Cách nơi ở mới chưa đầy một cây số giờ đây đang “nhường sân” cho dự án nạo vét, xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường bờ Bắc kênh Đôi dài 4,7km đi qua hai phường Phú Định và Chánh Hưng (khu vực quận 8 trước đây), có tổng mức đầu tư hơn 7.300 tỉ đồng.
Nhắc về tổ ấm cũ bên bờ Bắc kênh Đôi (phường Phú Định, TP.HCM), người đàn ông ngoài 70 không nén được xúc động. Ông nhớ rõ khoảng 25 năm trước, ngày quyết định “xuống tay” dùng 6 – 7 cây vàng mua căn nhà ven kênh, giấy tờ viết tay. Đó là căn nhà có bề ngang 2,5m, dài khoảng 11m, một nửa ló ra mặt kênh, được dựng bằng cừ tràm. “Mỗi khi có ghe tàu chạy qua, nửa căn nhà rung lắc dữ dội như đang trải qua một cơn địa chấn” – ông kể với giọng đầy ám ảnh.
Lúc bấy giờ, hai vợ chồng ông có 4 người con. Nhà có 4 chiếc xe máy, mỗi tối nếu để bên ngoài thì sợ mất, dắt vào trong thì chật chội, nóng nực. Ông bảo lúc đó sợ lắm: “Tối ngủ mà lỡ có cháy cũng không biết chạy đâu, chắc là nhảy luôn xuống sông”!?.
Sau này, các con dựng vợ gả chồng, rồi căn nhà có thêm những tiếng cười của cháu nhỏ, thành viên gia đình cứ theo đó mà tăng dần. Ngược lại, căn nhà dần xuống cấp. Phần cừ tràm chìm dưới nước vẫn còn chắc, nhưng phần trên bờ hay bị gãy ngang. Cứ vài năm, phần sau nhà lại bắt đầu nghiêng ngả, ông kiểm tra thì y như rằng có vài cây tràm đã mục gãy.
“Không gì chống chọi được với sức mạnh của nước, cứ mỗi 2 – 3 năm phải gia cố, thay cừ tràm một lần. Mỗi lần như vậy tốn từ 20 – 50 triệu đồng, mua được cả chiếc xe máy. Nhưng cũng phải chịu, phải kiểm tra thường xuyên, gia cố sớm, nếu không rất dễ sập nhà”, ông Hoàng nhớ lại.
Chuyện sập nhà cũng không hiếm với bà con quanh đây. Những bất tiện chưa dừng lại ở đó, mỗi khi nước lên cao, “gia đình” chuột cũng theo con nước đen ngòm chui vào nhà sinh sôi nảy nở. Lũ chuột chạy rần trời, quậy khắp nhà bếp, làm đủ mọi cách vẫn không sao diệt hết.
Thế nên sau hàng chục năm sống trên nền đất chênh vênh, việc rời kênh Đôi với ông không chỉ là di dời cơ học, mà là một thay đổi lớn của cả gia đình nhiều thế hệ.
Rời nhà ông Hoàng, chúng tôi tìm đến chung cư Green River trên đường Phạm Thế Hiển. Bà Ngô Huyền Hương (56 tuổi) hồ hởi cầm thẻ cư dân xuống đón chúng tôi. Mở cửa căn hộ 2 phòng ngủ hướng tây Nam, bà Hương khoe điều bà thích nhất ở căn hộ này là thoáng mát, sạch sẽ. Thật vậy, chúng tôi cũng cảm nhận được không khí mát mẻ dù không bật điều hòa, trong khi thời tiết bên ngoài gần 39 độ C.
Sinh ra và lớn lên bên bờ kênh Đôi, ngôi nhà lớn của gia đình bà Hương có từ thời ông bà, sau này bà mua thêm căn nhỏ bên cạnh để tiện chăm sóc mẹ già.
