Cách nơi ở mới chưa đầy một cây số giờ đây đang “nhường sân” cho dự án nạo vét, xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường bờ Bắc kênh Đôi dài 4,7km đi qua hai phường Phú Định và Chánh Hưng (khu vực quận 8 trước đây), có tổng mức đầu tư hơn 7.300 tỉ đồng.
Nhắc về tổ ấm cũ bên bờ Bắc kênh Đôi (phường Phú Định, TP.HCM), người đàn ông ngoài 70 không nén được xúc động. Ông nhớ rõ khoảng 25 năm trước, ngày quyết định “xuống tay” dùng 6 – 7 cây vàng mua căn nhà ven kênh, giấy tờ viết tay. Đó là căn nhà có bề ngang 2,5m, dài khoảng 11m, một nửa ló ra mặt kênh, được dựng bằng cừ tràm. “Mỗi khi có ghe tàu chạy qua, nửa căn nhà rung lắc dữ dội như đang trải qua một cơn địa chấn” – ông kể với giọng đầy ám ảnh.
Lúc bấy giờ, hai vợ chồng ông có 4 người con. Nhà có 4 chiếc xe máy, mỗi tối nếu để bên ngoài thì sợ mất, dắt vào trong thì chật chội, nóng nực. Ông bảo lúc đó sợ lắm: “Tối ngủ mà lỡ có cháy cũng không biết chạy đâu, chắc là nhảy luôn xuống sông”!?.
Sau này, các con dựng vợ gả chồng, rồi căn nhà có thêm những tiếng cười của cháu nhỏ, thành viên gia đình cứ theo đó mà tăng dần. Ngược lại, căn nhà dần xuống cấp. Phần cừ tràm chìm dưới nước vẫn còn chắc, nhưng phần trên bờ hay bị gãy ngang. Cứ vài năm, phần sau nhà lại bắt đầu nghiêng ngả, ông kiểm tra thì y như rằng có vài cây tràm đã mục gãy.
“Không gì chống chọi được với sức mạnh của nước, cứ mỗi 2 – 3 năm phải gia cố, thay cừ tràm một lần. Mỗi lần như vậy tốn từ 20 – 50 triệu đồng, mua được cả chiếc xe máy. Nhưng cũng phải chịu, phải kiểm tra thường xuyên, gia cố sớm, nếu không rất dễ sập nhà”, ông Hoàng nhớ lại.
Chuyện sập nhà cũng không hiếm với bà con quanh đây. Những bất tiện chưa dừng lại ở đó, mỗi khi nước lên cao, “gia đình” chuột cũng theo con nước đen ngòm chui vào nhà sinh sôi nảy nở. Lũ chuột chạy rần trời, quậy khắp nhà bếp, làm đủ mọi cách vẫn không sao diệt hết.
Thế nên sau hàng chục năm sống trên nền đất chênh vênh, việc rời kênh Đôi với ông không chỉ là di dời cơ học, mà là một thay đổi lớn của cả gia đình nhiều thế hệ.
Rời nhà ông Hoàng, chúng tôi tìm đến chung cư Green River trên đường Phạm Thế Hiển. Bà Ngô Huyền Hương (56 tuổi) hồ hởi cầm thẻ cư dân xuống đón chúng tôi. Mở cửa căn hộ 2 phòng ngủ hướng tây Nam, bà Hương khoe điều bà thích nhất ở căn hộ này là thoáng mát, sạch sẽ. Thật vậy, chúng tôi cũng cảm nhận được không khí mát mẻ dù không bật điều hòa, trong khi thời tiết bên ngoài gần 39 độ C.
Sinh ra và lớn lên bên bờ kênh Đôi, ngôi nhà lớn của gia đình bà Hương có từ thời ông bà, sau này bà mua thêm căn nhỏ bên cạnh để tiện chăm sóc mẹ già.
“Ngày trước nước kênh trong xanh, hồi nhỏ còn hay nhảy xuống tắm. Rồi nước đen dần, rác rến và mùi hôi cũng theo đó mà đến” – bà Hương nhớ lại và bảo không quên những năm tháng sống ven kênh trong cảnh chật chội, nóng bức, ô nhiễm, chuột quấy phá. Ngay cả nước sinh hoạt cũng phải mua từng thùng, mãi sau mới có nước máy.
Trước cửa căn hộ mới, bà Hương dán một tấm bảng nhỏ ghi “cà phê 15.000 đồng – nước ngọt 10.000 đồng”. Khi chuyển lên căn hộ trên tầng cao, việc mua bán khó lòng đông khách như trước, nhưng bà vẫn muốn duy trì nghề đã gắn bó từ nhỏ cho đỡ nhớ.
