Câu chuyện một người đàn ông người Mỹ sống sót kỳ diệu sau khi bị sét đánh trúng 4 lần không chết khiến nhiều người không khỏi rùng mình.
Gary Reynolds một công nhân xưởng gỗ ở Mỹ đã sống sót sau 4 lần bị sét đánh trong suốt gần 20 năm. Nhưng theo ông, điều đáng sợ nhất không chỉ là khoảnh khắc dòng điện xuyên qua cơ thể, mà là những thay đổi âm thầm kéo dài sau đó.
Được biết, lần đầu tiên Gary gặp nạn là vào năm 2007, khi ông đang lấy nước ngọt từ chiếc tủ lạnh đặt ngoài gara trong lúc trời có giông bão. Cú sét khiến ông bị điện giật nghiêm trọng, phải nằm liệt giường nhiều tháng vì đau đớn.
Ông kể rằng sau tai nạn, cơ thể và tâm trí mình như biến thành một con người khác:
“Bề ngoài bạn vẫn vậy, mọi thứ xung quanh vẫn vậy, nhưng bên trong thì hoàn toàn không còn như trước nữa.”
Không chỉ chịu tổn thương thể chất, Gary còn gặp khó khăn trong việc tập trung, trí nhớ suy giảm và ngay cả những công việc đơn giản cũng trở nên nặng nề. Sau đó, ông được chẩn đoán mắc chứng rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD).
Điều đáng kinh ngạc là chỉ 11 tháng sau, Gary tiếp tục bị sét đánh lần thứ hai dù xác suất xảy ra trường hợp này cực kỳ hiếm. Ông nhớ lại mình thức dậy lúc 2 giờ sáng với cơn đau đầu dữ dội, ngồi cạnh cửa sổ mở thì bất ngờ cảm thấy luồng điện chạy xuyên qua tay, khiến một nửa bàn tay đỏ rực.
Những di chứng kéo dài khiến sức khỏe của Gary ngày càng suy giảm. Ông thường xuyên chóng mặt, mất khả năng cầm nắm ổn định, ảnh hưởng trực tiếp đến công việc tại xưởng gỗ. Áp lực kinh tế và tinh thần cũng khiến cuộc hôn nhân kéo dài gần 20 năm của ông tan vỡ.
Sau này, Gary chuyển đến Bắc Carolina để bắt đầu cuộc sống mới, tái hôn và làm việc tại một xưởng gỗ khác. Tuy nhiên, bi kịch vẫn chưa dừng lại. Ông tiếp tục bị sét đánh lần thứ ba vào năm 2016 tại ngôi nhà trên sườn núi, và lần thứ tư vào năm 2022 khi đang ngồi xem tivi cùng các cháu.
“Có cảm giác như sét đang tìm đến tôi vậy,” ông nói với bác sĩ trị liệu.
Theo các chuyên gia, mỗi năm thế giới ghi nhận khoảng 240.000 trường hợp bị thương do sét đánh và khoảng 10% trong số đó tử vong. Tuy nhiên, với nhiều người sống sót, những di chứng về thần kinh và tâm lý mới là điều ám ảnh nhất, theo Daily Mail.
Một số nạn nhân phải chịu bỏng mãn tính, tổn thương thần kinh hoặc PTSD kéo dài nhiều năm. Trong khi đó, cũng có những trường hợp hiếm gặp cho biết thị lực được cải thiện hoặc một số vết thương cũ tự hồi phục sau tai nạn.
Theo Hiệp hội Hoàng gia về Phòng ngừa Tai nạn của Anh, các nhóm có nguy cơ cao gồm:
Người chơi golf
Người leo núi, đi bộ đường dài
Vận động viên bơi lội
Công nhân xây dựng
Ngư dân và người đi thuyền
Người cắm trại ngoài trời
Nông dân và người làm việc ngoài đồng
Những người thường xuyên sử dụng dụng cụ kim loại ngoài trời
Sét đánh vào người theo cách nào?
