Đòi hỏi việc phát triển quyết liệt các sản phẩm chất lượng cao, đầu tư vào hàng không, hạ tầng và cơ sở lưu trú, kết hợp chiến lược thị trường và truyền thông phù hợp… từng bước thay đổi cách ngành du lịch tạo ra giá trị thặng dư.
Giữa bầu trời rộng lớn, khung cảnh TP.HCM hiện đại đan xen những khoảng xanh yên bình được thu trọn trong tầm mắt các du khách tham gia tour trực thăng ngắm toàn cảnh thành phố từ trên cao.
Từ độ cao hàng trăm mét, cung đường ven biển Vũng Tàu uốn lượn, đô thị TP.HCM tràn ngập nhịp sống sôi động, hay khu dự trữ sinh quyển Cần Giờ hùng vĩ… đều được hiện ra ở một góc nhìn hoàn toàn khác biệt. Với thời lượng bay từ 15 đến 60 phút, giá vé từ 2,9 triệu đến 19 triệu đồng mỗi người, sản phẩm này nhanh chóng thu hút nhóm du khách sẵn sàng chi trả cho những trải nghiệm mới lạ.
Ông Nguyễn Minh Mẫn - Phó tổng giám đốc Công ty CP Du lịch quốc tế Vina Group - cho biết sản phẩm kết hợp trực thăng và du thuyền không chỉ là bước khởi động cho mùa du lịch hè cao điểm 2026, mà còn cho thấy thị trường hướng đến các sản phẩm cao cấp.
Không dừng lại ở việc kết hợp trực thăng với du thuyền, nhiều doanh nghiệp còn tính đến việc kết hợp thêm golf vào hành trình độc đáo trên, tạo thành chuỗi trải nghiệm đa lớp.
Tại Nha Trang, các dịch vụ như lặn biển bằng bình dưỡng khí, đi bộ dưới đáy biển, thuê ca nô riêng hay combo nghỉ dưỡng… được triển khai đồng bộ, mỗi trải nghiệm gắn với mức chi tiêu từ vài triệu đồng trở lên.
Tại Đà Nẵng, hành trình du lịch không dừng ở tham quan Bà Nà Hills mà mở rộng sang chi tiêu cho ẩm thực, các show nghệ thuật và du thuyền trên sông, tạo thêm nhiều điểm chi tiêu trong một chuyến đi.
Trong khi đó, Hà Nội tập trung vào phân khúc chi trả cao với các trải nghiệm như ẩm thực sang trọng - fine dining, tour riêng, lưu trú khách sạn hạng sang… Mỗi dịch vụ đều có giá trị cao, góp phần nâng mức chi tiêu thay vì chỉ tăng số lượng khách.
Ngành du lịch Việt liên tiếp ghi nhận những thành tích tăng trưởng ấn tượng, với 21,5 triệu lượt khách quốc tế và 135,5 triệu lượt khách nội địa trong năm vừa qua, đưa tổng thu vượt 1 triệu tỉ đồng. Năm 2026, mục tiêu đặt ra là đón 25 triệu khách quốc tế, 150 triệu khách nội địa và đạt doanh thu khoảng 1,125 triệu tỉ đồng.
Đại diện Fairmont Hanoi, thương hiệu khách sạn sang trọng thuộc Accor (tập đoàn quản lý khách sạn hàng đầu thế giới), chia sẻ thách thức của du lịch Việt sắp tới nằm ở việc xây dựng đúng sản phẩm và đúng trải nghiệm cho từng phân khúc. Khi trải nghiệm đủ hấp dẫn và có chiều sâu, mức chi tiêu sẽ đến một cách tự nhiên.
Sự quan tâm của du khách không chỉ dừng ở nhu cầu lưu trú, mà còn ở việc được trải nghiệm ẩm thực cao cấp đa dạng và các không gian chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần toàn diện, sự thuận tiện trong khám phá chiều sâu văn hóa địa phương giúp du khách ở lại lâu hơn, khám phá nhiều hơn, thay vì chỉ dừng lại ở một kỳ nghỉ ngắn ngày.
Ở một số phân khúc du lịch đại trà, Việt Nam vẫn được xem là điểm đến có chi phí hợp lý, phù hợp cho những chuyến đi ngắn ngày hoặc kết hợp nhiều quốc gia trong cùng hành trình. Tuy nhiên, ở những phân khúc khác, đặc biệt là phân khúc hạng sang với khách doanh nghiệp và khách trung thành thuộc các chương trình khách thân thiết (loyalty) quốc tế, bức tranh lại rất khác.