“Ở dưới đất dễ làm ăn hơn thiệt, nhưng giờ mình già rồi, lo cho con cho cháu là chính. Tụi nhỏ có chỗ ở ngon lành, đi làm có tương lai hơn là mình vui rồi”, bà Hương bộc bạch khi tay vẫn thoăn thoắt pha ly cà phê cho vị khách hàng xóm hiếm hoi trong buổi chiều vắng.
Còn với ông Hoàng, ngày được cán bộ bồi thường giải phóng mặt bằng đưa đi xem nhà, ông “chấm” căn này ngay từ cái nhìn đầu tiên vì sạch sẽ, kiên cố lại gần nhà cũ. Từ lúc chọn xong nhà, ông và gia đình nôn nao rời khỏi dòng kênh Đôi để đến nơi ở mới ổn định hơn, bắt đầu một chương mới của cuộc đời.
“Lúc mới nghe tin sẽ giải tỏa, tôi hoang mang lắm, không biết họ sẽ giải quyết thế nào, cho tái định cư hay đưa tiền, rồi cầm tiền đi đâu, có đủ mua nhà không… Nhưng sau nhiều đợt vận động, được giải thích rõ ràng, tôi dần yên tâm. Với căn hộ hiện tại, gia đình tôi vẫn còn dư một khoản để sửa chữa lại nhà cửa”, ông Hoàng phấn khởi.
Chiều dần buông, từ góc cửa sổ thoáng đãng của nhà bà Hương hay nhiều cư dân tái định cư khác có thể ngắm trọn cảnh mặt trời lặn. Đó là một hoàng hôn nhìn từ trên cao, khác hẳn với căn nhà chật chội, nóng bức ven kênh Đôi ngày trước. Cùng với hành trình “an cư lạc nghiệp” của người dân, hành trình cải tạo kênh rạch của thành phố đang tăng tốc, đầy kỳ vọng.
Trưa 5.4, anh Nguyễn Trọng Tấn, hướng dẫn viên du lịch tại đặc khu Phú Quý, tỉnh Lâm Đồng, cho biết trong lúc cùng nhóm ngư dân đi lặn bắt cá, anh bất ngờ phát hiện đàn cá voi với số lượng lớn hiếm thấy.
Theo anh Tấn, đàn cá voi xuất hiện cách Hòn Tranh (một đảo nhỏ sát đảo Phú Quý) khoảng 500 m. Nhiều cá thể liên tục ngoi lên mặt nước, bơi sát mũi ca nô rồi tung mình, tạo nên khung cảnh sống động. Khi nghe tiếng reo hò từ trên ca nô, đàn cá phản ứng rõ rệt, nhảy lượn nhiều hơn và dàn thành từng cụm trên mặt biển.
Trên ca nô có nhiều thợ lặn địa phương, một số người đã trực tiếp xuống nước để ghi hình. Dù có sự xuất hiện của con người, đàn cá vẫn di chuyển tự nhiên, không có dấu hiệu sợ hãi.
Ngư dân tại Phú Quý nhận định, việc bắt gặp đàn cá voi với số lượng lớn như vậy là rất hiếm. Những hình ảnh ghi lại được xem là khoảnh khắc may mắn giữa biển khơi, đồng thời là “điềm lành” theo quan niệm của ngư dân địa phương.
Đáng chú ý, cũng trong cùng ngày, nhóm của anh Tấn còn phát hiện 3 cá thể cá voi xanh (loài đặc biệt quý hiếm) dài khoảng 17 m, bơi ngang qua ca nô. Khoảng hơn 30 phút sau, đàn cá voi lớn hàng chục con tiếp tục xuất hiện.
Theo ngư dân ở đây, sự hiện diện của cá voi gần bờ là dấu hiệu rõ ràng về môi trường biển sạch, nguồn thức ăn dồi dào và hệ sinh thái biển phong phú. Cá voi là loài động vật có vú vốn nhạy cảm, chỉ xuất hiện ở những vùng nước ít ô nhiễm và còn giữ được cân bằng sinh học.
Hiện tượng đàn cá voi xuất hiện hàng chục con gần Hòn Tranh, đảo Phú Quý mở ra kỳ vọng về tiềm năng phát triển du lịch sinh thái biển tại đặc khu Phú Quý, nếu được bảo vệ và khai thác đúng hướng.
Tại kỳ họp HĐND TP.HCM sắp tới, UBND TP.HCM sẽ trình chủ trương đầu tư dự án xây dựng Quảng trường trung tâm và Trung tâm hành chính theo hình thức đối tác công tư, hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao).
