“Chúng tôi đang thấy giá vé mùa hè tăng lên do chi phí nhiên liệu cao hơn,” bà Hayley Berg, chuyên gia kinh tế trưởng của Nền tảng đặt vé Hopper cho biết. Theo bà, với các chuyến bay nội địa ở Mỹ, chi phí nhiên liệu tăng đã đẩy giá vé mùa hè lên khoảng 10%.
Không chỉ giá vé tăng, việc đi máy bay sắp tới còn trở nên đắt đỏ hơn theo nhiều cách khác. Hành khách có thể sẽ thấy ít vé rẻ hơn và phải trả thêm nhiều loại phí, khi các hãng hàng không phải tìm cách bù đắp chi phí vận hành tăng mạnh.
Thế nhưng, các hãng bay không thể đơn giản tăng giá vé để bù chi phí nhiên liệu. Giá vé chủ yếu phụ thuộc vào cung – cầu của thị trường hàng không. “Giá vé càng tăng thì hành khách càng ít bay, hoặc họ sẽ chuyển sang đi đường bộ,” Zach Griff, nhà sản xuất bản tin hàng không From the Tray Table nhận định.
Nhiên liệu máy bay là một trong những khoản chi lớn nhất của các hãng hàng không, thường chiếm khoảng 20-30% tổng chi phí. Chi phí nhiên liệu chỉ đứng sau tiền nhân công, theo báo cáo tài chính của các hãng.
Theo dữ liệu của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), giá nhiên liệu bay Jet A1 bình quân tuần qua khoảng 175 USD mỗi thùng. Trước khi xung đột ở Trung Đông bùng nổ cuối tháng 2, Jet A1 ở mức quanh 90 USD mỗi thùng.
Hãng Delta Air Lines cho biết chi phí nhiên liệu trong tháng 3 cao hơn 400 triệu USD so với cùng kỳ năm trước. Giám đốc điều hành United Airlines Scott Kirby, cũng nói với nhân viên rằng nếu giá nhiên liệu duy trì ở mức hiện tại, hãng sẽ phải chi thêm 11 tỷ USD trong năm nay. “Để so sánh, trong năm kinh doanh tốt nhất từ trước đến nay, chúng tôi cũng chỉ lãi chưa đến 5 tỷ USD,” ông nói.
Theo ông Kirby, United sẽ phải tăng giá vé khoảng 20% mới có thể bù đắp toàn bộ chi phí nhiên liệu tăng thêm, nhưng điều này sẽ làm giảm nhu cầu.
Vì vậy, các hãng bay đang tìm những cách khác để chuyển gánh nặng chi phí sang hành khách. United đã tăng phí hành lý từ thứ Sáu (3/4). Với các vé mua từ ngày 3/4/2026, phí hành lý ký gửi kiện thứ nhất và thứ hai sẽ tăng thêm 10 USD mỗi kiện, còn kiện thứ ba tăng thêm 50 USD tại hầu hết thị trường.
JetBlue cũng thông báo tăng 10 USD với phần lớn phí hành lý do chi phí vận hành tăng cao. Griff dự báo nhiều hãng khác có thể sẽ sớm làm theo cách này.
“Chúng tôi hiểu việc tăng phí không phải là điều lý tưởng, nhưng chỉ thực hiện khi thực sự cần thiết,” JetBlue cho biết trong một tuyên bố tuần này.
Các hãng hàng không cũng có thể tiết kiệm chi phí bằng cách cắt giảm các chuyến bay kém hiệu quả, điều này đồng thời khiến chi phí đi lại của hành khách tăng lên.
United dự kiến cắt giảm khoảng 5% công suất bay trong 6 tháng tới, bao gồm cả mùa cao điểm hè. Các hãng khác cũng đang âm thầm điều chỉnh lịch bay theo hướng tương tự.
Ông Kirby nhìn nhận động thái này nhằm chuẩn bị cho kịch bản giá dầu duy trì trên 100 USD mỗi thùng đến hết năm 2027, thậm chí có thể lên mức kỷ lục 175 USD. Vì vậy, hãng sẽ cắt giảm các chuyến bay giá rẻ như chuyến bay đêm hoặc các chuyến bay vào thứ Ba, Tư và Bảy.
“Khách du lịch nghỉ dưỡng sẽ chịu thiệt nhiều nhất, không chỉ vì ít lựa chọn hơn mà còn phải trả giá vé cao hơn”, Griff nói.
Dù giá vé đang tăng do chi phí nhiên liệu leo thang, nhu cầu đi lại bằng đường hàng không vẫn ở mức cao. Điều này đồng nghĩa các hãng bay có thể có đủ “quyền lực giá” để tiếp tục tăng giá vé.