Việt Nam hiện là điểm đến của nhiều tập đoàn đa quốc gia, doanh nghiệp lớn và cộng đồng chuyên gia quốc tế đang sinh sống, làm việc lâu dài.
Nhóm khách này có nhu cầu cao về lưu trú, ẩm thực, chăm sóc sức khỏe, hội họp và các trải nghiệm dịch vụ cao cấp với mức chi tiêu ổn định và bền vững. Không chỉ quay lại nhiều lần, họ còn sẵn sàng chi tiêu cho trải nghiệm trọn vẹn từ ẩm thực, spa, sự kiện đến các dịch vụ cá nhân hóa.
Theo nhiều chuyên gia, du lịch lâu nay thường được đo bằng các chỉ số như lượng khách, số chuyến bay hay công suất phòng. Tuy nhiên cách tiếp cận này dần bộc lộ hạn chế, một điểm đến có thể đông khách nhưng chi tiêu thấp thì giá trị giữ lại không cao.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, một lãnh đạo phụ trách phát triển dịch vụ bán lẻ trong hệ thống sân bay Việt Nam dẫn chứng lợi thế "tự nhiên" của bán lẻ sân bay không còn chắc chắn như trước: "Câu hỏi bây giờ không còn là bày thêm gì lên kệ, mà là phải tổ chức lại trải nghiệm, ứng dụng công nghệ và hiểu đúng nhu cầu để khách sẵn sàng chi tiền".
Một ví dụ điển hình là Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đang hướng tới mô hình "sân bay điểm đến", áp dụng tiêu chuẩn tương tự Changi (Singapore) - tích hợp thương mại, ẩm thực, bán lẻ và dịch vụ để tạo trải nghiệm đa dạng cho hành khách ngay từ điểm chạm đầu tiên.
Ở góc độ rộng hơn, hàng không cũng đang đóng vai trò tổ chức lại không gian du lịch. Ông Võ Huy Cường - Phó tổng giám đốc Bamboo Airways - cho biết việc phát triển các đường bay phù hợp có thể mở ra cơ hội lớn cho những địa phương chưa trở thành dòng khách chính.
Đằng sau các kế hoạch đường bay là mục tiêu đưa những điểm đến "có tiềm năng nhưng chưa thành dòng khách và dòng tiền lớn" trở thành mắt xích mới. Khi hàng không mở đúng chỗ, kết hợp với lưu trú và sản phẩm phù hợp, điểm đến có thể thoát khỏi tình trạng "đẹp nhưng vắng", đồng thời gia tăng giá trị kinh tế.
Theo các chuyên gia, muốn hút khách đến chi tiêu cao còn dựa vào hệ sinh thái dịch vụ như khu nghỉ dưỡng (resort), sân golf, ẩm thực…, song song với cảnh đẹp. Ông Jung Jinwoo - Chủ tịch Rasko Holdings - lấy ví dụ nhiều khách Hàn Quốc "vẫn chưa phát hiện ra Quy Nhơn", dù điểm đến này có không ít lợi thế tương đồng với Nha Trang, Phú Quốc hay Đà Nẵng.
Bên cạnh "phần cứng" là hạ tầng, thị trường khách chính là "phần mềm" quyết định chất lượng tăng trưởng. Du lịch Việt Nam đang xoay trục, giảm phụ thuộc vào một số nguồn khách truyền thống và lấp khoảng trống mùa thấp điểm.
Chuyên gia hàng không Lương Hoài Nam cho rằng trong bối cảnh biến động toàn cầu hiện nay, mục tiêu không chỉ là "vượt bão" mà phải tạo nền tảng tăng trưởng bền vững hơn.
Điều kiện tiên quyết là giữ được năng lực khai thác của hàng không, bởi khi đường bay và tần suất bị thu hẹp, nguồn cung ghế giảm và chi phí tăng sẽ kéo theo sụt giảm dòng khách. Song song đó, việc lựa chọn và phát triển đúng thị trường khách sẽ quyết định khả năng chuyển hóa lưu lượng thành giá trị.
Ở chiều tích cực, chính sách visa đã có bước cải thiện khi Việt Nam mở rộng diện miễn thị thực cho nhiều quốc gia hơn trước.
