“Không có cuộc giao tranh nào xảy ra giữa lực lượng Mỹ và Iran kể từ ngày 7/4/2026. Các hành động thù địch bắt đầu vào ngày 28/2/2026 đã chấm dứt”, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trong thư gửi Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson và quyền Chủ tịch Thượng viện Chuck Grassley ngày 1/5.
Trong thư, ông Trump thừa nhận xung đột có thể không được giải quyết, nói rằng Iran vẫn là “mối đe dọa đáng kể” đối với đất nước và quân đội Mỹ.
Bức thư được gửi khi sắp kết thúc thời hạn Tổng thống Mỹ có thể tự phát động chiến dịch quân sự mà không cần quốc hội phê chuẩn. Ông Trump thông báo với quốc hội về chiến sự với Iran khoảng 48 giờ sau khi quân đội Mỹ thực hiện đợt không kích đầu tiên, nghĩa là mốc 60 ngày kết thúc vào ngày 1/5.
Hiến pháp Mỹ trao cho quốc hội, không phải tổng thống, quyền tuyên chiến. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng với những chiến dịch ngắn hạn hoặc để đối phó nguy cơ cận kề.
Theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh năm 1973, Tổng thống Mỹ được phép tiến hành chiến dịch quân sự trong 60 ngày mà không cần sự phê chuẩn của quốc hội. Sau thời hạn này, Nhà Trắng phải chấm dứt hoặc xin quốc hội cho phép tiếp tục chiến dịch. Tổng thống Mỹ cũng có thể đề nghị gia hạn 30 ngày nếu quá trình rút quân đòi hỏi thêm thời gian để bảo đảm an toàn cho binh sĩ Mỹ.
Các nghị sĩ Dân chủ tại quốc hội đã chỉ trích Tổng thống Trump, cho rằng Đạo luật Quyền lực Chiến tranh không có điều khoản nào cho phép một lệnh ngừng bắn được coi là chấm dứt chiến sự. Họ cho rằng Mỹ vẫn triển khai tàu chiến để phong tỏa các cảng Iran là bằng chứng cho thấy trạng thái thù địch vẫn tiếp diễn.
“Sau 60 ngày xung đột, Tổng thống Trump vẫn chưa đưa ra được một chiến lược rõ ràng hay lối thoát cho cuộc chiến được chuẩn bị thiếu kỹ lưỡng này”, Jeanne Shaheen, thượng nghị sĩ Dân chủ hàng đầu tại Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ, cho hay.
Xung đột Trung Đông bùng phát ngày 28/2 khi Mỹ – Israel tấn công hàng loạt mục tiêu ở Iran. Tehran sau đó đáp trả với chiến dịch trả đũa nhằm vào hàng loạt cơ sở quân sự của Washington tại khu vực, cũng như hạ tầng của nhiều quốc gia vùng Vịnh.
Hai bên đạt lệnh ngừng bắn từ ngày 7/4, theo giờ Mỹ, và đã gia hạn để đàm phán, nhưng chưa thể tìm được tiếng nói chung để đạt thỏa thuận chấm dứt hoàn toàn cuộc chiến.
Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA ngày 1/5 cho biết nước này đã chuyển đề xuất đàm phán mới cho Mỹ thông qua Pakistan trong lúc các cuộc thảo luận giữa hai bên đang lâm vào bế tắc. Ông Trump cùng ngày tỏ ra không hài lòng với đề xuất và dọa giáng đòn dữ dội vào Iran nếu hai bên không đạt thỏa thuận.
Theo Hãng tin AFP ngày 23-4, Iran đã nối lại các chuyến bay thương mại tại sân bay quốc tế Imam Khomeini ở Tehran - lần đầu tiên kể từ khi xung đột với Mỹ và Israel bùng nổ gần hai tháng trước.
Truyền hình nhà nước Iran cho biết sân bay hiện khai thác các đường bay đến thành phố Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ), Muscat (Oman) và Medina (Saudi Arabia).
Nền tảng theo dõi hành trình Flightradar24 ghi nhận ít nhất ba chuyến bay đã cất cánh đến Istanbul vào sáng 25-4.
