Randy Shilling tốt nghiệp kỹ sư dầu khí tại Texas. Trong 10 năm đầu sự nghiệp, ông sống trong một căn hộ thuê. Bước ngoặt đến vào năm 30 tuổi khi ông chuyển sang làm việc tại nhà máy hóa chất với mức lương tăng 15%. Qua nhiều lần thăng chức, người đàn ông 58 tuổi hiện sở hữu nhà riêng và quỹ hưu trí hơn 3 triệu USD.
Ông Shilling gần như không nhận ra mình đã vươn lên tầng lớp trung lưu bậc cao. “Tôi vẫn là người bình thường, không có ôtô hay tivi đắt tiền nhưng khi cần mua gì, tôi có thể mua ngay lập tức”, ông nói. Vợ chồng ông hiện có thu nhập khoảng 220.000 USD một năm.
Theo báo cáo năm 2024 của Viện Doanh nghiệp Mỹ (AEI), khoảng 31% người Mỹ thuộc nhóm trung lưu bậc cao, tăng mạnh so với 10% của năm 1979. AEI phân loại thu nhập thành 5 nhóm, trong đó hộ gia đình ba người thu nhập 133.000-400.000 USD thuộc nhóm trung lưu bậc cao. Thu nhập vượt mức này được xem là giàu có.
Hiện tại, quy mô hai nhóm cao nhất đang phình to. Ngược lại, nhóm “nghèo hoặc cận nghèo” (thu nhập dưới 40.000 USD) giảm từ 30% xuống còn 19% trong cùng giai đoạn.
Nhiều gia đình ngạc nhiên khi thấy mình bước sang nấc thang kinh tế mới. Họ tự nhận cuộc sống chỉ dễ chịu hơn chứ không giàu có. Những người này thường làm văn phòng phổ thông thay vì chủ doanh nghiệp. Chuyên gia kinh tế Scott Winship của AEI giải thích: “Các nhóm thu nhập cao mở rộng vì tiền lương tăng nhanh hơn vật giá, đặc biệt đối với nhóm lao động trí thức có bằng cấp”.
Hôn nhân cũng là đòn bẩy tài chính. Phân tích của Viện Đô thị chỉ ra, hơn 80% người thuộc nhóm trung lưu bậc cao và giàu có đang sống cùng bạn đời, giúp họ gộp chung thu nhập và chia sẻ sinh hoạt phí.
Gabriel Martinez, 34 tuổi, là một ví dụ. Khởi đầu với mức lương 50.000 USD năm 2015, hiện anh kiếm được 180.000 USD mỗi năm tại một tập đoàn công nghệ. Nhờ vợ chồng cùng đi làm và kiểm soát tài chính, họ đã trả hết khoản nợ học phí đại học 100.000 USD và mua được căn nhà 160 m2 ở Texas. “Cha tôi từng làm việc với mức lương chưa đến 40.000 USD. Tôi biết ơn vì không giậm chân tại chỗ như thế hệ trước”, Martinez chia sẻ.
Không còn nỗi lo cơm áo, trăn trở lớn nhất của anh hiện tại là dạy con không ỷ lại, nhất là khi thanh thiếu niên trong vùng thường lái ôtô sang đi học.
Dữ liệu từ Trung tâm Nghiên cứu Pew cũng cho thấy xu hướng này. Năm 2023, 19% người Mỹ nằm trong nhóm thu nhập trên 200.000 USD, tăng từ mức 11% năm 1971. Ngoài lương, tài sản của họ tăng vọt nhờ sự bùng nổ của thị trường chứng khoán và bất động sản.
Với ông Chris Wogan, 76 tuổi, ở bang Pennsylvania, tuổi hưu diễn ra êm đềm hơn kỳ vọng. Lớn lên trong gia đình nghèo, cựu thẩm phán này có thu nhập 175.000 USD từ lương hưu và cổ tức. Vợ chồng ông vừa mua một ngôi nhà trong cộng đồng hưu trí cao cấp và thường xuyên du lịch nước ngoài. “Tôi nghĩ mình chỉ là tầng lớp trung lưu bình thường, nhưng có lẽ tôi đã làm tốt hơn mình tưởng”, ông nói.