“Ngày trước nước kênh trong xanh, hồi nhỏ còn hay nhảy xuống tắm. Rồi nước đen dần, rác rến và mùi hôi cũng theo đó mà đến” – bà Hương nhớ lại và bảo không quên những năm tháng sống ven kênh trong cảnh chật chội, nóng bức, ô nhiễm, chuột quấy phá. Ngay cả nước sinh hoạt cũng phải mua từng thùng, mãi sau mới có nước máy.
Trước cửa căn hộ mới, bà Hương dán một tấm bảng nhỏ ghi “cà phê 15.000 đồng – nước ngọt 10.000 đồng”. Khi chuyển lên căn hộ trên tầng cao, việc mua bán khó lòng đông khách như trước, nhưng bà vẫn muốn duy trì nghề đã gắn bó từ nhỏ cho đỡ nhớ.
“Ở dưới đất dễ làm ăn hơn thiệt, nhưng giờ mình già rồi, lo cho con cho cháu là chính. Tụi nhỏ có chỗ ở ngon lành, đi làm có tương lai hơn là mình vui rồi”, bà Hương bộc bạch khi tay vẫn thoăn thoắt pha ly cà phê cho vị khách hàng xóm hiếm hoi trong buổi chiều vắng.
Còn với ông Hoàng, ngày được cán bộ bồi thường giải phóng mặt bằng đưa đi xem nhà, ông “chấm” căn này ngay từ cái nhìn đầu tiên vì sạch sẽ, kiên cố lại gần nhà cũ. Từ lúc chọn xong nhà, ông và gia đình nôn nao rời khỏi dòng kênh Đôi để đến nơi ở mới ổn định hơn, bắt đầu một chương mới của cuộc đời.
“Lúc mới nghe tin sẽ giải tỏa, tôi hoang mang lắm, không biết họ sẽ giải quyết thế nào, cho tái định cư hay đưa tiền, rồi cầm tiền đi đâu, có đủ mua nhà không… Nhưng sau nhiều đợt vận động, được giải thích rõ ràng, tôi dần yên tâm. Với căn hộ hiện tại, gia đình tôi vẫn còn dư một khoản để sửa chữa lại nhà cửa”, ông Hoàng phấn khởi.
Chiều dần buông, từ góc cửa sổ thoáng đãng của nhà bà Hương hay nhiều cư dân tái định cư khác có thể ngắm trọn cảnh mặt trời lặn. Đó là một hoàng hôn nhìn từ trên cao, khác hẳn với căn nhà chật chội, nóng bức ven kênh Đôi ngày trước. Cùng với hành trình “an cư lạc nghiệp” của người dân, hành trình cải tạo kênh rạch của thành phố đang tăng tốc, đầy kỳ vọng.
Ghi nhận của PV Thanh Niên lúc 9 giờ sáng 10.4, tại Trung tâm phục vụ hành chính công (HCC) xã Mỹ Yên (sáp nhập từ 3 xã Mỹ Yên, Phước Lợi và Long Hiệp, H.Bến Lức, Long An cũ), có gần 20 người ngồi chờ theo số thứ tự. Đông người như vậy nhưng rất trật tự, bởi "dòng chảy" thủ tục hành chính (TTHC) giờ đã chuyển dịch lên không gian mạng. Trung tâm có 6 quầy với 6 cán bộ tiếp nhận xử lý toàn bộ nhu cầu TTHC của người dân.
Ông L.K.Đ (52 tuổi, ở ấp Chánh, xã Mỹ Yên) đến làm thủ tục thay đổi hộ tịch cho con gái. Trước đó, khi làm khai sinh cho con, người nhà của ông Đ. đã khai chữ lót trong tên người cha là "Văn", không khớp với chữ "Kim" trong giấy tờ của ông. Sai một chữ lót nhưng cô gái này đã gặp không ít phiền hà về TTHC của bản thân. Sau khi nghe hướng dẫn quy trình cải chính hộ tịch từ một tình nguyện viên (là cán bộ đoàn) tại Trung tâm phục vụ HCC xã Mỹ Yên, ông Đ. rất vui mừng.
