Tại sự kiện ở trụ sở Liên Hợp Quốc tại New York ngày 11/5, đại sứ Mỹ Mike Walz cho biết Israel đã cung cấp nhiều hệ thống phòng thủ tiên tiến cho Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), trong đó có lá chắn Iron Dome (Vòm Sắt).
“Chúng tôi đã thấy UAE sử dụng tổ hợp Vòm Sắt mà Israel chuyển cho họ. Vị thế của Israel trong khu vực đang thay đổi đáng kể”, ông nói.
Đây là lần đầu quan chức Mỹ xác nhận Israel đã đưa tổ hợp Vòm sắt tới UAE, cũng là lần đầu hệ thống này được triển khai tại một quốc gia khác ngoài Mỹ và Israel.
Đại sứ Walz từng đề cập tới hệ thống Vòm Sắt trên chương trình Fox News Sunday phát sóng ngày 10/5, khi nói rằng “UAE và Israel đang làm việc cùng nhau trong lĩnh vực hợp tác quân sự”, nhưng không nêu thông tin cụ thể.
Giới chức UAE và Israel chưa xác nhận thông tin.
CNN ngày 5/5 đưa tin Israel đã bí mật triển khai tổ hợp Vòm Sắt tới UAE từ đầu xung đột Trung Đông. Các quan chức Israel giấu tên nói với trang tin Axios rằng động thái này được tiến hành theo lệnh của Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Hệ thống Vòm Sắt đã tham gia đánh chặn đòn tập kích của Iran ngày 4/5, nhưng chưa rõ bắn hạ được bao nhiêu mục tiêu.
Thông tin phản ánh mối quan hệ thân thiết mà Israel đã xây dựng với UAE kể từ khi hai nước nhất trí bình thường hóa quan hệ năm 2020. Quan hệ song phương vẫn được duy trì sau khi Israel bị các quốc gia Arab chỉ trích mạnh mẽ vì phát động chiến dịch tập kích Dải Gaza hồi cuối năm 2023.
Vòm Sắt thuộc lớp trong cùng trong hệ thống phòng không đa tầng của Israel, chuyên đánh chặn mục tiêu tốc độ chậm, bay thấp và có quỹ đạo dễ đoán như rocket, đạn cối và máy bay không người lái (UAV) tầm thấp. Israel nhiều năm qua đã nâng cấp radar và tên lửa của Vòm Sắt, giúp hệ thống sở hữu năng lực đối phó tên lửa đạn đạo một cách hạn chế.
Dù vậy, đây không phải là khí tài chuyên đánh chặn tên lửa đạn đạo và chỉ được dùng như phương án cuối cùng, khi các hệ thống tầm trung và xa đã bị xuyên thủng.
Yuval Steinitz, chủ tịch tập đoàn quốc phòng nhà nước Rafael của Israel, ngày 11/5 tuyên bố Vòm Sắt đạt hiệu quả tới 99% trong ngăn chặn các loại tên lửa, rocket của Hamas ở Gaza và nhóm vũ trang Hezbollah ở Lebanon.
Kể từ khi xung đột Trung Đông bùng phát ngày 28/2, Iran đã phóng khoảng 550 tên lửa đạn đạo và hành trình, cùng hơn 2.200 UAV nhằm vào UAE, khiến quốc gia vùng Vịnh này trở thành nơi hứng đòn dữ dội hơn cả Israel.
Các bên trung gian đang thúc đẩy để Mỹ - Iran gia hạn lệnh ngừng bắn hai tuần và sắp xếp vòng đàm phán thứ hai giữa hai nước nhằm tìm giải pháp lâu dài cho xung đột, nhưng quá trình này tiến triển còn chậm chạp, báo Mỹ Wall Street Journal ngày 15/4 dẫn các nguồn thạo tin cho biết.
Theo đó, Washington và Tehran đã nhất trí về nguyên tắc rằng hai bên sẽ gặp lại, nhưng chưa ấn định thời gian và địa điểm, sau khi vòng đàm phán hòa bình thứ nhất tại Islamabad cuối tuần trước kết thúc mà không đạt thỏa thuận nào.
