Theo Đài CNBC, trước khi ngừng hoạt động, Spirit Airlines (Mỹ) đã hủy các chuyến quốc tế từ ngày 1-5 để tránh việc hành khách, phi hành đoàn và máy bay bị mắc kẹt ở nước ngoài.
Hãng cho biết đã vận chuyển hơn 50.000 hành khách trong ngày cuối cùng hoạt động.
Rạng sáng 2-5, trang web và ứng dụng của Spirit hiển thị thông báo: “Gửi tới hành khách: mọi chuyến bay đã bị hủy và dịch vụ chăm sóc khách hàng không còn hoạt động”.
Tại nhà ga Marine Air của sân bay LaGuardia ở New York, nơi từng là căn cứ hoạt động của hãng, không khí gần như im lặng vào trưa 2-5.
Các màn hình tại khu vực quầy làm thủ tục hiển thị dòng thông báo: “Chúng tôi rất tiếc phải thông báo Spirit Airlines đã ngừng hoạt động toàn cầu”.
Tối 1-5 tại trụ sở Spirit ở Dania Beach, Florida, ban lãnh đạo hãng theo dõi những chuyến bay cuối cùng hạ cánh.
Theo ghi âm đăng trên LiveATC.net, một nhân viên của American Airlines đã gửi lời nhắn tới một chuyến bay Spirit: “Chúc tất cả may mắn”.
Trong chuyến bay cuối cùng mang số hiệu NK1833 từ thành phố Detroit (bang Michigan) đến sân bay quốc tế Dallas Fort Worth (bang Texas), phi công Spirit đã hỏi kiểm soát không lưu liệu còn chuyến Spirit nào khác sau họ không.
“Tôi không thấy chuyến nào nữa. Có thể các anh là chuyến cuối cùng”, kiểm soát viên đáp lại.
Ông Wes Egan, nhân viên điều phối bay của Spirit với khoảng 23 năm làm việc, cho biết ông đã nhắn cho một phi công qua hệ thống liên lạc buồng lái ngay trước thời điểm hãng dừng hoạt động:
“Chúng ta sẽ ngừng bay lúc 3h sáng 2-5 theo giờ miền Đông nước Mỹ. Thượng lộ bình an, bạn tôi”.
Ông Jon Jackson, cơ trưởng của Spirit, dự kiến thực hiện chuyến bay nghỉ hưu vào ngày 2-5 nhưng hãng đã đóng cửa trước đó.
Ông Jon phải đi chuyến bay của Hãng Southwest Airlines để trở về thành phố Baltimore (bang Maryland) từ thành phố Fort Lauderdale (bang Florida).
Theo bài đăng trên Facebook của con trai ông Jon là Chris Jackson – một phi công của Southwest Airlines – nhân viên Southwest đã tổ chức nghi thức phun vòi rồng chào đón chuyến bay khi hạ cánh.
Spirit cho biết khoảng 17.000 lao động trực tiếp và gián tiếp mất việc sau khi hãng sụp đổ.
Chủ tịch Hiệp hội phi công Hàng không quốc tế Jason Ambrosi nhận định tác động của quyết định này sẽ đè lên các phi công, tiếp viên, thợ máy, nhân viên điều phối và gia đình của họ.
Trong khi đó, bà Sara Nelson – Chủ tịch quốc tế của nghiệp đoàn tiếp viên hàng không đã gửi thư tới Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy và quyền Bộ trưởng Lao động Keith Sonderling, đề nghị hỗ trợ đảm bảo quyền lợi cho khoảng 5.000 tiếp viên của Spirit.
Spirit từng có lãi trong thập niên 2010 và mở rộng nhanh chóng nhờ mô hình vé giá rẻ.
Tuy nhiên hãng lần cuối có lợi nhuận là năm 2019.
Hãng phải đối mặt với cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ lớn như Delta Air Lines, United Airlines và American Airlines.
Ngoài ra Spirit còn chịu áp lực từ các gói vé giá rẻ của đối thủ, chi phí tăng cao, thương vụ sáp nhập bất thành với JetBlue, cùng lỗi động cơ khiến nhiều máy bay phải nằm đất.
Đài CNBC cho biết giá nhiên liệu máy bay tăng mạnh do chiến sự Iran là thách thức mới nhất mà Spirit không thể vượt qua.
Tháng 8 năm ngoái, Spirit nộp đơn xin bảo hộ phá sản lần thứ hai trong chưa đầy một năm.
Đài CNBC dẫn nhận xét của các nhà phân tích cho rằng hãng chưa cắt giảm chi phí đủ mạnh cũng như né tránh những quyết định khó khăn trong lần tái cấu trúc đầu tiên năm 2024.