Các chuyên gia cho biết sét có thể gây thương tích theo 3 cơ chế chính:
Đánh trực tiếp vào cơ thể
Truyền điện từ vật thể bị sét đánh sang người
Lan truyền dòng điện qua mặt đất
Sét là hiện tượng thời tiết cực đoan mang tính ngẫu nhiên, vì vậy không tồn tại vị trí nào được xem là an toàn tuyệt đối khi dông sét xảy ra. Tuy nhiên, theo khuyến cáo của các chuyên gia, việc chủ động theo dõi thời tiết và tìm nơi trú ẩn kịp thời trong mùa mưa bão có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ bị sét đánh cũng như hạn chế tổn thương nghiêm trọng.
Trước hết, mỗi người cần thường xuyên cập nhật thông tin dự báo thời tiết, đặc biệt khi có dấu hiệu mưa giông như mây đen dày, gió mạnh hoặc không khí lạnh đột ngột.
Khi phát hiện giông sắp xảy ra, nên nhanh chóng tìm nơi trú ẩn trong nhà kiên cố. Khi ở trong nhà, cần đứng xa cửa sổ, cửa ra vào và tránh tiếp xúc với các thiết bị điện. Hạn chế sử dụng điện thoại, trừ trường hợp thật sự cần thiết. Đồng thời rút phích cắm các thiết bị điện để phòng sét lan truyền qua đường dây. Tránh đứng gần các khu vực ẩm ướt như phòng tắm, bồn nước hoặc vòi nước, cũng như giữ khoảng cách tối thiểu 1 mét với các vật dẫn điện.
Nếu đang ở ngoài trời và không thể tìm nơi trú ẩn, cần tránh xa cây cao, đỉnh đồi, khu vực trống trải; không đứng gần cột điện hoặc đường dây tải điện. Nên bỏ các vật kim loại đang mang theo người vì chúng có thể dẫn điện. Không đứng hoặc ngồi gần nhau theo nhóm để giảm nguy cơ bị ảnh hưởng đồng thời.
Trong trường hợp buộc phải ở giữa vùng trống, hãy ngồi xổm, khép hai chân, cúi thấp người nhưng không nằm xuống đất, đồng thời dùng tay che tai để hạn chế ảnh hưởng của sóng xung kích. Nếu ở trong rừng, nên chọn khu vực cây thấp và thưa, tránh đứng dưới cây cao. Khi cảm thấy tóc dựng lên hoặc có cảm giác tê như điện, đó là dấu hiệu nguy hiểm – cần lập tức hạ thấp người và tránh tiếp xúc với mặt đất bằng tay.
Với phương tiện giao thông như ô tô, tàu hỏa hoặc xe buýt có vỏ kim loại kín, người bên trong được xem là tương đối an toàn nếu không chạm vào phần khung kim loại và không thò người ra ngoài. Ngược lại, các phương tiện hở hoặc không có lớp vỏ kim loại bảo vệ có thể tiềm ẩn nguy cơ cao hơn. Sau cơn giông, nên chờ ít nhất 30 phút sau tiếng sét cuối cùng rồi mới tiếp tục hoạt động ngoài trời.
Đối với nhà cao tầng, việc lắp đặt hệ thống chống sét là yêu cầu bắt buộc trong thiết kế xây dựng.
Ở khu vực nông thôn và miền núi, trồng cây xanh phân tán hợp lý có thể góp phần giảm nguy cơ sét đánh. Tuy nhiên, cần tránh trồng cây quá cao hoặc sát công trình nhà ở để đảm bảo an toàn.
Mới đây, TS.BS Nguyễn Văn Thắng, Trưởng khoa Phụ ung thư, Bệnh viện Phụ sản Trung ương cho biết, đơn vị vừa phẫu thuật thành công cho một bé gái 14 tuổi có khối u buồng trứng nặng tới 4,3kg.