Trong tháng qua, nhiều hãng cho biết lượng đặt vé đạt mức kỷ lục. Giá xăng dầu tăng gần đây cũng có thể thúc đẩy nhu cầu bay, khi chi phí đi đường dài bằng ô tô trở nên đắt đỏ hơn.
“Chúng tôi đang ở vị thế tốt để có thể bù đắp phần nào cú sốc giá nhiên liệu,” CEO Delta Ed Bastian nói với các nhà đầu tư. Đồng thời, CEO này thông tin rằng 5 ngày bán vé tốt nhất của hãng đều diễn ra sau khi xung đột Iran bùng phát.
Ông cũng cho biết một số hãng đã tăng giá, nhưng thường mất 2-3 tháng để việc tăng giá vé do chi phí nhiên liệu cao được phản ánh đầy đủ.
Dù vậy, nếu giá dầu tiếp tục tăng mạnh, nhu cầu đi lại có thể bị ảnh hưởng, khiến các hãng khó tăng giá vé.”Nếu dự báo giá nhiên liệu của chúng tôi đúng, nền kinh tế nói chung cũng sẽ chịu tác động”, Kirby nói.
Ghi nhận ngày 22-4 tại một cửa hàng tạp hóa nhỏ ở phường Thành Nhất (tỉnh Đắk Lắk) cho thấy sự thay đổi trong kê khai thuế này tác động trực tiếp đến công việc hằng ngày của bà T.T.S., chủ hộ kinh doanh.
Bà S. cho biết khối lượng việc tăng lên, trong khi bà không quen dùng máy tính nên phải nhờ con đang học đại học hỗ trợ nhập dữ liệu. "Hàng nhập về bao nhiêu món là phải nhập hết, rồi bán ra từng món cũng phải nhập lại. Mấy thứ lặt vặt như bim bim, chân gà… cũng phải nhập hết, nên rất mất thời gian", bà nói.
Theo bà S., không chỉ ở khâu nhập liệu, cách xuất hóa đơn cũng có thay đổi. Với các giao dịch nhỏ lẻ, thay vì lập từng lần, các hóa đơn được cộng dồn vào cuối ngày.
"Bán được bao nhiêu thì cộng lại, cuối ngày làm một hóa đơn chung để kê khai", bà nói.
Tuy vậy, bà S. cho biết phải dành nhiều thời gian cho việc kê khai, chưa kể chi phí cũng tăng lên đáng kể. Các khoản phát sinh chủ yếu đến từ đầu tư máy móc, phần mềm và công nhập liệu thường xuyên.
Dù vậy, không ít tiểu thương vẫn ghi nhận mặt tích cực của cách tính thuế mới là bảo đảm công bằng.
"Trước đây có một cửa hàng quy mô lớn hơn của gia đình tôi nhiều nhưng cũng đóng thuế khoán như tôi. Còn bây giờ, thu nhập bao nhiêu thì đóng thuế tương ứng", bà L. - một hộ kinh doanh khác tại phường Thành Nhất - nói.
Chủ một cửa hàng tạp hóa tại phường Thành Công, một phụ nữ 43 tuổi, cho biết đang tập làm quen với thao tác theo quy định mới. "Ban đầu cũng rất lúng túng nhưng nhờ được tập huấn nhiều lần, cộng với tự tìm hiểu thêm nên dần quen", người này nói.
Ghi nhận những ngày gần đây cho thấy số lượng tiểu thương đến cơ quan thuế cơ sở 1 tỉnh Đắk Lắk (trụ sở phường Buôn Ma Thuột) để nhờ hướng dẫn khá đông.
Nhiều người mang theo giấy tờ để được hướng dẫn, người đã đăng ký hỏi lại thủ tục, người chưa quen thao tác được "cầm tay chỉ việc".
Với các trường hợp chưa có tài khoản ngân hàng, nhân viên ngân hàng cũng có mặt để hỗ trợ mở tài khoản. Một số ý kiến đề xuất cần có cách làm linh hoạt hơn, như đơn giản hóa quy trình với hàng hóa nhỏ lẻ hoặc tăng hỗ trợ cho người lớn tuổi.
Bà Đặng Thị Kim Cúc - hộ kinh doanh văn phòng phẩm - cho biết bà cùng con trai đến từ sớm để được hướng dẫn lại. "Các thao tác không khó, nhưng vẫn muốn làm cho quen để áp dụng vào thực tế", bà nói.