"Nghe mấy người từng trải kể rằng trước ngày 1.7.2025, mấy vụ đính chính giấy tờ hộ tịch như tôi là nhiêu khê lắm. Phải đi lên đi xuống nộp giấy, chờ người ta xét duyệt, có khi thiếu một tờ giấy lại chạy về nhà lấy, mất đứt mấy ngày công đi làm. Nay thì khác hẳn: ra xã, cán bộ mở máy tính tra mã định danh, nộp hồ sơ trên cổng dịch vụ công, giải quyết ngay tại xã. Giấy tờ ngày nay có bản điện tử, scan gửi đi, nhận kết quả nhanh gọn lẹ. Đúng là chính quyền giờ sát dân, không có khoảng cách gì nữa", ông Đ. nói.
Cùng tâm trạng phấn khởi, ông T.M.P (ở ấp 4 Phước Lợi, xã Mỹ Yên) vừa hoàn tất thủ tục đăng ký biến động đất đai sau khi nhận chuyển nhượng một thửa đất tại địa phương. Thay vì phải chờ đợi mòn mỏi hay lên tận Văn phòng đăng ký đất đai khu vực, ông P. chỉ cần đến Trung tâm phục vụ HCC xã Mỹ Yên, với mã hồ sơ H53.174-260408-00xx, ông có thể dùng điện thoại quét mã QR để tra cứu tiến độ giải quyết hồ sơ của mình bất cứ lúc nào.
"Bây giờ mua bán đất đai, thuế má gì cũng làm trên cổng dịch vụ công quốc gia. Cán bộ hướng dẫn mình cách nộp thuế trực tuyến, tải chứng từ về máy, không phải cầm một xấp tiền mặt đi nộp như hồi trước, vừa an toàn vừa nhanh", ông P. nói.
Ông Đặng Thanh Phương, Giám đốc Trung tâm phục vụ HCC xã Mỹ Yên, cho biết quý 1/2026 xã đã tiếp nhận 3.064 hồ sơ; trong đó có tới 2.711 hồ sơ nộp trực tuyến và 99,93% trong số hồ sơ này được giải quyết trước hạn, đúng hạn (không có hồ sơ trễ hạn). Tỷ lệ người dân hài lòng thông qua khảo sát đạt 100%.
Theo ông Lê Thành Út, Bí thư Đảng ủy xã Mỹ Yên, với mục tiêu "dân cần là có, gần dân, hiểu dân", xã Mỹ Yên đã phát động mạnh mẽ phong trào bình dân học vụ số. Xã đã lập 21 tổ công nghệ số cộng đồng phủ khắp 21 ấp với 1.686 thành viên. Các đội hình thanh niên tình nguyện "đi từng ngõ, gõ từng nhà" để hướng dẫn cài đặt VNeID, ứng dụng Tayninh Smart, hỗ trợ nộp thuế điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt…
Từ câu chuyện tại xã Mỹ Yên, có thể thấy rõ mô hình chính quyền 2 cấp đã trao cho cấp xã quyền chủ động tối đa, cắt bỏ những khâu trung gian rườm rà, thực sự mang lại lợi ích sát sườn cho nhân dân. Sự thay đổi "trước - sau" ngày 1.7.2025 tại xã Mỹ Yên là rất nhiều và tích cực.
Rõ rệt nhất không chỉ ở số lượng hồ sơ trực tuyến, mà ở tư thế của người dân. Bây giờ, người dân chỉ cần ở nhà, mở điện thoại thông minh là tự thanh toán tiền điện, nước, tự nộp hồ sơ xin giấy xác nhận tình trạng hôn nhân hay trích lục khai sinh. Cán bộ giờ đúng nghĩa là người duyệt và trả kết quả. Sự phụ thuộc vào cán bộ ngày càng giảm đi, người trẻ đã thực sự làm chủ công cụ số của mình.