Theo thông tin từ gia đình, trong suốt hơn 5 tháng, bệnh nhi xuất hiện tình trạng bụng to nhanh kèm theo cảm giác đau tức âm ỉ. Tuy nhiên, những biểu hiện này lại bị nhầm lẫn với việc tăng cân hoặc thay đổi sinh lý tuổi dậy thì, khiến việc thăm khám bị trì hoãn. Chỉ đến khi bụng bệnh nhi chướng căng rõ rệt, sờ thấy khối cứng lớn lan tới vùng ức, gia đình mới đưa trẻ đến bệnh viện kiểm tra.
Qua thăm khám lâm sàng kết hợp siêu âm và chụp chiếu, các bác sĩ xác định bệnh nhi có một khối u lớn xuất phát từ buồng trứng phải, có đặc điểm nghi ngờ u tế bào mầm ác tính, nhóm ung thư thường gặp ở trẻ em và thanh thiếu niên.
Đồng thời phát hiện thêm khối u buồng trứng trái kích thước khoảng 8cm, hướng chẩn đoán là u bì lành tính. Trước nguy cơ khối u tiến triển phức tạp, bệnh nhi được chỉ định phẫu thuật sớm.
Theo TS.BS Nguyễn Văn Thắng, quá trình phẫu thuật đòi hỏi sự cẩn trọng cao để lấy trọn khối u nguyên vẹn, tránh làm vỡ lớp vỏ. Việc này rất quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ tế bào ung thư lan tràn vào ổ bụng, từ đó giảm khả năng bệnh nhân phải điều trị hóa chất sau mổ.
Trong ca phẫu thuật, ê-kíp đã cắt bỏ hoàn toàn khối u lớn ở buồng trứng phải. Khi kiểm tra bệnh phẩm, các bác sĩ phát hiện bên trong chứa nhiều răng, tóc, xương và các tổ chức kém biệt hóa - đặc trưng của u tế bào mầm. Đồng thời, một khối u khác kích thước khoảng 8cm ở buồng trứng trái cũng được bóc tách, giữ lại tối đa phần mô lành để bảo tồn chức năng sinh sản và nội tiết cho bệnh nhi. Hiện tại, sau phẫu thuật, bệnh nhi tỉnh táo, diễn biến ổn định, ăn uống bình thường.
TS.BS Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, trường hợp u buồng trứng nặng hơn 4kg ở trẻ 14 tuổi rất hiếm gặp. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là bệnh thường tiến triển âm thầm, dễ bị bỏ qua do thiếu triệu chứng rõ ràng.
U nang buồng trứng là bệnh lý phụ khoa khá phổ biến, phần lớn là lành tính. Dù tỉ lệ chuyển thành ung thư không cao nhưng ung thư buồng trứng lại có mức độ ác tính lớn và thường không có biểu hiện ở giai đoạn sớm. Người bệnh chỉ có thể phát hiện thông qua khám phụ khoa và siêu âm.
Bác sĩ Thắng khuyến cáo không nên xem nhẹ các dấu hiệu như bụng to bất thường, đau bụng kéo dài. Cần phân biệt rõ giữa thay đổi sinh lý và biểu hiện bệnh lý.
"Chủ động đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ, đồng thời duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ. Phát hiện sớm không chỉ giúp tăng hiệu quả điều trị mà còn mở ra cơ hội bảo tồn chức năng sinh sản, đảm bảo chất lượng cuộc sống lâu dài cho trẻ", bác sĩ Thắng khuyến cáo.
Acid béo omega-3 bao gồm 3 loại là EPA, ALA và DHA. Lợi ích nổi bật của chất béo omega-3 là đặc tính chống viêm, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim đồng thời hỗ trợ khả năng miễn dịch. Cụ thể, những lợi ích của Omega-3 là:
-Tăng cường sức khỏe tim mạch: Omega-3 rất quan trọng đối với các tế bào khỏe mạnh, tạo nên một phần của màng bao quanh mọi tế bào trong cơ thể. Omega-3 làm giảm nguy cơ đông máu và giảm số lượng chất béo trong máu được gọi là chất béo trung tính. Sự gia tăng nồng độ chất béo trung tính là nguyên nhân chính dẫn đến các bệnh về tim mạch.
