Đề xuất này sẽ bao gồm việc rút quân Mỹ khỏi các quốc gia thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) bị cho là không hỗ trợ Washington, ngoài ra sẽ đóng quân tại các quốc gia ủng hộ chiến dịch quân sự của Mỹ.
Kế hoạch trên đã nhận được sự ủng hộ của một số quan chức cấp cao chính quyền Mỹ và vẫn đang trong giai đoạn thảo luận ban đầu.
“Thật đáng buồn khi NATO đã quay lưng lại với người dân Mỹ trong 6 tuần qua, trong khi chính người dân Mỹ là những người đã tài trợ cho quốc phòng của họ,” thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói hôm 8.4.
Tổng thống Trump ngày 8.4 cũng đã gặp Tổng thư ký NATO Mark Rutte. Nhà Trắng tiết lộ ông Trump sẽ bàn về khả năng rời NATO, sau khi liên minh không hỗ trợ Washington trong xung đột với Iran. Trả lời đài CNN sau cuộc gặp, ông Rutte nói: “Đó là cuộc thảo luận rất thẳng thắn và cởi mở”.
“Ông ấy rõ ràng đang thất vọng với nhiều đồng minh NATO, và tôi hiểu quan điểm của ông ấy”, ông Rutte nói thêm.
Hiện chưa rõ Mỹ sẽ rút quân đang đóng tại những nước NATO nào. Thời gian qua, một số thành viên đã phản đối mạnh mẽ hoặc dè dặt trước các đề nghị hỗ trợ của ông Trump. Tây Ban Nha được xem là nước phản đối kịch liệt nhất. Chính quyền Madrid tuyên bố không cho máy bay Mỹ sử dụng không phận để tấn công Iran.
Ý cũng tạm ngăn Mỹ sử dụng một căn cứ không quân ở Sicily, trong khi Pháp chỉ đồng ý cho phép Mỹ sử dụng một căn cứ ở miền nam nước Pháp sau khi đảm bảo rằng các máy bay hạ cánh không phải phi cơ tham gia tấn công Iran.
Ngoài việc tái bố trí quân đội, kế hoạch cũng có thể bao gồm việc đóng cửa một căn cứ của Mỹ ở ít nhất một trong các quốc gia châu Âu, có thể là Tây Ban Nha hoặc Đức, theo 2 quan chức chính quyền Mỹ.
Hôm 6.4, ông Trump nêu rằng “rất thất vọng” với NATO và việc không ủng hộ Mỹ là chống Iran “một vết nhơ đối với NATO sẽ không bao giờ biến mất”.
Các quan chức cấp cao châu Âu phản bác rằng họ không được tham vấn về cuộc chiến trước đó, khiến việc phối hợp phản ứng quân sự trong những ngày đầu gặp khó khăn.
Theo Hãng tin AFP ngày 14-4, phát biểu với báo Daily Mirror trước thềm chuyến công du Mỹ nhằm tham dự cuộc họp mùa xuân của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), Bộ trưởng Tài chính Anh Rachel Reeves bày tỏ sự thất vọng và tức giận trước cách Mỹ bước vào cuộc xung đột.
Theo bà, đây không phải là cuộc chiến mà Anh khởi xướng hay mong muốn, nhưng lại đang phải gánh chịu những tác động rõ rệt.
"Tôi cảm thấy rất thất vọng và tức giận khi Mỹ tham gia cuộc chiến này mà không có một kế hoạch rút lui rõ ràng, cũng như không có ý tưởng cụ thể về mục tiêu họ muốn đạt được", bà nói.
Các cuộc không kích do Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28-2 đã nhanh chóng lan rộng ra khu vực Trung Đông và làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu.
Đáng chú ý, Tehran gần như đã phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch đối với vận chuyển dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng - khiến nguồn cung năng lượng bị gián đoạn nghiêm trọng.
Hệ quả gây ra là giá năng lượng tăng vọt, gây thêm áp lực lên nỗ lực của Chính phủ Anh trong việc kiềm chế lạm phát và hạ thấp chi phí đi vay.
Theo số liệu mới công bố, giá xăng tại Anh đã tăng 19% và dầu diesel tăng tới 34% kể từ khi xung đột nổ ra. Khác với một số quốc gia, London đến nay vẫn chưa công bố các biện pháp hỗ trợ mới cho người dân trước làn sóng tăng giá nhiên liệu.
Bà Reeves nhấn mạnh rằng dù không ủng hộ chính quyền Iran, việc khởi động một cuộc chiến mà không xác định rõ mục tiêu cũng như lối thoát là điều "không hợp lý" và là "sai lầm", gây ảnh hưởng trực tiếp tới các gia đình không chỉ ở Anh mà còn tại Mỹ và nhiều nơi khác trên thế giới.
Trong bối cảnh đó, bà dự kiến sẽ kêu gọi các nhà lãnh đạo toàn cầu tại IMF thúc đẩy các biện pháp phối hợp nhằm ổn định kinh tế và tăng cường an ninh năng lượng.
Lập trường cứng rắn hơn của Anh với cuộc chiến cũng phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận của chính phủ Thủ tướng Keir Starmer.
Trước đó, London từng tránh chỉ trích ông Trump kể từ khi nhà lãnh đạo trở lại Nhà Trắng, nhưng những diễn biến gần đây - từ phát ngôn gây tranh cãi về Greenland đến chiến dịch quân sự nhằm vào Iran - đã khiến quan điểm này dần thay đổi.
Hôm 13-4, ông Starmer nói trước Quốc hội rằng Tổng thống Mỹ đã "sai lầm" khi đe dọa phá hủy nền văn minh Iran. Bộ trưởng Y tế Anh Wes Streeting cũng lên tiếng chỉ trích các phát biểu này của ông Trump là "kích động và gây phẫn nộ".
