Từ ngày 1-7, Việt Nam sẽ bắt đầu kiểm định khí thải đối với xe máy đang lưu hành tại Hà Nội và TP.HCM theo Quyết định số 13/2026. Lộ trình tiếp tục mở rộng ra các đô thị lớn từ năm 2028 và dự kiến áp dụng tại 28 tỉnh, thành vào năm 2030.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia có cách tiếp cận linh hoạt hơn, đặc biệt với xe máy – phương tiện chiếm tỉ trọng lớn tại các nước đang phát triển.
Thay vì kiểm định ngay từ đầu, không ít quốc gia lựa chọn miễn kiểm tra trong những năm đầu sử dụng, thậm chí không áp dụng kiểm định định kỳ đối với một số nhóm xe.
Tại Thái Lan, xe máy được miễn kiểm định trong 5 năm đầu kể từ khi đăng ký. Sau thời gian này, chủ xe phải kiểm tra định kỳ hằng năm khi gia hạn đăng ký. Nội dung kiểm tra bao gồm mức phát thải khí thải, tình trạng động cơ và các yếu tố an toàn cơ bản.
Indonesia cũng là một ví dụ đáng chú ý. Trên phạm vi toàn quốc, quốc gia này chưa áp dụng kiểm định khí thải định kỳ bắt buộc đối với xe máy cá nhân. Thay vào đó, xe được kiểm tra theo chu kỳ 5 năm khi gia hạn đăng ký, chủ yếu để xác nhận tính hợp pháp của xe.
Tuy nhiên, tại thủ đô Jakarta – nơi thường xuyên đối mặt với ô nhiễm không khí, chính quyền địa phương đã triển khai kiểm tra khí thải bắt buộc. Các xe trên 3 năm tuổi phải kiểm tra định kỳ, kèm theo chế tài xử phạt đối với xe không đạt tiêu chuẩn.
Không chỉ miễn trong vài năm đầu, một số quốc gia còn không yêu cầu kiểm định định kỳ đối với xe máy.
Tại châu Âu, quy định chung của Liên minh châu Âu (EU) không bắt buộc các nước thành viên phải kiểm định xe máy. Một số quốc gia như Phần Lan, Ireland hay Hà Lan hiện không áp dụng kiểm định định kỳ với loại phương tiện này.
Thay vì kiểm tra định kỳ, các nước này tập trung kiểm soát ngay từ khâu sản xuất thông qua các tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt, kết hợp với kiểm tra ngẫu nhiên hoặc kiểm tra bên đường.
Nước Mỹ cũng áp dụng chính sách tương tự khi cho các bang các quyền tự quyết về vấn đề kiểm định. Nhiều bang không áp dụng kiểm định với xe máy như Alaska, Michigan, Minnesota, Mississippi, Texas…
Ở Nhật Bản, chính sách kiểm định được thiết kế theo dung tích động cơ. Xe máy trên 250cc phải tham gia hệ thống kiểm định “Shaken” với lần đầu sau 3 năm và sau đó định kỳ 2 năm/lần.
Trong khi đó, xe dưới 250cc – chiếm phần lớn thị trường – không phải kiểm định định kỳ. Tương tự châu Âu, chính phủ nước này kiểm soát khí thải chủ yếu thông qua tiêu chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt áp dụng cho nhà sản xuất.
Theo các chuyên gia, trong 3 – 5 năm đầu sử dụng, xe máy vẫn vận hành gần với trạng thái ban đầu do nhà sản xuất thiết kế. Các hệ thống như phun nhiên liệu, cảm biến oxy hay bộ chuyển đổi xúc tác vẫn hoạt động ổn định, giúp giảm thiểu phát thải.
Ngoài ra, xe mới ra thị trường thường phải đáp ứng các tiêu chuẩn khí thải nghiêm ngặt như Euro 3, Euro 4 hoặc tương đương. Vì thế, việc kiểm định trong giai đoạn này được cho là ít mang lại hiệu quả môi trường, trong khi lại làm phát sinh chi phí và thủ tục hành chính.
Tuy nhiên, sau khoảng 3 – 5 năm, các bộ phận bắt đầu hao mòn, hiệu suất giảm dần, mức phát thải tăng lên đáng kể. Đây cũng là lý do nhiều quốc gia lựa chọn mốc thời gian này để bắt đầu kiểm định.
Thực tế, thời gian gần đây các quốc gia châu Âu cũng xem xét việc kiểm định xe máy hằng năm, nhưng cuối cùng đã không được thông qua. Một trong những lý do khiến đề xuất này bị gác lại nằm ở thói quen sử dụng xe máy trong khu vực.
