Cuối năm 2017, con trai chị Bảo Yến sốt cao. Lúc đó, người mẹ là nhân viên kế toán, đang bận quyết toán sổ sách, còn chồng đi công tác xa. Trong tình huống khẩn cấp, mẹ chồng chị cầm lái xe máy, mẹ đẻ bế cháu đưa thẳng vào bệnh viện. Trở về nhà, nhìn hai người mẹ phờ phạc, chị nhận ra mình đang để họ bước vào hành trình “nuôi con mọn” lần nữa. Ý định sinh thêm con khép lại.
Chị Yến kết hôn năm 2013 và sinh con đầu lòng một năm sau. Khi bé ba tháng tuổi, chị quay lại công việc. Dù hai bên nội ngoại sống cùng chung cư ở phường An Lạc, việc chăm con không dễ san sẻ. Bé ốm đau liên tục, bên nội phải lo cho hai cháu nhỏ khác, mẹ đẻ không thể gánh vác hết. Chị trở nên ít nói, dễ kích động, cảm giác tách khỏi mọi người. Ban ngày làm việc trong trạng thái kiệt sức, về nhà lại căng thẳng, nhiều lần không kiểm soát được cảm xúc với chồng con.
Khi con vào lớp 1, tình hình dần cải thiện, vợ chồng chị Yến tính chuyện sinh thêm nhưng nhận ra gánh nặng tài chính trở thành rào cản. Hiện tại, vợ chồng thu nhập khoảng 45 triệu mỗi tháng, nhưng chi phí nuôi một con chiếm khoảng 15 triệu đồng, tương đương 35% thu nhập gia đình.
Chị Yến cho biết mỗi tháng tiền học phí và bán trú của con là 5 triệu đồng, cùng 500.000 đồng các khoản trường lớp. Tiền ăn sáng tốn 30.000-40.000 đồng và bữa chiều tối khoảng 100.000 đồng mỗi ngày. Gia đình dành 2 triệu đồng cho việc đi chơi, ăn uống và 2 triệu đồng cho quần áo, tập vở, bảo hiểm (chia đều cho các tháng).
“Nếu sinh bé thứ hai, chi phí này tăng gần gấp đôi, quá khả năng của vợ chồng tôi”, chị nói. “Thà một con nhưng đảm bảo chất lượng sống, vì người lớn có thể nhịn chứ trẻ nhỏ không thể thiếu thốn”.
Tại TP HCM, số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh sản là 1,51, tăng nhẹ so với mức 1,43 của năm trước nhưng vẫn ở mức thấp kéo dài. Theo Chi cục Dân số TP HCM, mức sinh này dưới xa ngưỡng thay thế 2,1 con, gây áp lực lớn lên hệ thống an sinh tương lai.
Tiến sĩ Phạm Thị Thúy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II, nhận định xu hướng phụ nữ đô thị 25-40 tuổi chọn sinh một con đang gia tăng. Quyết định này là kết quả từ những thay đổi cấu trúc xã hội, trong đó áp lực kinh tế là rào cản lớn nhất, chi phí nuôi dạy trẻ ngày càng đắt đỏ.
Nghiên cứu công bố hồi giữa 2025 của Numbeo – nền tảng chuyên về giá cả và chi phí sinh hoạt toàn cầu, cho thấy một gia đình bốn người tại TP HCM cần khoảng 44 triệu đồng mỗi tháng.
Chi phí nuôi dạy trẻ đang tạo áp lực lớn trong bối cảnh mức sống tại TP HCM thuộc nhóm cao nhất cả nước. Các nghiên cứu của Đại học Kinh tế TP HCM (UEH) dựa trên Khảo sát mức sống hộ gia đình Việt Nam (VHLSS) của Tổng cục Thống kê cho thấy ở bậc tiểu học, dù học sinh trường công lập được miễn học phí theo chính sách phổ cập giáo dục, phụ huynh vẫn phải chi thêm nhiều khoản dịch vụ theo quy định như tiền bán trú, học phẩm và hoạt động ngoại khóa. Tổng chi phí học tập tại nhiều trường công lập vì vậy dao động khoảng 3 đến 7 triệu đồng mỗi tháng, tùy mô hình trường. Khi cộng thêm chi phí dinh dưỡng, y tế và học kỹ năng, tổng chi phí nuôi một đứa trẻ tại TP HCM thường ở mức 8 đến 15 triệu đồng mỗi tháng. Mức chi này tăng mạnh nếu gia đình chọn trường tư, trường quốc tế hoặc đầu tư thêm chương trình ngoài chính khóa.
