Chia sẻ tại hội thảo chuyên đề “Cyber Insurance & AI Defense – Giải pháp bảo vệ trong kỷ nguyên số” do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) tổ chức, diễn ra ngày 5-5 tại Hà Nội, ông Yair Bar Touv – Thành viên hội đồng quản trị và Chủ tịch Ủy ban An ninh mạng tại Clal Insurance Enterprises Holdings – đánh giá AI đang làm thay đổi hoàn toàn “luật chơi”.
Không chỉ hỗ trợ phát hiện lỗ hổng mà còn có thể tự động viết mã tấn công trong thời gian thực, rút ngắn quá trình khai thác từ vài tuần còn vài phút.
Vị chuyên gia với 40 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ thông tin và an ninh mạng cũng tiết lộ sự xuất hiện của định nghĩa “Agentic AI” – các hệ thống có khả năng tự suy nghĩ, tự tìm kiếm và thực thi khiến nguy cơ tấn công gia tăng đáng kể.
Theo ông, ngay cả những người không có chuyên môn sâu cũng có thể lợi dụng công cụ này để tiến hành các cuộc tấn công.
Trong bối cảnh đó, ông nhấn mạnh doanh nghiệp không thể tiếp tục phụ thuộc vào các biện pháp bảo mật truyền thống. Thay vào đó cần ứng dụng AI trong phòng thủ, theo nguyên tắc “AI đấu với AI”.
Một vấn đề nổi lên hiện nay là an ninh ứng dụng, khi nhiều phần mềm được phát triển bằng công cụ no-code, low-code hoặc AI nhưng chưa được kiểm thử đầy đủ. Vì vậy kiểm thử liên tục bằng AI cần trở thành tiêu chuẩn thay cho cách làm định kỳ trước đây.
Từ góc độ quản trị, ông đề xuất ba ưu tiên lớn: đánh giá tổng thể hệ thống an ninh mạng bởi bên thứ ba; xây dựng kịch bản quản lý khủng hoảng, bao gồm cả năng lực đàm phán khi xảy ra sự cố; và triển khai kiểm thử liên tục để kịp thời phát hiện, xử lý lỗ hổng.
Ông Yair Bar Touv cũng lưu ý bảo hiểm an ninh mạng dù phát triển nhanh nhưng vẫn có những giới hạn nhất định, đặc biệt không bao gồm thiệt hại về uy tín – yếu tố có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự tồn tại của doanh nghiệp.
An ninh mạng hiện không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà đã trở thành trách nhiệm ở cấp hội đồng quản trị, thậm chí mang tính quốc gia.
Cùng quan điểm, ông Hà Quốc Nam – Trưởng Phòng Bảo hiểm tài chính Marsh Vietnam – cho biết rủi ro an ninh mạng đang gia tăng cả về tốc độ lẫn mức độ phức tạp do tác động của AI.
Thời gian để tin tặc phát hiện và khai thác lỗ hổng đã rút ngắn từ hàng trăm ngày xuống chỉ còn vài giờ, khiến doanh nghiệp ngày càng khó phòng vệ bằng cách làm cũ.
Theo ông Nam, bảo hiểm an ninh mạng tuy còn mới nhưng đang phát triển nhanh, với phạm vi bảo vệ ngày càng mở rộng. Không chỉ bồi thường thiệt hại, bảo hiểm còn hỗ trợ toàn bộ quá trình ứng phó sự cố, từ chi phí gián đoạn kinh doanh, thuê chuyên gia xử lý, khôi phục dữ liệu cho đến các vụ tấn công tống tiền – chiếm khoảng 70% sự cố thực tế.
Ngoài ra doanh nghiệp còn được bảo vệ trước các rủi ro pháp lý khi dữ liệu bị rò rỉ, đồng thời nhận được hỗ trợ từ các đơn vị chuyên sâu về kỹ thuật, pháp lý và truyền thông trong quá trình xử lý khủng hoảng.
