Ngày 6/5, Bộ Y tế tổ chức hội nghị “Đánh giá công nghệ y tế năm 2026: Nâng cao chất lượng bằng chứng trong đánh giá công nghệ y tế và các giải pháp ứng dụng trong xây dựng chính sách chi trả BHYT”. Hàng chục thuốc ung thư giá cao đang được đề xuất bổ sung vào danh mục BHYT nhằm giảm gánh nặng cho người bệnh.
Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo sửa đổi danh mục thuốc hóa dược và sinh phẩm được bảo hiểm y tế (BHYT) chi trả, với đề xuất bổ sung 84 loại thuốc mới, trong đó có 30 thuốc điều trị ung thư – nhóm chiếm tỷ trọng lớn nhất trong lần cập nhật này.
Theo Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), đây chủ yếu là các thuốc phát minh mới như thuốc điều trị đích, kháng thể đơn dòng và thuốc miễn dịch, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận điều trị hiện đại cho người bệnh ung thư.
Đáng chú ý, đây được xem là đợt điều chỉnh lớn nhất sau hơn 8 năm, với hơn 20 nhóm thuốc được rà soát và bổ sung. Bên cạnh thuốc ung thư, danh mục còn mở rộng sang các bệnh mạn tính phổ biến như tim mạch, đái tháo đường, tăng huyết áp, thần kinh, hô hấp và tiêu hóa.
Cập nhật tiến độ xây dựng, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế cho biết các hội đồng chuyên môn đang trong quá trình họp, đánh giá từng nhóm thuốc. Nếu đảm bảo đúng kế hoạch, giai đoạn thẩm định chuyên môn sẽ hoàn tất trong tháng 5, trước khi chuyển sang bước hoàn thiện thủ tục pháp lý, dự kiến ban hành trong quý II/2026.
Theo Viện Chiến lược và Chính sách Y tế (Bộ Y tế), chi phí điều trị ung thư hiện là một trong những gánh nặng lớn nhất của hệ thống y tế. Thuốc tiếp tục là khoản chi lớn nhất trong Quỹ BHYT, chiếm hơn 30% tổng chi khám chữa bệnh hằng năm.
Năm 2023, quỹ chi 45.841 nghìn tỷ đồng, chiếm 32,82%; năm 2024 là 50.784 nghìn tỷ đồng, chiếm 31,22%.
Riêng với nhóm bệnh ung thư, theo thống kê năm 2023, BHYT chi trả cho thuốc điều trị ung thư lên tới hơn 7.500 tỷ đồng, chiếm 15,8% tổng chi khám chữa bệnh BHYT. Con số này năm 2022 là hơn 6.600 tỷ đồng, chiếm 14,5%.
Đặc biệt, các thuốc đích, miễn dịch giá đắt đỏ, BHYT chưa thanh toán nhiều, chủ yếu người bệnh tự chi trả, thực sự là gánh nặng cho bệnh nhân và gia đình. Một người điều trị thuốc đích hoặc liệu pháp miễn dịch có thể tốn từ 120-150 triệu đồng mỗi tháng.
Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ BHYT (Bộ Y tế) cho hay đơn vị đang đề nghị các bệnh viện, địa phương đánh giá tình hình thực hiện Thông tư 01 sau hơn 1 năm có hiệu lực, đặc biệt là nội dung liên quan danh mục 62 bệnh hiếm, bệnh hiểm nghèo được lên thẳng cấp chuyên sâu mà không cần giấy chuyển tuyến, chuyển viện vẫn được 100% mức hưởng BHYT.
Theo kế hoạch, thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 01 sẽ được ban hành trong năm nay.
Cơ quan soạn thảo cũng ghi nhận để bổ sung những mặt bệnh mới vào danh sách các bệnh hiếm, bệnh hiểm nghèo để người dân có thể thuận lợi lên thẳng bệnh viện cấp chuyên sâu, tuyến Trung ương điều trị, giảm chi phí cho bệnh nhân.
Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Y tế, sau hơn 1 năm thực hiện Thông tư 01, người dân được hưởng lợi rất nhiều, đặc biệt nhóm 10 bệnh ung thư (mã bệnh C) giúp người bệnh được tiếp cận sớm để điều trị tại bệnh viện cấp chuyên sâu ngay sau khi có kết quả chẩn đoán xác định.
Ngoài ra, một số bệnh hiếm, bệnh lý huyết học do rất chuyên sâu nên hầu hết bệnh nhân hiện nay được lên thẳng các bệnh viện đầu ngành như Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương hay Bệnh viện Truyền máu – Huyết học Tp.HCM.
