văn của nghĩa cử hiến mô, tạng.
Sau hơn 11 ngày được ghép tạng (tính đến ngày 27.4), 6 bệnh nhân được ghép tạng đều đáp ứng và hồi phục tốt.
Cụ thể, bệnh nhân D. (41 tuổi, được ghép tim) đã tỉnh táo, ăn uống được, ổn định, phân suất tống máu EF đạt trên 60%.
Bệnh nhân S. (64 tuổi, được ghép gan) đã tỉnh táo, ăn uống được và chức năng gan phục hồi tốt, billirubin máu trở về bình thường.
Hai bệnh nhân P. (34 tuổi) và C. (30 tuổi) được ghép thận đều đã tỉnh táo, ăn uống được, chỉ số creatinin đang cải thiện, đi tiểu ổn định.
Hai bệnh nhân bị loét giác mạc nặng (trước đó mất thị lực hoàn toàn) đã phục hồi một phần thị giác và được xuất viện vào ngày 18.4.
Cũng theo Giáo sư - tiến sĩ Phạm Như Hiệp, với kết quả thành công của 6 ca ghép tạng nêu trên, đã nâng tổng số các ca ghép tạng thành công tại bệnh viện lên 14 ca trong vòng một tuần. Đây là minh chứng rõ nét cho năng lực chuyên môn và khả năng phối hợp đồng bộ của đội ngũ y bác sĩ tại đây.
Tại buổi chia sẻ với phóng viên, Giáo sư - tiến sĩ Phạm Như Hiệp cũng không quên thay mặt cho các bệnh nhân và toàn thể đội ngũ nhân viên y tế, gửi lời tri ân sâu sắc nhất tới người hiến tạng và gia đình.
"Khi một trái tim ngừng đập để nhiều bệnh nhân khác được tiếp tục sống, đó không chỉ là sự chuyển giao về mặt y học, mà còn là sự nối dài của lòng nhân ái. Gia đình của những bệnh nhân hiến tạng đã biến nỗi đau mất mát thành hy vọng, biến sự kết thúc thành những khởi đầu mới kỳ diệu. Chúng tôi tin rằng, tinh thần quả cảm và tấm lòng thiện nguyện của anh và gia đình sẽ luôn sống mãi trong sự hồi sinh của những cuộc đời vừa được viết tiếp ngày hôm nay", Giáo sư - tiến sĩ Phạm Như Hiệp bày tỏ.
Bệnh nhân nữ N.T.H. (46 tuổi, Hà Nội) nhập viện trong tình trạng đau tức bụng kéo dài, sụt cân nhanh. Bụng phình to như mang bầu 9 tháng khiến việc ăn uống trở nên khó khăn, mỗi bữa ăn đều là nỗi ám ảnh do cảm giác căng tức bụng dai dẳng.
Đáng nói, không phải lần đầu bệnh nhân đối mặt với căn bệnh này. Cách đây 4 năm, người bệnh từng được phẫu thuật cắt bỏ một khối u tương tự nặng khoảng 6kg.
Tại Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, PGS.TS Nguyễn Anh Tuấn - Giám đốc ngoại khoa bệnh viện - cho hay bệnh nhân được xác định bị Liposarcoma tái phát ổ bụng, kích thước rất lớn lên đến 30x25cm, trọng lượng 5kg.
Đây là một trong những dạng ung thư mô mềm nguy hiểm và phức tạp nhất của ổ bụng sau phúc mạc, có đặc điểm phát triển âm thầm trong thời gian dài, dễ tái phát và thường dính chặt vào các cơ quan, mạch máu quan trọng.
Thách thức lớn nhất của ca bệnh đến từ tình trạng dính phức tạp do cuộc mổ trước đó. Khối u dính chặt do mổ cũ, ôm chặt thận và niệu quản bên phải, đẩy hoàn toàn tụy, tá tràng, ruột non và đại tràng sang phải; đồng thời dính rất chắc vào thành bụng sau và tĩnh mạch chủ dưới.
Bên cạnh đó, hệ thống mạch máu tăng sinh dày đặc cùng nhiều thùy u len lỏi sâu trong khoang sau phúc mạc, đòi hỏi ê kíp phải hết sức tỉ mỉ để bóc tách trọn vẹn khối u mà vẫn bảo toàn các mô và cơ quan xung quanh.