Ông Nam cũng cho biết bảo hiểm an ninh mạng là sản phẩm “đang tiến hóa”, liên tục cập nhật theo các hình thức tấn công mới. Trong khi đó mức phí có xu hướng giảm, và điều kiện tham gia ngày càng thuận lợi hơn.
Từ các ý kiến tại hội thảo, có thể thấy an ninh mạng trong kỷ nguyên AI đang chuyển từ bài toán kỹ thuật sang bài toán quản trị rủi ro tổng thể.
Trong đó bảo hiểm không thay thế công nghệ, nhưng trở thành lớp bảo vệ bổ sung quan trọng, giúp doanh nghiệp tăng khả năng chống chịu và phục hồi sau các sự cố trên không gian số.
Figure AI phát trực tiếp cảnh làm việc của các robot, thu hút hàng triệu lượt xem. Theo Interesting Engineering, thử nghiệm bắt đầu ngày 13/5, ban đầu dự kiến kéo dài 8 tiếng nhưng hiện đã kéo dài hơn 40 tiếng và vẫn tiếp diễn.
Ba robot làm việc trong 24 giờ đầu tiên gồm Bob, Frank, Gary, được đặt tên theo bình luận của người xem. Sang ngày làm việc thứ hai, thêm robot mang tên Rose tham gia công việc. "Sau khi không gặp sự cố nào hôm qua, chúng tôi quyết định tiếp tục. Các robot làm việc tự động liên tục hơn 24 giờ mà không gặp bất cứ lỗi nào. Điều này chưa từng có tiền lệ", Brett Adcock, nhà sáng lập kiêm CEO Figure AI, viết trên X.
Công ty cho biết, Figure 03 có nhiệm vụ phát hiện mã vạch trên bao bì, nhặt các gói hàng và đưa lên băng chuyền với mặt in mã vạch úp xuống. Chúng thực hiện điều này nhờ camera tích hợp và khả năng suy luận của Helix 02, mô hình AI do công ty phát triển. TechRadar đánh giá, sau hơn 40 tiếng, khoảng 51.000 gói hàng đã được sắp xếp xong, hầu hết đều chính xác.
"Trung bình con người mất khoảng ba giây để xử lý mỗi gói hàng. Figure 03 hiện đạt tốc độ tương đương", Adcock cho biết, đồng thời nhấn mạnh robot không được điều khiển từ xa. Nếu robot bị kẹt hoặc gặp vấn đề khác, Helix 02 sẽ kích hoạt quá trình tự động thiết lập lại. Trong trường hợp xảy ra sự cố phần mềm hoặc phần cứng, robot sẽ rời vị trí làm việc để bảo trì, trong khi robot khác tự động thế chỗ.
Buổi phát trực tiếp diễn ra vài ngày sau khi Figure AI phát hành video về hai robot Figure 03 phối hợp dọn dẹp phòng ngủ mà không cần con người trợ giúp. Chúng cũng trang bị mô hình điều khiển Helix-02, được thiết kế như một mạng thần kinh thống nhất kết hợp thị giác, xúc giác, khả năng cảm nhận vị trí cơ thể và điều khiển toàn thân. Khác với robot công nghiệp truyền thống thường tách riêng hệ thống di chuyển và thao tác, robot của Figure AI sử dụng cùng một mô hình AI để đi bộ, giữ thăng bằng, thao tác với vật thể và phối hợp hoạt động.
Theo Business Insider, Figure AI đã huy động hơn một tỷ USD và được định giá 39 tỷ USD. Công ty đang cạnh tranh với Tesla, Agility Robotics, Apptronik và một số doanh nghiệp khác nhằm thương mại hóa robot hình người cho các hoạt động kho bãi, nhà máy, logistics. Năm ngoái, robot hình người của Figure AI đã làm việc 11 tháng trong nhà máy ôtô BMW.
