Những câu hỏi của nhà trường khiến người mẹ Việt ngạc nhiên. Hiệu trưởng và giáo viên không nói đến chuyện phạt hay dạy lại trẻ mà liên tục đặt câu hỏi về đời sống gia đình như: Bố mẹ có thường cãi nhau trước mặt con không? Gần đây nhà có ai mới chuyển đến sống cùng không? Cô giáo nói trẻ không đi vệ sinh đúng chỗ có thể là biểu hiện của bất ổn tâm lý.
Không khí cuộc họp thêm căng thẳng khi giáo viên hỏi về sự vắng mặt của bố. Chị Ngọc cho biết mình ở nhà chăm sóc con toàn thời gian để chồng tập trung làm việc, lo kinh tế gia đình. Tuy nhiên, nhà trường không chấp nhận lý do này. Việc nuôi dạy con không thể dồn lên vai một người. Trong giáo dục Bỉ, sự hiện diện của người bố là rất quan trọng với sự phát triển của trẻ. Người bố không được phép vắng mặt nếu không có lý do đặc biệt. Chồng chị Ngọc được yêu cầu tham gia đón con và xem văn nghệ ở trường.
“Tôi hơi sốc vì tư duy giáo dục này rất khác ở Việt Nam”, chị Ngọc, 33 tuổi, quê Hà Nội, kể về những ngày đầu cho con đi học mẫu giáo ở xứ người.
Chia sẻ của chị Ngọc nhận được đồng cảm của nhiều phụ huynh Việt ở Bỉ. Một người mẹ có con 24 tháng tuổi nói thấy thương khi con phải tự ăn, không được giáo viên hỗ trợ. Đến bữa, nếu con từ chối ăn, giáo viên chỉ hỏi lại một, hai lần rồi dọn khay sau khoảng 30-40 phút, để đứa trẻ chịu đói.
Trường mẫu giáo ở Bỉ chỉ lên thực đơn và giờ ăn, còn đứa trẻ được quyền quyết định ăn bao nhiêu hoặc có ăn hay không. Các giáo viên giải thích đây là cách để trẻ cảm nhận cơn đói, hiểu giá trị của việc ăn và học cách lắng nghe nhu cầu của cơ thể.
Bé được gần hai tuổi, chị Ngọc thêm một lần bất ngờ khi trường thông báo các con sẽ tham gia lớp học bơi bắt buộc. Con chị vốn hay ốm vặt, thể trạng yếu nên chị không yên tâm để con xuống nước từ quá sớm.
Chồng chị nói đây là điều bình thường ở Bỉ. Trẻ được khuyến khích vận động và làm quen với nước từ rất sớm. Việc rèn thể chất tại trường học được coi trọng ngang với giờ học trên lớp. Ngoài học bơi, trẻ từ 3 tuổi còn phải tham gia trượt tuyết với mức phí 1.200 USD. Phụ huynh nào không đủ điều kiện có thể đóng trả góp.
Những “cú sốc” như của chị Ngọc khi cho con đi học ở Bỉ từng được phản ánh trong nghiên cứu của Désirée Baolian Qin về “Nghịch âm văn hóa” (Cultural Dissonance) phác họa một bức tranh tâm lý phức tạp bên trong những gia đình gốc Á khi định cư tại phương Tây. Khoảng 70% người nhập cư gốc Á thừa nhận gặp phải áp lực thích nghi văn hóa (acculturative stress) đáng kể trong hai năm đầu định cư. Họ thường cảm thấy hệ thống trường học phương Tây quá khác biệt, dẫn đến cảm giác lo lắng, căng thẳng.
Joke Otter van Zuijlen, Hiệu trưởng SmartKids International ở phường An Khánh, TP HCM, người có 30 năm kinh nghiệm giáo dục ở châu Âu, cho rằng cú sốc này bắt nguồn từ khác biệt trong cách nuôi dạy trẻ và vai trò của gia đình.
