Đầu tháng 5, giữa cái nắng gay gắt miền Trung, anh Cường nhận tin báo từ người làng về ba ngôi mộ vô danh bị mắc kẹt giữa những bức tường rào trong khu nghĩa địa. Phần mộ được phát hiện từ hơn 20 năm trước khi một gia đình đào móng nhà, sau đó chôn cất tạm bợ. Không người thân, không bia, không lối vào, ba ngôi mộ gần như bị quên lãng.
Chọn lúc sáng sớm, anh Hùng mang cuốc xẻng đến cẩn trọng đào bới, cất bốc ba ngôi mộ. Đến trưa, anh dùng xe tang, đưa hài cốt về nghĩa trang do chính mình xây dựng suốt nhiều năm qua.
Anh Cường sinh ra và lớn ở Cảnh Dương – làng biển cổ gần 400 tuổi, rộng chưa đầy 1,5 km2, từng được biết đến là một trong “bát danh hương”, tức là tám địa danh văn vật nổi tiếng của Quảng Bình cũ. Trong kháng chiến chống Pháp, nơi đây được phong danh hiệu “Làng chiến đấu kiểu mẫu”, với hàng nghìn người dân kiên cường bám trụ, chiến đấu qua hàng trăm trận càn lớn nhỏ.
Qua nhiều thế hệ, chiến tranh sơ tán, bom đạn, bão và những chuyến tha hương khiến không ít ngôi mộ thất lạc chủ nhân. Có người ngã xuống trong chiến tranh, có thi thể trôi dạt từ biển vào, được dân làng chôn cất tạm. Nhiều phần mộ vô chủ nằm rải rác dưới đồi cát, mép biển hay trong khu dân cư.
Gia đình làm nghề mai táng, từ năm 17 tuổi, anh Cường đã theo cha cùng người dân di dời 970 ngôi mộ vô chủ để giải phóng mặt bằng xây dựng làng nghề. Sau những cuộc di dời, nhiều ngôi mộ được chôn rải rác trên các đồi cát, ven nghĩa địa, không người chăm sóc. Qua thời gian, cát biển vùi lấp, mưa gió xói mòn, nhiều phần mộ dần biến mất.
“Nếu mình cất bốc, họ sẽ mất dấu”, suy nghĩ ấy thôi thúc anh theo đuổi quy tập mộ vô chủ về nghĩa trang.
Sau ba năm lên ý tưởng, cuối năm 2017, anh Cường phát hiện 5 ngôi mộ vô chủ nằm chênh vênh trên triền cát, phía dưới là ruộng lúa, có nguy cơ bị xóa sổ bởi nạn khai thác cát. Anh bắt đầu xây dựng nghĩa trang, quy tập mộ vô chủ để những người đã khuất có nơi an nghỉ.
Được lời ủng hộ của vợ “việc tâm đức chồng cứ làm”, anh Cường bỏ ra 30 triệu đồng san gạt khu đất cát rộng hơn 1.500 m2, xây dựng nghĩa trang riêng cho những ngôi mộ không người thờ tự.
Từ 5 ngôi mộ ban đầu, sau gần 9 năm, nơi đây trở thành chốn an nghỉ của 259 ngôi mộ vô danh, được quy hoạch ngay hàng thẳng lối. Trong đó, 61 ngôi mộ được một chủ cơ sở lăng mộ hỗ trợ ốp đá, số còn lại được xây bằng xi măng hoặc xây tường xung quanh đắp cát.
Mỗi khi người dân đào móng nhà, dựng hàng rào hay phát hiện hài cốt vô chủ, họ đều gọi anh Cường. Gia chủ có thể hỗ trợ mua tiểu, còn anh tự nguyện lo toàn bộ công cất bốc, di dời. Tổng chi phí xây dựng nghĩa trang đến nay khoảng 150 triệu đồng. Trong đó người dân trong làng, cả những người con xa quê, chung tay hỗ trợ khoảng 100 triệu đồng.
“Làng Cảnh Dương trải qua chiến tranh, biết bao người mất đi, nhiều mộ thất lạc. Tôi làm được gì cho họ thì cố gắng. Người sống cần có nhà, người đã khuất cần nơi yên nghỉ”, anh giải thích.
Có những hôm mưa lớn, nước xói lở làm lộ thiên hài cốt; có những ngôi mộ ven biển bị sóng đánh bật gốc, anh lại tới gom nhặt từng mảnh xương cốt đưa về nghĩa trang. Công việc nặng nhọc, ám mùi tử khí, nhưng anh không e ngại.
Một người dân từng đào móng nhà phát hiện ba ngôi mộ cho biết nếu không có anh Cường, những ngôi mộ ấy có thể tiếp tục bị bỏ quên hoặc chôn cất sơ sài. “Cường làm việc này vì cái tâm, chẳng ai bắt buộc”, người này nói.
259 ngôi mộ không còn cô quạnh vì ngày rằm, mùng một được anh Cường hương khói. “Làng vẫn còn nhiều ngôi mộ vô danh, tôi tiếp tục cất bốc, quy tập cho tới già”, anh chia sẻ.
Bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Phó phòng văn hóa xã hội xã Hòa Trạch, cho biết anh Cường là đảng viên, nhiều năm qua đã quy tập mộ vô chủ về thờ cúng tại nghĩa trang. Đây là việc làm nhân văn, quan tâm đến những mộ không có người thân hương khói, đồng thời góp phần chỉnh trang cảnh quan khang trang, sạch đẹp. Phòng tham mưu UBND xã đã hỗ trợ anh Cường một phần kinh phí.
Hoàn lưu vùng thấp nóng phía tây khiến 17 tỉnh thành miền Bắc, miền Trung và 4 tỉnh miền Nam xuất hiện nắng nóng gay gắt (cao nhất ngày từ 37 đến 39 độ C).
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia ghi nhận ngoài Ba Tơ, hàng loạt điểm đo khác ở miền Bắc, miền Trung và Tây Nguyên vượt 38 độ như: Phủ Lý (Ninh Bình), Tuy Hòa (Đăk Lăk) 38,5 độ, Chợ Rã (Thái Nguyên) 38,4 độ, Con Cuông (Nghệ An) và Ayunpa (Gia Lai) cùng 38,3 độ, Đồng Hới (Quảng Trị) 38,1 độ, Bắc Mê (Tuyên Quang) 38 độ C.
4 tỉnh miền Nam gồm Tây Ninh, Đồng Nai, TP HCM, Đồng Tháp hôm nay nắng nóng 37-37,5 độ C.
Tại Hà Nội, nhiều trạm ghi nhận nhiệt độ cao nhất trên 37 độ C như Láng 37,9 độ, Hoài Đức và Hà Đông cùng 37,3 độ, Sơn Tây 37 độ. Nhiệt độ thực tế ngoài trời ở nội thành cao hơn ngoại thành do hiệu ứng bêtông và mặt đường hấp nhiệt.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia nhận định ngày mai miền Bắc tiếp tục nắng nóng, có nơi gay gắt với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ C, một số nơi trên 37 độ; độ ẩm thấp nhất 45-50%. Từ thứ bảy 16/5, vùng thấp nóng phía tây suy yếu, nắng nóng giảm dần và kết thúc khoảng ngày 17/5.
Khoảng từ 19 đến 22/5, miền Bắc có khả năng xuất hiện mưa rào và giông diện rộng do ảnh hưởng của hội tụ gió trên cao.
Trang Accuweather của Mỹ dự báo Hà Nội ngày mai 28-38 độ C, đến cuối tuần giảm dần còn 27-34 độ. Điểm cao trên 1.500 m như Sa Pa (Lào Cai) từ nay đến cuối tuần duy trì khoảng 18-26 độ C.
Khu vực Thanh Hóa đến Đà Nẵng và phía đông các tỉnh Quảng Ngãi đến Đăk Lăk tiếp tục là tâm điểm nắng nóng với nhiệt độ phổ biến 36-38 độ C, có nơi trên 38 độ. Dự báo nắng nóng tại miền Trung kéo dài đến hết ngày 16/5.
Nam Bộ duy trì nắng nóng từ đầu tháng 5 đến nay và còn tiếp diễn hết ngày 15/5. Từ 16/5, gió mùa tây nam hoạt động mạnh trở lại, mưa giông gia tăng trên diện rộng. Cơ quan khí tượng nhận định Nam Bộ có khả năng chính thức bước vào mùa mưa trong cuối tuần này.
Cơ quan khí tượng lưu ý nhiệt độ trong bản tin là mức nhiệt đo trong lều khí tượng tiêu chuẩn, cách mặt đất khoảng 2 m và tránh bức xạ trực tiếp. Nhiệt độ thực tế ngoài trời có thể cao hơn 2-4 độ C, thậm chí lớn hơn tại đô thị đông dân cư. Nắng nóng kéo dài làm gia tăng nguy cơ cháy nổ, cháy rừng và các vấn đề sức khỏe như mất nước, kiệt sức hoặc sốc nhiệt nếu tiếp xúc lâu ngoài trời.
Ngày 2.5, Trạm CSGT Đồng Phú, Phòng CSGT Công an thành phố Đồng Nai đã mời nhóm thanh niên liên quan vụ chạy xe máy tốc độ cao, bốc đầu xe máy, quay clip và đăng lên mạng xã hội Facebook để câu view lên làm việc.
Trước đó, lực lượng chức năng phát hiện tài khoản Facebook "Đ.E" đăng đoạn clip ghi lại cảnh 2 xe máy tăng ga, chạy dàn hàng ngang trên đường vành đai Trảng cỏ Bù Lạch (thôn 5, xã Thọ Sơn). Một số thanh niên chứng kiến sự việc cũng tỏ ra hào hứng, cổ vũ.
Đáng chú ý, một thanh niên còn có hành vi bốc đầu xe trên đường, tiềm ẩn nguy cơ cao dẫn đến tai nạn giao thông và gây mất an ninh trật tự.
