Sáng 21-4, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở hội trường về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.
Đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) cho biết chia sẻ trong tiến trình cải cách chính sách tiền lương, việc điều chỉnh mức lương cơ sở không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn là yếu tố quyết định trực tiếp đến đời sống, động lực làm việc và chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.
Trong những năm gần đây, Nhà nước đã có những bước điều chỉnh tích cực khi nâng mức lương cơ sở từ 1,49 triệu đồng lên 1,8 triệu đồng rồi 2,34 triệu đồng/tháng và dự kiến tiếp tục tăng lên 2,53 triệu đồng từ ngày 1-7-2026.
"Tuy nhiên, vấn đề đặt ra hiện nay không còn có tăng hay không mà là tăng ở mức nào để vừa bảo đảm đời sống, vừa phù hợp với khả năng ngân sách, đồng thời tạo động lực phát triển khu vực công", ông Bình đặt vấn đề.
Đại biểu đoàn Vĩnh Long đánh giá mức 2,53 triệu đồng/tháng từ 1-7-2026 là bước tăng hợp lý về mặt kỹ thuật nhưng chưa đủ mạnh để bảo đảm cuộc sống cho đa số người làm khu vực công.
Mức này chỉ tăng khoảng 8,12% so với 2,34 triệu đồng hiện hành, tức là cao hơn lạm phát bình quân năm 2025 là 3,63% và cũng cao hơn mức CPI bình quân quý 1-2026 là 3,51%, nên về danh nghĩa và khả năng thực tế, người hưởng lương ngân sách có thêm một phần thu nhập dương.
Đồng thời, ông Bình cho rằng: "Mức tăng này khá gần với nhịp tăng lương tối thiểu vùng năm 2026 của khu vực doanh nghiệp khoảng 7,2%. Tuy nhiên, mức này chưa đủ để người khu vực công sống được bằng lương, nhất là đối với người mới vào nghề, người không có nguồn thu bổ sung và người làm việc ở đô thị lớn".
Đại biểu đoàn Vĩnh Long dẫn ví dụ, một công chức mới vào nghề với hệ số 1,86 chỉ đạt khoảng 4,7 triệu đồng/tháng trước khi trừ bảo hiểm, trong khi chi phí sinh hoạt tối thiểu tại đô thị phổ biến từ 6 - 7 triệu đồng một tháng.
Điều này cho thấy một khoảng cách đáng kể giữa thu nhập và nhu cầu sống cơ bản. Hệ quả người lao động khó sống độc lập bằng lương, phải phụ thuộc vào nguồn thu nhập bổ sung, giảm động lực và chất lượng cuộc sống.
Do đó có thể khẳng định mức 2,53 triệu đồng chỉ đạt mục tiêu ổn định, chưa đạt mục tiêu bảo đảm đời sống.
Mặt khác, từ ngày 1-7-2026, lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp đã lên 5,31 triệu đồng ở vùng 1, tăng 4,73 triệu đồng ở vùng 2, tăng 4,14 triệu đồng ở vùng 3, tăng 3,7 triệu đồng ở vùng 4. Bình quân 4 vùng là khoảng 4,47 triệu đồng/tháng.
Nếu lấy mức lương cơ sở mới 2,53 triệu nhân với hệ số khởi điểm thấp thường gặp 1,86, tiền lương theo công thức cũ chỉ khoảng 4,7 triệu đồng/tháng. Với hệ số 2,1 thì khoảng 5,3 triệu đồng/tháng.
Ngay trong năm 2025, nhiều nhóm chi phí thiết yếu tăng nhanh hơn CPI chung, như nhà ở, điện, nước và vật liệu xây dựng tăng 8,3%, còn thuốc và dịch vụ y tế tăng 12,92%. Điều này rất quan trọng vì đây là các khoản chi "khó né" của hộ gia đình công chức, viên chức.
"Vì vậy dù lương cơ sở tăng 8,12%, cảm nhận thực tế của nhiều người vẫn có thể là đỡ hơn trước chứ chưa đạt mức an tâm, nhất là khi còn nuôi con, thuê nhà, đi lại, học hành và chăm sóc y tế", ông Bình nói.
Theo đại biểu Thạch Phước Bình, từ các phân tích thực tiễn về thu nhập và chi phí sống, mức 2,65 - 2,7 triệu đồng/tháng, tăng khoảng 13 - 15% so với mức lương cơ sở hiện hành, nổi lên như một phương án hợp lý và khả thi hơn trong giai đoạn hiện nay.
Về mặt thu nhập thực tế, với mức này, người có hệ số 1,86 có thể đạt khoảng 4,9 - 5 triệu đồng một tháng; người có hệ số 2,1 đạt khoảng 5 - 5,5 triệu đồng/tháng. So với mức 2,53 triệu đồng, thu nhập tăng thêm khoảng 200.000 - 400.000 đồng/tháng.
Đây là mức tăng có ý nghĩa rõ rệt đối với nhóm có thu nhập thấp. Quan trọng hơn, mức này giúp thu hẹp khoảng cách với lương tối thiểu vùng của khu vực doanh nghiệp, giảm áp lực thiếu hụt chi tiêu thiết yếu.
Về mặt đời sống và tâm lý, mức tăng lên 2,65 - 2,7 triệu đồng tuy chưa thể bảo đảm hoàn toàn sống được bằng lương ở đô thị lớn nhưng có ý nghĩa quan trọng, giúp người lao động giảm phụ thuộc vào nguồn thu nhập ngoài lương.
Việc này cũng tạo cảm nhận rõ ràng về sự cải thiện thu nhập thay vì chỉ tăng danh nghĩa, góp phần ổn định tâm lý và nâng cao động lực làm việc. Đặc biệt, trong bối cảnh các mặt hàng thiết yếu như nhà ở, y tế, điện, nước tăng nhanh hơn CPI chung, việc tăng lương ở mức đủ lớn để cảm nhận được là hết sức cần thiết.
Về mặt cân đối ngân sách, mức 2,65 - 2,7 triệu đồng/tháng có ưu điểm không tạo áp lực quá lớn lên ngân sách nhà nước, có thể thực hiện nếu đi kèm tinh giản biên chế, cơ cấu lại chi tiêu công, giảm các khoản chi kém hiệu quả. Điểm mấu chốt là đạt được sự cân bằng giữa khả năng chi trả và yêu cầu cải thiện đời sống.
"Tóm lại, việc nâng lương cơ sở lên 2,53 triệu đồng là cần thiết nhưng chưa đủ để giải quyết căn bản bài toán đời sống người làm việc trong khu vực công. Trong điều kiện hiện nay, mức 2,65 - 2,7 triệu đồng/tháng là phương án tối ưu về tổng thể, vừa bảo đảm tính khả thi, vừa tạo được bước cải thiện thực chất, đồng thời mở đường cho các bước cải cách sâu hơn trong thời gian tới", ông Bình nói.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
