Ngày 15/5, tại Bệnh viện đa khoa Vinmec Đà Nẵng, Bộ Y tế tổ chức hội thảo xin ý kiến Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 – 2030.
Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn chia sẻ, cấp cứu ngoại viện không đơn thuần là đưa xe cứu thương đến hiện trường, mà là “cánh tay nối dài của bệnh viện”. Đây là nơi ngành y tế tiếp cận người bệnh trong những phút đầu tiên, có thể quyết định cơ hội sống còn khi xảy ra tai nạn, đột quỵ, nhồi máu cơ tim hay ngừng tuần hoàn.
Tuy nhiên, hệ thống hiện còn nhiều bất cập: phân tán, thiếu liên thông; nhân lực chưa chuẩn hóa; trang thiết bị thiếu; cơ chế tài chính chưa bền vững. Sự phối hợp giữa y tế, công an, phòng cháy chữa cháy, quân đội và chính quyền địa phương trong nhiều tình huống khẩn cấp chưa thực sự nhịp nhàng. Dữ liệu, tổng đài, phương tiện và bệnh viện tiếp nhận chưa nằm trên cùng một mặt phẳng vận hành.
Đề án giai đoạn 2026–2030 hướng tới xây dựng mạng lưới cấp cứu ngoại viện hiện đại, trong đó trung tâm điều phối đóng vai trò “bộ não”, tiếp nhận cuộc gọi, phân loại tình huống, xác định xe cứu thương hoặc cơ sở y tế gần nhất, đồng thời theo dõi toàn bộ quá trình di chuyển và tiếp nhận người bệnh.
Trong khi đó, Tiến sĩ Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, cho hay, mỗi địa phương sẽ có trung tâm tiếp nhận và điều phối, được trang bị điện thoại, máy tính, bản đồ số và phần mềm quản lý phương tiện.
Tổng đài viên không chỉ nghe điện thoại mà phải phân loại tình huống, điều phối xe, nắm vị trí phương tiện theo thời gian thực và theo dõi khả năng tiếp nhận của từng bệnh viện.
Mạng lưới cũng mở rộng ra ngoài hệ thống 115, các bệnh viện có xe cứu thương và đủ điều kiện chuyên môn sẽ tham gia. Khi có tình huống khẩn cấp, trung tâm điều phối chỉ định đơn vị gần nhất, tránh tình trạng “nơi có xe thì xa hiện trường, nơi gần lại chưa được huy động”.
Về nhân lực, lái xe, tổng đài viên, nhân viên y tế và lực lượng sơ cấp cứu sẽ được đào tạo theo chương trình riêng. Bộ Y tế dự kiến thành lập trung tâm đào tạo tổng đài viên tại Hà Nội và Tp.HCM, đồng thời tập huấn cho cảnh sát giao thông, lực lượng phòng cháy chữa cháy và tiếp viên hàng không.
Về công nghệ, hệ thống sẽ vận hành trên nền tảng thống nhất toàn quốc với GPS thời gian thực, hồ sơ bệnh nhân số hóa và kết nối bệnh án điện tử. Mục tiêu đặt ra là giảm thời gian điều phối xuống dưới 3 phút và số hóa toàn bộ hồ sơ cấp cứu.
Bộ Y tế đề nghị sẽ chọn Đà Nẵng làm thí điểm. Bác sĩ Trương Văn Trình, Phó Giám đốc Sở Y tế Đà Nẵng, cho biết sau sáp nhập với Quảng Nam, thành phố đứng trước những thay đổi lớn về quy mô dân số, địa bàn và đặc điểm địa hình.
Hệ thống y tế hiện có 21 bệnh viện công, 4 bệnh viện thuộc bộ, ngành, 15 bệnh viện tư nhân, 25 trung tâm y tế khu vực và 93 trạm y tế phường, xã. Mạng lưới y tế tư nhân phát triển nhanh, nhưng việc tham gia cấp cứu ngoại viện còn hạn chế.
Trung tâm cấp cứu 115 Đà Nẵng hiện có 9 điểm trực cấp cứu, 108 nhân viên, trong đó số bác sĩ và y sĩ còn mỏng. Toàn thành phố có 33 xe cứu thương, gồm 13 xe tiêu chuẩn và 2 xe cấp cứu chuyên sâu.
Trong những tháng đầu năm 2026, hệ thống đã thực hiện hơn 10.000 lượt vận chuyển, phục vụ hơn 5.000 ca phục vụ sự kiện, với tỷ lệ đáp ứng yêu cầu cấp cứu hơn 98%.
Dù vậy, thách thức mới nằm ở địa bàn sau sáp nhập. Nếu Đà Nẵng cũ chủ yếu là đô thị ven biển, phạm vi tiếp cận thuận lợi hơn, thì địa bàn mới có đủ vùng núi, đồng bằng, sông, biển, sân bay, khu du lịch và những khu vực dễ bị chia cắt trong mùa mưa lũ. Với khoảng 3 triệu dân, số nhân lực và phương tiện cấp cứu hiện nay được đánh giá là chưa tương xứng.
