Bố tôi là cựu chiến binh, người đàn ông của những chuyến đi dài vào sinh ra tử. Đầu những năm 1980 ông nhập ngũ bảo vệ biên giới phía Bắc. Ra quân, ông tiếp tục rong ruổi mưu sinh từ đi rừng, làm thợ xây đến đãi vàng… qua miền Trung nắng cháy đến Tây Nguyên đại ngàn.
Ông thường kể về các vùng đất xanh thẳm có tiếng lá xào xạc cùng suối chảy rì rầm. Bố yêu rừng, một tình yêu nguyên bản của người đã từng dựa vào rừng để sống và chiến đấu. Một phần đời của ông dường như vẫn còn ở lại trong những chuyến đi. Chính trải nghiệm đó đã nhào nặn nên người cha ít nói nhưng đôi mắt luôn chứa đựng cả bầu trời rộng lớn.
Khi đôi chân dần mỏi, bố đưa gia đình về lập nghiệp nơi miền phên giậu ở xã Thiện Hưng, tỉnh Đồng Nai (trước đây là Bù Đốp, Bình Phước). Đó là vùng đất nắng gió theo triền đồi cao su bạt ngàn nhuộm đỏ bụi đất bazan. Tôi lớn lên giữa bao hàng cao su thẳng tắp, trong mùi hăng hắc đặc trưng của mủ mới cạo và câu chuyện cũ bi tráng của bố.
Mỗi khi nhắc đến một địa danh nào đó, giọng ông chậm lại đầy chiêm nghiệm. Lúc bé tôi chưa hiểu hết, chỉ thấy qua lời kể của ông non nước ngàn dặm hiện lên vừa xa xôi vừa đẹp đến lạ.
Tôi thuộc thế hệ 9X đời đầu, người ta vẫn hay gọi là “thế hệ bản lề” đứng giữa các giá trị cũ và làn sóng bùng nổ của kỷ nguyên số. Khi tôi lớn lên, Internet bắt đầu phổ biến qua tiếng tít tít, rè rè của modem dial-up.
Theo bạn bè ra quán net, tôi chọn một góc để online. Tôi không chơi game, chỉ thích đọc, viết blog và chat Yahoo!. Khi ấy tôi có cảm giác thế giới rộng hơn rất nhiều so với cánh rừng cao su hay vườn điều xanh mát sau nhà. Ngồi trước màn hình máy tính dày cộm, tôi như được đi qua nhiều vùng đất mới mà trước đó chỉ nghe trong lời kể của bố.
Rồi lên đại học, tôi ở ký túc xá Đại học Quốc gia ở Thủ Đức. Những ngày đầu tôi hào hứng kể cho bố nghe về điều mình học được, về bài giảng, thầy cô, nhiều điều mới mẻ như để nối liền thế giới của tôi với những gì bố từng trải qua. Ông hay nhìn tôi, khẽ mỉm cười và lặp lại: “Cứ đọc, cứ đi con, cứ tìm hiểu. Thế giới này rộng lắm và đẹp lắm!”.
Khi ấy mỗi phòng có một máy tính bàn dùng chung. Sinh viên đăng nhập bằng tài khoản riêng và trả khoảng 2.000 đồng mỗi giờ. Với tôi, đó không phải khoản nhỏ vì một suất cơm chỉ 8.000 đồng nên mỗi lần mở máy đều phải cân nhắc, online thêm một chút có khi đồng nghĩa với việc nhịn bữa trưa.
Một lần, khi dòng cảm xúc đang tốt, bài luận đang viết đến đoạn tâm đắc thì hết giờ truy cập. Tôi đành phải ngậm ngùi lưu lại để từ từ viết tiếp. Sau này bố mẹ dành dụm cộng với bán bầy heo mua cho tôi cái laptop, nhưng WiFi thời đó yếu chỉ hiện lên trang tìm kiếm rồi đứng im mãi.
Năm 2011, trong một lần về thăm nhà, sau bữa cơm, bố lặng lẽ mở ngăn tủ tivi lấy ra một hộp nhỏ đưa cho tôi. Bên trong là USB 3G của Viettel còn thơm mùi hộp mới. Lúc đó, tôi chỉ nghĩ đơn giản đây là món đồ công nghệ giúp ích việc vào mạng.