Đáng chú ý đại diện Bộ Y tế cho hay đây là nguồn lực đáng kể trong bối cảnh nhiều loại thuốc mới, chi phí cao chưa kịp đưa vào danh mục bảo hiểm y tế hoặc còn hạn chế thanh toán. Việc tiếp cận các thuốc này giúp kéo dài thời gian sống, cải thiện chất lượng sống và giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh.
Theo số liệu từ Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC), mỗi năm Việt Nam có khoảng 165.000 ca mắc ung thư mới, nhưng chỉ có 10% trong số đó được tiếp cận các liệu pháp điều trị tiên tiến như đích và miễn dịch. Chi phí cho các phương pháp này có thể lên đến 120-150 triệu đồng mỗi tháng, tương đương 500-600 triệu đồng đến vài tỷ đồng mỗi năm cho một bệnh nhân hoàn thành liệu trình.
Tình trạng tương tự cũng xảy ra với người mắc các bệnh hiếm, khi chi phí điều trị có thể cao gấp 5-10 lần so với bệnh thông thường. Việc quỹ bảo hiểm chia sẻ tiền thuốc (dự kiến đồng chi trả mức 30-50%) được các chuyên gia đánh giá sẽ tạo thêm cơ hội sống cho hàng nghìn người mắc bệnh hiểm nghèo.
Không chỉ bám sát yêu cầu đề thi, quá trình ôn luyện được các đơn vị đầu tư theo hướng thực tiễn, giúp thí sinh phát huy tối đa năng lực.
ThS Chung Trần Thế Vinh, Trưởng khoa cơ khí Trường CĐ Lý Tự Trọng TP.HCM, nói đã giúp thí sinh ôn luyện kỹ, nhất là vận hành trên máy và kiểm tra chất lượng sản phẩm. Với nghề tiện, sinh viên thực hành trải nghiệm quy trình làm việc như một thợ kỹ thuật, phân tích bản vẽ chi tiết, xây dựng quy trình công nghệ, xác định yêu cầu kỹ thuật, lựa chọn phôi, chọn dao và thiết lập chế độ cắt phù hợp, trực tiếp gia công trên máy.
Sản phẩm hoàn thành được kiểm tra các thông số kỹ thuật, đánh giá các tiêu chí và giảng viên nhận xét, chỉ ra sai số, hướng dẫn cách khắc phục.
"Lấy thực hành làm trọng tâm, sinh viên được giao những bài tập gia công trên máy tiện vạn năng từ cơ bản đến nâng cao, phù hợp với năng lực thực tế", thầy Vinh nói.
Còn ThS Võ Thị Thùy An, Trưởng bộ môn nhà hàng Trường trung cấp Du lịch và Khách sạn Saigontourist, cho biết hướng dẫn thí sinh thao tác, vị trí đứng, cách di chuyển và thứ tự ưu tiên trong bàn ăn theo quy chuẩn chung.
Các bạn được lưu ý từng chi tiết tỉ mỉ như bước thế nào khi phục vụ khách, bưng dĩa có thức ăn đi theo chiều kim đồng hồ, gắp bằng muỗng nĩa phải di chuyển ngược chiều kim đồng hồ.
"Chúng tôi luyện tập tạo cho các bạn tác phong tự tin, thẳng lưng, biết đặt tay đúng cách khi chào khách, gương mặt phải cho thấy sự chân thành, lúc nào cũng cần biết cười trong quá trình phục vụ", cô An nói.
Trong khi đó tại Trường CĐ Kinh tế đối ngoại, khi ôn luyện nghề hướng dẫn viên du lịch, phục vụ nhà hàng, phục vụ phòng..., ThS Nguyễn Tấn Danh, Trưởng môn quản trị - khách sạn - du lịch, nói luôn kết hợp hệ thống hóa kiến thức và thực hành chuyên sâu cho các bạn. Các kiến thức đều có trong chương trình nên giảng viên chỉ rà soát, hệ thống lại kiến thức và chuẩn hóa theo yêu cầu hội thi.
Thầy Thế Vinh thông tin khi ôn luyện cho thí sinh, trường chú trọng việc cá thể hóa theo năng lực từng bạn. Mỗi thí sinh được theo dõi sát lộ trình ôn tập riêng, tập trung bồi dưỡng chỗ còn hạn chế. Trường còn quan tâm rèn tác phong công nghiệp song song với chuẩn bị tâm lý để các bạn vững vàng hơn trong suốt quá trình thi đấu.
Tương tự, với những thí sinh thi ngành nghề liên quan đến nhà hàng, khách sạn, cô Thùy An cho biết các thầy cô giáo hướng dẫn các bạn biết nhấn nhá một chút về hình thức trình bày. Chẳng hạn khi phục vụ rượu vang đỏ, giáo viên chỉ cách gấp khăn hình mũi thuyền để giấu đi dụng cụ khui rượu, vỏ nhựa bọc đầu chai rượu cắt ra khi mở chai. Mỗi chi tiết dù nhỏ đều không được bỏ qua.
