AP hôm qua (13.5) đưa tin Giám đốc Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) Marty Makary đã từ chức sau 13 tháng tại vị. Sự ra đi của ông tạo thêm khoảng trống trong các vị trí đầu ngành y tế của chính quyền Mỹ. Ngoài chức giám đốc FDA, chính quyền cũng đang khuyết 2 vị trí vốn cần được thượng viện phê duyệt chính thức, đó là giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) và tổng y sĩ Mỹ. Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận ông Kyle Diamantas, người đang phụ trách chương trình thực phẩm của FDA, sẽ nắm tạm quyền lãnh đạo cơ quan này. Ông Trump nhận xét ông Makary là “một bác sĩ tuyệt vời nhưng đang gặp một số khó khăn”.
Giới quan sát chỉ ra sự ra đi của ông Makary xuất phát từ rạn nứt với các nhóm lợi ích và nội bộ chính quyền. Trong hơn một năm qua, ông chịu sức ép lớn từ các lãnh đạo ngành dược phẩm, lực lượng vận động hành lang cho thuốc lá điện tử và các nhà hoạt động chống phá thai. Cụ thể, phe bảo thủ bức xúc khi FDA chậm trễ trong việc cấm phân phối thuốc phá thai mifepristone qua đường bưu điện. Trong khi đó, ngành thuốc lá điện tử phàn nàn việc FDA chặn cấp phép các sản phẩm hương liệu mới.
FDA dưới thời ông Makary còn đối diện làn sóng nghỉ việc của những viên chức cấp cao. Cá nhân ông Makary cũng rơi vào thế “tiến thoái lưỡng nan” khi vừa phải đáp ứng chủ trương tinh giản thủ tục, duyệt thuốc nhanh của Nhà Trắng, lại vừa chịu áp lực phải thắt chặt kiểm duyệt vắc xin theo ý của Bộ trưởng Y tế Mỹ Robert Kennedy Jr, trong khi đây là công việc vốn đòi hỏi có thêm nhiều thủ tục và nhân lực.
Trong một diễn biến khác, tờ The Hill đưa tin Tổng thống Trump dự kiến chọn ông Dave Venturella làm quyền Giám đốc Cơ quan Hải quan và Di trú (ICE), thay ông Todd Lyons sẽ rời đi vào ngày 31.5. Ông Venturella từng có nhiều năm làm việc tại ICE dưới những vị trí khác nhau. Việc thay tướng diễn ra giữa thời điểm ICE bị giám sát gắt gao, sau vụ 2 công dân Mỹ bị sát hại tại bang Minnesota trong chiến dịch truy quét nhập cư hồi tháng 1.
Ngoài giải quyết những biến động trong nhân sự chính phủ, Nhà Trắng cũng đang phải đối đầu với báo chí ở nhiều vấn đề. Trong ngày 12.5, ông Trump công kích tờ The New York Times vì đã đăng bài viết nêu rằng dự án cải tạo Hồ phản chiếu (nằm gần Đài tưởng niệm Lincoln ở thủ đô Washington D.C) bị đội vốn từ 1,8 triệu USD lên 13,1 triệu USD.
Đây là dự án được chủ nhân Nhà Trắng thúc đẩy. Ông Trump lập luận rằng quyết định cải tạo và sơn hồ màu xanh chỉ mất khoảng 5-6 triệu USD và hoàn tất trong 2 tuần, so với kế hoạch cũ tiêu tốn 400 triệu USD và mất đến 4 năm. Ông cũng khẳng định không biết nhà thầu thi công lại Hồ phản chiếu. Dù vậy, The New York Times chỉ ra nhà thầu dự án trên từng sửa hồ bơi tại sân golf của gia đình ông Trump.
Diễn biến nghiêm trọng hơn liên quan đến vấn đề an ninh, khi quyền Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche lên tiếng bảo vệ việc phát trát hầu tòa đối với các phóng viên tờ The Wall Street Journal trong cuộc điều tra rò rỉ thông tin về chiến sự Iran. Theo CBS ngày 12.5, ông Blanche nhấn mạnh việc truy tố những người tiết lộ bí mật quốc gia là “ưu tiên”.
