Trong báo cáo vừa gửi Chính phủ, Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV – chủ đầu tư) cho biết việc huy động nhân sự trên công trường gặp nhiều trở ngại, làm gia tăng rủi ro chậm tiến độ ở dự án hàng không lớn nhất cả nước.
Sân bay Long Thành khởi công đầu năm 2021 trên 5.000 ha tại xã Long Thành, là dự án trọng điểm quốc gia với tổng mức đầu tư gần 337.000 tỷ đồng. Theo kế hoạch, dự án hoàn thành và đưa vào khai thác cuối năm nay.
Tuy nhiên, theo ACV, thời gian qua xuất hiện tình trạng kỹ sư, công nhân rời công trường giữa chừng ở dự án thành phần 3 (đường cất hạ cánh, nhà ga hành khách…) để chuyển sang các dự án khác. Dù liên tục đôn đốc nhà thầu bổ sung lực lượng, đến giữa tháng 4 tổng nhân sự mới đạt khoảng 8.457 người, tương đương 60% nhu cầu, trong khi kế hoạch cần khoảng 14.000 người.
Tại gói thầu 5.10 (nhà ga hành khách), trước ngày 26/1 mỗi ngày có khoảng 5.300 lao động, sau đó giảm còn 1.500 người. Gần đây, lực lượng tăng lên khoảng 3.400 người nhưng vẫn thiếu đáng kể so với nhu cầu khoảng 6.000 người.
Tương tự, gói thầu 4.8 (hạ tầng cảng, giao thông) từng duy trì khoảng 1.500 lao động mỗi ngày, sau đó giảm còn 1.200 người, thấp hơn nhu cầu khoảng 1.900 người. Ngoài ra, việc thiếu nhân sự tư vấn thiết kế và giám sát ở một số gói thầu cũng ảnh hưởng đến quản lý chất lượng và quy trình thanh toán.
ACV nhận định nguồn lao động bị cạnh tranh mạnh từ các dự án hạ tầng lớn trong khu vực như cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, mở rộng cao tốc TP HCM – Long Thành, cũng như các hạng mục khác trong chính dự án sân bay. Điều kiện làm việc nắng nóng, nhiều bụi tại công trường cũng khiến việc thu hút và giữ chân lao động gặp khó.
Đại diện một nhà thầu cho biết vướng mắc thanh toán từ phía chủ đầu tư là nguyên nhân chính khiến nhiều nhân sự rời dự án. Trong bối cảnh giá xăng dầu tăng, chi phí đầu vào leo thang, dòng tiền bị gián đoạn tạo áp lực lớn lên doanh nghiệp thi công.
Một nhà thầu khác cho hay vẫn bám tiến độ hợp đồng, song do một số hạng mục đã hoàn thành nên lao động được điều chuyển sang công trình khác. Đồng thời, thị trường xây dựng phía Nam đang sôi động với nhiều dự án mới, mức thu nhập hấp dẫn hơn cũng khiến một bộ phận công nhân chuyển việc.
Không chỉ thiếu nhân lực, biến động giá nhiên liệu và vật liệu cũng tác động đáng kể đến tiến độ. ACV cho biết giá bêtông nhựa tăng 40-50% so với trước, trong khi chi phí vận hành thiết bị tăng mạnh do giá nhiên liệu gần như gấp đôi.
Hiện trên công trường có khoảng 2.500 thiết bị thi công như máy xúc, máy ủi, xe lu, cần cẩu, trạm trộn bêtông… Tuy nhiên, áp lực chi phí khiến một số nhà thầu phải bù lỗ cho mỗi ca làm việc, thậm chí có tâm lý thi công cầm chừng, chờ nguồn cung ổn định hoặc điều chỉnh cơ chế.
Bên cạnh đó, dự án còn gặp vướng mắc về thiết kế, pháp lý và quy trình thanh toán, ảnh hưởng đến tiến độ chung. Chủ đầu tư kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương hỗ trợ ổn định nguồn cung vật liệu, nhiên liệu, đồng thời tháo gỡ các tồn tại để đảm bảo tiến độ.
