Hôm qua 27.4, trang Axios dẫn lời quan chức Mỹ cho hay nước này đã nhận được đề xuất từ Iran về giải pháp mở lại eo biển Hormuz và chấm dứt chiến tranh, nhưng vấn đề đàm phán hạt nhân bị hoãn lại để chuyển sang giai đoạn tiếp theo. Tuy nhiên, đề xuất như vậy là khó khả dĩ. Bởi vì việc phong tỏa eo biển Hormuz cũng là “lá bài” quan trọng để Mỹ gây sức ép với Iran, nên nếu chuyển vấn đề hạt nhân sang giai đoạn sau thì Washington sẽ mất “đòn bẩy” này trong việc thúc ép Tehran đình chỉ chương trình hạt nhân.
Trả lời Thanh Niên, TS Patrick M. Cronin (Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ) cho rằng trừ khi Mỹ hoàn toàn đánh bại đối thủ, nếu không thì phải kết thúc bằng thỏa hiệp ngoại giao.
Theo TS Cronin, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn luôn cho rằng Mỹ đã hoàn toàn đánh bại Iran, nhưng điều đó là không đúng. Các chính trị gia, nghị sĩ Mỹ cũng khó ủng hộ việc Mỹ điều quân trên bộ vào Iran, nhất là khi chưa có được kịch bản khả dĩ nào về việc: Ai sẽ điều hành Iran?
“Tổng thống Trump nghĩ rằng Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ sụp đổ. Tôi chưa bao giờ tin điều đó. Hầu hết học giả cũng không tin điều đó, nhưng nhóm nhỏ những người thuyết phục Tổng thống Trump thì lại đặt niềm tin như vậy”, TS Cronin nhận xét và chỉ ra rằng: “Có rất nhiều thông tin tình báo cho thấy Lực lượng Vệ binh Cách mạng hồi giáo Iran (IRGC) không sụp đổ và sẽ càng cố thủ hơn”.
TS Cronin đặt ra câu hỏi: “Chúng ta phải đạt được một thỏa thuận thì đó là gì?”.
“Hai điều mà Tổng thống Trump muốn, thứ nhất là chở dầu mỏ qua eo biển Hormuz. Vâng, ông Trump có thể đạt được điều đó với một thỏa thuận, nhưng ông không thể có được quyền kiểm soát như mong muốn dù từng nhiều lần công khai về việc cùng thu phí. Điều thứ hai ông ta phải nhượng bộ là việc xử lý nguyên liệu hạt nhân. Washington đưa ra một thỏa hiệp tiềm năng, là Iran không xử lý nhiên liệu nguyên tử trong 20 năm. Iran sẽ không đồng ý với 20 năm, nhưng vấn đề là Iran có thể thương lượng về thời gian”, TS Cronin nhận xét và nói xét cho cùng thì vẫn có cách để đàm phán giải quyết bất đồng giữa hai bên.
Tuy nhiên, TS Cronin cũng chỉ ra: “Vấn đề cốt lõi thứ ba là hỗ trợ cho các lực lượng ủy nhiệm. Và những gì chúng ta thấy từ các lực lượng ủy nhiệm, từ Houthi, là họ độc lập hơn so với những gì người ta nói ban đầu. Đúng là họ nhận được sự hỗ trợ từ Iran, nhưng họ đang hoạt động theo chương trình nghị sự của riêng mình. Vì vậy, Iran chỉ có thể làm được đến mức đó. Nhưng đây là câu hỏi: Nếu Israel tiếp tục tấn công Hezbollah ở Li Băng, thì liệu Iran có thể đồng ý duy trì thỏa thuận ngừng bắn cơ bản hay không? Iran có thể vẫn đồng ý. Điều này tùy thuộc vào nhiều yếu tố nhưng ít nhất thì Mỹ cũng phải gây áp lực lên Israel để hạn chế các hoạt động quân sự”.
Mặc dù vậy, vị chuyên gia này cũng đặt ra lo ngại: “Nếu Iran nghĩ rằng mình sắp đạt được thỏa thuận, rồi nghĩ lại để tìm kiếm nhượng bộ nhiều hơn, nhất là khi họ biết Mỹ không muốn kéo dài cuộc chiến”. Nếu kịch bản này xảy ra thì cần phải có sự hỗ trợ giải quyết của nước khác, và Trung Quốc có thể đóng vai trò trung giải để giải quyết vấn đề này.