Reuters và AP hồi đầu tuần dẫn nguồn quan chức, nhà ngoại giao Mỹ cho biết phái đoàn nước này và Iran có thể "tiến tới vòng đàm phán thứ hai" trong ngày 16/4 tại Pakistan. Tuy nhiên, kế hoạch này nhiều khả năng không diễn ra, do Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đang công du tới Arab Saudi, Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ ngày 15-18/4.
Trong chuyến công du này, ông Sharif sẽ thảo luận với lãnh đạo các quốc gia trên về hợp tác song phương cũng như "hòa bình và an ninh khu vực".
Mỹ và Iran ngày 7/4 đạt thỏa thuận ngừng bắn hai tuần để nối lại nỗ lực ngoại giao. Hai nước ngày 11/4 đã đàm phán khoảng 21 giờ tại thủ đô Islamabad của Pakistan, với sự tham gia của nước chủ nhà, nhưng cuối cùng không đạt được đồng thuận về các vấn đề then chốt, trong đó có quyền kiểm soát eo biển Hormuz và việc Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không.
Một quan chức Mỹ ngày 15/4 nói với AFP rằng Washington chưa chính thức đồng ý gia hạn lệnh ngừng bắn hiện tại với Tehran, vốn sẽ kết thúc vào ngày 22/4. "Mỹ và Iran vẫn tiếp tục trao đổi nhằm đạt được một thỏa thuận", người này nói.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cùng ngày xác nhận hai bên vẫn tiếp tục trao đổi thông điệp qua trung gian Pakistan.
Truyền thông nhà nước Iran đưa tin một phái đoàn Pakistan "đang trên đường đến nước này để truyền tải một thông điệp từ phía Mỹ và lên kế hoạch cho vòng đàm phán thứ hai". Quân đội Pakistan sau đó thông báo tư lệnh lục quân Asim Munir và Bộ trưởng Nội vụ Mohsin Naqvi đã tới Tehran.
Trong khi đó, trang Axios dẫn lời hai quan chức Mỹ nói nước này và Iran đã có tiến triển trong các trao đổi hôm 14/4 và đang tiến gần hơn đến một khuôn khổ thỏa thuận hòa bình.
Trong khi đó, căng thẳng trên thực địa vẫn ở mức cao. Sau khi vòng đàm phán cuối tuần trước không có tiến triển, Tổng thống Trump đã lệnh phong tỏa các cảng biển của Iran từ ngày 13/4 để gây áp lực buộc Iran chấp nhận các điều khoản của thỏa thuận chấm dứt xung đột.
Ông chủ Nhà Trắng hôm nay tiếp tục cảnh báo nếu xung đột tiếp diễn, Mỹ có thể "phá hủy mọi cây cầu, nhà máy điện của Iran trong vòng một giờ".
"Chúng tôi không muốn làm vậy... hãy chờ xem chuyện gì xảy ra tiếp theo", ông Trump nói với Fox Business.
Quân đội Iran cùng ngày tuyên bố động thái của Mỹ "gây mất an ninh cho các tàu thương mại và tàu chở dầu của Iran", được coi là "vi phạm lệnh ngừng bắn". Iran cảnh báo nếu hành động còn tiếp diễn, họ sẽ chặn hoạt động thương mại qua vịnh Ba Tư, biển Đỏ và vịnh Oman để đáp trả.
Hôm 1.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với các cử tri ở bang Florida rằng ông có thể cho một tàu sân bay của Mỹ trên đường trở về từ Iran dừng lại cách bờ biển Cuba khoảng 91 m, theo AFP.
Ngoài ra, trong một sắc lệnh hành pháp hôm 1.5, nhà lãnh đạo Mỹ thông báo ông sẽ áp đặt các biện pháp cấm vận đối với những người liên quan đến nhiều lĩnh vực của nền kinh tế Cuba.
Các biện pháp này, có hiệu lực vào ngày 1.5, nhắm vào những người được cho là "đang hoạch từng hoạt động trong các lĩnh vực năng lượng, quốc phòng và vật liệu liên quan, kim loại và khai thác mỏ, dịch vụ tài chính, hoặc an ninh của nền kinh tế Cuba, hoặc bất kỳ lĩnh vực nào khác của nền kinh tế Cuba", theo sắc lệnh mới của ông Trump.