Sân bay Long Thành được chia làm ba giai đoạn. Sau 5 năm thi công, các hạng mục giai đoạn 1 dần hoàn thiện. Trong đó, dự án thành phần 3 có quy mô lớn nhất, vốn hơn 86.000 tỷ đồng, đã thực hiện khoảng 64.000 tỷ, tương đương 74% giá trị hợp đồng.
Các dự án thành phần 1, 2 và 4 cơ bản bám tiến độ. Dự án 1 (trụ sở hành chính) và dự án 2 (tháp không lưu) đã hoàn thành phần lớn. Cuối năm trước, hệ thống kỹ thuật tháp không lưu được đưa vào vận hành, phục vụ các chuyến bay đầu tiên hạ cánh an toàn.
Theo kế hoạch khai thác, ACV đề xuất chuyển dần chuyến bay quốc tế từ Tân Sơn Nhất sang Long Thành từ cuối năm 2026, hướng tới phục vụ khoảng 90% khách quốc tế khu vực TP HCM vào năm 2027. Gần đây, đơn vị cũng thông báo tuyển dụng nhân sự, chuẩn bị cho mục tiêu vận hành sân bay vào cuối năm 2026.
Dự án metro số 3, đoạn Nhổn - ga Hà Nội dài 12,5 km, có tổng mức đầu tư hơn 34.800 tỉ đồng.
Tuyến metro này có 8 ga trên cao và 4 ga ngầm; trong đó, đoạn trên cao Nhổn - Cầu Giấy dài 8,5 km đã khai thác thương mại hồi tháng 7.2024, đoạn đi ngầm Cầu Giấy - ga Hà Nội dài 4 km đang trong giai đoạn hoàn thiện.
Để thi công đoạn hầm ngầm này, Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội (MRB - chủ đầu tư) đã huy động 2 chiếc máy TBM (Tunnel Boring Machine) có chiều dài hơn 100 m, nặng khoảng 750 tấn. Sau hơn 14 tháng thi công, máy TBM2 đã hoàn thành khoan đoạn hầm ngầm từ tháng 4 vừa qua.
Trước đó, máy TBM1 đã hoàn thành thi công vào tháng 12.2025. Hiện, MRB phối hợp với các chuyên gia trong nước và quốc tế giám sát chặt chẽ quá trình tháo dỡ máy khoan hầm TBM.
Trao đổi về phương xử lý "robot" đào hầm, đại diện MRB cho biết, theo thông lệ và quy định của hợp đồng, TBM là thiết bị thi công thuộc sở hữu và trách nhiệm của nhà thầu.
Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, việc tháo dỡ, di chuyển ra khỏi công trường và các phương án tiếp theo như tái sử dụng, chuyển nhượng, thanh lý hoặc tái chế thiết bị sẽ do nhà thầu chủ động đánh giá, quyết định.
Theo MRB, 2 máy TBM1 và TBM2 được đầu tư riêng cho công tác thi công đoạn hầm metro Nhổn - ga Hà Nội, trên cơ sở các yêu cầu kỹ thuật, điều kiện địa chất và thiết kế cụ thể của dự án. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc 2 máy này sau khi hoàn thành nhiệm vụ ở metro số 3 sẽ không thể sử dụng cho các dự án khác.
"Việc tái sử dụng máy TBM là có thể, với điều kiện thiết bị này phải được kiểm tra, đánh giá tổng thể. Nếu cần thiết sẽ thực hiện cải hoán để đáp ứng kỹ thuật, chất lượng, an toàn và độ tin cậy trong dự án mới", đại diện MRB nhấn mạnh.
MRB cho biết thêm, việc tái sử dụng 2 "robot" phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Trong đó, có thể kể đến mức độ hao mòn và tuổi thọ của thiết bị sau quá trình thi công, đặc biệt là đầu cắt và các hệ thống cơ điện chính; sự phù hợp giữa điều kiện địa chất - thủy văn của các dự án.