Tại thành phố ven biển Sidon của Lebanon hôm 10/5, hàng trăm người mặc đồ đen cùng tập trung tại nghĩa trang để cầu nguyện. Người thân cho biết những nạn nhân thiệt mạng trong cuộc không kích của Israel một ngày trước đó gồm hai vợ chồng, mẹ, anh trai và ba người con của họ, cùng một người cháu 6 tháng tuổi.
Quân đội Israel hôm 9/5 phát cảnh báo sơ tán tại một số thị trấn và làng mạc ở miền nam Lebanon, nhưng thị trấn Saksakiyeh, nơi gia đình 8 người bị sát hại, không nằm trong diện được cảnh báo. Phía Israel sau đó xác nhận đã nắm được thông tin về thương vong dân thường và đang xem xét vấn đề này.
Trong tang lễ tập thể, nhiều người dân bật khóc trước những thi hài được bọc kín bằng vải xanh và rải hoa xung quanh. Họ đến từ thị trấn Jibchit ở miền nam Lebanon, chạy tới Saksakiyeh để tránh bom đạn, nhưng cuối cùng vẫn không thoát khỏi số phận nghiệt ngã.
Israel và Hezbollah tháng trước đạt thỏa thuận ngừng bắn, nhưng hai bên vẫn liên tục tấn công nhau gần như mỗi ngày. Các hoạt động quân sự leo thang trong vài ngày qua làm dấy lên lo ngại rằng thỏa thuận ngừng bắn đang có nguy cơ tan vỡ hoàn toàn.
"Họ đã ra đi. Tất cả họ ra đi thật rồi", một người thân khóc nức nở khi xe chuyển thi thể bắt đầu rời đi, đưa họ trở về quê nhà Jibchit.
Người thân cho biết gia đình này ban đầu vẫn ở lại Jibchit bất chấp cảnh báo của Israel, vì họ sở hữu ruộng vườn ở đó, và chỉ chuyển tới Saksakiyeh khoảng một tuần trước, khi các cuộc tập kích của Israel gia tăng về cường độ.
Jaafar Bahja, 25 tuổi, một người thân của gia đình, cho biết anh bắt đầu gọi điện và nhắn tin liên tục cho họ hôm 9/5, sau khi nghe tin về các cuộc không kích ở Saksakiyeh.
"Tôi không thể tin là họ đã bị giết", Bahja nói.
Lebanon bị kéo vào xung đột Trung Đông từ đầu tháng 3, sau khi Hezbollah phóng rocket vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị sát hại trong chiến dịch tập kích của Mỹ - Israel. Quân đội Israel đáp trả bằng cách tiến hành các cuộc không kích lớn trên khắp Lebanon, đồng thời điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng.
Hơn 450 đã thiệt mạng ở Lebanon trong tháng qua, theo Bộ Y tế nước này. Trong khi đó, Israel cho hay 18 quân nhân và hai dân thường của nước này thiệt mạng do các cuộc tấn công của Hezbollah từ đầu tháng 3.
"Theo chỉ thị của tôi, lực lượng Mỹ dũng cảm đã phối hợp với quân đội Nigeria để thực hiện hoàn hảo nhiệm vụ rất phức tạp, được lên kế hoạch tỉ mỉ nhằm loại bỏ Abu-Bilal al-Minuki, phó thủ lĩnh toàn cầu của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng", Tổng thống Donald Trump cho biết hôm 15/5.
Lãnh đạo Mỹ mô tả al-Minuki là "tên khủng bố hoạt động tích cực nhất thế giới". "Abu-Bilal al-Minuki nghĩ rằng mình có thể trốn ở châu Phi, song không biết rằng chúng tôi có những nguồn tin liên tục cập nhật về những gì mà hắn đang làm", ông Trump cho hay.
Tổng thống Trump khẳng định vụ hạ sát Al-Minuki khiến quy mô hoạt động toàn cầu của IS bị suy giảm đáng kể. Ông không công bố chi tiết về chiến dịch nhằm vào Al-Minuki, cũng như vị trí ẩn náu cụ thể của người này.
Tổng thống Bola Tinubu và quân đội Nigeria hôm nay xác nhận thông tin. "Quân đội Nigeria đã phối hợp chặt chẽ với Mỹ trong chiến dịch táo bạo, giáng đòn nặng nề vào hàng ngũ của IS", ông Tinubu cho biết.
Mỹ năm 2023 trừng phạt Al-Minuki và liệt người này vào danh sách "khủng bố toàn cầu". Bộ Ngoại giao Mỹ khi đó cho biết Al-Minuki là thủ lĩnh cấp cao của IS ở vùng Sahel, khu vực nằm phía nam sa mạc Sahara, đồng thời là thành viên cơ quan chịu trách nhiệm hướng dẫn hoạt động và tài trợ trên toàn thế giới.
IS không còn kiểm soát vùng nào tại Syria và Iraq sau năm 2019, song nhiều tay súng vẫn hoạt động tại khu vực này. Bên cạnh đó, tổ chức khủng bố này vẫn duy trì hiện diện đáng kể tại một số khu vực ở Tây Phi.
Quân đội Nigeria đang mở chiến dịch chống các nhóm vũ trang, trong đó có chi nhánh IS tại châu Phi và Boko Haram. Chính phủ Nigeria từ cuối năm ngoái đối mặt với cáo buộc từ Mỹ về "không nỗ lực đủ" để đối phó các tay súng Hồi giáo cực đoan.
Mỹ tháng 12/2025 phối hợp với Nigeria không kích khu vực bang Sokoto, nhắm vào vị trí của IS tại đây. Mỹ cũng triển khai hàng trăm binh sĩ tới Nigeria để hỗ trợ và huấn luyện quân đội nước sở tại.