Đáp lại, Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodriguez viết trên mạng xã hội X rằng những biện pháp cấm vận mới nhất của Mỹ cấu thành "hình phạt tập thể" đối với người dân Cuba.
"Chúng tôi kiên quyết bác bỏ những biện pháp cưỡng chế đơn phương gần đây do chính phủ Mỹ áp đặt. Những hành động này thể hiện ý định tái áp đặt hình phạt tập thể lên người dân Cuba", ông Rodriguez viết bằng tiếng Anh.
Trong một tuyên bố bằng tiếng Tây Ban Nha, ông gọi lệnh cấm vận mới của Mỹ đối với Cuba là "bất hợp pháp" và "lạm dụng".
Trong khi đó, nhiều người Cuba ngày 1.5 tuần hành đến Đại sứ quán Mỹ tại thủ đô Havana với khẩu hiệu "Bảo vệ Tổ quốc". Cuộc tuần hành do Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel và cựu Chủ tịch Cuba Raul Castro dẫn đầu, theo AFP.
Đại tá Tim Hawkins, người phát ngôn Bộ tư lệnh Trung tâm thuộc quân đội Mỹ, ngày 16/4 thông báo nước này đã bàn giao toàn bộ căn cứ lớn tại Syria trong khuôn khổ lộ trình chuyển giao "có tính toán và dựa trên điều kiện thực tế".
Dù vậy, quân đội Mỹ sẽ tiếp tục hỗ trợ các đối tác địa phương trong hoạt động chống khủng bố, nhằm duy trì an ninh khu vực và bảo đảm Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng không thể trỗi dậy trở lại.
Truyền thông địa phương cho biết Mỹ đã tổ chức ba đoàn xe với tổng cộng 200 phương tiện, chở trang thiết bị hạng nặng và các hệ thống phòng không về hướng biên giới Iraq.
Bộ Quốc phòng Syria cho biết quá trình bàn giao các cơ sở quân sự được thực hiện "trong khuôn khổ phối hợp đầy đủ" giữa chính phủ nước này và Mỹ. Dù rút khỏi những căn cứ chủ chốt, lực lượng Mỹ vẫn duy trì hiện diện hạn chế tại Qamishli và Hasakah thông qua hình thức văn phòng an ninh, cũng như tại căn cứ Istirahat al-Wazir.
"Khôi phục chủ quyền của nhà nước Syria đối với các khu vực trước đây nằm ngoài tầm kiểm soát, trong đó có vùng đông bắc và khu vực biên giới, là kết quả của nỗ lực liên tục nhằm thống nhất đất nước trong khuôn khổ một nhà nước duy nhất", Bộ Ngoại giao Syria cho hay.
Damascus cho biết quá trình rút quân diễn ra sau khi thỏa thuận giữa chính phủ Syria và Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do người Kurd dẫn đầu được triển khai thành công, cùng với những tiến triển trong cuộc chiến chống tàn dư của IS.
Căn cứ Qasrak, từng là cơ sở lớn nhất của liên quân quốc tế chống IS tại đông bắc Syria, hiện được các đơn vị thuộc Sư đoàn 60 quân đội Syria quản lý.
Quá trình Mỹ rút quân khỏi Syria đã bắt đầu từ cuối tháng 2, được cho là một phần trong kế hoạch thu hẹp hiện diện quân sự của Washington tại nước này.
Mỹ đã rút lực lượng khỏi căn cứ al-Tanf ở miền đông Syria, gần biên giới Jordan. Các lực lượng Mỹ và đồng minh SDF cũng hoàn tất chuyển giao khoảng 5.700 nghi phạm IS từ các trại giam ở đông bắc Syria sang Iraq để xét xử.
Mỹ triển khai quân tại Syria những năm qua với nhiệm vụ chính là ngăn chặn sự hồi sinh của IS. Dù tổ chức này đã mất kiểm soát vùng lãnh thổ cuối cùng tại Syria từ năm 2019, các nhóm hoạt động ngầm vẫn tiến hành một số cuộc tấn công rải rác tại Syria, Iraq và các khu vực lân cận.