Người dân châu Âu hiểu rằng họ đang cầm lái một chiếc xe không có túi khí hay có cấu trúc bên ngoài đủ tốt để hấp thụ lực một khi có va chạm, do đó họ đặc biệt coi trọng vấn đề bảo dưỡng. Vô hình trung, điều này cũng giúp những chiếc xe máy giữ được mức độ phát thải gần tương đương khi mới ra mắt.
Thực tế quốc tế cho thấy không có một mô hình chung cho tất cả các quốc gia. Một số nước miễn kiểm định trong thời gian đầu, số khác miễn hoàn toàn, trong khi nhiều nơi áp dụng linh hoạt theo khu vực hoặc mức độ ô nhiễm. Điểm chung là các chính sách đều hướng tới việc cân bằng giữa mục tiêu bảo vệ môi trường, chi phí xã hội và năng lực hệ thống kiểm định.
Theo Cục Tuần tra đường bộ California khu vực thành phố Redwood (CHP), một vụ rượt đuổi trên cao tốc liên quan đến chiếc Ford Mustang đã kết thúc bằng tai nạn nguy hiểm trên đường ray tàu hỏa.
Cụ thể, lực lượng chức năng phát hiện chiếc Mustang mui trần chạy với tốc độ lên tới khoảng 190km/h, đồng thời lấn vào làn khẩn cấp để vượt các xe khác trên cao tốc. Khi cảnh sát ra hiệu dừng xe, tài xế không chấp hành mà tăng tốc bỏ chạy.
Người này sau đó rời cao tốc, đi vào khu vực nội đô nhằm né tránh sự truy đuổi. Do lo ngại nguy cơ mất an toàn, cảnh sát đã quyết định dừng truy đuổi.
Tuy nhiên, theo CHP, tài xế vẫn tiếp tục quay lại cao tốc và tái diễn hành vi chạy xe tốc độ cao. Hành trình liều lĩnh chỉ dừng lại khi người này mất kiểm soát lúc xuống khỏi cao tốc, đâm vào một chiếc Mercedes-Benz E-Class.
Cú va chạm mạnh đến mức đẩy cả hai xe văng lên đường ray tàu hỏa đang hoạt động, tạo ra tình huống cực kỳ nguy hiểm nếu có tàu chạy qua.
May mắn, người ngồi trên chiếc Mercedes chỉ bị thương nhẹ. Trong khi đó, tài xế Mustang bị bắt giữ ngay sau đó.
Đáng chú ý, theo lời khai với cảnh sát, lý do cho hành vi chạy xe ở tốc độ 190km/h và bỏ chạy khỏi lực lượng chức năng là vì… đi làm muộn.
Rác thải nhựa từ lâu được xem là một trong những vấn đề môi trường nghiêm trọng nhất toàn cầu. Một thanh niên trẻ tại Mỹ đang cố chứng minh rằng loại rác này có thể trở thành nguồn năng lượng hữu ích trong tương lai.
Sau khi không thể chơi thể thao vì chấn thương, Julian Brown, sống tại bang Alabama, đã phát triển một hệ thống nhiệt phân nhằm biến nhựa phế thải thành nhiên liệu mà anh gọi là “xăng nhựa”. Theo Brown, ý tưởng xuất hiện sau khi anh tìm hiểu rằng nhựa vốn được sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch, từ đó đặt câu hỏi liệu có thể “đảo ngược” quá trình để tạo ra xăng hay không.
Brown bắt đầu tự chế tạo lò phản ứng nhiệt phân tại nhà. Công nghệ này sử dụng nhiệt độ cao để phân hủy nhựa thành dạng dầu đặc. Trong lĩnh vực hóa học, đây được gọi là quá trình khử trùng hợp/khử polyme (depolymerization). Trong ngành dầu khí, nguyên lý tương tự công nghệ dùng nhiệt để tách dầu nặng thành xăng trong ngành lọc hóa dầu.
Đến nay, Brown cho biết anh đang phát triển phiên bản thứ 5 của hệ thống, sử dụng vi sóng để làm nóng nhựa và chuyển hóa thành nhiên liệu. Thiết bị còn kết hợp 24 tấm pin mặt trời công suất 550W nhằm giảm phụ thuộc vào điện lưới.
Để chứng minh loại xăng của mình hoạt động tốt, Brown đã đổ vào một chiếc Rolls‑Royce Dawn mui trần được cho là hoàn toàn cạn nhiên liệu - Ảnh: NatureJab
Để chứng minh khả năng hoạt động thực tế, Brown đã đổ khoảng 1 lít nhiên liệu “xăng nhựa” vào một chiếc Rolls-Royce Dawn được cho là gần như cạn xăng hoàn toàn.
Theo video thử nghiệm được chia sẻ, chiếc xe có thể khởi động và chạy nhiều vòng trên đường thử khép kín. Thành công này khiến dự án nhanh chóng thu hút sự chú ý trên mạng xã hội.