Đây là bước tiếp nối sau khi Iran mở cửa một phần không phận vào đầu tháng này, trong thời gian lệnh ngừng bắn với Mỹ có hiệu lực.
Cùng với đó, sân bay Mashhad ở vùng Đông Bắc đất nước cũng đã khôi phục các chuyến bay quốc tế trong tuần này.
Theo báo Financial Times, Tehran đang đẩy nhanh nỗ lực khôi phục mạng lưới hàng không, bao gồm cả việc tái vận hành các sân bay từng bị hư hại nặng trong các cuộc không kích.
Cục Hàng không dân dụng Iran cho biết sáu sân bay sẽ hoạt động trở lại từ ngày 25-4, song chưa công bố danh sách cụ thể.
Tuy nhiên, nỗ lực mở cửa trở lại này làm dấy lên lo ngại về an toàn bay. Các tháp kiểm soát không lưu và hệ thống dẫn đường đều đã bị tấn công, 15 máy bay hành khách bị phá hủy hoàn toàn, nhiều chiếc khác hư hỏng nặng.
Phó cục trưởng Cục Hàng không dân dụng Hamid Reza Sanei thừa nhận trên truyền hình nhà nước rằng "hầu hết các sân bay đều chịu thiệt hại ở đường băng hoặc kết cấu công trình", đồng thời cho biết khoảng 20% đội tàu bay đang hoạt động của Iran đã hoàn toàn ngừng khai thác.
Dù vậy, ông Sanei nhấn mạnh "thiệt hại có thể khắc phục được và các sân bay đang dần được đưa trở lại hoạt động".
Cục trưởng Abouzar Shiroudi khẳng định Iran "vẫn duy trì năng lực thực hiện các hoạt động bay" bất chấp tổn thất về cơ sở hạ tầng.
Sân bay quốc tế Tehran mở cửa trở lại đúng vào thời điểm Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tiến hành hai cuộc gặp với các lãnh đạo quân sự và chính trị cấp cao của Pakistan kể từ khi ông đến Islamabad vào ngày 24-4.
Theo Bộ Ngoại giao Pakistan, phái đoàn Iran tiếp tục thảo luận với lãnh đạo cấp cao nước này trong bối cảnh các đặc phái viên Mỹ cũng dự kiến đến Islamabad vào ngày 25-4.
Phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu hạ cánh xuống đường băng một căn cứ không quân gần thủ đô Islamabad đêm 10/4, được Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan Asim Munir đón tiếp.
Trong phái đoàn Iran còn có Ngoại trưởng Abbas Araqchi, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Abdolnaser Hemmati, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Ali Akbar Ahmadian và người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei.
Phái đoàn Mỹ với khoảng 300 thành viên do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu hạ cánh xuống căn cứ Nur Khan sau đó, nơi đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và con rể Tổng thống Donald Trump là Jared Kushner đã có mặt từ trước. Tướng Munir cũng ra sân bay đón phái đoàn Mỹ.
Theo hãng thông tấn Tasnim của Iran, phái đoàn nước này gặp riêng Thủ tướng Pakistan Shahbaz Sharif lúc 13h (15h giờ Hà Nội). Ông Sharif cũng sẽ họp riêng với phái đoàn Mỹ để trao đổi thông điệp.
Nếu phía Mỹ chấp nhận các điều kiện mà Iran đưa ra, cuộc đàm phán sẽ bắt đầu tại khách sạn Serena ở Islamabad từ chiều 11/4.
Tuy nhiên, hai bên hiện còn nhiều bất đồng và hoài nghi. "Chúng tôi có thiện chí, nhưng không có lòng tin", ông Ghalibaf nói sau khi hạ cánh.
Về phía Mỹ, Phó tổng thống Vance cho biết Washington sẵn sàng đối thoại nếu Iran thực sự thiện chí. "Chúng tôi sẵn sàng chìa tay nếu Iran muốn đàm phán nghiêm túc", ông nói trước khi rời Mỹ, cảnh báo nếu phía Iran không thiện chí, phái đoàn Mỹ sẽ không nhượng bộ.