Các chủ nợ của Spirit đã bác đề xuất cứu trợ vào phút chót từ chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Gói cứu trợ có thể bao gồm tới 500 triệu USD để duy trì hoạt động của hãng.
Theo một nguồn tin am hiểu sự việc, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick đã gọi cho CEO Spirit Airlines Dave Davis để thông báo rằng không có thỏa thuận nào được thông qua và khoảng cách giữa chính phủ cùng các chủ nợ vẫn quá lớn.
Hãng phân tích hàng không Cirium (nước Anh) cho biết rằng Spirit chỉ chiếm khoảng 4% thị phần hàng không Mỹ nhưng có ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội và trong nhận thức của người dân Mỹ.
Ông Henry Harteveldt – nhà sáng lập Công ty nghiên cứu Atmosphere và cựu lãnh đạo ngành hàng không – nhận xét Spirit là “người tiên phong thực sự” của mô hình hàng không giá rẻ, nhưng cũng là hãng bay có dịch vụ tối giản để giữ giá vé rẻ và những bê bối liên quan trải nghiệm khách hàng.
"Chúng tôi đang thấy giá vé mùa hè tăng lên do chi phí nhiên liệu cao hơn," bà Hayley Berg, chuyên gia kinh tế trưởng của Nền tảng đặt vé Hopper cho biết. Theo bà, với các chuyến bay nội địa ở Mỹ, chi phí nhiên liệu tăng đã đẩy giá vé mùa hè lên khoảng 10%.
Không chỉ giá vé tăng, việc đi máy bay sắp tới còn trở nên đắt đỏ hơn theo nhiều cách khác. Hành khách có thể sẽ thấy ít vé rẻ hơn và phải trả thêm nhiều loại phí, khi các hãng hàng không phải tìm cách bù đắp chi phí vận hành tăng mạnh.
Thế nhưng, các hãng bay không thể đơn giản tăng giá vé để bù chi phí nhiên liệu. Giá vé chủ yếu phụ thuộc vào cung - cầu của thị trường hàng không. "Giá vé càng tăng thì hành khách càng ít bay, hoặc họ sẽ chuyển sang đi đường bộ," Zach Griff, nhà sản xuất bản tin hàng không From the Tray Table nhận định.
Nhiên liệu máy bay là một trong những khoản chi lớn nhất của các hãng hàng không, thường chiếm khoảng 20-30% tổng chi phí. Chi phí nhiên liệu chỉ đứng sau tiền nhân công, theo báo cáo tài chính của các hãng.
Theo dữ liệu của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), giá nhiên liệu bay Jet A1 bình quân tuần qua khoảng 175 USD mỗi thùng. Trước khi xung đột ở Trung Đông bùng nổ cuối tháng 2, Jet A1 ở mức quanh 90 USD mỗi thùng.
Hãng Delta Air Lines cho biết chi phí nhiên liệu trong tháng 3 cao hơn 400 triệu USD so với cùng kỳ năm trước. Giám đốc điều hành United Airlines Scott Kirby, cũng nói với nhân viên rằng nếu giá nhiên liệu duy trì ở mức hiện tại, hãng sẽ phải chi thêm 11 tỷ USD trong năm nay. "Để so sánh, trong năm kinh doanh tốt nhất từ trước đến nay, chúng tôi cũng chỉ lãi chưa đến 5 tỷ USD," ông nói.
Theo ông Kirby, United sẽ phải tăng giá vé khoảng 20% mới có thể bù đắp toàn bộ chi phí nhiên liệu tăng thêm, nhưng điều này sẽ làm giảm nhu cầu.
Vì vậy, các hãng bay đang tìm những cách khác để chuyển gánh nặng chi phí sang hành khách. United đã tăng phí hành lý từ thứ Sáu (3/4). Với các vé mua từ ngày 3/4/2026, phí hành lý ký gửi kiện thứ nhất và thứ hai sẽ tăng thêm 10 USD mỗi kiện, còn kiện thứ ba tăng thêm 50 USD tại hầu hết thị trường.
JetBlue cũng thông báo tăng 10 USD với phần lớn phí hành lý do chi phí vận hành tăng cao. Griff dự báo nhiều hãng khác có thể sẽ sớm làm theo cách này.
"Chúng tôi hiểu việc tăng phí không phải là điều lý tưởng, nhưng chỉ thực hiện khi thực sự cần thiết," JetBlue cho biết trong một tuyên bố tuần này.
Các hãng hàng không cũng có thể tiết kiệm chi phí bằng cách cắt giảm các chuyến bay kém hiệu quả, điều này đồng thời khiến chi phí đi lại của hành khách tăng lên.
United dự kiến cắt giảm khoảng 5% công suất bay trong 6 tháng tới, bao gồm cả mùa cao điểm hè. Các hãng khác cũng đang âm thầm điều chỉnh lịch bay theo hướng tương tự.