Hạ tầng số tại Mỹ Yên cũng được tỉnh Tây Ninh và xã nâng cấp đồng bộ để phục vụ tốt cho sự chuyển mình này. Hiện 100% cán bộ, công chức xã được trang bị máy tính kết nối mạng nội bộ, cáp quang. Toàn xã có 74 trạm phát sóng di động (BTS) phủ sóng 4G/5G, tỷ lệ thuê bao smartphone trên dân số đạt 75%.
Tuy nhiên, câu chuyện chuyển đổi số đến tận xã không phải là một "bài toán" trải đầy hoa hồng và xã Mỹ Yên không nằm ngoài thách thức đó. Sau gần một ngày quan sát, tìm hiểu, chúng tôi ghi nhận trên 80% người dân phải mang giấy tờ ra Trung tâm phục vụ HCC xã Mỹ Yên để nhờ cán bộ làm thay mới "thụ hưởng" được dịch vụ công trực tuyến.
"Phải thừa nhận rằng, đến nay chỉ hơn 10% người dân có thể tự xử lý khi tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và chủ yếu là người trẻ. Ban đầu, nghe tới tải app, nhập mã OTP, ký số..., gần như tất cả người dân đều xua tay từ chối. Khi đó, cán bộ tại trung tâm gần như phải làm thay tất cả: dùng điện thoại của người dân để thao tác giúp họ. Dần dần, người dân - đặc biệt là người trẻ - cũng quen và tự tin tự thao tác", ông Đặng Thanh Phương bộc bạch. (còn tiếp)
Bộ Công an đang lấy ý kiến đối với dự thảo hồ sơ chính sách bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó đề xuất bổ sung nhiều tội danh mới, hành vi mới mà luật hiện hành chưa quy định.
Theo Bộ Công an, quá trình triển khai thi hành bộ luật Hình sự năm 2015 đạt được nhiều kết quả. Song, thực tiễn vẫn còn những bất cập và thách thức nhất định. Một số vấn đề tiêu cực tiếp tục diễn ra, đã và đang gây nên phản ứng gay gắt của một bộ phận không nhỏ người dân, trong đó có ô nhiễm môi trường.
Cơ quan soạn thảo chỉ ra rằng, trong các hành vi của tội gây ô nhiễm môi trường và tội vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại hiện nay, chưa có quy định về hành vi đốt chất thải, nhất là đối với các chất thải nguy hại.
Cạnh đó cũng chưa có quy định về hành vi gây ra trái phép tiếng ồn, độ rung và mùi vượt quy chuẩn. Thực tế này dẫn tới chưa có cơ chế xử lý hình sự đối với người thực hiện các hành vi nêu trên.
Bộ luật Hình sự hiện hành cũng chưa có quy định để xử lý hình sự đối với các hành vi sử dụng các loại hóa chất, phương tiện, công cụ đánh bắt động vật có tính chất tận diệt như: dùng kích điện, dùng sóng cao tần, dùng hóa chất độc hại...
Việc xác định giá trị gây thiệt hại trong các trường hợp trên để làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự là rất khó, trong nhiều trường hợp là không thể. Trong khi đó, mức độ nguy hiểm của hành vi nêu trên là rất lớn, gây tận diệt sinh vật, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự đa dạng sinh học.
"Đánh bắt tận diệt đã và đang biến các con sông thành "sông chết", cần phải có chế tài nghiêm khắc hơn để xử lý, thay vì chỉ xử lý hành chính như hiện nay", Bộ Công an nhận định.
Để khắc phục bất cập, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung một số hành vi nguy hiểm cho xã hội trong bộ luật Hình sự, gồm: đốt chất thải, nhất là đối với các chất thải nguy hại; gây ra trái phép tiếng ồn, độ rung và mùi vượt tiêu quy chuẩn; tận diệt đối với động vật (sử dụng các loại vật liệu, hóa chất, công cụ có tính chất tận diệt)…
Tình trạng gây tiếng ồn và độ rung vượt quy chuẩn vốn là vấn đề gây bức xúc, được phản ánh rất nhiều trong thời gian qua.