-Cải thiện sức khỏe não bộ: Nghiên cứu cho biết omega-3 có tác dụng bảo vệ thần kinh và nâng cao khả năng nhận thức. Acid béo omega-3 hỗ trợ lưu thông máu tới các khu vực trong não bộ liên quan tới trí nhớ và khả năng học tập, do vậy làm giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer ở người cao tuổi.
-Giảm các triệu chứng trầm cảm và lo lắng: Nhiều nghiên cứu đã chứng minh omega-3 tốt cho người bệnh rối loạn lo âu và trầm cảm.
Theo một nghiên cứu, bổ sung đầy đủ omega-3 có lợi trong việc giảm các triệu chứng liên quan đến các vấn đề sức khỏe tâm thần như trầm cảm và lo lắng. Trong đó, EPA là loại có hiệu quả nhất trong việc kiềm chế các rối loạn sức khỏe tâm thần.
-Omega-3 hỗ trợ thai kỳ khỏe mạnh: Chất béo omega-3 rất quan trọng cho sự tăng trưởng và phát triển thai nhi trong bụng mẹ. Chất béo giúp tăng cường sức khỏe não bộ của trẻ sơ sinh, đặc biệt là DHA ảnh hưởng trực tiếp tới sự phát triển não và võng mạc.
Để có đủ omega-3, bạn cần ăn các đa dạng nhiều loại thực phẩm từ cả động vật và thực vật. Trong số các loại thực phẩm giàu omega-3, cá nục được đánh giá là một trong những lựa chọn tối ưu và dễ tiếp cận vì giá thành hợp lý.
Theo công bố trên tạp chí American Journal of Clinical Nutrition, hàm lượng omega-3 trong cá nục đạt khoảng 2.616mg/100g thịt cá, cao hơn cả cá hồi nuôi thông thường (khoảng 2.260mg).
Điều đáng nói là tỷ lệ EPA và DHA trong cá nục được đánh giá là lý tưởng, giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch, cải thiện chức năng não và làm chậm quá trình thoái hóa thần kinh.
Việc ăn cá nục từ 2 đến 3 lần mỗi tuần có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, ổn định huyết áp, hỗ trợ kiểm soát đường huyết và tăng cường hoạt động của hệ thần kinh.
Ngoài omega-3, cá nục còn chứa lượng đạm cao, dễ tiêu hóa và dồi dào các vitamin nhóm B, đặc biệt là vitamin B12. Những dưỡng chất này giúp hỗ trợ sản sinh tế bào hồng cầu, tăng cường trao đổi chất và cải thiện sức khỏe thần kinh. Hàm lượng sắt trong cá nục cũng cao hơn nhiều loại cá nước ngọt, giúp phòng ngừa thiếu máu, nhất là ở phụ nữ và trẻ nhỏ.
Dù có nhiều lợi ích, song nếu sử dụng cá nục không đúng cách, người dùng vẫn có thể gặp rủi ro cho sức khỏe.
Người có bệnh dạ dày, gout hoặc rối loạn tiêu hóa nên hạn chế ăn khi bụng rỗng, đây là thời điểm axit trong dạ dày tăng cao, dễ khiến các chất purine trong cá chuyển hóa thành acid uric, làm tăng nguy cơ viêm khớp, đặc biệt ở những người có tiền sử bệnh gout. Đồng thời, người dùng nên ưu tiên chế biến bằng cách hấp, kho thay vì chiên rán nhiều dầu mỡ để giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa.
Trong những ngày đi trải nghiệm thực tế, chúng tôi có dịp gặp anh Chu Duy Thiện (41 tuổi) và chị Nguyễn Thị Huyền (36 tuổi) - hai hành khách đặc biệt với chiếc xe lăn "độc bản".
Nhà vệ sinh và cửa lùa dành cho người khuyết tật vận động tại ga Thủ Đức - Ảnh: QUỲNH TRÂM
Trên tàu metro số 1, họ nhận ra phương tiện hiện đại này mang lại cho họ cảm giác được đối xử bình đẳng, thể hiện trong từng chi tiết như lối đi dẫn hướng, ký hiệu nổi, thang máy hay âm thanh thông báo tại nhà ga.