“Tôi cho rằng hầu hết các bên đều muốn chấm dứt tình trạng này, bao gồm cả Mỹ, IRGC. Vì vậy, không bên nào muốn duy trì tình trạng này nữa, ngoại trừ có lẽ là Israel. Dù có liên quan cuộc chiến, nhưng xét về Mỹ – Iran, bên nào cũng muốn chấm dứt tình trạng bắn phá nếu có thể. Điều đó không hoàn toàn là hòa bình, nhưng là một lệnh ngừng bắn”, TS Cronin kỳ vọng.
Cũng trả lời Thanh Niên, ông Dov Zakheim (cựu Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Mỹ và đang cố vấn cho nhiều cơ quan nghiên cứu chính sách Mỹ về đối ngoại) cho rằng: “Mọi chuyện hoàn toàn phụ thuộc vào việc bên nào sẵn sàng nhượng bộ trước. Nếu Tổng thống Trump sẵn sàng nhượng bộ, ông ấy có thể sẽ ký kết một thỏa thuận có hình thức tương tự với thỏa thuận mà Tổng thống Barack Obama từng đạt được trước đây. Ngược lại, nếu Tổng thống Trump kiên trì chờ đợi – cứ chờ đợi mãi – thì rất có thể chính người Iran sẽ là bên phải nhượng bộ trước. Điều này đồng nghĩa với việc họ sẽ phải ngừng hoạt động làm giàu uranium trong vòng 20 năm như mong muốn của Mỹ, cắt giảm quy mô chương trình tên lửa, cũng như chấm dứt việc hậu thuẫn cho các lực lượng ủy nhiệm, cụ thể là nhóm Hezbollah. Tóm lại, mọi chuyện thực sự phụ thuộc vào việc bên nào sẵn sàng nhượng bộ trước. Đó chính là dấu hiệu giúp chúng ta nhận biết khi nào thì cuộc chiến này sẽ đi đến hồi kết”.
Sự việc xảy ra tại tỉnh Trung Java hôm 1/5, khi sương mù dày đặc khiến tài xế ôtô không thể quan sát được đoàn tàu đang chạy tới ở điểm giao cắt, theo cảnh sát giao thông địa phương Eko Ari Kisworo.
Tàu hỏa va chạm với chiếc xe chở 9 người này, khiến phương tiện bị văng đi khoảng 20 mét trước khi đâm vào cột và lật nhào xuống ruộng lúa. Bốn hành khách, trong đó có hai trẻ em, đã thiệt mạng, tài xế ôtô và những hành khách còn lại bị thương.
Đây là tai nạn đường sắt thứ hai ở Indonesia trong vòng một tuần. Hôm 27/4, một đoàn tàu đường dài đâm vào toa cuối cùng của tàu nội đô ở gần ga Bekasi Timur tại tỉnh Tây Java, khiến 16 người thiệt mạng và ít nhất 90 người bị thương. Tàu nội đô khi đó đang dừng vì đã va chạm với một chiếc taxi khoảng 50 phút trước.
Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto cho rằng sự thiếu an toàn tại các điểm giao cắt với đường sắt là nguyên nhân khiến tai nạn xảy ra, đồng thời ra lệnh nâng cấp trên phạm vi toàn quốc bằng cách lắp đặt trạm gác hoặc cầu vượt.
Tai nạn giao thông không phải điều hiếm khi xảy ra ở Indonesia, nơi các phương tiện như xe buýt, tàu hỏa và thậm chí là cả máy bay thường cũ kỹ, được bảo trì kém.
Vụ hai đoàn tàu va chạm ở Tây Java vào tháng 1/2024 đã khiến 4 nhân viên đường sắt thiệt mạng. Trước đó vào năm 2015, 16 người thiệt mạng khi một đoàn tàu đâm vào xe buýt mini tại điểm giao cắt ở Jakarta.
Đánh chiếm tiền đồn Brusovka, áp sát phía đông Sloviansk
Tình hình chiến trường Nga - Ukraine đang ở thế bế tắc, với cả hai bên đều bị hạn chế nghiêm trọng bởi các cuộc tập kích bằng UAV. Bất kỳ cuộc đột kích bằng xe bọc thép trên bộ nào, dù ở quy mô vừa phải, đều có nguy cơ bị UAV đối phương ngăn chặn, thậm chí xóa sổ.