Theo đề xuất của Công ty TNHH đầu tư và phát triển Mặt Trời Sài Gòn, dự án rộng 46,7 ha, bao quanh bởi đường Tố Hữu, Mai Chí Thọ và Nguyễn Cơ Thạch trong khu đô thị mới Thủ Thiêm (phường An Khánh). Riêng khu đất làm trụ sở rộng hơn 7,8 ha, còn lại là đất văn hóa, cây xanh, quảng trường và đất giao thông.
Tổng mức đầu tư sơ bộ (đã bao gồm lãi vay) của dự án khoảng 29.592 tỉ đồng. Doanh nghiệp đề xuất quỹ đất đối ứng khoảng 10,5 ha ở phân khu số 1, 2 thuộc Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Đây là các khu đất thương mại dịch vụ và đất hỗn hợp, nằm phía đối diện vị trí xây dựng Trung tâm hành chính.
Riêng hạng mục quảng trường trung tâm và hầm đỗ xe có tổng vốn đầu tư hơn 733 tỉ đồng sẽ thanh toán bằng nguồn ngân sách nhà nước. Doanh nghiệp dự tính công trình sẽ hoàn thành sau 2 năm, kể từ thời điểm ký hợp đồng BT. Trung tâm hành chính dự kiến phục vụ 6.000 - 8.000 cán bộ, tiếp nhận 1.500 - 2.000 lượt người/ngày.
Trong văn bản gửi Ban Thường vụ Đảng ủy UBND TP.HCM mới đây, UBND TP.HCM đã nêu rõ sự cần thiết xây dựng trung tâm hành chính và lý do chọn hợp đồng BT.
Về sự cần thiết, dự án này đã được TP.HCM báo cáo Chính phủ và được Quốc hội thông qua trong danh mục kêu gọi nhà đầu tư chiến lược tại Nghị quyết 260/2025. Đồng thời, Ban Chấp hành Đảng bộ TP.HCM cũng thống nhất chủ trương về sự cần thiết đầu tư tại Nghị quyết 05 ban hành hồi tháng 1.2026.
Phân tích hiện trạng, UBND TP.HCM cho biết sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, các trụ sở trung tâm hành chính của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) và tỉnh Bình Dương (cũ) đã được bố trí, khai thác sử dụng hiệu quả.
Trong đó, Trung tâm Hành chính - Chính trị tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) được chuyển đổi công năng làm cơ sở 2 của Bệnh viện Đại học Y dược; còn Trung tâm hành chính tỉnh Bình Dương (cũ) được sử dụng làm trung tâm đổi mới sáng tạo.
Hiện trụ sở làm việc của TP.HCM sau khi tiếp nhận, bố trí đội ngũ cán bộ, công chức từ 3 địa phương đã trong tình trạng quá tải. Các sở, ngành đang bố trí phân tán tại nhiều địa điểm, gây khó khăn cho công tác phối hợp, điều hành và giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp.
Do đó, việc đầu tư xây dựng khu Trung tâm hành chính tập trung nhằm hình thành hạ tầng hành chính đồng bộ, hiện đại, đủ năng lực tiếp nhận và vận hành hiệu quả bộ máy sau sắp xếp.
Mặt khác, công trình cũng sẽ đáp ứng yêu cầu phát triển của TP.HCM trong vai trò đầu tàu vùng và cả nước. Việc lựa chọn vị trí bảo đảm hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, kết nối vùng thuận lợi, phục vụ mục tiêu lâu dài.
Ngoài ra, việc đầu tư Trung tâm hành chính gắn với Trung tâm tài chính quốc tế tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm trên cơ sở quỹ đất đã hoàn thành giải phóng mặt bằng, sẽ góp phần hoàn thiện không gian đô thị, tạo động lực tăng trưởng mới cho thành phố.
Về lựa chọn hình thức đầu tư theo hợp đồng BT, UBND TP.HCM cho biết dự án Quảng trường trung tâm và Trung tâm hành chính của thành phố nhằm đảm bảo nền tảng hạ tầng hành chính hiện đại, đủ năng lực tiếp nhận và vận hành hiệu quả đội ngũ cán bộ, công chức, tạo điều kiện thuận lợi phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Dự án không có khả năng áp dụng các loại hợp đồng đối tác công tư có thu phí như BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao), BLT (xây dựng - thuê dịch vụ - chuyển giao) hoặc áp dụng đầu tư kinh doanh.
