“Người Việt không chỉ đang ‘chưa giàu đã già’ mà còn ‘chưa già đã yếu'”, thạc sĩ Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Nghiên cứu phát triển TP HCM, nói tại họp báo công bố dự án Vì một Việt Nam khỏe mạnh do Báo Tuổi trẻ phối hợp tổ chức, chiều 24/4.
Ở Việt Nam, già hóa dân số diễn ra nhanh với khoảng 16,1 triệu người cao tuổi vào năm 2025, chiếm 16% dân số, thuộc nhóm nhanh nhất thế giới, đặt ra nghịch lý “chưa kịp giàu đã già”. Tại TP HCM, dù bước vào già hóa muộn hơn cả nước khoảng 6 năm (từ 2017), thành phố được dự báo sẽ chạm ngưỡng “dân số già” vào năm 2038 và bước vào giai đoạn “siêu già” sau năm 2048.
Dù tuổi thọ trung bình tăng lên, nhưng mỗi người Việt có khoảng 10 năm cuối đời phải sống chung với ốm đau. TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, dẫn số liệu tầm soát miễn phí gần 500.000 người trên 60 tuổi trong hai năm qua cho thấy đa số mắc nhiều bệnh cùng lúc, trung bình trên hai bệnh mạn tính. Cụ thể, hơn 63% bị tăng huyết áp, hơn 26% nghi ngờ hoặc mắc đái tháo đường.
Đáng chú ý, 15% trường hợp tăng huyết áp chỉ được phát hiện khi tầm soát, đồng nghĩa nhiều người đang mang “sát thủ thầm lặng” mà không hay biết. Bệnh mạn tính không được phát hiện sớm khiến nhiều người sống lâu nhưng sức khỏe suy giảm, dễ tàn tật.
Tuổi thọ tăng nhưng áp lực tài chính lớn khi khoảng 70% người cao tuổi không có lương hưu. Trong khi đó, gia đình đô thị thay đổi, con cái đi làm cả ngày khiến việc chăm sóc hạn chế. Nhu cầu chăm sóc dài hạn tăng nhanh trong khi nguồn lực gia đình suy giảm, hệ thống dịch vụ và viện dưỡng lão còn thiếu.
Trước thực trạng này, các chuyên gia cho rằng cần sớm thay đổi cách tiếp cận trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Lãnh đạo Sở Y tế TP HCM đề xuất áp dụng mô hình chăm sóc sức khỏe 5 tầng theo chuẩn quốc tế, với trọng tâm là “già hóa tại chỗ”, giúp người cao tuổi sống trong môi trường quen thuộc.
Theo đó, người cao tuổi được khuyến khích tự chăm sóc tại nhà và duy trì lối sống chủ động; khi cần có thể tham gia mô hình cộng đồng như “nhà già”. Trường hợp nặng hơn sẽ có bác sĩ gia đình, điều dưỡng đến tận nhà; khi không còn khả năng tự chăm sóc sẽ chuyển đến cơ sở dưỡng lão và chỉ nhập viện tuyến cuối khi cần điều trị cấp tính. Sau ổn định, bệnh nhân được đưa về tuyến dưới để tiếp tục chăm sóc, giảm quá tải.
ThS Phạm Bình An cho rằng cần thay đổi cách nhìn, không coi người già là gánh nặng mà là trung tâm của “kinh tế bạc” – vừa tiêu dùng, vừa đóng góp kinh nghiệm cho xã hội. Để phát triển, cần xây dựng hệ sinh thái đồng bộ, mở rộng bảo hiểm chăm sóc dài hạn, thiết kế đô thị thân thiện với người cao tuổi và đẩy mạnh hợp tác công tư để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào viện dưỡng lão, công nghệ y tế.
PGS.TS.BS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Y tế dự phòng, nhấn mạnh vai trò của y tế cơ sở trong việc sàng lọc, phát hiện bệnh từ sớm, từ xa, trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm hiện chiếm đến 70% nguyên nhân gây tử vong tại Việt Nam. Một trạm y tế giỏi không phải là nơi chữa được bệnh khó, mà là nơi nắm rõ địa bàn có bao nhiêu người cao huyết áp, tiểu đường để quản lý sức khỏe liên tục.
Đồng quan điểm, PGS.TS.BS Phan Trọng Lân, Viện trưởng Vệ sinh dịch tễ trung ương, khẳng định y tế dự phòng phải lấy người dân làm trung tâm, kéo dài xuyên suốt vòng đời từ khi là trẻ sơ sinh đến lúc cao tuổi, chứ không thể chờ đến khi mắc bệnh mới can thiệp. Hiệu quả lớn nhất không chỉ nằm ở chỗ xử lý tốt khi bệnh xảy ra, mà quan trọng hơn là loại bỏ, ngăn ngừa được nguy cơ trước khi bệnh xuất hiện.
Hòa chung dòng chảy đó, Bệnh viện đa khoa Vĩnh Long không ngừng đổi mới, phát triển toàn diện, từng bước khẳng định vị thế là cơ sở y tế tuyến cuối của tỉnh, hướng đến mục tiêu trở thành bệnh viện chuyên sâu vào năm 2030.
Trải qua quá trình xây dựng và phát triển, Bệnh viện đa khoa Vĩnh Long ngày càng lớn mạnh cả quy mô và chất lượng chuyên môn. Với đội ngũ y, bác sĩ có trình độ cao, giàu kinh nghiệm, tận tâm với nghề, bệnh viện đã làm chủ nhiều kỹ thuật hiện đại, giúp người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại địa phương.