Ngoại trưởng Pakistan Ishaq Dar kêu gọi hai bên tham gia đối thoại "một cách xây dựng", tái khẳng định mong muốn của Islamabad trong vai trò trung gian hỗ trợ các bên hướng tới một giải pháp lâu dài, bền vững.
Nơi tiếp đón phái đoàn Mỹ và Iran là khách sạn Serena lớn nhất thành phố, nằm gần Bộ Ngoại giao Pakistan trong Vùng Đỏ.
Ngoại trưởng Dar, người đã tham gia nỗ lực ngoại giao con thoi trong suốt thời gian xung đột diễn ra, dự kiến trực tiếp điều phối các cuộc đàm phán. Theo kế hoạch, phái đoàn Mỹ và Iran sẽ ngồi ở hai phòng riêng biệt, trong khi các quan chức Pakistan đảm nhiệm việc chuyển thông điệp qua lại giữa hai bên.
Việc Phó tổng thống Vance tham gia đàm phán được xem là diễn biến đáng chú ý, bởi ông vốn có quan điểm phản đối Mỹ can thiệp quân sự tại Trung Đông.
Thủ tướng Pakistan Sharif, người đóng vai trò then chốt trong việc đưa hai bên trở lại bàn đàm phán, thừa nhận chặng đường phía trước sẽ rất khó khăn, nhấn mạnh đây là "thời điểm có thể quyết định thành công hay thất bại".
Hiện chưa rõ thời điểm cụ thể các cuộc đàm phán sẽ bắt đầu. An ninh tại Islamabad đã được siết chặt, với lực lượng cảnh sát, quân đội được triển khai dày đặc. Nhiều tuyến đường quanh khu vực Vùng Đỏ và khách sạn Serena đã bị phong tỏa.
Ngày 23-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên nền tảng X: "Tôi đã ra lệnh cho Hải quân Mỹ bắn và tiêu diệt bất kỳ tàu thuyền nào - dù là tàu nhỏ đi chăng nữa - nếu chúng đang rải thủy lôi trong khu vực eo biển Hormuz. Không được do dự.
Ngoài ra, các tàu rà phá thủy lôi của chúng tôi đang làm nhiệm vụ dọn sạch eo biển. Tôi ra lệnh tiếp tục hoạt động này, nhưng với cường độ tăng gấp ba".
Nhà lãnh đạo Mỹ còn cho rằng hàng loạt tàu chiến của Iran "đều đã nằm dưới đáy biển".
Theo báo Washington Post, các nhà lập pháp Mỹ mới đây nhận được thông tin Iran có thể đã đặt 20 quả thủy lôi hoặc nhiều hơn trong và xung quanh eo biển Hormuz, trong đó một số được thả trôi và điều khiển từ xa bằng công nghệ GPS, khiến chúng khó bị phát hiện hơn.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã cảnh báo về một "vùng nguy hiểm" rộng khoảng 1.400km² trong khu vực (tức gấp 14 lần diện tích Paris), nơi có thể có thủy lôi.
Hiện nay ông Trump vẫn kiên quyết duy trì lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran, trong khi Iran yêu cầu Mỹ phải chấm dứt phong tỏa trước khi có thể xem xét bất kỳ thỏa thuận nào nhằm kết thúc cuộc chiến do Israel và Mỹ phát động vào ngày 28-2.
Hãng tin AFP bình luận rằng bằng việc gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran vô thời hạn, Tổng thống Trump dường như đang tìm cách thoát ra khỏi cuộc chiến tốn kém này, nhưng Tehran có thể không sẵn sàng trao cho ông chiến thắng.
Sáng 23-4 (theo giờ Việt Nam), Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) bác tin nhiều tàu Iran vượt qua được vòng phong tỏa.
Cùng ngày, Bộ Chiến tranh Mỹ (tức Bộ Quốc phòng) thông báo các lực lượng của họ đã tiến lên kiểm tra tàu M/T Majestic X ở Ấn Độ Dương bị cáo buộc hỗ trợ cho Iran, đánh dấu lần thứ hai trong vòng ba ngày họ thực hiện hành động này. Chiếc tàu này không quốc tịch, bị trừng phạt, và đang vận chuyển dầu mỏ từ Iran.