Ngoài ra, việc triển khai đầu tư dự án theo hình thức BT kết hợp thanh toán bằng tiền và quỹ đất giúp giảm áp lực lên ngân sách nhà nước tại thời điểm hiện tại, phân bổ có hiệu quả nguồn vốn đầu tư công cho các dự án, công trình khác trên địa bàn.
Đối với trụ sở HĐND và UBND TP.HCM là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia với giá trị lịch sử hơn 100 năm, thành phố định hướng bảo tồn, khai thác phục vụ tham quan, du lịch, giáo dục truyền thống theo quy định.
Sáng 5-5, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được tiếp và làm việc với ông Hwang Keun Ha - Tổng giám đốc Công ty TNHH Điện tử Samsung HCMC CE Complex (SEHC) cùng đoàn công tác.
Phát biểu tại buổi làm việc, ông Nguyễn Văn Được cho biết TP.HCM rất vui mừng khi quan hệ Việt Nam - Hàn Quốc tiếp tục phát triển tốt đẹp, đặc biệt sau chuyến thăm chính thức của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân đến Việt Nam hồi tháng 4.
Theo ông, đây là nền tảng quan trọng để các doanh nghiệp Hàn Quốc, trong đó có Samsung, tiếp tục mở rộng đầu tư và hợp tác tại Việt Nam cũng như TP.HCM.
Ông cũng cho biết thành phố rất trân trọng khi Samsung đã lựa chọn TP.HCM là địa điểm đầu tư, sản xuất và phát triển trong nhiều năm qua.
Theo ông, Samsung đã có những đóng góp tích cực cho kinh tế - xã hội TP.HCM, tạo việc làm cho người lao động và thúc đẩy ngành công nghiệp công nghệ cao phát triển.
Chủ tịch UBND TP.HCM cho biết thành phố đang chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, đồng thời đẩy mạnh cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư để doanh nghiệp thuận lợi sản xuất, kinh doanh.
Ông đề nghị Samsung tiếp tục đồng hành, tin tưởng vào sự đổi mới của thành phố và sự hỗ trợ của các sở, ngành.
Lãnh đạo TP.HCM kỳ vọng quan hệ hợp tác với Samsung ngày càng chặt chẽ, hiệu quả, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế - xã hội thành phố.
Tại buổi làm việc, ông Hwang Keun Ha - Tổng giám đốc SEHC - cho biết sau chuyến thăm Việt Nam của lãnh đạo cấp cao hai nước và Chủ tịch Tập đoàn Samsung Lee Jae Yong, quan hệ hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Hàn Quốc tiếp tục được củng cố mạnh mẽ.
Samsung Việt Nam hiện hoạt động tại bốn địa phương gồm Bắc Ninh, Thái Nguyên, Hà Nội và TP.HCM với sáu nhà máy sản xuất và một trung tâm nghiên cứu - phát triển độc lập.
Năm 2025, doanh thu Samsung Việt Nam đạt khoảng 65 tỉ USD, kim ngạch xuất khẩu đạt 57,1 tỉ USD. Tổng vốn đầu tư lũy kế hơn 24 tỉ USD, tạo việc làm cho khoảng 85.000 lao động.
Riêng SEHC tại TP.HCM, nhà máy bắt đầu sản xuất tivi từ năm 2016, sau đó liên tục mở rộng để trở thành tổ hợp sản xuất điện tử gia dụng gồm tivi, màn hình, tủ lạnh và máy hút bụi phục vụ xuất khẩu toàn cầu.
Năm 2025, doanh thu Samsung CE Complex đạt khoảng 5,2 tỉ USD, kim ngạch xuất khẩu đạt 4,8 tỉ USD. Tổng vốn đầu tư lũy kế khoảng 2,8 tỉ USD với hơn 5.400 nhân sự.
Ông Hwang Keun Ha cho rằng sự ổn định và phát triển lâu dài của doanh nghiệp có được nhờ sự quan tâm, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn và nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư của Chính phủ cùng chính quyền địa phương.
Ông cũng cho biết SEHC đang nỗ lực đạt mục tiêu tăng trưởng doanh thu hai con số trong năm nay, nhằm đồng hành cùng định hướng phát triển kinh tế của Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng.
Tại buổi làm việc, Chủ tịch UBND TP.HCM gợi ý Samsung và thành phố có thể phối hợp tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, thể thao hoặc sự kiện thường niên, nhằm tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp với người dân nhân dịp kỷ niệm 35 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Hàn Quốc vào năm 2027.
Đại diện Samsung đánh giá đây là ý tưởng phù hợp và sẽ phối hợp các bộ phận liên quan để nghiên cứu triển khai.
Hai bên tiếp tục trao đổi về kế hoạch hợp tác trong thời gian tới.