Dù tài chính dư dả, nhiều người vẫn mang tâm lý phòng thủ. Bà Laura Shields, 46 tuổi, ở bang New Jersey có thu nhập gia đình 240.000 USD. Bà đủ tiền cho con đi ngoại khóa ở nước ngoài những vẫn áp lực khi nghĩ đến học phí đại học đắt đỏ sắp tới và xác định sẽ phải vay mượn thêm.
Giữa kho tàng ẩm thực phong phú của miền Tây sông nước, đuông dừa được xem là một trong những món ăn độc lạ và gây nhiều tranh luận bậc nhất. Với hình thức khá "đặc biệt", món ăn này khiến không ít thực khách phải dè chừng ngay từ ánh nhìn đầu tiên, nhưng lại trở thành trải nghiệm ẩm thực khó quên đối với những ai đủ can đảm thưởng thức.
Tại miền Tây, đuông dừa được chế biến thành nhiều món ăn độc đáo như đuông dừa nướng, đuông ngâm nước mắm hay chiên bơ, tạo nên hương vị béo ngậy, lạ miệng.
Điều đáng nói với không ít người, hình ảnh những con đuông dừa to bằng ngón tay, ngọ nguậy trong thân dừa có thể gây cảm giác rợn người. Thế nhưng, với người dân miền Tây, đây lại được xem như "lộc trời" một đặc sản tự nhiên không phải lúc nào cũng có. Tập trung nhiều nhất ở Bến Tre, vùng đất được mệnh danh là "thủ phủ dừa", đuông dừa gắn liền với những rặng dừa bạt ngàn đặc trưng.
Dù thực chất là loài gây hại, bởi chúng đục khoét thân cây khiến dừa dần héo chết, nhưng chính đuông dừa lại trở thành nguyên liệu ẩm thực độc đáo, góp mặt trong nhiều món ăn dân dã mà vẫn giàu hương vị.
Theo kinh nghiệm của người dân địa phương, vào mùa mưa, bọ rầy thường bay đến các ngọn dừa để đẻ trứng. Khi trứng nở, ấu trùng bắt đầu ăn phần hủ dừa bên trong thân cây. Đến khi cây dừa bị hư hại nặng và héo úa, cũng là lúc đuông dừa phát triển đầy đủ, béo tròn. Khi đó, người dân chỉ cần chặt hạ thân dừa là có thể thu hoạch đuông để chế biến thành nhiều món ăn đặc sản.
Đuông dừa thực chất là ấu trùng của một loài bọ sống trong thân cây dừa, thường xuất hiện ở những cây dừa già hoặc bị sâu đục. Nhờ sống trong môi trường giàu dinh dưỡng, chúng có thân béo tròn, màu trắng sữa, được người dân địa phương xem là nguyên liệu giàu chất béo và chế biến thành nhiều món ăn.
Trong đó, đuông dừa sống chấm nước mắm được xem là cách ăn "nguyên bản" nhất, đồng thời cũng gây ấn tượng mạnh nhất. Những con đuông còn sống được thả trực tiếp vào chén nước mắm ớt rồi ăn ngay. Cảm giác ban đầu có thể khiến nhiều người e dè, nhưng với người quen, đây lại là trải nghiệm ẩm thực đặc biệt.
Theo mô tả của những người từng thưởng thức, đuông dừa có vị béo, mềm, hơi ngọt, gợi liên tưởng đến lòng đỏ trứng hoặc bơ. Khi kết hợp với nước mắm cay mặn, hương vị trở nên đậm đà và lạ miệng hơn, tạo nên sức hút riêng dù không phải ai cũng dễ tiếp cận.