Meta dự kiến sa thải khoảng 10% nhân sự vào ngày 20/5. Theo Reuters, trong một cuộc họp nội bộ mới đây, CEO Meta Mark Zuckerberg cho biết nguyên nhân chính là do chi tiêu của công ty dành cho AI tăng mạnh, dẫn đến việc buộc phải cắt giảm nhân sự.
Meta hiện có hai nhóm chi phí lớn nhất là hạ tầng tính toán và nhân sự. Khi chi tiêu cho AI tăng lên, phần ngân sách dành cho con người buộc phải thu hẹp. Nếu đầu tư nhiều hơn vào một lĩnh vực, công ty sẽ có ít vốn hơn cho lĩnh vực còn lại. "Meta cần giảm quy mô ở một mức độ nhất định", Mark nói.
Mark Zuckerberg cho biết đợt sa thải lần này không liên quan đến việc tái tổ chức theo mô hình lấy AI làm trung tâm (AI native) hay phát triển tác nhân AI tự động hóa công việc. Ông khẳng định, việc thúc đẩy nhân viên sử dụng công cụ AI để làm việc hiệu quả hơn "không phải nguyên nhân" của các đợt cắt giảm.
Tuy vậy, CEO Meta không loại trừ khả năng tiếp tục sa thải. "Tôi không có một kế hoạch rõ ràng cho ba năm tới về mọi thứ sẽ diễn ra thế nào. Tôi không nghĩ là ai có", ông nói.
Đây là lần đầu Mark Zuckerberg trực tiếp đề cập tới kế hoạch sa thải nhân sự, kể từ khi thông tin này bị rò rỉ.
Meta hôm 23/4 công bố kế hoạch cắt giảm 10% nhân lực, đồng thời dừng tuyển dụng khoảng 6.000 vị trí, có hiệu lực từ cuối tháng 5. Lãnh đạo công ty cho biết việc điều chỉnh sẽ giúp vận hành hiệu quả hơn, cũng như bù đắp cho những khoản đầu tư khác.
Những người bị ảnh hưởng sẽ nhận gói thôi việc gồm 16 tuần lương cơ bản, cộng thêm hai tuần cho mỗi năm làm việc. Meta sẽ gửi email sa thải 8.000 người vào ngày 20/5, và nhiều nhân viên gọi thời gian này là "28 ngày địa ngục", khi không biết liệu họ có nằm trong danh sách.
Kế hoạch này, cùng với sáng kiến theo dõi chuyển động chuột, lượt nhấp và thao tác bàn phím của nhân viên để phục vụ huấn luyện AI, đã gây phản ứng trong nội bộ công ty. Theo Reuters, một số nhân viên Meta đã công khai chỉ trích lãnh đạo trên diễn đàn nội bộ.
Theo NASA, người quan sát có thể kiểm tra kích thước Mặt Trăng bằng nhiều cách, ví dụ duỗi thẳng ngón trỏ và giơ lên cạnh Mặt Trăng để thấy móng tay và thiên thể này lớn tương đương nhau. Họ cũng có thể nhìn thiên thể này qua ống giấy, hoặc cúi xuống và nhìn ra phía sau giữa hai chân. Khi quan sát theo cách này, vệ tinh tự nhiên của Trái Đất sẽ không lớn như tưởng tượng. Một cách khác là chụp ảnh Mặt Trăng khi ở gần đường chân trời và khi ở trên cao. Nếu giữ nguyên mức zoom của camera, người chụp sẽ thấy Mặt Trăng có cùng chiều rộng trong cả hai bức ảnh.
Việc Mặt Trăng trông lớn hơn khi ở gần đường chân trời so với khi ở trên cao được gọi là ảo ảnh Mặt Trăng. Hiện tượng bí ẩn này đã gây bối rối cho các nhà thiên văn suốt hàng thiên niên kỷ và đến nay vẫn chưa có lời giải chính xác.