Tại các trường mẫu giáo châu Âu, trẻ 18 tháng tuổi đã phải ăn được thức ăn thô, tự cầm thìa ngồi ăn thay vì chờ người lớn giúp. Trong khi đó, nhiều cha mẹ Việt vẫn giữ thói quen đút cháo, bế con tận lớp, thậm chí, không muốn trẻ đi chân trần trên cỏ.
Chuyên gia cho rằng điều kiện sống và sự hỗ trợ từ bên ngoài tạo nên sự khác biệt này. Tại Việt Nam, nhiều gia đình khá giả thường thuê bảo mẫu để chăm sóc trẻ. Ở Hà Lan, chi phí thuê người giúp việc có thể lên đến 5.000 USD mỗi tháng, ngay cả những gia đình thu nhập cao cũng hiếm khi có người giúp việc. Trẻ em từ 18 tháng đã phải tự chủ sinh hoạt cá nhân như đeo ba lô, đi giày hay rửa tay.
Dù có sự khác biệt rõ rệt, bà Joke cho rằng không nên lý tưởng hóa bất kỳ phương pháp nào bởi giáo dục luôn gắn liền với đặc thù văn hóa. Văn hóa châu Á coi gia đình là trung tâm, đề cao sự gắn kết, tình cảm giữa các thế hệ nên trẻ thường nhận được sự chăm sóc tỉ mỉ từ ông bà, cha mẹ. Trong khi đó, phương Tây ưu tiên tính cá nhân và sự độc lập.
“Chính sự giao thoa giữa các hệ giá trị này khiến phụ huynh dễ gặp áp lực khi tiếp cận hệ thống giáo dục mới”, bà nói.
Chị Ngô Thị Bắc, 40 tuổi, sống tại Melbourne, Australia, có con gái ba tuổi chuẩn bị vào mẫu giáo. Chị đã lường trước sự khác biệt này khi nhiều lần chứng kiến cảnh những đứa trẻ hàng xóm chạy nhảy ngoài trời lạnh chỉ với chiếc quần đùi và áo thun cộc tay. Da thịt chúng đỏ ửng vì lạnh, vục tay vào vũng nước, lấm lem trong đất cát. Trong khi đó, mỗi lần trời trở lạnh, con gái chị được mẹ “bọc” kín mít với đủ lớp áo len, khăn quàng và mũ trùm đầu.
Chị nhận ra con mình rồi cũng phải bước vào môi trường đề cao tính tự lập như trẻ khác. Để con dễ thích nghi khi vào mẫu giáo, vợ chồng chị bắt đầu rèn nếp sinh hoạt cho con. Khi 11 tháng tuổi, bé đã được tập tự xúc ăn. Mỗi tuần, vợ chồng chị đưa con đến các khu vui chơi công cộng gần nhà, chỉ cách khu dân cư khoảng 5 phút đi bộ. Mạng lưới này dày đặc ở Australia, được thiết kế lồng ghép yếu tố học tập với bảng chữ cái, con số và tên loài vật gắn trên thiết bị vui chơi.
“Tiếp xúc và học qua các hoạt động vui chơi từ sớm, con sẽ không bị sốc hay khóc nhiều khi bắt đầu đi mẫu giáo”, chị nói.
Bà Joke Otter van Zuijlen cho rằng rào cản lớn nhất của phụ huynh Việt khi ra nước ngoài không phải là ngôn ngữ mà là sự khép kín. Việc nhà trường mời họp hay đặt câu hỏi về đời tư thực chất là để tìm giải pháp hỗ trợ trẻ. Phụ huynh nên chủ động chia sẻ thói quen sinh hoạt và bối cảnh văn hóa của gia đình, thay vì giữ tâm lý phòng thủ. Sự trao đổi trực tiếp giúp giảm hiểu lầm và giúp giáo viên hiểu đúng hoàn cảnh để hỗ trợ trẻ tốt hơn.