Hiện nay, giới hạn tối đa các mức ồn tại các khu vực có con người sinh sống, hoạt động và làm việc được quy định tại Quy chuẩn quốc gia về tiếng ồn (QCVN 26:2025/BNNMT).
Về chế tài xử phạt vi phạm trong lĩnh vực này, Nghị định 45/2022 quy định mức phạt cảnh cáo với hành vi gây tiếng ồn vượt quy chuẩn kỹ thuật dưới 2 dBA, phạt tiền 140 - 160 triệu đồng với hành vi gây tiếng ồn vượt quy chuẩn kỹ thuật từ 40 dBA trở lên.
Tương tự, với các vi phạm về độ rung, mức phạt thấp nhất là cảnh cáo, cao nhất phạt đến 170 triệu đồng, tùy thuộc vi phạm trong hoạt động xây dựng hoặc trong hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ.
Theo Bộ Công an, việc sửa đổi quy định như dự thảo hồ sơ chính sách sẽ bảo đảm tính răn đe, tránh bỏ lọt hành vi phạm tội, phù hợp với tình hình thực tiễn.
Điều này còn giúp người dân được bảo vệ tốt hơn trước những vi phạm gây thiệt hại trực tiếp đến môi trường sống, tăng niềm tin xã hội vào khả năng của pháp luật trong việc xử lý kịp thời những hành vi gây bức xúc.
5 năm trước, cầu Vỹ Dạ bắc qua sông Như Ý rộng 8 m với hai làn xe kết nối đường Phạm Văn Đồng và Bà Triệu trở thành điểm kẹt xe thường xuyên vào giờ cao điểm.
Để giải quyết, tỉnh Thừa Thiên Huế cũ quyết định mở rộng cầu Vỹ Dạ thành 16 m với 4 làn xe, giao cho Ban Quản lý dự án chương trình phát triển các đô thị loại II làm chủ đầu tư. Đây là một trong những công trình nằm trong dự án phát triển các đô thị loại II tại TP Huế, tổng mức đầu tư hơn 2.200 tỷ đồng.
Theo thiết kế, cầu Vỹ Dạ sau mở rộng dài gần 170 m gồm cầu và đường dẫn, với 5 nhịp dầm, mặt cầu rộng 16 m. Trên tuyến có hệ thống điện chiếu sáng, cây xanh, thoát nước, lối dành cho xe lăn.
Dự án dự kiến hoàn thành vào giữa năm 2024. Cùng với tuyến đường Phạm Văn Đồng được mở rộng và đường Bà Triệu, cầu Vỹ Dạ mới được kỳ vọng gỡ nút thắt kẹt xe cho trung tâm thành phố. Tuy nhiên, đến nay công trình vẫn dang dở.
Tại công trường, nhà thầu mới hoàn thành 8 trụ cầu và hai mố cầu hai bên; lắp đặt ba dầm lên các trụ. Hai bên cầu cũ được lắp hệ thống tôn cao hơn một mét, hệ thống sắt thép của cầu bị rỉ sét, vật liệu ngổn ngang.
Sở Tài chính TP Huế mới đây quyết định chấm dứt hợp đồng gói thầu số 28 đối với Công ty Cổ phần 479 Hòa Bình do công trường vắng bóng công nhân thi công. Trước đó, Ban Quản lý dự án chương trình phát triển các đô thị loại II cũng đã xử phạt nhà thầu 1,5 tỷ đồng do vi phạm tiến độ hợp đồng.
Ông Võ Văn Việt, Giám đốc Ban Quản lý dự án chương trình phát triển các đô thị loại II thuộc Sở Tài chính TP Huế, cho biết sau khi chấm dứt hợp đồng với nhà thầu, đơn vị đang cùng với đơn vị tư vấn giám sát rà soát, kiểm tra khối lượng thực tế thi công để lập lại dự toán, tổ chức đấu thầu.