Cạnh đó là các yếu tố về yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn kiểm soát lún, biến dạng của từng tuyến; cũng như hiệu quả kinh tế tổng thể giữa phương án cải tạo, vận chuyển, lắp dựng lại so với đầu tư thiết bị mới.
Theo thông lệ triển khai các dự án, TBM là thiết bị do nhà thầu quản lý và đề xuất phương án sử dụng. Trên cơ sở đánh giá kỹ thuật và kinh tế cụ thể, nhà thầu sẽ xem xét khả năng tiếp tục sử dụng hoặc đầu tư mới. Riêng chủ đầu tư sẽ xem xét, đánh giá và chỉ chấp thuận khi phương án đề xuất đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của dự án cũng như các điều kiện hợp đồng liên quan.
Ngày 14.4, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đang thụ lý, điều tra vụ việc người đàn ông tử vong chưa rõ nguyên nhân xảy ra tại một quán cà phê trên địa bàn, đồng thời phát thông báo truy tìm danh tính nạn nhân. Người dân xung quanh quán cà phê này thường gọi nạn nhân là "bố già".
Theo thông tin ban đầu, khoảng 2 giờ sáng 2.4, chị N.T.L (40 tuổi, quê Nghệ An, tạm trú tại TP.HCM) đang ngủ trong phòng, phía sau quán cà phê K.Đ.Q (quốc lộ 13, phường Hiệp Bình) thì được người dân gõ cửa báo tin có người đàn ông nằm bất tỉnh trong khu vực quán.
Ra kiểm tra, chị L. phát hiện người đàn ông là nhân viên trông coi quán, nằm bất động trên sàn nên gọi cấp cứu. Tuy nhiên, khi nhân viên y tế đến kiểm tra, nạn nhân được xác định đã tử vong.
Làm việc với cơ quan chức năng, chị L. cho biết mới nhận chuyển nhượng quán cà phê khoảng 2 tháng. Người đàn ông này đã sinh sống, làm việc tại quán từ trước nên chị tiếp tục giữ lại làm việc nhưng không rõ lai lịch, và nghe nhiều người hay gọi "bố già".
Để phục vụ công tác điều tra, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đề nghị ai biết thông tin liên quan đến nạn nhân liên hệ cơ quan công an để phối hợp xác minh.
Mọi thông tin cung cấp về Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM (số 9 Xa lộ Hà Nội, phường Tăng Nhơn Phú) hoặc liên hệ điều tra viên Nguyễn Huy Duân theo số điện thoại 0829.454.646.
"Xây xong móng, chuẩn bị lắp trụ thì người dân dựng rào, treo bảng đất tranh chấp, không cho thi công", ông Nguyễn Xuân Trường, Chỉ huy trưởng dự án đường dây 110 kV Phú Quốc - Nam Phú Quốc, triển khai phục vụ Hội nghị cấp cao APEC sẽ diễn ra vào năm tới, nói.
Dự án có 79 vị trí trụ, hiện còn 7 vị trí chưa được bàn giao, thậm chí bị tái chiếm. Tại trụ 60 (khu phố Suối Lớn), mặt bằng đã bàn giao cuối năm ngoái, nhà thầu hoàn tất phần móng. Tuy nhiên, khi chuyển sang lắp dựng cột, một hộ dân dựng rào tôn bao quanh, chặn lối vào với lý do ảnh hưởng đường đi của khu đất phía sau.
"Chúng tôi bị kẹt giữa nhiều áp lực", ông Trường nói, cho biết tiến độ gấp trong khi nhân lực hạn chế, đơn vị còn phải bố trí người trông coi vật tư trị giá hơn hai tỷ đồng.
Không chỉ dự án này, ba công trình điện phục vụ APEC vẫn chưa hoàn tất mặt bằng, dù kế hoạch đóng điện vào tháng 11. Đến giữa tháng 4, trạm biến áp 220 kV còn 3 hộ chưa bàn giao; tuyến 110 kV Phú Quốc - Bắc Phú Quốc còn 43/75 vị trí trụ chưa triển khai. Ngoài ra, 24 vị trí vướng thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất rừng, trong khi mùa khô thi công chỉ còn chưa đầy hai tháng.