Đà Nẵng đang ứng dụng công nghệ định vị để xác định vị trí người gọi, kể cả ở vùng biển, bãi tắm hoặc khu vực không có địa chỉ cụ thể. Xe cấp cứu được theo dõi theo thời gian thực, giúp trung tâm biết phương tiện nào gần nhất và thời gian dự kiến tiếp cận người bệnh. Trung tâm cấp cứu 115 Đà Nẵng cũng là một trong những đơn vị được ghi nhận về quản lý chất lượng chăm sóc bệnh nhân đột quỵ não.
Giai đoạn 2026-2030, thành phố dự kiến nâng cấp Trung tâm cấp cứu 115 thành trung tâm điều hành hiện đại, duy trì và điều chỉnh lại 9 trạm hiện có, mở rộng thêm các trạm vệ tinh tại bệnh viện lớn, khu du lịch, vùng thường bị chia cắt và khu vực miền núi phía nam. Mục tiêu là thời gian tiếp cận dưới 10 phút ở khu vực trung tâm, 15 đến 20 phút ở vùng ven và có phương án phù hợp hơn cho vùng xa, vùng núi.
Từ thực tế Đà Nẵng, bài toán cấp cứu ngoại viện không còn là câu chuyện riêng của ngành y tế. Một cuộc gọi khẩn cấp có thể cần y tế, công an, cứu hỏa, giao thông, chính quyền địa phương và bệnh viện cùng vào cuộc. Nếu thiếu hành lang pháp lý, cơ chế tài chính và quyền điều phối rõ ràng, trung tâm 115 khó huy động hiệu quả xe cứu thương của bệnh viện hoặc các lực lượng khác.
Vì vậy, đề án cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030 được hy vọng tạo khung vận hành mới: một đầu mối tiếp nhận, một nền tảng dữ liệu, nhiều lực lượng cùng tham gia và trách nhiệm được phân định rõ hơn.
Mới đây, TS.BS Nguyễn Văn Thắng, Trưởng khoa Phụ ung thư, Bệnh viện Phụ sản Trung ương cho biết, đơn vị vừa phẫu thuật thành công cho một bé gái 14 tuổi có khối u buồng trứng nặng tới 4,3kg.
Theo thông tin từ gia đình, trong suốt hơn 5 tháng, bệnh nhi xuất hiện tình trạng bụng to nhanh kèm theo cảm giác đau tức âm ỉ. Tuy nhiên, những biểu hiện này lại bị nhầm lẫn với việc tăng cân hoặc thay đổi sinh lý tuổi dậy thì, khiến việc thăm khám bị trì hoãn. Chỉ đến khi bụng bệnh nhi chướng căng rõ rệt, sờ thấy khối cứng lớn lan tới vùng ức, gia đình mới đưa trẻ đến bệnh viện kiểm tra.
Qua thăm khám lâm sàng kết hợp siêu âm và chụp chiếu, các bác sĩ xác định bệnh nhi có một khối u lớn xuất phát từ buồng trứng phải, có đặc điểm nghi ngờ u tế bào mầm ác tính, nhóm ung thư thường gặp ở trẻ em và thanh thiếu niên.
Đồng thời phát hiện thêm khối u buồng trứng trái kích thước khoảng 8cm, hướng chẩn đoán là u bì lành tính. Trước nguy cơ khối u tiến triển phức tạp, bệnh nhi được chỉ định phẫu thuật sớm.
Theo TS.BS Nguyễn Văn Thắng, quá trình phẫu thuật đòi hỏi sự cẩn trọng cao để lấy trọn khối u nguyên vẹn, tránh làm vỡ lớp vỏ. Việc này rất quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ tế bào ung thư lan tràn vào ổ bụng, từ đó giảm khả năng bệnh nhân phải điều trị hóa chất sau mổ.
Trong ca phẫu thuật, ê-kíp đã cắt bỏ hoàn toàn khối u lớn ở buồng trứng phải. Khi kiểm tra bệnh phẩm, các bác sĩ phát hiện bên trong chứa nhiều răng, tóc, xương và các tổ chức kém biệt hóa - đặc trưng của u tế bào mầm. Đồng thời, một khối u khác kích thước khoảng 8cm ở buồng trứng trái cũng được bóc tách, giữ lại tối đa phần mô lành để bảo tồn chức năng sinh sản và nội tiết cho bệnh nhi. Hiện tại, sau phẫu thuật, bệnh nhi tỉnh táo, diễn biến ổn định, ăn uống bình thường.
TS.BS Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, trường hợp u buồng trứng nặng hơn 4kg ở trẻ 14 tuổi rất hiếm gặp. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là bệnh thường tiến triển âm thầm, dễ bị bỏ qua do thiếu triệu chứng rõ ràng.