Thêm một điều thú vị về đặc sản "kinh dị" này là ngoài ăn sống, đuông dừa còn được chế biến thành nhiều món như chiên giòn, nướng hoặc xào.
Các cách chế biến này giúp món ăn trở nên dễ thưởng thức hơn, đặc biệt với người lần đầu trải nghiệm. Tuy vậy, với giới sành ăn, đuông sống vẫn được xem là "đỉnh cao" hương vị.
Dù mang danh đặc sản, món ăn này vẫn tạo ra nhiều ý kiến trái chiều. Không ít người cho rằng việc thưởng thức đuông sống gây cảm giác khó chấp nhận về mặt tâm lý, bên cạnh đó vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm cũng là yếu tố cần cân nhắc, đặc biệt khi trải nghiệm theo cách truyền thống. Vì vậy, người dùng nên lựa chọn địa điểm uy tín nếu muốn thử món ăn này.
Hiện nay, giá đuông dừa tươi dao động khoảng 300.000 – 500.000 đồng/kg, nếu mua lẻ, giá thường khoảng 5.000 – 10.000 đồng/con tùy kích thước và chất lượng.
Ngày 19-4, ban tổ chức Liên hoan sinh viên kiến trúc toàn quốc cho biết đã công bố kết quả, trao giải thưởng cho các sinh viên và các trường đại học đoạt giải.
Liên hoan sinh viên kiến trúc toàn quốc được Hội Kiến trúc sư Việt Nam phối hợp cùng UBND TP.HCM, Hội Kiến trúc sư TP.HCM và Trường đại học Việt - Đức tổ chức.
Hơn 1.000 đại biểu, giảng viên, sinh viên đến từ 27 trường đại học đào tạo ngành kiến trúc trên cả nước tham dự liên hoan.
Trong khuôn khổ liên hoan, nhiều hoạt động sôi nổi, ý nghĩa được tổ chức liên tục từ ngày 15 đến 18-4, gồm: hội thảo khoa học tập trung vào mối quan hệ giữa kiến trúc - công nghệ - đô thị, triển lãm không gian sáng tạo, hoạt động trải nghiệm, giao lưu…
Điểm nhấn và thu hút sự quan tâm của sinh viên là cuộc thi tài năng sinh viên kiến trúc với nhiều nội dung thi như: thiết kế nhanh, ký họa, mỹ thuật, thiết kế đồ họa. Chủ đề liên hoan đặt ra yêu cầu sinh viên kiến trúc phải làm chủ công nghệ, đồng thời giữ vững giá trị nhân văn trong thiết kế.
Liên hoan không chỉ là sân chơi mà còn là không gian đối thoại học thuật, nơi thể hiện góc nhìn của thế hệ trẻ cũng như các chuyên gia và lực lượng đào tạo kiến trúc toàn quốc.
Liên hoan sinh viên kiến trúc toàn quốc được tổ chức định kỳ hai năm một lần. Năm nay các hoạt động của liên hoan được diễn tra tại Trường đại học Việt - Đức (phường Thới Hòa, TP.HCM, trước đây là thành phố Bến Cát, tỉnh Bình Dương) và Trung tâm Hội nghị và triển lãm (phường Bình Dương, TP.HCM).
Đây là khu vực tập trung nhiều khu công nghiệp và đô thị hiện đại, có tốc độ đô thị hóa nhanh, tiêu biểu cho quá trình phát triển công nghiệp đô thị của vùng Đông Nam Bộ.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra trung bình phụ nữ ngủ nhiều hơn nam giới khoảng 11 phút mỗi đêm. Tuy nhiên, sự khác biệt này không đáng kể nếu xét về chất lượng giấc ngủ hay cảm giác khi thức dậy.
Nghiên cứu do Oxford Academic công bố tháng 5/2025 cho thấy phụ nữ có mức độ buồn ngủ, mệt mỏi, lo lắng và căng thẳng cao hơn nam giới, dù thời gian và chất lượng giấc ngủ tương đương.