Điều khiến anh Thiện ấn tượng nhất lại đến từ một chi tiết rất nhỏ: cánh cửa nhà vệ sinh tại nhà ga.
Thiết kế cửa lùa - nhẹ - gọn, giúp người ngồi xe lăn giảm lực tay khi sử dụng. "Đây là thiết kế hợp lý nhất trong các thiết kế" - anh nhận xét.
Trong nhà vệ sinh, có các hạng mục như thanh vịn hay nút hỗ trợ khẩn cấp cũng được bố trí thuận tiện, tạo cảm giác an toàn cho người sử dụng.
Bảng giá vé chữ nổi tại ga Bến Thành, tuyến metro số 1 - Ảnh: QUỲNH TRÂM
Metro không chỉ mang lại sự thuận tiện trong việc đi lại, mà còn tạo cảm giác an tâm từ những chi tiết thiết kế: trên tàu có khu vực riêng dành cho người sử dụng xe lăn, giúp họ dễ dàng ổn định vị trí trong suốt hành trình. Điều đó được thể hiện rõ qua trải nghiệm của chị Huyền: "Mọi sự ưu tiên của metro hướng về người khuyết tật".
Sự hỗ trợ kịp thời cùng thái độ niềm nở của nhân viên nhà ga khiến mỗi chuyến đi trở nên nhẹ nhàng hơn, không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn xóa đi phần nào khoảng cách tâm lý.
Với chị, metro không chỉ là phương tiện mà còn mở ra cơ hội mới. "Từ khi có metro, công việc của mình có nhiều lựa chọn hơn" - chị nói.
Khoảng cách giữa tàu và ke ga tại tuyến metro số 1 còn cao đối với người sử dụng xe lăn - Ảnh: QUỲNH TRÂM
Giao thông công cộng cũng là một cách thành phố lắng nghe nhu cầu của công dân, đặc biệt là nhóm yếu thế.
Tuy vậy hành trình ấy không phải lúc nào cũng trọn vẹn. Việc thiếu thông tin từ ban đầu, cùng những bất cập như khoảng cách giữa tàu và ke ga còn cao hay thiếu thang máy, đường dốc kết nối, vẫn có thể làm gián đoạn trải nghiệm của người khuyết tật.
Bên cạnh những tín hiệu tích cực ban đầu, cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng tăng cường tính liên tục của hạ tầng tiếp cận: đảm bảo thang máy hoạt động ổn định, thu hẹp khoảng cách tàu - ke ga, bổ sung đường dốc và lối đi phù hợp tại khu vực ngoài nhà ga.
Đồng thời việc cung cấp thông tin hướng dẫn rõ ràng ngay từ trước chuyến đi và nâng cao năng lực hỗ trợ của nhân viên cũng là yếu tố quan trọng, góp phần hướng đến một thiết kế toàn diện và phổ quát trong tương lai.
Cùng nhìn ra thế giới, có thể thấy thiết kế giao thông dễ tiếp cận không còn là lựa chọn mà đã trở thành tiêu chuẩn.
Tại Nhật Bản, hệ thống metro được xây dựng với triết lý "không rào cản": từ thang máy, lối dốc, gạch dẫn hướng cho người khiếm thị đến khoảng cách tàu - ke ga được kiểm soát nhằm đảm bảo an toàn.
Tại Hàn Quốc, việc bố trí thang máy gần lối vào, gạch dẫn hướng và biển báo rõ ràng giúp người khuyết tật di chuyển độc lập hơn.
Trong khi đó, thành phố León (Mexico) kết hợp hạ tầng với chính sách hỗ trợ như xe sàn thấp, thang nâng và miễn phí vé, qua đó thúc đẩy người khuyết tật tham gia vào giáo dục và thị trường lao động, giảm bớt sự cô lập trong đời sống đô thị.
Từ những mô hình này, có thể thấy, điểm cốt lõi của giao thông đó chính là sự đồng bộ và nhất quán trong toàn bộ hệ thống bao trùm tiện lợi cho người khuyết tật.