Theo bà Đào Thị Giao - cán bộ Thuế cơ sở 1, đa số người dân có thể tự thực hiện trên điện thoại, nhưng vẫn còn tâm lý e ngại sai sót nên đến cơ quan thuế. "Các trường hợp lỗi ứng dụng đều được ghi nhận, hỗ trợ xử lý sớm", bà khẳng định.
Còn ông Nguyễn Đức Hạnh - Trưởng Thuế cơ sở 1 tỉnh Đắk Lắk - cho biết cơ quan thuế đã liên tục tổ chức các lớp hướng dẫn, tập huấn, thu hút hàng nghìn hộ kinh doanh tham gia. Đơn vị cũng hỗ trợ người dân mở tài khoản ngân hàng, cài đặt ứng dụng và hướng dẫn sử dụng ngay tại chỗ.
"Chúng tôi hiểu người dân đã quen với cách làm cũ, còn e ngại sổ sách và công nghệ. Tuy nhiên, các phần mềm khá thuận tiện, giúp việc kê khai minh bạch, rõ ràng hơn", ông Hạnh nói.
Cũng theo ông Hạnh, trong giai đoạn đầu, ngành thuế ưu tiên hỗ trợ để người dân làm quen với phương thức mới, chưa đặt nặng xử phạt nếu có vi phạm. "Trước mắt, chúng tôi chủ yếu cầm tay chỉ việc, hướng dẫn cụ thể để người dân thực hiện đúng quy định", ông nói.
Mở cửa phiên giao dịch 8/4, giá dầu thô Mỹ WTI có thời điểm giảm gần 19% về 91,64 USD một thùng. Hiện tại, giá dao động quanh 96 USD. Dầu Brent hạ 15% về sát 93 USD.
Thị trường đi xuống sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo đồng ý lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần với Iran, với điều kiện Tehran mở lại eo biển Hormuz. Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran cũng cho biết họ chấp thuận lệnh ngừng bắn.
Theo Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, việc đi lại qua eo biển Hormuz được cho phép trong hai tuần này, dưới sự quản lý của quân đội Iran. Ông khẳng định Iran sẽ ngừng tấn công nếu những hành động quân sự nhằm vào nước này kết thúc. Truyền thông nhà nước Iran cho biết các cuộc đàm phán với Mỹ được tổ chức tại Pakistan vào 10/4.
Các thông báo được đưa ra khi còn chưa đầy hai giờ trước khi tối hậu thư mà Tổng thống Mỹ đặt ra với Iran hết hạn. Theo tối hậu thư, quốc gia vùng Vịnh phải đạt thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz trước 20h giờ miền đông (7h giờ Hà Nội ngày 8/4) nếu không muốn cơ sở hạ tầng dân sự bị tàn phá.
Chiến sự tại Trung Đông đã kéo dài hơn một tháng, làm gián đoạn 20% dòng chảy dầu, khí LNG toàn cầu khi eo biển Hormuz bị phong tỏa. Giá dầu thô, nhiên liệu máy bay, dầu diesel và xăng trên toàn cầu vì thế tăng vọt. Dầu thô từng lên sát 120 USD một thùng đầu tháng trước.
Trên thị trường vàng, giá vàng thế giới tăng 137 USD lên 4.849 USD một ounce.
Giá tăng khi xác suất các ngân hàng trung ương giảm lãi được cải thiện. Thời gian qua, kim loại quý này chịu sức ép khi chiến sự kéo lạm phát toàn cầu lên cao, khiến các nước ngần ngại nới lỏng chính sách tiền tệ. Từ khi chiến sự nổ ra, giá đã giảm khoảng 10%.
Thị trường chờ biên bản cuộc họp tháng 3 của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) công bố hôm nay. Trên thị trường vật chất, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc đã mua thêm vàng dự trữ tháng thứ 17 liên tiếp.
Ngoài vàng, các kim loại khác cũng đang tăng. Giá bạc, bạch kim và palladium đắt thêm 1-2% so với hôm qua.
TS Nguyễn Minh Thảo, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, nhấn mạnh khi trao đổi với Tuổi Trẻ về dự thảo nghị quyết cắt giảm ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến các bộ ngành. Bà Thảo nói:
- Việc đưa ra con số cụ thể về số ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải cắt giảm, giao từng bộ ngành phải cắt giảm bao nhiêu ngành nghề cho thấy sự quyết liệt ngay từ đầu của Trung ương và Chính phủ trong nỗ lực xây dựng một môi trường đầu tư kinh doanh tốt, thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.
* Việc Chính phủ cắt giảm 58 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, theo bà, sẽ tạo hiệu ứng tích cực gì với cộng đồng kinh doanh?