Chuyên gia khuyên bố mẹ cần điều chỉnh cách nhìn về việc học. Thay vì đặt nặng ghi nhớ sớm như màu sắc hay toán học, nên để trẻ học qua trải nghiệm hằng ngày, kể cả việc chơi với cát, nước hay bùn đất. Những hoạt động này giúp trẻ phát triển vận động, tăng sự tự tin và dễ thích nghi hơn với môi trường mới.
“Nên để trẻ học cách đối mặt với những bất tiện nhỏ từ sớm, bởi đó chính là nền tảng của khả năng thích ứng linh hoạt trong một thế giới không ngừng biến đổi”, bà nói.
Thomas, 21 tuổi, nộp 15 đơn xin việc và được mời phỏng vấn bằng AI 10 lần. "Giống như bạn đang nhìn vào gương và nói chuyện với chính mình", chàng trai ở London nói.
Thomas cho biết nhiều công ty ở Anh sử dụng hình thức phỏng vấn không dùng con người. Ứng viên xem video quay sẵn câu hỏi, có tối đa hai phút để chuẩn bị và ba phút để trả lời. Các buổi phỏng vấn kéo dài từ 10 đến 30 phút. Ứng viên cũng phải hoàn thành bài đánh giá tính cách và kiểm tra kỹ năng trực tuyến trước đó.
Theo khảo sát của nền tảng tuyển dụng Greenhouse (London) với gần 3.000 người tìm việc tại Anh, Mỹ, Đức, Australia và Ireland, 47% ứng viên tại Anh (trong tổng số 1.200 người) từng tham gia phỏng vấn bằng AI. Trong số này, 30% người đã bỏ dở quy trình tuyển dụng vì hình thức trên.
Một khảo sát của tờ Guardian ghi nhận trải nghiệm của ứng viên với phỏng vấn AI thường lúng túng và xấu hổ. Nhiều người muốn có yếu tố con người trong phỏng vấn và không chắc buổi phỏng vấn của mình có được xem lại hay không.
Susannah, 44 tuổi, sống tại Cambridge, nộp hồ sơ cho vị trí giảng viên cấp cao và được yêu cầu phỏng vấn bằng AI. Cô phải đồng ý cho hệ thống sử dụng dữ liệu và không có lựa chọn từ chối. Màn hình hiển thị năm câu hỏi trong 10 phút. Cô phải nhấn nút ghi hình, bị giới hạn thời gian bởi đồng hồ đếm ngược. Nội dung tập trung vào hành vi nơi làm việc.
"Tôi thấy lúng túng và toàn bộ quá trình thật đáng xấu hổ. Tôi không chắc có ai đã xem buổi phỏng vấn hay không", cô nói.
Khoảng một tuần sau, Susannah nhận thông báo từ chối. Cô cho rằng các công ty dùng AI vì lượng hồ sơ quá lớn, nhưng ứng viên chấp nhận tham gia chỉ vì cần việc làm.
David, 47 tuổi, chuyên gia tư vấn marketing tại Tây Ban Nha, cho biết buổi phỏng vấn AI kéo dài 20 phút của anh là "trải nghiệm kinh khủng". Hệ thống yêu cầu trả lời theo gạch đầu dòng và từ khóa. David cho biết cách làm này không phù hợp vì anh cần thời gian tìm hiểu các ràng buộc dự án trước khi đưa giải pháp. Dù sau đó được mời gặp giám đốc điều hành, anh phát hiện nhà tuyển dụng đã dùng ChatGPT để đánh giá bản ghi hình trước đó.
"Cảm giác trả lời trước màn hình trống với đồng hồ đếm ngược là sự độc thoại thiếu bối cảnh. Trong tình huống đó, tôi buộc phải đưa ra những câu trả lời chung chung", anh nói.