Tổng thống Trump gọi các bài báo phân tích lợi thế quân sự của Iran là “hành vi phản quốc” và “tiếp tay cho kẻ thù”. Đáp lại, đại diện Dow Jones (công ty chủ quản tờ The Wall Street Journal) chỉ trích động thái trên là “cuộc tấn công vào hoạt động thu thập tin tức được Hiến pháp bảo vệ”. Mối lo ngại càng tăng khi Bộ Tư pháp Mỹ mới đây đã hủy bỏ các quy định bảo vệ nguồn tin nhà báo từng được thiết lập dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden.
Hai máy bay không người lái (UAV) của Ukraine hồi tuần trước trong khi tiến hành đợt tập kích vào lãnh thổ Nga đã bay lạc sang biên giới vào Latvia, rơi trúng các bể chứa dầu của nước này, gây ra hỏa hoạn.
Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiga ngày 10/5 thừa nhận hai UAV trên là của nước này đang tiến hành cuộc tập kích vào mục tiêu bên trong lãnh thổ Nga, giải thích rằng chúng bay lạc vào Latvia do "tác chiến điện tử của Nga".
Đám cháy tại các bể dầu không gây thiệt hại về người và nhanh chóng được khống chế, nhưng gây ra phẫn nộ ở Latvia, khi lực lượng phòng không nước này không thể phát hiện và ứng phó với UAV xâm nhập lãnh thổ.
Thủ tướng Latvia Evika Silina tuyên bố rằng Bộ trưởng Quốc phòng Adris Spruds đã đánh mất niềm tin của bà và công chúng.
Theo bà Silina, các hệ thống chống UAV đã không được triển khai đủ nhanh để đối phó. "Sự việc đã chứng minh rõ ràng rằng giới lãnh đạo quốc phòng không giữ được lời hứa về bầu trời an toàn cho đất nước. Đó là trách nhiệm to lớn, cần phải có kết quả rõ ràng", Thủ tướng Silina cho biết.
Người đứng đầu chính phủ Latvia nói thêm nước này là một trong những quốc gia chi tiêu nhiều nhất cho quốc phòng trong NATO. Latvia dành gần 5% GDP cho quốc phòng.
Sau lời chỉ trích của Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Spruds hôm 10/5 đã từ chức. Ukraine cũng cam kết sẽ triển khai các chuyên gia chống UAV tới hỗ trợ các quốc gia vùng Baltic để tăng cường năng lực phòng không.
Một số UAV của Nga và Ukraine đã bị rơi tại ba nước vùng Baltic gồm Estonia, Latvia và Litva, kể từ khi cuộc xung đột Moskva - Kiev bắt đầu hồi tháng 2/2022.
Phòng Thương mại và Công nghiệp Venezuela - Mỹ ngày 12.3 thông báo thương mại song phương trong 3 tháng đầu năm đạt 3,29 tỉ USD, tăng 22,7% so với 2,68 tỉ USD trong cùng kỳ năm 2025.
Xuất khẩu của Venezuela sang Mỹ đạt tổng cộng 1,8 tỉ USD, trong đó doanh thu bán dầu thô chiếm 96,5%, theo số liệu từ Ủy ban Thương mại quốc tế Mỹ.
Washington và Caracas đã tái thiết lập quan hệ sau khi Tổng thống Maduro bị lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt trong cuộc đột kích ở thủ đô Caracas vào ngày 3.1.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã hậu thuẫn việc cựu phó tổng thống của ông Maduro là bà Delcy Rodriguez lên thay thế ông Maduro với điều kiện bà phải cho phép Mỹ tiếp cận dầu mỏ của Venezuela. Hai nước đã chính thức khôi phục quan hệ ngoại giao vào tháng 3.
Ngay sau khi ông Maduro bị bắt và đưa sang Mỹ, bà Rodriguez xúc tiến việc chấm dứt sự kiểm soát của nhà nước đối với ngành dầu mỏ để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài.
Về phần mình, Washington đã nới lỏng một loạt lệnh cấm vận đối với ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela và cấp phép cho các công ty nước ngoài hoạt động tại quốc gia Nam Mỹ này.