Theo Tổng công ty Điện lực miền Nam, việc chậm bàn giao chủ yếu do tuyến kéo dài, ảnh hưởng nhiều hộ dân, khối lượng đo đạc lớn. Giá bồi thường tại một số khu vực thấp hơn thị trường khiến người dân chưa đồng thuận, phát sinh khiếu nại kéo dài.
Ngoài ra, biến động đất đai, thay đổi thủ tục cũng gây khó cho quản lý. Một số thửa đất chuyển nhượng nhiều lần, khó xác định chủ sử dụng. Với các trường hợp cản trở thi công, việc cưỡng chế không thể thực hiện ngay do phải qua nhiều bước như vận động, đối thoại, hoàn thiện hồ sơ pháp lý.
Mặt bằng cũng là điểm nghẽn tại nhiều dự án trọng điểm khác. Tuyến ĐT975 (quy mô 10 làn xe) kết nối sân bay Phú Quốc với trung tâm hội nghị APEC còn vướng khoảng 4 km, trong đó 2,5 km chưa bàn giao, cùng 15 công trình vi phạm chưa xử lý.
Ở nhóm dự án đô thị, khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ mới đạt hơn 46% mặt bằng sạch (gần 42 ha trên tổng hơn 88 ha), chưa đáp ứng yêu cầu triển khai đồng bộ.
Ông Nguyễn Tiến Hợp, Giám đốc các dự án BT của Sun Group, cho biết sau khoảng 6 tháng thi công, nhiều hạng mục tuyến ĐT975 không thể triển khai đồng loạt do vướng mặt bằng, ảnh hưởng tiến độ dự án khẩn cấp.
Theo ông Hợp, thiếu mặt bằng khiến thi công bị chia cắt, không thể triển khai liên tục; có đoạn đã đào nhưng không có vị trí đắp do khu vực liền kề chưa bàn giao, làm giảm hiệu quả máy móc và tăng chi phí. Dự án đặt mục tiêu hoàn thành trước 30/4 năm sau, song nguy cơ chậm tiến độ nếu vướng mắc không sớm tháo gỡ.
Để phục vụ APEC 2027, tỉnh An Giang triển khai 21 dự án, trong đó 16 dự án cần giải phóng mặt bằng với tổng diện tích khoảng 1.050 ha. Diện tích thu hồi hơn 912 ha, ảnh hưởng gần 4.000 hộ dân; khoảng 2.906 hộ đủ điều kiện bố trí tái định cư.
Ông Trần Minh Khoa, Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quốc, cho biết khó khăn lớn nhất hiện nay là chính sách tái định cư do nhiều người xây nhà trên đất nông nghiệp. Đây cũng là thực trạng tồn tại rất nhiều năm ở địa phương. Theo quy định những trường hợp này không có chính sách tái định cư. Nếu di dời, giải tỏa người dân sẽ không còn chỗ ở.
"Hơn 1.000 hộ rơi vào trường hợp này, đây là bài toán rất khó", ông Khoa nói, cho biết thêm hiện quỹ đất chỉ đáp ứng khoảng 100 suất tạm cư, trong khi các khu tái định cư đang xây dựng.
Phú Quốc kiến nghị cấp thẩm quyền xem xét cơ chế tái định cư cho nhóm này, đồng thời vận động nhà đầu tư hỗ trợ kinh phí để người dân sớm bàn giao mặt bằng. Về lâu dài, địa phương đề xuất phát triển nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp.
Bên cạnh đó, chính quyền cũng tăng cường vận động, đối thoại trực tiếp với từng hộ dân nhằm tháo gỡ vướng mắc. Đồng thời, các xung đột hạ tầng như điện, viễn thông, cấp nước cũng đang được địa phương phối hợp xử lý, dự kiến sớm hoàn tất. "Chúng tôi đang cố gắng để làm sao đảm bảo tiến độ, hạn chế ảnh hưởng đến nhà thầu", ông Khoa nói.