Ca phẫu thuật kéo dài 4 giờ 30 phút, nhờ sự phối hợp nhịp nhàng, chủ động kiểm soát mạch máu và cầm máu hiệu quả, toàn bộ khối u đã được lấy ra trọn vẹn. Hiện bệnh nhân đã tỉnh táo, sức khỏe ổn định và đang được theo dõi, chăm sóc hậu phẫu tích cực.
Theo các bác sĩ, Liposarcoma là loại ung thư mô mềm có khả năng phát triển âm thầm trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ rệt. Người bệnh thường chỉ cảm thấy bụng to dần, nặng bụng, ăn nhanh no hoặc khó thở nhẹ - những dấu hiệu dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các vấn đề tiêu hóa thông thường.
Bác sĩ Tuấn cho hay ổ bụng có khả năng giãn nở rất lớn, vì vậy không hiếm trường hợp khối u phát triển tới 10-20kg mới được phát hiện. Khi khối u lớn lên, nó không chỉ chiếm chỗ mà còn chèn ép các cơ quan quan trọng, dẫn đến nguy cơ suy kiệt, tắc ruột, suy thận hoặc suy hô hấp.
Bé Crew đang hồi phục một cách thần kỳ sau khi được ghép gan và thực hiện nghi thức rung chuông truyền thống tại Bệnh viện Nhi Cleveland Clinic, theo ABC News hôm 4/4. "Đó là một phép màu", Nicole Dearth, mẹ bé Crew, xúc động nói.
"Nếu một người lạ không biết câu chuyện của thằng bé, họ sẽ chẳng thể tin được con đã trải qua những biến cố lớn lao đến thế, bởi hiện giờ trông con chẳng khác gì những đứa trẻ bình thường khác", người mẹ nói.
Bà mẹ 4 con kể con trai út được chẩn đoán mắc một loại ung thư gan hiếm gặp hồi tháng 3/2025. Đó là khối u nguyên bào gan (hepatoblastoma) ác tính giai đoạn 4 đã di căn sang phổi phải. Sau hơn một năm trải qua nhiều đợt hóa trị liệu tích cực và 9 tháng kể từ ca phẫu thuật ghép tạng, Crew hiện không còn phải tiếp tục bất kỳ phương pháp điều trị nào.
Theo Viện Ung thư Quốc gia Mỹ, u nguyên bào gan là loại ung thư hình thành trong các mô gan. Đây là dạng ung thư gan phổ biến nhất ở trẻ em, thường ảnh hưởng đến trẻ dưới 3 tuổi. Các triệu chứng điển hình gồm xuất hiện khối u hoặc sưng vùng bụng, đau bụng, sụt cân không rõ nguyên nhân, chán ăn, buồn nôn và nôn.
Năm ngoái Crew bị cúm nhưng các triệu chứng không thuyên giảm theo thời gian. Qua chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ phát hiện gan của bé bị phình to do một khối u ác tính. "Tôi đã sốc và choáng váng, không thể tin được lại phải đối mặt với nghịch cảnh này khi con mới 11 tháng tuổi", người mẹ nhớ lại.
Sau khi có chẩn đoán, gia đình được thông báo Crew cần phải ghép gan. Dì của bé, Taylor Dearth, cho biết ngay từ đầu đã muốn được giúp cháu mình. "Tôi cảm thấy như đó là định mệnh nếu mình có thể làm điều gì cho con", Taylor, một bà mẹ 3 con, tâm sự.
Kết quả xét nghiệm cho thấy cô là người phù hợp để hiến tạng. Hai dì cháu đã cùng bước vào ca phẫu thuật ghép tạng vào cuối tháng 6/2025. "Điều đầu tiên tôi muốn biết sau ca mổ là Crew có ổn không, vì tôi hiểu ca phẫu thuật của con phức tạp hơn của mình rất nhiều. Nghe tin con tiến triển tốt, mọi thứ với tôi đều trở nên vô giá", Taylor kể.
Tháng 10 năm ngoái, Crew cùng gia đình thực hiện nghi thức rung chuông đánh dấu cột mốc kết thúc quá trình điều trị. Dearth hy vọng câu chuyện của Crew sẽ góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về ung thư nhi khoa và ý nghĩa của việc hiến tạng từ người sống. "Tôi chưa bao giờ nghĩ mình có cơ hội cứu sống một ai đó. Tôi muốn mọi người hiểu rõ hơn về việc hiến tạng và những tác động to lớn mà hành động này mang lại", Taylor chia sẻ.