Trên bình diện quốc tế, gánh nặng này cũng đang là “nút thắt” kéo giảm mức sinh của nhiều nền kinh tế. Báo cáo của Viện Nghiên cứu Dân số YuWa chỉ ra Hàn Quốc là quốc gia tốn kém nhất thế giới để nuôi một đứa trẻ, với chi phí cao gấp 7,79 lần GDP bình quân đầu người. Tại Mỹ, viện Brookings ước tính chi phí này đã vượt 300.000 USD cho một trẻ dưới 17 tuổi do lạm phát.
Theo bà Thúy, bên cạnh yếu tố chi phí nuôi con, nhiều phụ nữ không dám sinh thêm bởi thị trường lao động chưa tạo cơ hội cho phụ nữ vừa sinh con vừa phát triển sự nghiệp. Với nhóm người có học vấn cao, việc có thêm con thường đồng nghĩa với lộ trình thăng tiến bị bỏ dở. Nhiều bà mẹ hiện đại còn lo ngại về chất lượng dịch vụ xã hội. Các nhu cầu về trường lớp, an toàn thực phẩm và y tế hiện chưa đáp ứng được kỳ vọng.
Việc chuyển sang mô hình gia đình hạt nhân khiến các cặp vợ chồng mất đi mạng lưới hỗ trợ từ ông bà. Khi sự giúp đỡ từ người thân trở thành điều xa xỉ, mọi áp lực chăm sóc dồn hết lên vai người mẹ. “Lựa chọn sinh một con trở thành giải pháp an toàn để họ bảo toàn chất lượng sống”, bà Thúy nói.
Chị Bảo Yến kể từng chứng kiến những gia đình “rơi từ tầng lớp trung lưu xuống nhóm khó khăn” do sinh con thứ hai. Một người bạn của chị từng phải vay mượn để xoay xở khi sinh thêm con ngoài kế hoạch. Một người khác ở Phan Rí Cửa (Bình Thuận), từng là kỹ sư IT, nghỉ việc 10 năm chăm hai con và không thể quay lại thị trường lao động. “Tôi chọn không đi vào con đường đó”, Yến nói.
Đó cũng là lý do Minh Hạnh, 29 tuổi, quê Bình Dương, thường cười khi bạn bè khuyên sinh thêm để nhận hỗ trợ từ thành phố. “Không ai sinh con chỉ để nhận 5 triệu đồng”, chị nói.
Vợ chồng chị đón con đầu lòng năm 2022. Chồng làm thiết kế đồ họa, chị từng làm marketing nhưng chấp nhận ở nhà làm hậu phương. Nội ngoại ở cách 40 km nên vợ chồng tự xoay xở. Chị thường thức trắng đêm khi con ốm, đến việc mua cháo cũng phải nhờ người trông con giúp. Trở ngại lớn nhất của Hạnh là sự tự ti về công việc sau 5 năm nghỉ chăm con và dịch bệnh, kỹ năng dần tụt hậu giữa thị trường cạnh tranh khắc nghiệt.
Chuyên gia Phạm Thị Thúy cho rằng mức sinh dưới ngưỡng thay thế kéo dài đang để lại nhiều hệ quả. Đầu tiên là già hóa dân số, lực lượng lao động thu hẹp, tạo gánh nặng cho thế hệ trẻ. Những gia đình một con dễ khiến người cao tuổi sống một mình khi con cái đi làm xa, gia tăng nguy cơ cô đơn. Trẻ em thiếu tương tác với anh chị em dễ chịu kỳ vọng lớn, tạo thêm căng thẳng cho cả phụ huynh và trẻ.
Về chính sách, chuyên gia đánh giá các quy định hiện nay chưa đủ. Cần cải cách chế độ thai sản cho nam giới, tăng cường các lớp kỹ năng tiền hôn nhân và cải thiện chất lượng dịch vụ công thay vì chỉ dừng ở việc miễn phí y tế, giáo dục.
Cuối năm ngoái, chị Yến mở một sổ tiết kiệm cho tuổi già của mình. Là con một trong gia đình có cha mẹ ly hôn, chị hiểu cảm giác một mình gánh vác trách nhiệm. “Khoản tiết kiệm là cách tôi tự lo cho bản thân, không tạo gánh nặng cho con sau này”, chị nói.
Chuối chứa nhiều serotonin, một chất truyền tín hiệu rất quan trọng trong não. Người có công việc đòi hỏi sáng tạo, quyết đoán nên ăn mỗi ngày 2 quả chuối.