Dưới đây là ba lý do khiến giấc ngủ của phụ nữ kém chất lượng hơn.
Lệch múi giờ xã hội
Đồng hồ sinh học (chu kỳ 24 giờ điều chỉnh huyết áp và nhịp thức - ngủ) ở phụ nữ thường ngắn hơn do ảnh hưởng của hormone và nhiệt độ cơ thể. Chuyên gia Rebecca Robbins từ Trường Y Harvard cho biết phụ nữ có xu hướng muốn đi ngủ và thức dậy sớm hơn nam giới.
Khi các nghĩa vụ như công việc hay chăm sóc gia đình buộc họ thức khuya hoặc dậy muộn trái nhịp tự nhiên, hiện tượng "lệch múi giờ xã hội" sẽ xảy ra, dẫn đến mệt mỏi mãn tính.
Nguy cơ mắc bệnh lý giấc ngủ cao hơn
Số liệu thống kê cho thấy phụ nữ có nguy cơ mắc chứng mất ngủ cao hơn nam giới 40-60%. Tỷ lệ khó đi vào giấc ngủ ở nữ là 17%, trong khi ở nam giới là 12%. Có gần 21% phụ nữ gặp khó khăn trong việc duy trì giấc ngủ liên tục.
Nguyên nhân đến từ áp lực chăm sóc gia đình, lo âu, trầm cảm hoặc hội chứng chân không yên.
Bác sĩ Andrea Matsumura, chuyên gia giấc ngủ và sức khỏe phụ nữ trung niên Mỹ, cho biết những khác biệt này trở nên rõ rệt hơn trong các giai đoạn biến động nội tiết tố. Mang thai và hậu sản là thời kỳ rối loạn giấc ngủ nghiêm trọng nhất. Ngoài ra, sự sụt giảm nội tiết tố giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh cũng gây bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, làm suy giảm chất lượng nghỉ ngơi.
Khó phục hồi sau khi thiếu ngủ
Chuyên gia Natalie Solomon (Đại học Stanford) nói phụ nữ chịu tác động của việc thiếu ngủ mạnh mẽ hơn nam giới. Phân tích sóng não (EEG) cho thấy khi ngủ bù, cơ thể phụ nữ đòi hỏi cường độ giấc ngủ sâu hơn để phục hồi. Việc không đáp ứng đủ độ sâu này khiến họ dễ kiệt sức.
Cách cải thiện chất lượng giấc ngủ
Theo các chuyên gia, để đánh giá việc ngủ đủ giấc, mỗi người nên chú ý đến cảm giác vào buổi chiều. Nếu vẫn thấy tỉnh táo khi nhiệt độ cơ thể giảm nhẹ vào tầm xế chiều, đó là tín hiệu tốt. Nếu không, có thể áp dụng các phương pháp sau:
Điều chỉnh giờ ngủ từ từ: Dịch chuyển giờ ngủ sớm hơn khoảng 15 phút mỗi đêm thay vì thay đổi đột ngột vài tiếng đồng hồ.
Hạn chế caffeine và rượu: Rượu có thể giúp thiếp đi nhanh nhưng gây hiệu ứng ngược, khiến cơ thể thức giấc sớm và khó ngủ lại.
Tạo thói quen thư giãn: Dành 30-60 phút trước khi ngủ để tắm nước ấm, đọc sách hoặc nghe nhạc; tránh xa thiết bị điện tử.
Tối ưu không gian: Giữ phòng ngủ mát mẻ, tối và yên tĩnh.
Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài vài tháng hoặc ảnh hưởng đến cuộc sống, việc thăm khám y tế là cần thiết. "Rối loạn giấc ngủ mãn tính là một bệnh lý có thể điều trị hiệu quả chứ không phải là điều đương nhiên phải chịu đựng", chuyên gia Wendy Troxel nói.