Khi trở lại TP, tò mò tìm hiểu giá, tôi mới biết USB ấy tới 820.000 đồng. Bố mẹ cũng cãi nhau về chuyện này nhưng ông nhất quyết mua vì thấy con gái mỗi lần về nhà đều ngồi một góc với laptop rồi nhắc đến việc online, loay hoay tìm cách vào mạng. Và bằng bản năng của người lính từng đi dọc miền non nước, hiểu rằng con mình cần một phương tiện để kết nối với thế giới.
Phải công nhận USB cắm vào thì kết nối ổn định hơn. Ánh đèn xanh nhỏ nhấp nháy, thứ ánh sáng hy vọng. Mạng lúc đó vẫn chậm, phải chờ nhưng tôi cảm nhận được sự tự do, không phải lo lắng dòng suy nghĩ bị cắt ngang.
Nhà ông bà ngoài quê tôi ở cạnh nhà thờ đá Phát Diệm (Ninh Bình) nên ký ức về nơi ấy luôn gần với bố. Có lần tôi cắm USB 3G, tìm lại hình ảnh quen thuộc cho ông xem. Mạng tải chậm, từng mảng hình hiện lên, bố nhìn rất lâu rồi kể về những ngày lễ, tiếng chuông, những buổi chiều theo bạn ra chơi. Dù không theo đạo, ông vẫn nhớ gần như mọi điều.
Khi nhắc đến ông nội, giọng bố chùng xuống. Ông mất khi bố đang mưu sinh xa quê, không kịp về chịu tang. Tôi ngồi cạnh, chợt thấy cái USB nhỏ bé ấy còn chạm vào dòng ký ức mất mát bố vẫn mang theo.
Sau này nghe mẹ kể lại, để thêm tiền cho tôi mua data truy cập, bố nhận chở thêm gỗ, chạy xe ôm để kiếm thêm. Có một thời gian, mỗi lần mở máy tôi lại ngập ngừng khi hiểu rằng đằng sau mỗi giờ online là nhiều giờ làm thêm đầy mồ hôi của bố.
Cũng từ đó, mọi điều với tôi khác đi. Tôi đọc, viết nhiều hơn, có thể ngồi nhiều giờ để ghi lại suy nghĩ của mình. Một thay đổi nhỏ về thiết bị nhưng làm cho những ngày sinh viên của tôi trở nên thoải mái hơn, nó giúp kết nối, còn truyền dẫn cả tình yêu thương và sự thấu hiểu lặng lẽ của bố. Để biết rằng thế giới của tôi còn nằm ở kiến thức mở trên không gian mạng.
Nhớ thời gian đầu thoải mái Internet hơn chút, tôi gần như tin vào mọi thứ mình đọc. Bài nào cũng hay, tài liệu nào cũng thấy đúng. Tôi đọc rồi chép, chép rồi ghép lại thành bài của mình, ngỡ chỉ cần câu chữ tròn trịa là đủ. Tôi “xào nấu” tài liệu mạng thành bài luận của mình. Kết quả, nhận điểm 3 kèm lời phê của thầy Kỳ Đồng môn mỹ học đại cương như gáo nước lạnh. Tôi nhận ra mình đang mượn chữ người khác để nói thay suy nghĩ.
Sau lần ấy tôi đã tự vấn bản thân rất nhiều. Tôi học lại cách đọc, chậm hơn, ngắt ra, nghĩ lại rồi tự viết bằng cách hiểu của mình. Những bài luận sau không còn mượt mà. Có bài bị sửa chi chít, có bài phải làm lại. Tôi lúng túng, vấp váp, thậm chí bật khóc vì thấy mình kém quá. Nhưng đổi lại từng dòng chữ bắt đầu mang tiếng nói của chính mình. Cứ như vậy, tôi chậm lại nhưng chắc hơn.
Đến năm 2012, khi tôi có tên trong danh sách sinh viên đạt thành tích tốt và nhận học bổng của tỉnh Bình Phước, thật nhẹ lòng vì mọi nỗ lực đã được ghi nhận. Và trong tất cả, bố là người vui nhất. Ông cầm tờ giấy báo kể với hàng xóm, ánh mắt đầy tự hào. Nụ cười hôm đó đủ để tôi biết rằng món quà năm nào giúp tôi vào mạng còn là cách ông tiếp sức để tôi đi tiếp con đường mà ông chưa có điều kiện đi.
Bây giờ là năm 2026, Internet đã phủ sóng đến từng ngõ ngách, 5G trở nên phổ biến và cái USB 3G ngày ấy đã trở thành món đồ cũ không còn khả năng kết nối. Nhưng mỗi khi nhìn thấy nó, tôi vẫn có cảm giác mình đang được kết nối với bố.