Ông Kirby nhìn nhận động thái này nhằm chuẩn bị cho kịch bản giá dầu duy trì trên 100 USD mỗi thùng đến hết năm 2027, thậm chí có thể lên mức kỷ lục 175 USD. Vì vậy, hãng sẽ cắt giảm các chuyến bay giá rẻ như chuyến bay đêm hoặc các chuyến bay vào thứ Ba, Tư và Bảy.
"Khách du lịch nghỉ dưỡng sẽ chịu thiệt nhiều nhất, không chỉ vì ít lựa chọn hơn mà còn phải trả giá vé cao hơn", Griff nói.
Dù giá vé đang tăng do chi phí nhiên liệu leo thang, nhu cầu đi lại bằng đường hàng không vẫn ở mức cao. Điều này đồng nghĩa các hãng bay có thể có đủ "quyền lực giá" để tiếp tục tăng giá vé.
Trong tháng qua, nhiều hãng cho biết lượng đặt vé đạt mức kỷ lục. Giá xăng dầu tăng gần đây cũng có thể thúc đẩy nhu cầu bay, khi chi phí đi đường dài bằng ô tô trở nên đắt đỏ hơn.
"Chúng tôi đang ở vị thế tốt để có thể bù đắp phần nào cú sốc giá nhiên liệu," CEO Delta Ed Bastian nói với các nhà đầu tư. Đồng thời, CEO này thông tin rằng 5 ngày bán vé tốt nhất của hãng đều diễn ra sau khi xung đột Iran bùng phát.
Ông cũng cho biết một số hãng đã tăng giá, nhưng thường mất 2-3 tháng để việc tăng giá vé do chi phí nhiên liệu cao được phản ánh đầy đủ.
Dù vậy, nếu giá dầu tiếp tục tăng mạnh, nhu cầu đi lại có thể bị ảnh hưởng, khiến các hãng khó tăng giá vé."Nếu dự báo giá nhiên liệu của chúng tôi đúng, nền kinh tế nói chung cũng sẽ chịu tác động", Kirby nói.
Ngày 9-4, liên doanh nhà đầu tư gồm Công ty cổ phần Khu công nghiệp và Dịch vụ quốc tế Vĩnh Phúc (VISIZ) và Công ty cổ phần SHINEC đã khởi công dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Phúc Yên.
Với quy mô 111,33 ha, dự án có tổng vốn đầu tư hơn 1.988 tỉ đồng, thời hạn hoạt động 50 năm. Đây là một trong những dự án trọng điểm trong chiến lược phát triển kinh tế của tỉnh để thu hút nhiều nguồn đầu tư chất lượng cao, đặc biệt từ các doanh nghiệp trong lĩnh vực: công nghệ cao và điện tử, cơ khí chính xác, công nghiệp hỗ trợ và logistics.
Theo kế hoạch, toàn bộ hạ tầng kỹ thuật trong khu công nghiệp sẽ bao gồm hệ thống đường giao thông nội khu thông thoáng, hệ thống cấp điện ổn định, công suất cao. Cùng đó là hệ thống cấp thoát nước hiện đại, trạm xử lý nước thải tập trung đạt quy chuẩn môi trường...
Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Trần Duy Đông cho hay Khu công nghiệp Phúc Yên là dự án có ý nghĩa chiến lược, nằm trong quy hoạch phát triển các khu công nghiệp của tỉnh Phú Thọ.
Với lợi thế vượt trội về giao thông, dự án kết nối với các trục đường chính, hành lang kinh tế Hà Nội - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, gần các cảng nội địa, sân bay và mạng lưới vận tải vùng thủ đô.
Dự án sẽ tập trung thu hút các ngành nghề sản xuất sạch, công nghệ cao… Đây là mô hình khu công nghiệp sinh thái, hiện đại, thân thiện với môi trường, phù hợp với định hướng phát triển bền vững của tỉnh Phú Thọ.
Khi hoàn thành, dự án sẽ thu hút nguồn vốn đầu tư lớn, tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động, đóng góp quan trọng vào ngân sách địa phương. Ông Đông cho rằng đây là dấu mốc quan trọng, trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động.
Theo kế hoạch, dự án sẽ có hai giai đoạn và hoàn thành vào 1-2027, triển khai thi công toàn bộ hạ tầng kỹ thuật. Để hoàn thành đúng tiến độ, ông Trần Duy Đông yêu cầu chủ đầu tư và các nhà thầu thi công cần tập trung nguồn lực, phát huy hơn nữa tinh thần trách nhiệm, triển khai dự án đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, an toàn lao động và bảo vệ môi trường.