Theo Live Science, những cách lý giải đầu tiên đề cập đến tính chất khuếch đại của sương mù hoặc sự khúc xạ ánh sáng trong khí quyển. Aristotle, nhà bác học người Hy Lạp nổi tiếng vào thế kỷ 4 trước Công nguyên, cho rằng khi con người quan sát Mặt Trăng ở đường chân trời, ánh sáng phải đi qua lớp khí quyển dày hơn, khiến thiên thể này giãn nở giống như nhìn qua kính lúp. Tuy nhiên, ảnh chụp hiện đại bác bỏ giả thuyết này, cho thấy khúc xạ khiến Mặt Trăng bị bóp dẹt thay vì lớn hơn.
Nhà khoa học thần kinh Bart Borghuis tại Đại học Louisville cho biết, ảo ảnh Mặt Trăng có lẽ là "điều gì đó xảy ra bên trong não bộ" khi xây dựng nhận thức về kích thước.
Các nhà nghiên cứu khác cũng đưa ra nhiều lời giải thích về cách bộ não bị đánh lừa. Một giả thuyết là khi ở gần đường chân trời, Mặt Trăng được đặt tương phản với những vật thể nhỏ hơn như cây cối, tòa nhà. Tuy nhiên, theo nhà thiên văn Susanna Kohler, người phát ngôn của Hiệp hội Thiên văn Mỹ (AAS), Mặt Trăng trông vẫn lớn hơn ngay cả trên mặt phẳng như đại dương, cho thấy ảo ảnh còn chịu tác động từ nhiều yếu tố khác.
Giả thuyết được nhiều bằng chứng ủng hộ nhất và thường xuyên xuất hiện trong sách giáo khoa tập trung vào sự sai lệch trong cách con người dùng khoảng cách để cảm nhận kích thước. Borghuis cho biết, quá trình này gồm hai bước. Đầu tiên, võng mạc ghi nhận kích thước vật thể, sau đó người nhìn đánh giá kích thước, tính đến khoảng cách cảm nhận được từ vật thể đến bản thân.
Nguyên tắc nhận thức thị giác này gọi là Định luật Emmert và cũng có thể áp dụng với Mặt Trăng. Trong nghiên cứu đăng trên tạp chí Science, khi hình ảnh mô phỏng Mặt Trăng xuất hiện cuối đường chân trời, mọi người sẽ cảm nhận nó lớn hơn vì địa hình khiến nó có vẻ ở xa hơn. Ngược lại, khi hình ảnh Mặt Trăng hiển thị ở nơi không có địa hình, thiếu các chỉ báo về khoảng cách trực quan, ảo giác phóng đại thường biến mất.
Theo IFL Science, điều tương tự cũng xảy ra với ảo ảnh Ponzo nổi tiếng, trong đó hai đường thẳng ngang giống hệt nhau dường như có độ dài khác nhau do bối cảnh của những đường hội tụ xung quanh. Bối cảnh khiến não bộ nhận thức đường thẳng ngang phía trên ở xa hơn, mà theo logic của não, một vật thể ở xa hơn và có cùng kích thước biểu kiến thì phải lớn hơn.
Tuy nhiên, NASA cho rằng đây vẫn chưa phải lời giải thích hoàn hảo. Cơ quan này cho biết, các phi hành gia trên quỹ đạo cũng trải nghiệm ảo ảnh Mặt Trăng dù không có vật thể tiền cảnh để làm manh mối về khoảng cách. Điều đó cho thấy hiện tượng này còn nhiều nguyên nhân phức tạp hơn.
"Dù chưa có lời giải thích hoàn chỉnh về lý do con người nhìn thấy Mặt Trăng như vậy, chúng ta có thể đồng ý rằng Mặt Trăng khổng lồ là cảnh tượng tuyệt đẹp, dù thật hay ảo. Vì vậy, trước khi ai đó tìm ra chính xác điều gì đang diễn ra trong não, có lẽ tốt nhất hãy cứ tận hưởng ảo ảnh Mặt Trăng và những khung cảnh đầy cảm xúc, huyền ảo, đôi khi ma mị mà nó tạo ra", NASA viết.