Tuy vậy, theo ông Nam, cần tiến xa hơn bằng cách thiết kế các loại visa đặc thù như đầu tư, nhân tài, làm việc từ xa, hưu trí, y tế hay học tập ngắn hạn. Đây là chìa khóa để thu hút dòng khách chất lượng cao, gia tăng chi tiêu và mở thêm dư địa tăng trưởng cho du lịch trong giai đoạn tới.
Ông Miquel Angel P. Martorell - nhà sáng lập MQL Sustainable Tourism Services, trưởng nhóm nhân sự và chất lượng của Hội đồng Tư vấn du lịch quốc gia Việt Nam, đại diện International Alliance of Regenerative Tourism (IART) tại Việt Nam, Lào, Campuchia - chia sẻ với báo Tuổi Trẻ:
"Sau 27 năm làm việc tại Việt Nam, tôi chứng kiến ngành du lịch đã có nhiều cải thiện tích cực. Ý thức bảo vệ môi trường cũng đang gia tăng đáng kể ở một bộ phận giới trẻ và thế hệ mới, đây là tín hiệu tích cực cho tương lai. Sự cạnh tranh giữa các hãng hàng không và chuỗi khách sạn cũng góp phần ổn định mặt bằng giá, đồng thời mở ra cơ hội để các chủ sở hữu địa phương tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành quả đạt được, cần thẳng thắn nhìn nhận rằng tỉ lệ khách quay lại vẫn còn thấp so với các nước trong khu vực ASEAN. Đòi hỏi phát huy yếu tố cốt lõi là tập trung vào chất lượng khách. Khi du khách cảm thấy được chăm sóc tốt và có trải nghiệm tích cực, họ sẽ có xu hướng quay lại và chi tiêu nhiều hơn trong tương lai.
Nhiều điểm đến tại Việt Nam rơi vào tình trạng quá tải trong ba dịp cao điểm trong năm (Tết Nguyên đán, 30-4 và 2-9). Tình trạng ùn tắc, chậm trễ, giá dịch vụ tăng cao khiến trải nghiệm bị ảnh hưởng, nhưng chưa có giải pháp hay cơ chế giám sát hiệu quả từ cả khu vực công và tư.
Về môi trường, Việt Nam chưa có hệ thống quản lý rác thải hiệu quả. Phần lớn rác được chôn lấp, đốt hoặc xử lý không đúng cách, đây là vấn đề lớn nhất mà du khách phàn nàn.
Nếu Việt Nam không áp dụng các giải pháp du lịch tái tạo (regenerative tourism) như chúng tôi đề xuất, nhiều điểm đến sẽ rơi vào tình trạng quá tải nghiêm trọng và có thể mất dần sức hút. Việc không phân loại, không tái chế rác thải hiệu quả cũng đang tạo ra hình ảnh tiêu cực cho du lịch Việt Nam.
Tại châu Âu, chúng tôi đã phát triển các tour văn hóa từ 40 năm trước, trong khi tại Việt Nam chưa phát triển mạnh. Ví dụ việc tham quan chùa có thể thú vị, nhưng nếu đi đâu cũng lặp lại trải nghiệm tương tự, du khách sẽ dần mất hứng thú. Các công trình như nhà thờ, thánh đường ở Việt Nam không nhiều so với quốc tế, nhưng các công ty du lịch vẫn đưa khách đến những điểm tham quan miễn phí để tiết kiệm chi phí.
Cần có cách tiếp cận mới. Ẩm thực Việt Nam rất phong phú, các câu chuyện bản địa hiện diện khắp nơi nhưng chưa được khai thác. Các tour cá nhân hóa, khác biệt, ngoài những trải nghiệm quen thuộc hoàn toàn có thể xây dựng, tạo ra sản phẩm đáng nhớ để du khách quay lại.
Hiện vẫn còn một số "góc khuất" và tình trạng thiếu thông tin xác thực ở cả các đơn vị trong nước lẫn quốc tế. Việc có một khung pháp lý rõ ràng, cùng với lực lượng "cảnh sát du lịch" hoạt động hiệu quả để hỗ trợ du khách và ghi nhận các vấn đề thực tế sẽ giúp tìm ra giải pháp phù hợp.
Các chứng nhận xanh, bền vững sẽ ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc khi các thị trường như châu Âu, Mỹ và Úc đòi hỏi những chứng nhận được kiểm toán thực sự đối với các công ty lữ hành, khách sạn, khu nghỉ dưỡng, homestay… Khi các yếu tố này được hoàn thiện, Việt Nam có thể xây dựng và công nhận các điểm đến đạt chuẩn ở quy mô tổng thể, nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế".
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