Tom, quản lý dự án ở Scotland, tham gia một buổi phỏng vấn AI với sự tò mò vì đây chỉ là công việc làm thêm. Anh cho biết trải nghiệm này giống một cuộc gọi điện thoại nhưng còn nhiều trục trặc. Hệ thống thường xuyên hiểu nhầm các quãng nghỉ là kết thúc câu trả lời để tự động chuyển sang câu hỏi khác, khiến phần trình bày bị ngắt quãng. Đôi khi, AI còn xoáy sâu vào những chi tiết nhỏ nhặt không cần thiết.
Theo Tom, công nghệ hiện tại chưa nắm bắt được ngôn ngữ cơ thể và cũng chưa sẵn sàng cho một buổi phỏng vấn hoàn chỉnh. Anh cho biết phỏng vấn thực tế phải là quá trình tương tác hai chiều để ứng viên đánh giá ngược lại nhà tuyển dụng. "Con người vẫn rất quan trọng", anh nói.
Tại Nghệ An, dự án Nhà máy điện LNG Quỳnh Lập đang từng bước được hiện thực hóa như một biểu tượng cho khát vọng phát triển xanh, hiện đại và bền vững của khu vực Bắc Trung Bộ.
Nhà máy điện LNG Quỳnh Lập là một trong những dự án trọng điểm của tỉnh Nghệ An. Trong quá trình triển khai, lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã thường xuyên có những chỉ đạo điều hành, làm việc trực tiếp với các nhà đầu tư quan tâm nhằm thúc đẩy tiến độ nghiên cứu, đề xuất đầu tư nhằm tháo gỡ khó khăn cho dự án cũng như tăng cường phối hợp với các bộ, ngành Trung ương để thống nhất định hướng triển khai.
Với uy tín, năng lực tài chính và kinh nghiệm đã được khẳng định, liên danh gồm Tổng công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (PV Power - đơn vị thành viên Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam), SK Innovation và Công ty TNHH Mía đường Nghệ An (NASU) đã được lựa chọn là nhà đầu tư dự án. Ngày 23/4/2026, tại Diễn đàn hợp tác kinh tế Việt Nam - Hàn Quốc, dưới sự chứng kiến của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam và Tổng thống Hàn Quốc, Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An đã trao Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư dự án LNG Quỳnh Lập cho liên danh nhà đầu tư.
Trong liên danh ấy, SK Innovation là tập đoàn tiên phong trong lĩnh vực năng lượng và hóa chất của Hàn Quốc, nổi bật với định hướng phát triển năng lượng xanh và vật liệu tiên tiến. NASU là doanh nghiệp uy tín của Nghệ An, không chỉ phát triển nông nghiệp tuần hoàn mà còn thể hiện tầm nhìn dài hạn trong lĩnh vực năng lượng. Đặc biệt, PV Power giữ vai trò nòng cốt với bề dày kinh nghiệm trong lĩnh vực điện khí, sở hữu và vận hành hệ thống 10 nhà máy điện với tổng công suất hơn 5.800MW trên cả nước. Dấu ấn nổi bật của PV Power là việc đưa vào vận hành thương mại Nhà máy điện Nhơn Trạch 3 và 4 trong năm 2025 - những nhà máy điện LNG đầu tiên của Việt Nam, qua đó khẳng định năng lực làm chủ công nghệ LNG và tạo nền tảng quan trọng để đồng hành cùng các dự án năng lượng chiến lược như LNG Quỳnh Lập.
Dự án có vị trí đặt tại phường Tân Mai, tỉnh Nghệ An, với tổng mức đầu tư hơn 59 nghìn tỷ đồng, công suất thiết kế 1.500MW. Dự án bao gồm hệ thống kho chứa LNG khoảng 250.000m3, hệ thống tái hóa khí cùng bến cảng chuyên dụng phục vụ nhập khẩu LNG. Khi đi vào vận hành, nhà máy dự kiến cung cấp khoảng 9 tỷ kWh điện mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia, góp phần bảo đảm nguồn điện ổn định cho khu vực miền Bắc và Bắc Trung Bộ.