Brown kỳ vọng công nghệ của mình có thể giúp các cộng đồng xử lý rác thải nhựa hiệu quả hơn, đồng thời tạo ra nguồn năng lượng thay thế ở quy mô nhỏ.
Tuy nhiên nhiều chuyên gia cho rằng việc biến nhựa thành nhiên liệu vẫn tồn tại không ít thách thức. Quá trình nhiệt phân thường tạo ra khí thải độc hại và bùn thải, trong khi hiệu suất năng lượng chưa cao bằng khai thác và tinh chế dầu mỏ truyền thống.
Ngoài ra nhiên liệu tạo ra từ nhựa cũng thiếu một số hydrocarbon cần thiết để đạt hiệu quả tương đương xăng thương mại. Đây là lý do nhiều dự án tương tự trước đây chưa thể thương mại hóa quy mô lớn.
Dù vậy giới nghiên cứu vẫn tiếp tục quan tâm tới hướng đi này. Một số trường đại học và tập đoàn năng lượng từng thử nghiệm công nghệ chuyển đổi nhựa thành vật liệu hóa học hoặc nhiên liệu thay thế nhằm giảm lượng rác thải ra môi trường.
Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang thúc đẩy tái chế và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, những dự án như của Brown cho thấy rác thải nhựa có thể còn nhiều tiềm năng khai thác trong tương lai.
Sedan cỡ C tiếp tục cho thấy dấu hiệu hụt hơi rõ rệt khi tổng doanh số toàn phân khúc trong tháng 4 chỉ đạt 318 xe, giảm mạnh so với tháng trước và thấp hơn rất nhiều so với các phân khúc phổ thông khác cùng tầm giá. Đây cũng là một trong những nhóm xe có sức mua thấp nhất thị trường hiện nay.
Mazda3 tiếp tục là mẫu xe bán chạy nhất phân khúc trong tháng 4 với doanh số 229 xe, dù giảm so với mức 305 xe của tháng trước. Kết quả này giúp mẫu sedan của Mazda nâng doanh số cộng dồn từ đầu năm lên 1.143 xe và tiếp tục tạo khoảng cách lớn với phần còn lại của phân khúc.
Xếp phía sau Mazda3 là Honda Civic với doanh số 59 xe trong tháng 4, giảm mạnh so với mức 148 xe của tháng trước và tiếp tục cho thấy phong độ bán hàng thiếu ổn định trong thời gian gần đây. Từ đầu năm đến nay, doanh số Civic liên tục biến động mạnh theo từng tháng, khi mẫu sedan của Honda từng đạt 88 xe trong tháng 1, giảm xuống 32 xe ở tháng 2 trước khi bật tăng trở lại vào tháng 3 rồi tiếp tục lao dốc trong tháng 4. Sau bốn tháng đầu năm, Honda Civic đạt doanh số cộng dồn 327 xe.
Ở nhóm dưới phân khúc, Hyundai Elantra đạt doanh số 29 xe trong tháng 4, giảm nhẹ so với tháng trước, nâng tổng lượng xe bán ra từ đầu năm lên 153 xe. Trong khi đó, Toyota Corolla Altis tiếp tục gây chú ý bởi sức mua ở mức rất thấp khi chỉ bán ra duy nhất một xe trong tháng 4. Sau bốn tháng đầu năm, doanh số cộng dồn của mẫu sedan Toyota mới đạt 16 xe, thuộc nhóm thấp nhất toàn thị trường ôtô Việt Nam hiện nay. Kia K3 tiếp tục không công bố doanh số tại thị trường Việt Nam.
So với sedan cỡ B, sedan cỡ C hiện có quy mô thị trường nhỏ hơn đáng kể khi phần lớn người dùng trong tầm giá 700-900 triệu đồng đang ưu tiên SUV, crossover nhờ thiết kế gầm cao, không gian rộng và phù hợp điều kiện giao thông đô thị. Điều này khiến nhiều mẫu sedan cỡ C liên tục rơi vào tình trạng doanh số thấp, thậm chí chỉ bán được vài chục xe mỗi tháng.
Từ một trong những nhóm xe phổ thông được ưa chuộng tại Việt Nam cách đây vài năm, sedan cỡ C hiện dần trở thành phân khúc ngách, phục vụ nhóm khách hàng riêng có nhu cầu và gu lựa chọn rõ ràng hơn. Đây chủ yếu là nhóm người dùng ưu tiên cảm giác lái, độ ổn định thân xe ở tốc độ cao, khả năng vận hành đầm chắc khi di chuyển đường dài cũng như thiết kế sedan truyền thống thay vì xu hướng xe gầm cao đang phổ biến trên thị trường.