U nang buồng trứng là bệnh lý phụ khoa khá phổ biến, phần lớn là lành tính. Dù tỉ lệ chuyển thành ung thư không cao nhưng ung thư buồng trứng lại có mức độ ác tính lớn và thường không có biểu hiện ở giai đoạn sớm. Người bệnh chỉ có thể phát hiện thông qua khám phụ khoa và siêu âm.
Bác sĩ Thắng khuyến cáo không nên xem nhẹ các dấu hiệu như bụng to bất thường, đau bụng kéo dài. Cần phân biệt rõ giữa thay đổi sinh lý và biểu hiện bệnh lý.
"Chủ động đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu nghi ngờ, đồng thời duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ. Phát hiện sớm không chỉ giúp tăng hiệu quả điều trị mà còn mở ra cơ hội bảo tồn chức năng sinh sản, đảm bảo chất lượng cuộc sống lâu dài cho trẻ", bác sĩ Thắng khuyến cáo.
Chiều 16/4, khoảng 50 người dân xã Cổ Đạm (huyện Nghi Xuân cũ) tập trung tại ruộng dưa của gia đình chị Phan Thị Mong, 43 tuổi, ở thôn Vân Thanh Bắc.
Là lao động chính trong nhà, chị Mong bị gãy chân trong tai nạn cách đây một tháng. Chị cho biết chồng đi dạy học, hai con còn nhỏ, gia đình neo người khiến mọi việc đồng áng bị đình trệ.
Ruộng dưa bở rộng 2.500 m2 của gia đình có sản lượng ước tính 10 tấn, đang vào độ chín. Theo bà Trương Tuyết, Chi hội trưởng Hội phụ nữ thôn Vân Thanh Bắc, đặc tính của dưa bở là khi chín vỏ sẽ nứt toác, ruột hỏng trong vài ngày nên phải hái đồng loạt khi quả ngả vàng. "Sợ bà con thiệt hại lớn, Hội Phụ nữ đã huy động hội viên ra đồng hỗ trợ", bà Tuyết nói.
Dưa sau khi hái được vận chuyển bằng xe máy có gắn rơ-moóc về nhà chị Mong, cách đó khoảng một km. Mỗi xe chở tối đa 70 kg. Dân làng phải huy động hàng chục chuyến xe kéo để đẩy nhanh tiến độ. Hết ngày 17/4, nhóm thu hoạch được 7 tấn.
Bà Trần Thị Hường, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Cổ Đạm, cho biết sau khi tập kết nông sản, hội đã đăng thông tin lên mạng xã hội để bán với giá 15.000 đồng một kg. 33 chi hội phụ nữ trong xã được giao làm đầu mối chốt đơn và phân công người đi giao. Nhiều người dân và doanh nghiệp địa phương đã đến mua ủng hộ.
Sau một ngày rưỡi, 7 tấn dưa bở được tiêu thụ hết. Ba tấn dưa còn lại ngoài ruộng sẽ tiếp tục được thu hoạch và bán trong những ngày tới.
"Sự chung tay của cộng đồng là cách chia sẻ thiết thực nhất với gia đình trong lúc hoạn nạn", bà Hường cho biết.
Đây không phải lần đầu chị Mong được cộng đồng hỗ trợ. Hồi tháng 3, khi chị nằm viện bó bột, người dân xã Cổ Đạm cũng giúp gia đình xuất chuồng 1.500 con gà giống đến kỳ bán.
"Nhờ bà con giúp đỡ kịp thời, gia đình mới vớt vát được kinh tế đợt này", chị Mong nói.
Tức giận vì không đón được vợ về nhà, một người đàn ông ở quận Nandurbar, bang Maharashtra, Ấn Độ, đã phóng hỏa đốt nhà bố mẹ vợ. Ngọn lửa dữ dội đã thiêu rụi hoàn toàn ngôi nhà và biến nhà của người hàng xóm thành tro bụi.
Người phụ nữ đã ở nhà mẹ đẻ một thời gian sau khi xảy ra tranh chấp với chồng là Mithun Padvi. Padvi đã nhiều lần đến nhà bố mẹ vợ để đón vợ về, nhưng lần nào họ cũng từ chối.
Sau nhiều lần bị từ chối, Padvi nổi giận và phóng hỏa đốt nhà họ. Do cái nóng mùa hè và gió mạnh, ngọn lửa bùng lên dữ dội và nhanh chóng lan sang nhà bên cạnh của Subhash Valvi. Mặc dù không có ai thiệt mạng trong vụ việc nhưng cả 2 ngôi nhà và toàn bộ tài sản bên trong đều bị thiêu rụi hoàn toàn.
Các clip về vụ việc được công bố cho thấy những ngôi nhà bị phá hủy hoàn toàn khi người dân cố gắng dập tắt ngọn lửa dữ dội.
Padvi đã bỏ trốn khỏi hiện trường ngay lập tức và dựa trên đơn tố cáo của mẹ vợ anh ta, cảnh sát đã lập hồ sơ vụ án và đang truy tìm nghi phạm.