Tôi nhận ra một điều sâu sắc. Khi tặng tôi cái USB 3G, người lính năm xưa ấy như đã trao cho tôi “chiếc gậy” để tiếp tục hành trình vươn xa. Hai thế hệ, hai cách đi nhưng cùng một hướng là khám phá, gìn giữ vẻ đẹp rộng lớn của cuộc đời.
Đến hôm nay khi đã đi qua nhiều vùng đất, gặp nhiều người, tôi mới hiểu hết cái giá của sự “kết nối” mà bố từng trao. Đó là sự bền bỉ, lòng khao khát học hỏi và tình yêu với thế giới bao la này sẽ mãi mãi liền mạch. Cảm ơn bố vì món quà đã ngả màu và vì đã cho con hiểu rằng dù ở thời đại nào, tình yêu thương vẫn là đường truyền mạnh mẽ để đưa chúng ta đi thật xa.
*************
Bộ lư đồng hơn trăm năm của tổ tiên và cây gậy trúc của nội vẫn còn được ba má, con cháu lưu giữ như một ký ức đẹp…
Các quan chức quân đội Iran cảnh báo Mỹ và Israel rằng họ sẽ phải đối mặt với sự trừng phạt "địa ngục" nếu leo thang xung đột. Những bình luận này đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ giáng "toàn bộ địa ngục" xuống Iran nếu nước này không chấp nhận thỏa thuận mở cửa eo biển Hormuz trước ngày 6-4.
"Điều này nghĩa là cánh cửa địa ngục cũng sẽ mở ra với các người", Hãng tin AFP dẫn lời thiếu tướng Ali Abdollahi Aliabadi, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya ở Tehran. Cơ quan này đóng vai trò là sở chỉ huy tác chiến của lực lượng vũ trang Iran.
"Đừng quên: nếu xung đột leo thang, toàn bộ khu vực sẽ trở thành địa ngục đối với các người. Ảo tưởng đánh bại Cộng hòa Hồi giáo Iran đã biến thành một đầm lầy sẽ nhấn chìm các người", người phát ngôn Ebrahim Zolfaghari của cơ quan này nói thêm.
Trong đơn kháng cáo nộp cuối tuần này, các luật sư của Cục Công viên quốc gia Mỹ (NPS) cho biết lệnh của thẩm phán liên bang về việc đình chỉ xây dựng công trình mới này đang "đe dọa gây ra những tổn hại nghiêm trọng đến an ninh quốc gia đối với Nhà Trắng, tổng thống và gia đình ông, cũng như các nhân viên của tổng thống".
"Thời gian là rất quan trọng!", các luật sư viết, trích dẫn dự án nhằm tạo ra một công trình "được gia cố mạnh mẽ", bao gồm các hầm trú bom, các công trình quân sự và một cơ sở y tế. Phòng khiêu vũ cũng là một phần trong kế hoạch của ông Trump nhằm nhanh chóng tái thiết Washington.
Đầu tuần này, thẩm phán Richard Leon ở Washington đã ra lệnh tạm dừng dự án xây dựng, trong đó bao gồm việc phá dỡ cánh phía Đông của Nhà Trắng. Ông kết luận rằng trừ khi Quốc hội thông qua dự án, nhóm bảo tồn đang kiện để ngăn chặn dự án này nhiều khả năng sẽ thắng kiện vì "không có đạo luật nào trao cho tổng thống quyền hạn mà ông ấy tuyên bố".
Ngoài ra, thẩm phán Leon cũng đề cập đến vấn đề an ninh quốc gia. Ông cho biết đã xem xét thông tin mà chính phủ cung cấp riêng cho ông và kết luận rằng việc tạm dừng xây dựng sẽ không gây nguy hại đến an ninh quốc gia. Phán quyết của ông không bao gồm bất kỳ công trình xây dựng nào cần thiết cho sự an toàn và an ninh của Nhà Trắng.
Tờ Politico dẫn dự thảo luật kế hoạch quân sự của Pháp chuẩn bị cho một "nền kinh tế chiến tranh".
Theo tài liệu dài 64 trang dự kiến được chính phủ trình bày vào tuần tới, các nhà hoạch định chính sách Pháp dự định tập trung vào việc mở rộng kho vũ khí hơn là lực lượng vũ trang, đồng thời rút ra bài học từ các cuộc xung đột ở Ukraine và Trung Đông, vốn đang làm cạn kiệt kho vũ khí của phương Tây.