Nhà máy LNG Quỳnh Lập sử dụng công nghệ tuabin khí chu trình hỗn hợp thế hệ mới với hiệu suất cao, giúp giảm đáng kể lượng phát thải CO2 so với các nhà máy nhiệt điện truyền thống. Đây được xem là bước đi phù hợp với định hướng phát triển năng lượng sạch trong Quy hoạch điện VIII cũng như cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 của Việt Nam. Cùng với đó, dự án được kỳ vọng tạo sức lan tỏa mạnh mẽ đối với kinh tế - xã hội địa phương, thúc đẩy phát triển logistics, cảng biển, công nghiệp phụ trợ và tạo việc làm cho hàng nghìn lao động.
Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền (Bộ Y tế) vừa có công văn gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường công tác tuyên truyền, cảnh báo người dân đối với hoạt động quảng cáo khám bệnh, chữa bệnh và các sản phẩm y dược cổ truyền.
Theo Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền, trong thời gian gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội và môi trường internet xuất hiện nhiều nội dung quảng cáo khám bệnh, chữa bệnh, giới thiệu phương pháp điều trị, tư vấn sức khỏe, bán thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền không đúng quy định, thổi phồng công dụng, gây hiểu nhầm cho người dân;
Một số trường hợp tổ chức khám bệnh, chữa bệnh khi chưa được cấp phép hoặc người hành nghề chưa đủ điều kiện theo quy định của pháp luật, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và quyền lợi của người dân.
Để tăng cường công tác quản lý Nhà nước trong lĩnh vực y, dược cổ truyền; bảo đảm quyền lợi và an toàn cho người dân khi tiếp cận các dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, sử dụng thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền, Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương:
Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến tới các tổ chức, cá nhân trên địa bàn các quy định của pháp luật về hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, quảng cáo, sản xuất, kinh doanh thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền để các tổ chức, cá nhân hoạt động đúng quy định của pháp luật.
Cập nhật, công khai thường xuyên các thông tin về giấy phép hoạt động, danh sách người hành nghề, phạm vi chuyên môn được cấp phép trên cổng thông tin điện tử, các phương tiện truyền thông của Sở Y tế và hướng dẫn người dân tra cứu, lựa chọn các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, các cơ sở kinh doanh thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền đã được cơ quan có thẩm quyền cấp phép theo quy định.
Cùng với đó, đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền nhằm khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác đối với các nội dung quảng cáo dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền trên mạng xã hội, các nền tảng trực tuyến và môi trường internet có dấu hiệu vi phạm quy định của pháp luật như:
Quảng cáo cam kết điều trị khỏi hoàn toàn bệnh; quảng cáo quá mức về hiệu quả điều trị; sử dụng hình ảnh, danh nghĩa lương y, bác sĩ, cơ sở y tế không đúng sự thật; tổ chức khám bệnh, chữa bệnh khi chưa được cấp phép; kê đơn, bán thuốc, tư vấn điều trị không đúng quy định...,
Tuyên truyền để người dân phân biệt thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu với thực phẩm bảo vệ sức khỏe/thực phẩm chức năng; lưu ý thực phẩm bảo vệ sức khỏe không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Đa dạng hóa hình thức thông tin, tuyên truyền thông qua các kênh chính thống tại địa phương nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng nhận diện thông tin y tế sai lệch cho người dân.
Tăng cường tiếp nhận thông tin phản ánh, tố giác của người dân đối với các tổ chức, cá nhân có dấu hiệu vi phạm liên quan đến hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, quảng cáo, sản xuất, kinh doanh thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền; phối hợp với các cơ quan chức năng tại địa phương để kiểm tra, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Chỉ đạo các cơ sở hoạt động trong lĩnh vực y dược cổ truyền trên địa bàn thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, kinh doanh thuốc và các sản phẩm y học cổ truyền, đặc biệt là công tác quảng cáo, không quảng cáo sai sự thật, gây hiểu nhầm cho người dân.