Ở Nhật, vận động viên ăn chuối để tăng sức mạnh cơ bắp vì chuối có tỷ lệ glucid rất cao. Hydratcarbon còn có tác dụng bổ não, cho ta trạng thái khoan khoái, yêu đời. Các cụ già ăn chuối cải thiện được chứng rối loạn trí nhớ, ít bị trầm uất, khỏi bị táo bón, tiểu đường. Chuối giàu chất dinh dưỡng nhưng năng lượng vừa phải.
Chuối là loại trái cây rất phổ biến, giá rẻ và tiện lợi nhưng chuối có nên là một phần của chế độ ăn uống lành mạnh hay không. Để bắt đầu, chúng ta hãy xem thông tin dinh dưỡng của chuối.
Một quả chuối cỡ trung bình chứa:
Carbohydrate: 27 g
Chất xơ: 3 g
Đường: 14 g
Tổng lượng chất béo: 0 g
Natri: 1,18 mg
Kali: 422 mg
Chuối chứa nhiều sinh tố như A, B1, B2, B6, B12, C, D, E và các khoáng tố. Chuối rất thích hợp cho người bệnh tim mạch, cao huyết áp... Ngay khi mỏi mệt, gặp lúc đường huyết hạ thấp, chỉ cần trái chuối là xong.
Chuối vừa gây hiệu quả an thần nhẹ nhàng dựa trên cơ chế thư giãn, vừa thúc đẩy chức năng tư duy theo chiều hướng lạc quan yêu đời. Các thầy thuốc khuyên người dân mỗi ngày ăn hai quả chuối giúp cải thiện đáng kể thể chất của từng người.
Quả lựu không chỉ là một loại trái cây giàu dinh dưỡng mà còn được xem như "thực phẩm vàng" giúp nuôi dưỡng và bảo vệ não bộ. Với hàm lượng chất chống oxy hóa dồi dào, lựu góp phần cải thiện trí nhớ, hỗ trợ chức năng nhận thức và giảm nguy cơ suy giảm thần kinh theo thời gian.
Quả lựu chứa nhiều dưỡng chất quan trọng cho cơ thể và não bộ, bao gồm:
Polyphenol: Chất chống oxy hóa mạnh, giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do.
Vitamin C: Hỗ trợ miễn dịch và quá trình tái tạo mô.
Vitamin K, folate và kali: Góp phần duy trì tuần hoàn máu và hoạt động ổn định của tế bào thần kinh.
Chất xơ: Tốt cho hệ tiêu hóa, gián tiếp hỗ trợ sức khỏe não thông qua trục ruột, não.
Quả lựu tác động đến não bộ như thế nào?
Bảo vệ não khỏi stress oxy hóa: Não là cơ quan dễ bị tổn thương bởi các gốc tự do, yếu tố liên quan đến Alzheimer và Parkinson. Các hợp chất như punicalagins trong lựu có khả năng vượt qua hàng rào máu não, giúp giảm viêm và hạn chế tổn thương tế bào thần kinh.
Hỗ trợ cải thiện trí nhớ: Việc bổ sung lựu thường xuyên, kết hợp chế độ ăn lành mạnh, có thể giúp tăng cường khả năng ghi nhớ và cải thiện nhận thức, đặc biệt ở người có dấu hiệu suy giảm nhẹ.
Giảm viêm trong não: Viêm mạn tính là một trong những nguyên nhân thúc đẩy lão hóa não. Các hoạt chất trong lựu có thể giúp làm dịu phản ứng viêm, từ đó hỗ trợ khả năng học tập và bảo vệ tế bào não lâu dài.
Cải thiện tâm trạng: Nhờ khả năng giảm stress oxy hóa và hỗ trợ lưu thông máu lên não, lựu còn có thể góp phần giảm lo âu, cải thiện tinh thần và hỗ trợ kiểm soát căng thẳng.Bổ sung lựu vào chế độ ăn hằng ngày không chỉ giúp cải thiện trí nhớ và khả năng nhận thức mà còn góp phần bảo vệ não khỏi lão hóa và tổn thương, hướng đến một sức khỏe tinh thần bền vững lâu dài.
Bệnh viện Mắt Trung ương vừa tiếp nhận nam bệnh nhân 39 tuổi, trú tại Bắc Ninh, đến khám trong tình trạng đau nhức dữ dội và suy giảm thị lực nghiêm trọng ở mắt trái sau va chạm khi chơi pickleball.
Theo các bác sĩ, bệnh nhân được chẩn đoán đụng dập nhãn cầu, xuất huyết tiền phòng và xuất huyết dịch kính. Ngoài ra, mắt trái còn xuất hiện tình trạng kết mạc cương tụ, giác mạc phù nhẹ. Khi nhập viện, thị lực của bệnh nhân giảm mạnh, chỉ còn khả năng nhìn thấy bóng bàn tay ở khoảng cách khoảng 0,1m.