- Theo Luật Đầu tư 2025, có 198 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Thời gian qua, việc cấp phép kinh doanh trong các ngành nghề kinh doanh có điều kiện vô cùng khó khăn. Nhiều người phải bỏ cuộc vì điều kiện kinh doanh khắt khe, đan xen nhau.
Hơn nữa các ngành nghề kinh doanh có điều kiện trong luật có "mũ rất to" - nội hàm rộng, bao phủ nhiều lĩnh vực, hoạt động kinh doanh. Do đó việc Chính phủ cắt giảm 58 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện sẽ tạo môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
* Sau khi đưa ra khỏi danh sách những ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, việc quản lý những ngành nghề này sẽ thực hiện ra sao, thưa bà?
- Trong số 58 ngành nghề cắt giảm có những ngành nghề bỏ hẳn ra khỏi danh mục kinh doanh có điều kiện như ngành dịch vụ kế toán, nhưng đa phần các ngành nghề kinh doanh sẽ được chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và một số ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được gộp lại.
Thay vì phải xin cấp phép khi hoạt động kinh doanh như trước đây, tới đây người dân và doanh nghiệp không phải xin cấp phép nhưng vẫn phải tuân thủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn nghề và các cơ quan quản lý nhà nước sẽ hậu kiểm sau.
Ví dụ doanh nghiệp kinh doanh lưu trú, tới đây không phải xin cấp phép từ cơ quan quản lý nhà nước nhưng sẽ vẫn phải tuân thủ, đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn về phòng ốc, phải đảm bảo điều kiện về an toàn phòng cháy chữa cháy. Như vậy, với từng ngành nghề kinh doanh sẽ vẫn có những điều kiện kinh doanh riêng.
Tôi cho rằng sau khi cắt giảm các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, cần thực hiện thêm một bước nữa - rà soát xem các điều kiện đưa vào tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn nghề nghiệp có thực sự cần thiết, đã hợp lý chưa. Cần mạnh tay loại bỏ các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật không phù hợp, làm khó người dân, doanh nghiệp.
Nếu chúng ta cắt giảm hàng loạt ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nhưng lại ban hành các tiêu chuẩn, quy chuẩn phục vụ hậu kiểm quá khó thì việc cắt giảm sẽ không có nhiều ý nghĩa.
* Việc đưa một số ngành nghề "nhạy cảm" như kinh doanh casino, đặt cược, karaoke, vũ trường... ra khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện liệu có gây ra những tác động tiêu cực nào không?
- Việc đưa những ngành nghề này ra khỏi danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện không có nghĩa rằng chúng ta buông lỏng hoạt động kinh doanh của các ngành nghề này. Không phải ai muốn mở quán karaoke, vũ trường, sòng bài ở đâu thì mở.
Thay vào đó sẽ có phương thức quản lý khác phù hợp hơn để quản lý những ngành nghề kinh doanh nhạy cảm, có tác động lớn tới cộng đồng, xã hội.
Việc thay đổi phương thức quản lý cũng tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp trong hoạt động đầu tư, kinh doanh. Ví dụ như dịch vụ lưu trú, khi chúng ta đã có những quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật tốt rồi, người dân chỉ việc tuân thủ trong kinh doanh mà không cần phải đến cơ quan quản lý xin giấy phép đủ điều kiện kinh doanh nữa.
* Nhiều năm qua chúng ta cũng đã thực hiện nhiều đợt cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh nhưng nhiều ý kiến cho rằng việc cắt giảm vẫn còn hình thức. Theo bà, cần làm gì để việc cắt giảm điều kiện kinh doanh thực chất hơn?
- Chính phủ rất quyết liệt khi đưa ra danh sách hàng chục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải cắt giảm nhưng để quá trình cắt giảm thực chất cần có sự tham gia giám sát của đối tượng chịu tác động, các bên liên quan và có giải trình, tiếp thu rõ ràng.
Ngoài ra cần có một đơn vị, đầu mối đánh giá độc lập, khách quan về hiệu quả cắt giảm ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Các đơn vị, đầu mối này phải có chuyên môn sâu, am hiểu từng ngành nghề đầu tư, kinh doanh thì mới đánh giá đúng được hiệu quả cắt giảm.
Để lên được danh mục điều kiện kinh doanh cần cắt giảm trong từng ngành nghề đầu tư kinh doanh cũng cần dựa trên nền tảng, khung tiêu chuẩn đánh giá để biết được trong từng ngành nghề thì điều kiện nào không phù hợp cần cắt giảm. Như vậy quá trình cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh mới trở lên thực chất hơn.