Theo đó, Pháp sẽ tăng kho dự trữ các loại vũ khí tự hành như máy bay không người lái cảm tử lên 400%, bom dẫn đường AASM Hammer do Safran sản xuất tăng 240%, và tên lửa Aster và Mica tăng 30% vào năm 2030.
Các phi hành gia trên sứ mệnh Artemis đang chuẩn bị cho chuyến bay ngang qua Mặt Trăng được mong đợi từ lâu vào ngày 5-4. "Tinh thần trên tàu rất cao", chỉ huy Reid Wiseman nói với trung tâm điều khiển nhiệm vụ ở Houston, Mỹ.
Dự kiến vào đêm 5-4 rạng sáng 6-4, khi các phi hành gia sẽ đi vào "vùng ảnh hưởng của Mặt Trăng", khi đó lực hấp dẫn của Mặt Trăng sẽ mạnh hơn lực hút của Trái Đất.
Các phi hành gia sẽ nhìn thấy Mặt Trăng từ một góc độc đáo hơn so với các sứ mệnh Apollo của những năm 1960 và 1970. Họ sẽ bay ở độ cao hơn 6.400 km ở điểm tiếp cận gần nhất, điều này sẽ cho phép họ quan sát toàn bộ bề mặt tròn của Mặt Trăng, bao gồm cả các khu vực gần cả hai cực.
Nếu mọi việc diễn ra suôn sẻ, các phi hành gia có thể lập kỷ lục bay xa Trái Đất hơn bất kỳ người nào trước đây.
Ngày 4-4 các tỉnh trưởng của Chiang Mai, Lamphun và Phayao đã tuyên bố các khu vực cần hỗ trợ ứng phó thiên tai khẩn cấp, sau khi đánh giá mới cho thấy tình hình cháy rừng, khói mù và ô nhiễm PM2.5 trên các tỉnh phía bắc ngày càng trầm trọng.
Bộ Nội vụ Thái Lan cho biết mục đích của việc tuyên bố tình trạng khẩn cấp là tạo sự thống nhất hơn trong quản lý khủng hoảng và cho phép sử dụng quỹ ứng trước khẩn cấp để hỗ trợ thiên tai, cũng như các ngân sách liên quan khác.
Điều đó sẽ cho phép hành động nhanh hơn để khống chế thảm họa và cung cấp cứu trợ kịp thời cho những thiệt hại về người và tài sản.
Động thái mới nhất báo hiệu một phản ứng mạnh mẽ hơn ở cấp địa phương khi các tỉnh phía Bắc của Thái Lan vẫn đang chịu áp lực nặng nề từ việc cháy rừng theo mùa, các điểm nóng cháy rừng và ô nhiễm bụi mịn nguy hiểm.
Tối 5-4, Lý Hoàng Nam gặp Trương Vinh Hiển ở trận chung kết đơn nam chuyên nghiệp PPA Asia - Hanoi Cup 2026. Người vô địch nhận 1.000 điểm và 4.500 USD (gần 120 triệu đồng).
Với phong độ ấn tượng cùng những kỹ thuật tiến bộ và hoàn thiện kỹ năng, Lý Hoàng Nam được dự báo sẽ đánh bại Vinh Hiển, người chủ yếu đánh đôi nam trong thời gian qua.
Lý Hoàng Nam vẫn giữ lực cực kỳ căng với cú drive thuận tay và cú trả trái tay. Anh dễ dàng điều bóng với lực căng kèm độ chính xác cho những tình huống đánh từ cuối sân.
Trong khi Trương Vinh Hiển không giữ được phong độ như khi thắng hạt giống số 1 Federico Staksrud ở bán kết. Hiển không cho thấy sự khác biệt nào so với trước đây từng hạ Nam.
Thế là Lý Hoàng Nam nhanh chóng thắng 11-5 và 11-6 mà không gặp nhiều phản kháng. Cựu tay vợt tennis đòi nợ thành công trận thua chung kết PPA Australia 2025 ở Melbourne.
Đây là lần đầu tiên Lý Hoàng Nam lên ngôi vô địch ở sân nhà Việt Nam. Trước đó, anh từng hạ Staksrud ở trận chung kết tại Hàng Châu Open 2025 để lần đầu tiên vô địch PPA Asia.
Trận chung kết đơn nam giữa hai tay vợt Việt Nam tại Hà Nội là lần thứ 3 trở thành chuyện nội bộ của Việt Nam. Qua đó khẳng định sức mạnh đánh đơn nam pickleball ở Việt Nam.