Do đó, chiến tuyến dọc theo khu vực Konstantinovka và Sloviansk ở tây bắc tỉnh Donetsk thường ít thay đổi trong thời gian dài, được coi là chiến trường quyết định giữa hai bên.
Trang Military Review của Nga cho biết, chiến dịch giành quyền kiểm soát Konstantinovka đã bắt đầu. Mặc dù tốc độ chiến tranh đô thị chậm chạp, lực lượng Ukraine đã phát động một cuộc phản công theo hướng Chasov Yar nhằm đánh bọc sườn lực lượng Moscow, nhưng nhanh chóng bị lUAV Nga chặn đứng.
Tình hình chung vẫn thuận lợi cho Nga, nhờ lực lượng hùng hậu và vũ khí dồi dào, cho phép họ phát động các cuộc tấn công đa hướng dọc theo một mặt trận dài hơn. RFAF đã sử dụng phần phía tây của Konstantinovka, khu vực Dobropillia và chính Konstantinovka để kìm chân quân đội Ukraine, đồng thời tìm kiếm điểm đột phá ở Sloviansk.
Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine (AFU) ban đầu dự đoán RFAF sẽ phải kiểm soát khu vực Dobropillia trước, cắt đứt đường tiếp tế đến Konstantinovka và Sloviansk, sau đó bao vây và chiếm Konstantinovka, rồi mới tiến vào trận chiến quyết định tại "pháo đài cuối cùng" để hoàn thành việc chiếm toàn bộ tỉnh Donetsk và khu vực Donbass. Tuy nhiên, sự linh hoạt về chiến thuật của RFAF đã vượt quá dự đoán của AFU.
Bản đồ chiến trường ngày 9/5 cho thấy, RFAF đã chọc thủng tiền đồn Brusovka và đang tiến về vùng ngoại ô phía đông của Sloviansk, rút ngắn khoảng cách xuống còn chưa đầy 8km.
Trang Military Review đưa tin, Cụm quân phía Nam RFAF đã có những đột phá ở bờ bắc sông Seversky Donets, giành quyền kiểm soát khu vực phía đông của các làng Brusovka và Stary Karavan, thuộc ngoại ô phía đông Sloviansk. Cuộc tấn công thành công đã dồn binh sĩ Ukraine vào sát khu rừng Olkhovy gần sông Seversky Donets, một vị trí khó khăn để giữ vững.
Với việc Stary Karavan và Brusovka chỉ cách Sloviansk hơn 8km, RFAF có thể sử dụng hiệu quả nhiều loại vũ khí để tấn công các mục tiêu ở thành phố và khu vực lân cận, tập trung vào loại bỏ các đơn vị điều khiển UAV và trận địa pháo binh, súng cối của AFU, tạo cơ hội cho bước phát triển tiếp theo.
Tuy nhiên, RFAF ở khu vực này sẽ phải vượt qua sông Seversky Donets, do đó, sườn phía đông bắc vào Sloviansk có thể sẽ phải chờ đợi các cuộc tiến công từ các hướng khác, có thể là phía nam con sông này.
Thành phố trọng yếu Sloviansk hiện đã nằm hoàn toàn trong tầm hỏa lực khống chế của pháo binh và UAV FPV Nga. Tất cả các tuyến đường dẫn đến Sloviansk, và từ Sloviansk đến Konstantinovka, đều trở thành "con đường tử thần" đối với các đoàn xe vận tải của Ukraine. Nguồn cung cấp hậu cần của AFU có thể sẽ sớm bị cắt đứt, và trận chiến quyết định đang cận kề.
Vượt sông Seversky Donets thiết lập đầu cầu
Trang Reporter của Nga ngày 6/5 đưa tin, Cụm tác chiến phía Nam RFAF đã vượt sông Seversky Donets gần Svyatogorsk, phía bắc khu vực đô thị Sloviansk - Kramatorsk. Nguồn tin từ thực địa cho biết, lực lượng Nga hiện đang tích cực tấn công các làng Tatyanovka và Prishyb, chuẩn bị một đầu cầu để tiến công xa hơn.