Hai nam thanh niên chạy xe tốc độ cao, bốc đầu xe máy trước sự chứng kiến, cổ vũ của nhiều người
ẢNH CẮT CLIP
Toàn bộ diễn biến được một người trong nhóm dùng điện thoại quay lại và đăng tải lên mạng xã hội Facebook và nhanh chóng lan truyền, thu hút hàng trăm ngàn lượt xem cùng nhiều bình luận bức xúc trước hành vi coi thường pháp luật của nhóm thanh niên.
Ngay sau khi phát hiện vụ việc, Trạm CSGT Đồng Phú phối hợp Công an xã Bù Đăng và Công an xã Thọ Sơn xác minh những người liên quan.
Qua xác minh ban đầu, khoảng hơn 17 giờ ngày 30.4, sau khi được rủ "so tài", hai thanh niên Đ.Q (22 tuổi, xã Bù Đăng) và Đ.H (21 tuổi, xã Thọ Sơn) đã đến đoạn đường nêu trên, sau đó cả 2 tăng ga xe máy, chạy tốc độ cao. Trong đó, Đ.Q còn có hành vi bốc đầu xe máy khỏi mặt đường.
Lực lượng chức năng đã mời những người liên quan lên trụ sở công an làm việc, tạm giữ 2 xe máy cùng điện thoại di động, đồng thời yêu cầu chủ tài khoản gỡ bỏ các video vi phạm trên mạng xã hội Facebook.
Hành vi bốc đầu, chạy xe tốc độ cao, gây mất trật tự công cộng sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định, kể cả tịch thu phương tiện. Hiện vụ việc đã được bàn giao cho Công an xã Thọ Sơn tiếp tục điều tra, xử lý.
Ngày 22-4, phó giáo sư, tiến sĩ Đào Việt Hà - Viện trưởng Viện Hải dương học (tại Nha Trang) - cho biết viện và bản thân bà đã có văn bản góp ý, đề nghị UBND phường Nha Trang "điều chỉnh lại quy hoạch không vi phạm vào ranh giới đất của Viện Hải dương học".
Lý do là theo hồ sơ Quy hoạch chi tiết (1/500) Khu vực phía đông đường Trần Phú, do phường Nha Trang lập và lấy ý kiến góp ý, lãnh đạo Viện Hải dương học đã phát hiện doanh nghiệp tư vấn quy hoạch đã vẽ quy hoạch giao thông phạm vào ranh giới đất của viện, vốn được thành lập, hoạt động tại số 1 Cầu Đá, phường Vĩnh Nguyên cũ (nay là phường Nha Trang) đến nay là 104 năm.
Đường giao thông vẽ theo quy hoạch đó đã cắt ngang 2 tòa nhà cổ của Viện Hải dương học, nơi làm việc, nghiên cứu khoa học của nhiều thế hệ các nhà khoa học Việt Nam và thế giới tại Nha Trang - Khánh Hòa trong suốt hơn 100 năm qua.
Theo văn bản góp ý của lãnh đạo Viện Hải dương gởi UBND phường Nha Trang, việc quy hoạch "cắt ngang" 2 tòa nhà cổ của viện không chỉ ảnh hưởng đến không gian, kiến trúc lịch sử của tòa nhà cổ trên 100 tuổi, tác động đến hoạt động nghiên cứu khoa học và việc tham quan du lịch của du khách đến Bảo tàng Hải dương học, mà còn ảnh hưởng đến uy tín quốc tế của Viện Hải dương học nói chung và đối với nước Cộng hòa Pháp nói riêng (nước đã lập, xây dựng Viện Hải dương học tại Nha Trang).
Do đo, lãnh đạo Viện Hải Dương học "không thống nhất" với quy hoạch giao thông trong Quy hoạch chi tiết (1/500) Khu vực phía đông đường Trần Phú và đề nghị UBND phường Nha Trang điều chỉnh như đã nêu.
Theo Viện Hải dương học Nha Trang, ngày 11-3-2026, UBND phường Nha Trang có công văn về việc triển khai lấy ý kiến đối với Quy hoạch chi tiết (1/500) Khu vực phía đông đường Trần Phú, phường Nha Trang đối với các cơ quan, tổ chức trong khu vực bị ảnh hưởng bởi quy hoạch đó.
Thời hạn yêu cầu các cơ quan, tổ chức gởi ý kiến góp ý bằng văn bản về quy hoạch cho UBND phường Nha Trang là đến ngày 15-3-2026 (trong vòng khoảng 4 ngày).
Thế nhưng, quá hạn chót trên, tới ngày 16-3-2026 Viện hải dương học mới nhận được công văn lấy ý kiến góp ý quy hoạch đó của UBND phường Nha Trang.
Theo một chuyên gia thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Khánh Hòa, nếu chỉ đọc bản thuyết minh tổng hợp của quy hoạch hoặc đối với người dân bình thường sẽ không dễ gì thấy được việc vẽ quy hoạch giao thông "cắt ngang" Viện Hải dương học và 2 tòa nhà cổ (trên 100 tuổi) mà lãnh đạo viện đã phát hiện, góp ý phản đối nêu trên.