Sau khi lên ngôi, Lý Hoàng Nam cho biết: "Do lịch PPA Asia còn khá dày nên tôi chưa thể lên kế hoạch sang Mỹ thi đấu. Tôi dự định vào cuối năm sẽ thu xếp sang Mỹ để cọ xát".
Trước đó, Federico Staksrud, bại tướng của Hiển và Nam, đã thách thức hai tay vợt Việt Nam sang Mỹ thi đấu để hiểu mức độ khắc nghiệt và phân định trình độ pickleball thế giới.
Chương trình do báo Tuổi Trẻ và Trung tâm Phát triển giáo dục và đào tạo phía Nam (Bộ Giáo dục và Đào tạo) phối hợp tổ chức.
Theo đó, học viên được hướng dẫn cách xây dựng đề tài và kỹ năng viết bài sao cho hấp dẫn, góp phần lan tỏa thông tin, hình ảnh tích cực của ngành, đồng thời củng cố và nâng cao hình ảnh thương hiệu nhà trường.
Khóa tập huấn cũng trang bị cho học viên cách xử lý các tình huống khủng hoảng truyền thông thường gặp trong môi trường học đường, đặc biệt trong bối cảnh truyền thông dễ chú ý đến những thông tin tiêu cực.
Ngoài ra, học viên còn được rèn luyện kỹ năng phát ngôn và trả lời báo chí một cách chuyên nghiệp, đảm bảo tính nhất quán và đồng bộ trong thông tin nội bộ nhà trường.
Ông Lê Thắng Lợi - Trưởng đại diện Văn phòng bộ, Giám đốc Trung tâm Phát triển giáo dục và đào tạo phía Nam - cho biết đây là khóa thứ hai mà trung tâm và báo phối hợp tổ chức trong năm 2026.
Theo ông Lợi, trong bối cảnh truyền thông phát triển mạnh mẽ như hiện nay, ai cũng có thể trở thành người cung cấp thông tin. Mỗi thông tin đều có thể được lan tỏa nhanh chóng và có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến dư luận xã hội cũng như tác động đến chính thương hiệu, uy tín của các tổ chức, đơn vị.
“Kỹ năng xử lý khủng hoảng truyền thông sẽ giúp cán bộ, viên chức làm giáo dục chủ động nắm bắt tình hình, bình tĩnh ứng phó, lựa chọn giải pháp phù hợp để bảo vệ hình ảnh của đơn vị mình”, ông Lợi nói.
Tham gia buổi học, bà Tăng Kim Huyền - Phó giám đốc hệ thống Trường hội nhập quốc tế iSchool và Hệ thống Trường quốc tế Song ngữ UK Academy - chia sẻ truyền thông trong lĩnh vực giáo dục là công việc, theo bà khá nhiều thách thức, đặc biệt ở khâu xử lý khủng hoảng.
Trong khi đó, đội ngũ phụ trách truyền thông tại các đơn vị giáo dục hiện nay vẫn chưa được đào tạo bài bản khiến việc ứng phó với các tình huống phát sinh còn gặp khó khăn.
“Khóa học giúp tôi hệ thống lại kiến thức, nâng cao sự chủ động và tự tin khi xử lý khủng hoảng truyền thông. Đồng thời nhận rõ vai trò của người phát ngôn cũng như sự cần thiết phải xây dựng quy trình và bộ phận xử lý từ sớm.
Sau chương trình tôi sẽ rà soát, hoàn thiện quy trình nội bộ và áp dụng những kiến thức đã học để nâng cao hiệu quả công tác truyền thông tại đơn vị”, bà Huyền cho biết.
Tương tự, bà Hoàng Phúc Hậu - Phó hiệu trưởng Trường tiểu học Bình Thắng A (Đa Kia, Đồng Nai) - cho biết khóa học mang lại cho mình nhiều giá trị thiết thực, đặc biệt trong việc hiểu rõ hơn cách viết và truyền tải các thông tin giáo dục đến phụ huynh, học sinh và cộng đồng.
“Đối với tôi đây là một chương trình hữu ích không chỉ dành cho cán bộ quản lý mà còn phù hợp với giáo viên ở tất cả các cấp học trong ngành giáo dục”, bà Hậu nói.
Học viên tham quan studio tại lầu 9 tòa soạn báo Tuổi Trẻ - Ảnh: THANH HIỆP
Ông Lê Thắng Lợi (bên trái) và ông Nguyễn Văn Dũng trao giấy chứng nhận cho học viên - Ảnh: HỒ NHƯỠNG