Một số công ty dầu mỏ của Mỹ đã ký kết thỏa thuận với chính phủ Venezuela. Caracas cũng đã tự do hóa luật khai thác khoáng sản của mình.
Mặt hàng xuất khẩu lớn thứ hai của Venezuela sang Mỹ là cà phê, trong khi các mặt hàng nhập khẩu chính là ngũ cốc, thiết bị điện và thức ăn chăn nuôi, theo AFP.
Lực lượng Hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 22/4 thông báo đã bắt giữ hai tàu hàng MSC Francesca và Epaminodes trên eo biển Hormuz, trong đó chiếc MSC Francesca bị cáo buộc là thuộc về Israel. Hai con tàu sau đó bị áp giải vào lãnh hải Iran để kiểm tra hàng hóa và tài liệu.
IRGC cho biết tàu Francesca và Epaminodes "đã hoạt động mà không có giấy phép cần thiết" ở Hormuz và nhiều lần vi phạm các quy định của Iran đối với eo biển. Hai tàu còn bị cáo buộc có các hành động làm sai lệch hệ thống hỗ trợ điều hướng và đe dọa an ninh hàng hải nhằm bí mật vượt qua eo biển.
"Hành vi quấy rối trật tự và an toàn tại eo biển Hormuz là lằn ranh đỏ đối với Iran. Với ưu thế áp đảo về tình báo của lực lượng, những tàu này đã bị nhận diện và ngăn chặn, bảo vệ quyền của Iran đối với vùng biển", IRGC nói.
Lực lượng này cảnh báo sẽ tiếp tục giám sát chặt chẽ mọi hoạt động trong khu vực, sẵn sàng thực hiện những biện pháp kiên quyết và phù hợp với luật pháp Iran đối với những hành vi vi phạm.
Thông báo được IRGC đưa ra không lâu sau khi các tổ chức an ninh hàng hải ghi nhận nhiều sự cố tại khu vực. Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết ít nhất ba tàu container đã bị nhắm mục tiêu khi di chuyển qua eo biển Hormuz trong ngày 22/4.
Một tàu thông báo bị xuồng cao tốc của IRGC tiếp cận và nổ súng ở vị trí cách bờ biển Oman khoảng 15 hải lý về phía đông bắc, khiến buồng lái bị hư hại nặng, song toàn bộ thủy thủ đoàn an toàn.
Một sự cố khác xảy ra cách bờ biển Iran khoảng 8 hải lý về phía tây, khi một tàu chở hàng bị bắn và buộc phải dừng lại trên biển, không ghi nhận thiệt hại hay thương vong.
UKMTO sau đó cho hay tàu container thứ hai bị xuồng vũ trang Iran bắn khi đang hoạt động cách bờ biển nước này khoảng 8 hải lý về phía tây. Con tàu mang cờ Panama không bị hư hại và các thành viên thủy thủ đoàn đều an toàn.
Theo các nguồn tin an ninh hàng hải, tàu container thứ ba treo cờ Liberia bị trúng đạn ở khu vực tương tự, khi đang di chuyển ra khỏi eo biển Hormuz. Con tàu không bị hư hại, đã dừng lại trên biển và thủy thủ đoàn đều an toàn.
IRGC ra tuyên bố nói rằng họ sẵn sàng đối phó với bất kỳ hành động gây hấn mới nào tại eo biển Hormuz.
Eo biển Hormuz là tuyến vận tải chiến lược, nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Iran đã gần như phong tỏa eo biển này, buộc các tàu thương mại phải xin phép hoặc nộp phí để đi qua. Trong khi đó, hải quân Mỹ thực thi lệnh phong tỏa bên ngoài vịnh Oman, cảnh báo sẽ bắt giữ bất cứ tàu nào đến hoặc rời đi từ cảng Iran, cũng như đã nộp phí cho Tehran.
Tình trạng này khiến các tàu thương mại đối mặt với vòng "phong tỏa kép" khi hoạt động ở eo biển Hormuz. Căng thẳng tại tuyến hàng hải trọng yếu này vẫn ở mức cao dù Mỹ ngày 21/4 gia hạn lệnh ngừng bắn nhằm tạo điều kiện cho các nỗ lực đàm phán.