Hay thầy Tấn Danh nói trường quan tâm chuẩn hóa kiến thức và kỹ năng nghề theo các tiêu chí của tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia. Đồng thời luôn khuyến khích sự sáng tạo và cá nhân hóa năng lực trong suốt thời gian ôn luyện sao cho phát huy thế mạnh riêng, nâng cao khả năng thích ứng và bản sắc nghề nghiệp của từng bạn.
Gần 22h đêm 4-5, anh Nguyễn Quốc Hùng (ngụ xã Vĩnh Lộc) trên đường trở về từ Long An (cũ) sau chuyến giao hàng, đi qua đường Dương Công Khi (xã Bà Điểm) thì xe bị xẹp lốp. Trong lúc loay hoay tìm chỗ vá, anh tình cờ gặp nhóm thanh niên đội SOS Bà Điểm.
Anh Phạm Thanh Quang - chủ nhiệm đội SOS Bà Điểm - cùng các thành viên nhanh chóng lấy thùng đồ nghề sửa xe, rọi đèn, vá lốp và bơm hơi. Sau ít phút, chiếc xe của anh Hùng đã được vá xong. Anh Hùng bày tỏ: "Em rất biết ơn các anh đã giúp đỡ. Chứ giờ khuya thế này trên đường rất khó tìm tiệm sửa xe".
Gần 23h khuya, ông Ngô Trọng Tường (quê Phú Yên cũ) đang dừng xe máy bên đường Phan Văn Hớn, gần ngã ba Giồng (xã Bà Điểm) để lắp dây xích bị tuột thì được nhóm thanh niên đội SOS Bà Điểm hỗ trợ kịp thời. Nhóm này trong lúc kéo xe hút đinh qua đường đã dừng lại giúp ông tăng chỉnh dây xích.
Ông Tường cho biết ông đi bán trái cây ở Long An (cũ), trên đường về phường Bình Tân (TP.HCM) thì xe bị tuột xích. "Giờ khuya quá đâu có tiệm sửa. Nhờ các bạn giúp, tôi mới về nhà suôn sẻ, cảm ơn các bạn", ông nói.
Anh Phạm Thanh Quang cho biết vào ngày 22-4, đội SOS Bà Điểm trực thuộc Hội Liên hiệp Thanh niên xã Bà Điểm chính thức thành lập.
Trước đó, từ năm 2023, anh và một số thành viên từng tham gia câu lạc bộ SOS Xuân Thới Thượng (thuộc Đoàn Thanh niên xã Xuân Thới Thượng).
Hiện đội có 6 thành viên, trong đó anh Quang làm công nhân cơ khí, một số thành viên còn lại gồm tài xế công nghệ, học sinh và một số người phụ gia đình buôn bán.
Đội hoạt động từ 21h đến 24h hằng đêm, hỗ trợ miễn phí vá xe, thay ruột xe, sửa xe, sơ cứu ban đầu cho người bị té ngã và đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất nếu cần. Ngoài khung giờ trên, nếu có người liên hệ, đội sẽ sắp xếp hỗ trợ theo khả năng.
"Niềm vui lớn nhất của đội là được bà con ủng hộ, giúp những người gặp sự cố ban đêm được về nhà an toàn. Mỗi nụ cười và lời cảm ơn từ người được giúp là động lực để anh em tiếp tục cố gắng", anh nói.
Trong lĩnh vực việc làm, chỉ 7,8% người khuyết tật nặng có việc làm, so với hơn 78% ở người không khuyết tật.
Những con số này không chỉ phản ánh khoảng trống và sự thiếu hụt những cơ hội cho người khiếm thính, mà còn cho thấy một hệ thống vẫn còn nhiều khoảng cách để giúp người khiếm thính hòa nhập.
Tại Việt Nam, mặc dù đã có những chính sách hỗ trợ người khuyết tật, việc phát hiện và can thiệp sớm đối với trẻ khiếm thính vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt ở cấp cộng đồng.
Nhiều trẻ khiếm thính tại Việt Nam không được phát hiện và can thiệp sớm. Việc thiếu tiếp cận ngôn ngữ (ngôn ngữ ký hiệu hoặc ngôn ngữ nói có hỗ trợ) trong những năm đầu đời dẫn đến "nghèo ngôn ngữ", ảnh hưởng trực tiếp đến tư duy và khả năng học tập.
Hệ quả là trẻ khó theo kịp chương trình học hòa nhập, tỉ lệ bỏ học cao, cơ hội học nghề bị thu hẹp ngay từ đầu.