Các chuyên gia quân sự nhận định, sự thành công của chiến dịch vượt sông được quyết định bởi yếu tố bất ngờ, do AFU không chuẩn bị phòng thủ ở khu vực này và không lường trước được cuộc tấn công của RFAF.
Việc thiết lập một đầu cầu dọc theo tuyến Sidorov - Tatyanovka tại khúc quanh sông Seversky Donets sẽ giúp lực lượng Moscow tiến về phía làng Bogorodichnoye, gần đó có tuyến đường cao tốc Izyum - Sloviansk. Nếu giành được quyền kiểm soát Bogorodichnoye, quân đội Nga coi như khóa chặt tuyến đường cao tốc này, từ đó bắt đầu cắt đứt tuyến đường tiếp tế đến Sloviansk, tạo điều kiện thuận lợi đáng kể cho cuộc tấn công vào toàn bộ khu vực đô thị.
Theo các chuyên gia quân sự, kiểm soát cụm đô thị Sloviansk - Kramatorsk là mục tiêu chính của RFAF trong chiến dịch xuân hè 2026.
Tại sự kiện ở trụ sở Liên Hợp Quốc tại New York ngày 11/5, đại sứ Mỹ Mike Walz cho biết Israel đã cung cấp nhiều hệ thống phòng thủ tiên tiến cho Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), trong đó có lá chắn Iron Dome (Vòm Sắt).
"Chúng tôi đã thấy UAE sử dụng tổ hợp Vòm Sắt mà Israel chuyển cho họ. Vị thế của Israel trong khu vực đang thay đổi đáng kể", ông nói.
Đây là lần đầu quan chức Mỹ xác nhận Israel đã đưa tổ hợp Vòm sắt tới UAE, cũng là lần đầu hệ thống này được triển khai tại một quốc gia khác ngoài Mỹ và Israel.
Đại sứ Walz từng đề cập tới hệ thống Vòm Sắt trên chương trình Fox News Sunday phát sóng ngày 10/5, khi nói rằng "UAE và Israel đang làm việc cùng nhau trong lĩnh vực hợp tác quân sự", nhưng không nêu thông tin cụ thể.
Giới chức UAE và Israel chưa xác nhận thông tin.
CNN ngày 5/5 đưa tin Israel đã bí mật triển khai tổ hợp Vòm Sắt tới UAE từ đầu xung đột Trung Đông. Các quan chức Israel giấu tên nói với trang tin Axios rằng động thái này được tiến hành theo lệnh của Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Hệ thống Vòm Sắt đã tham gia đánh chặn đòn tập kích của Iran ngày 4/5, nhưng chưa rõ bắn hạ được bao nhiêu mục tiêu.
Thông tin phản ánh mối quan hệ thân thiết mà Israel đã xây dựng với UAE kể từ khi hai nước nhất trí bình thường hóa quan hệ năm 2020. Quan hệ song phương vẫn được duy trì sau khi Israel bị các quốc gia Arab chỉ trích mạnh mẽ vì phát động chiến dịch tập kích Dải Gaza hồi cuối năm 2023.
Vòm Sắt thuộc lớp trong cùng trong hệ thống phòng không đa tầng của Israel, chuyên đánh chặn mục tiêu tốc độ chậm, bay thấp và có quỹ đạo dễ đoán như rocket, đạn cối và máy bay không người lái (UAV) tầm thấp. Israel nhiều năm qua đã nâng cấp radar và tên lửa của Vòm Sắt, giúp hệ thống sở hữu năng lực đối phó tên lửa đạn đạo một cách hạn chế.
Dù vậy, đây không phải là khí tài chuyên đánh chặn tên lửa đạn đạo và chỉ được dùng như phương án cuối cùng, khi các hệ thống tầm trung và xa đã bị xuyên thủng.
Yuval Steinitz, chủ tịch tập đoàn quốc phòng nhà nước Rafael của Israel, ngày 11/5 tuyên bố Vòm Sắt đạt hiệu quả tới 99% trong ngăn chặn các loại tên lửa, rocket của Hamas ở Gaza và nhóm vũ trang Hezbollah ở Lebanon.
Kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát ngày 28/2, Iran đã phóng khoảng 550 tên lửa đạn đạo và hành trình, cùng hơn 2.200 UAV nhằm vào UAE, khiến quốc gia vùng Vịnh này trở thành nơi hứng đòn dữ dội hơn cả Israel.