Các sở, ban, ngành liên quan và địa phương cần phối hợp chặt chẽ, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho chủ đầu tư trong suốt quá trình triển khai. Kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, cùng doanh nghiệp để bảo đảm dự án hoàn thành theo đúng kế hoạch. Người dân trong vùng dự án ủng hộ để triển khai dự đúng tiến độ.
Sáng ngày 8/4 (giờ Việt Nam), Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố thỏa thuận ngừng bắn tạm thời kéo dài 2 tuần. Điều kiện then chốt để duy trì thỏa thuận là Tehran phải mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động vận tải thương mại.
Tuy nhiên, thực tế trên biển lại đang diễn biến theo một kịch bản khác. Theo ghi nhận của WSJ, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển có nhích lên nhẹ vào ngày 9/4 nhưng vẫn ở mức cực kỳ khiêm tốn.
Dữ liệu từ Kpler cho thấy chỉ có 10 tàu đi qua eo biển kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, bao gồm 4 tàu chở dầu và 6 tàu chở hàng rời.
Trước khi những biến động bùng phát vào cuối tháng 2, mỗi ngày tuyến đường này đón nhận hơn 100 lượt tàu qua lại. Nơi đây vốn gánh vác việc luân chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của toàn thế giới.
Sự sụt giảm đột ngột này đã tạo ra một "nút thắt cổ chai" trên biển. Theo báo cáo của Lloyd's List, khoảng 800 con tàu vẫn đang mắc kẹt, neo đậu chờ đợi tại vùng biển xung quanh khu vực này. Lưu lượng hiện tại vẫn thấp hơn 90% so với mức bình thường và gần như hoàn toàn do thương mại liên quan đến Iran chi phối.
"Luật chơi" mới và lời đồn tiền mã hóa
Sự thận trọng của các doanh nghiệp vận tải là hoàn toàn có cơ sở khi những "luật chơi" mới đang dần thành hình. Phía Iran đã phát đi thông điệp qua các bên trung gian rằng họ sẽ giới hạn số lượng tàu được phép đi qua ở mức khoảng một chục tàu mỗi ngày.
Theo thông tin từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, tàu thuyền giờ đây chỉ được phép đi qua khi có sự phối hợp chặt chẽ với hải quân nước này. Iran cũng đã chủ động công bố các tuyến hàng hải thay thế, chủ yếu đi gần khu vực đảo Larak để tránh rủi ro.
Đi kèm với đó là những điều kiện mang tính chọn lọc khắt khe. Các tàu muốn qua eo biển phải nằm trong một danh sách đã được phê duyệt từ trước. Những quốc gia được xem là "thân thiện" với Tehran có thể sẽ được ưu tiên cấp phép di chuyển.
Gây chú ý nhất trong giới tài chính lúc này là thông tin về khả năng thu phí trung chuyển. Theo tờ Financial Times, Iran có thể sẽ yêu cầu mức phí 1 USD cho mỗi thùng dầu đi qua eo biển.
Điểm độc đáo là khoản phí này có thể được yêu cầu thanh toán bằng tiền mã hóa. Nếu thành sự thật, đây là một chi tiết mang tính bước ngoặt, buộc các tập đoàn năng lượng phải tính toán lại toàn bộ bài toán chi phí logistics và phương thức thanh toán.
Bài toán rủi ro của giới chủ tàu
Trước những rào cản và rủi ro khó lường, các hãng vận tải biển lớn trên thế giới vẫn chọn cách quan sát. Tập đoàn vận tải khổng lồ Hapag-Lloyd của Đức cho biết họ chưa có kế hoạch nối lại tuyến đường đi qua Hormuz.
Hiệp hội vận tải biển quốc tế BIMCO cũng phát đi thông điệp cảnh báo tới các hội viên. Tổ chức này nhấn mạnh việc rời khỏi khu vực Vịnh lúc này là hành động không nên thực hiện nếu thiếu đi sự phối hợp chặt chẽ với cả phía Mỹ và Iran.
Những lo ngại về an ninh hàng hải vẫn luôn hiện hữu. Dữ liệu từ Tổ chức Hàng hải Quốc tế chỉ ra rằng, kể từ đầu tháng 3, đã có tới 30 tàu thương mại bị tấn công hoặc gặp sự cố tại khu vực này, trong đó có 13 chiếc là tàu chở dầu.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế đánh giá những biến động hiện tại đã tạo ra một cú sốc nguồn cung nghiêm trọng đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu. Tuy nhiên, giới đầu tư vẫn đang giữ thái độ bình tĩnh, chờ đợi những tín hiệu rõ ràng hơn từ các bên liên quan.
Tình hình tại eo biển Hormuz hiện tại vẫn còn nhiều ẩn số đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Biên tập viên Richard Meade của Lloyd’s List nhận định: “Eo biển hiện vẫn mở, hoặc đóng, giống như trước khi kế hoạch ngừng bắn được đưa ra”.