Về cơ hội việc làm, nhiều người khiếm thính có khả năng làm việc tốt, thậm chí có những lợi thế như tập trung cao, khéo léo, nhưng họ vẫn gặp rào cản trong việc tiếp cận việc làm. Có thể kể đến thiếu dịch vụ phiên dịch viên ngôn ngữ ký hiệu (hoặc kinh phí cao và rất khó có thể chi trả cho các khoản này), doanh nghiệp chưa sẵn sàng tiếp nhận và điều chỉnh môi trường làm việc, định kiến không giao tiếp được nghĩa là không làm việc được,
Điều này khiến nhiều người khiếm thính phải chọn tự làm việc nhỏ lẻ, không ổn định, không được bảo vệ quyền lợi lao động.
Trong không gian công cộng, người khiếm thính như bị "vô hình hóa".
Ở nhiều nơi công cộng như nhà ga, sân bay chưa có các điều chỉnh tiếp cận thông tin với người khiếm thính, thông báo thiếu phụ đề, thiếu ngôn ngữ ký hiệu, thiết kế dịch vụ chưa tính đến người không nghe được. Khi đó, người khiếm thính trở thành người ngoài cuộc ngay trong chính xã hội của mình.
Tuy nhiên, rào cản lớn nhất là nhận thức. Gần đây các chương trình trên tivi có phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu, mọi người đã biết hơn về cộng đồng khiếm thính. Nhưng vẫn còn đó quan điểm rằng người khiếm thính "kém thông minh", không thể học cao, không thể làm việc chuyên môn.
Thực tế trên thế giới đã có nhiều chứng minh về khả năng của người khiếm thính có thể trở thành giáo viên, nghệ sĩ, kỹ sư, doanh nhân. Tại Việt Nam cũng có một số bạn khiếm thính đã tốt nghiệp đại học, đi làm và thậm chí có bạn còn đi du học, lấy bằng thạc sĩ tại nước ngoài. Con số tuy chưa cao nhưng đấy cũng là một điều khích lệ và điều đó cũng chỉ ra vấn đề không phải là khả năng - mà là cơ hội và môi trường.
Phát hiện sớm và can thiệp sớm giúp trẻ khiếm thính và gia đình định hướng sớm và thực hiện việc can thiệp sớm nhằm rút ngắn khoảng cách về ngôn ngữ cho trẻ so với các trẻ không khiếm thính khác.
Ngoài ra cần có chính sách sàng lọc sơ sinh, hỗ trợ cha mẹ học giao tiếp với con (ký hiệu hoặc nói).
Giao tiếp là chìa khóa của thành công, vì vậy nếu chúng ta giải quyết được các vấn đề trên thì đây là "chìa khóa vàng" quyết định 70-80% khả năng hòa nhập sau này của trẻ khiếm thính.
• Đào tạo giáo viên giáo dục đặc biệt - chuyên ngành khiếm thính.
• Có trợ giảng hoặc phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu.
• Phát triển song ngữ: ngôn ngữ ký hiệu và tiếng Việt.
• Nên thống nhất ngôn ngữ ký hiệu phổ thông tại Việt Nam.
• Có các chương trình hướng dẫn cha mẹ giúp trẻ khiếm thính phát triển giao tiếp và ngôn ngữ tại gia đình, nâng cao năng lực cho cha mẹ trong việc đồng hành nuôi dạy trẻ khiếm thính.
• Xây dựng mô hình "nơi làm việc hòa nhập".
• Đào tạo nội bộ về giao tiếp với người khiếm thính.
• Có chính sách tuyển dụng rõ ràng.
Người khiếm thính chiếm một lực lượng không nhỏ, vì vậy nếu khai khác được và giúp họ các kiến thức kỹ năng để có thể bước chân vào thị trường lao động thì sẽ giải quyết được hơn cả một vấn đề việc làm mà cả vấn đề an sinh, hướng đến cuộc sống độc lập, bình đẳng cho người khiếm thính và tận dụng được nguồn nhân lực đang bị bỏ quên.
• Tăng nội dung có phụ đề, ngôn ngữ ký hiệu.
• Kể câu chuyện thành công của người khiếm thính.
• Đưa hình ảnh người khiếm thính vào đời sống bình thường, không phải "ngoại lệ".
Người khiếm thính không cần sự thương hại. Họ cần cơ hội để được lắng nghe, theo cách của riêng mình. Nhưng đừng để người khiếm thính phải gồng mình. Một xã hội hòa nhập không phải là nơi người khiếm thính phải nỗ lực gấp đôi để "theo kịp", mà là nơi mọi người cùng bước chậm lại một chút để đi cùng nhau.