Tiến sĩ, bác sĩ Thẩm Trương Khánh Vân, Trưởng khoa Chấn thương cho biết sau quá trình điều trị nội khoa, thị lực của bệnh nhân có cải thiện. Tuy nhiên, nhãn áp tiếp tục tăng cao và không thể kiểm soát bằng thuốc, buộc các bác sĩ phải tiến hành phẫu thuật xử lý biến chứng tăng nhãn áp do chấn thương.
Sau ca mổ, bệnh nhân vẫn cần tiếp tục theo dõi và điều trị lâu dài để hạn chế nguy cơ ảnh hưởng thị lực vĩnh viễn.
Theo bác sĩ Vân, pickleball là môn thể thao mới phát triển mạnh tại Việt Nam vì có cách chơi đơn giản, phù hợp với nhiều độ tuổi. Tuy nhiên, đây cũng là môn thể thao tiềm ẩn không ít rủi ro chấn thương, đặc biệt là các tổn thương ở mắt.
Các bác sĩ cho biết những chấn thương thường gặp khi chơi pickleball gồm trầy xước giác mạc, xuất huyết tiền phòng, đụng dập nhãn cầu, lệch hoặc vỡ thể thủy tinh, bong võng mạc. Nặng hơn, người chơi có thể bị vỡ nhãn cầu, mất thị lực hoặc mù lòa nếu không cấp cứu kịp thời.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc bóng pickleball có thể bay với tốc độ cao, quỹ đạo xoáy và khoảng cách thi đấu khá gần. Trong nhiều tình huống, người chơi không kịp phản xạ hoặc xảy ra va chạm vợt giữa các thành viên trên sân.
Trước đó, từng ghi nhận nhiều sự cố liên quan đến môn thể thao này như người chơi bị ngừng tim trên sân hay gặp các chấn thương nghiêm trọng khi vận động quá sức.
Các chuyên gia khuyến cáo người chơi pickleball nên sử dụng kính bảo hộ chuyên dụng để giảm nguy cơ chấn thương mắt. Đồng thời cần khởi động kỹ trước khi chơi, giữ khoảng cách an toàn và không chủ quan với các pha bóng mạnh hoặc bóng bật ngược bất ngờ.
Đặc biệt, những người có bệnh lý về mắt, cận thị nặng hoặc từng phẫu thuật mắt nên khám chuyên khoa trước khi tham gia bộ môn này để được đánh giá nguy cơ.
Bác sĩ cũng lưu ý, nếu bị bóng hoặc vợt va đập vào mắt và xuất hiện các dấu hiệu như đau nhức, đỏ mắt, nhìn mờ, chảy nước mắt liên tục hoặc mất thị lực tạm thời, người bệnh cần đến ngay cơ sở chuyên khoa mắt để kiểm tra. Việc tự ý nhỏ thuốc hay xử lý tại nhà có thể khiến tổn thương nặng thêm, làm tăng nguy cơ mất thị lực không thể hồi phục.
Ngày 6-4, trao đổi với Tuổi Trẻ Online, lãnh đạo Công an xã Cổ Đạm (Hà Tĩnh) cho biết đơn vị tiếp nhận một túi xách có chứa số tiền hơn 56 triệu đồng do hai người dân nhặt được trên đường và trao trả cho người đánh rơi.
Trước đó, khoảng 11h ngày 5-4, bà Mai Thị Năm (50 tuổi) chở theo mẹ chồng là cụ Dương Thị Chắt (79 tuổi, cùng ngụ tại thôn Vân Thanh Bắc, xã Cổ Đạm) khi đang đi trên tuyến đường gần Trường THPT Nghi Xuân (xã Cổ Đạm) bất ngờ nhặt được một chiếc túi xách.
Kiểm tra bên trong túi thì phát hiện có chứa 56,3 triệu đồng cùng một số giấy tờ liên quan.
Ngay sau đó, cụ Chắt và bà Năm đã chủ động mang toàn bộ tài sản đến trình báo và giao nộp cho Công an xã Cổ Đạm để xác minh, tìm chủ sở hữu.
Qua rà soát, Công an xã Cổ Đạm xác định số tài sản trên là của chị Nguyễn Thị Thu (46 tuổi, ngụ tại xã Cổ Đạm).
Cùng ngày, đơn vị đã tổ chức trao trả đầy đủ số tiền và tài sản cho người bị mất.
Nhận lại tài sản, chị Thu bày tỏ sự xúc động, gửi lời cảm ơn đến bà Năm, cụ Chắt và lực lượng Công an xã Cổ Đạm đã kịp thời hỗ trợ, giúp đỡ.