Xác định phát triển chuyên môn là nhiệm vụ trọng tâm, bệnh viện đã tập trung đầu tư các lĩnh vực mũi nhọn, đặc biệt là kỹ thuật khám chữa bệnh chuyên sâu. Nổi bật là chuyên ngành tim mạch can thiệp, chuyên ngành ung thư (phẫu trị, hóa trị, xạ trị), ngoại thần kinh, chấn thương - chỉnh hình (phẫu thuật thay khớp háng, khớp gối, nội soi khớp gối), phẫu thuật nội soi chuyên sâu trong lĩnh vực tiêu hóa, tiết niệu, sản phụ khoa, chuyên ngành nội thận và thận nhân tạo; đồng thời chú trọng phát triển sản phụ khoa và lão khoa, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe toàn diện cho phụ nữ, trẻ sơ sinh và người cao tuổi.
Việc triển khai kỹ thuật xạ trị đánh dấu bước tiến quan trọng trong điều trị ung thư tại địa phương, giúp người bệnh giảm chi phí và thời gian đi lại. Nhiều kỹ thuật như can thiệp mạch vành, đặt stent, hồi sức tích cực, lọc máu liên tục… được thực hiện thường quy, hiệu quả, góp phần cứu sống nhiều ca bệnh nặng. Đặc biệt, phẫu thuật nội soi khớp gối, thay khớp đã giúp nhiều bệnh nhân, nhất là người cao tuổi, phục hồi vận động, nâng cao chất lượng cuộc sống.
Bên cạnh phát triển chuyên môn, bệnh viện chú trọng nâng cao chất lượng phục vụ, lấy người bệnh làm trung tâm. Quy trình khám chữa bệnh được cải tiến theo hướng nhanh gọn, khoa học; công tác tư vấn, giải thích bệnh được thực hiện rõ ràng, đầy đủ. Phong cách, thái độ phục vụ của nhân viên y tế không ngừng được đổi mới, hướng đến sự hài lòng và an toàn cho người bệnh.
Công tác xã hội tiếp tục được đẩy mạnh với nhiều hoạt động thiết thực như hỗ trợ bệnh nhân khó khăn, kết nối mạnh thường quân, tổ chức các chương trình thiện nguyện, suất ăn miễn phí… góp phần lan tỏa tinh thần nhân ái trong bệnh viện.
Song song đó, bệnh viện đẩy mạnh chuyển đổi số, triển khai bệnh án điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, đăng ký khám trực tuyến, hướng đến xây dựng bệnh viện thông minh. Công tác đào tạo, hợp tác chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật và chỉ đạo tuyến cũng được tăng cường, góp phần nâng cao năng lực toàn hệ thống y tế địa phương.
Hướng tới tương lai, Bệnh viện đa khoa Vĩnh Long tiếp tục phát triển bền vững, lấy chất lượng chuyên môn và sự hài lòng của người bệnh làm thước đo; tập trung đầu tư trang thiết bị hiện đại, đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển sâu các chuyên ngành mũi nhọn như can thiệp tim, mạch, ung thư, nội thận - thận nhân tạo, sản phụ khoa, chẩn đoán hình ảnh và nội soi.
Với tinh thần trách nhiệm, y đức và khát vọng vươn lên, Bệnh viện đa khoa Vĩnh Long sẽ không ngừng phát triển, xứng đáng là địa chỉ tin cậy trong chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Huỳnh Tấn Vũ (Đơn vị Điều trị Ban ngày, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3) cho biết, sử dụng lá ngải cứu giảm đau xương khớp thường mang lại hiệu quả điều trị rất tốt. Hiện nay, có nhiều cách dùng ngải cứu chữa đau xương khớp như sắc thuốc, rang nóng để chườm, kết hợp ngải cứu với một số nguyên liệu khác...
Thuốc sắc từ ngải cứu: Bài thuốc chữa đau xương khớp này cần chuẩn bị một bó ngải cứu tươi hoặc khô. Sau đó, nhặt những lá tươi đem đi rửa sạch và cho vào ấm đun sôi với 0,5 lít nước sạch trong thời gian 20 phút. Sau thời gian đó, đổ nước thuốc sắc ngải cứu ra cốc rồi chia thành 3 phần bằng nhau, sử dụng 3 lần trong ngày. Phương thuốc này đòi hỏi sự kiên nhẫn, sử dụng thuốc này hằng ngày sẽ thấy tình trạng đau xương khớp được cải thiện rõ rệt.
Kết hợp giấm và ngải cứu: Nguyên liệu thực hiện gồm có 100 g lá ngải cứu và giấm gạo. Rửa sạch lá ngải cứu rồi cho vào trong cối giã nát. Sau đó, cho một ít giấm vào trộn đều với bã lá ngải cứu, lưu ý không để hỗn hợp quá ướt. Tiếp theo, làm nóng hỗn hợp rồi cho vào một túi vải sạch. Tiến hành chườm nhẹ lên vùng xương khớp bị đau trong khoảng 15 phút. Hãy cố gắng kiên trì thực hiện phương pháp này từ 2 - 3 lần mỗi ngày, nhiệt độ nóng kèm theo chất sát khuẩn từ giấm và hoạt chất trong lá ngải cứu sẽ làm giảm cơn đau xương khớp một cách nhanh chóng.
Lá ngải cứu rang muối: Ngải cứu kết hợp với muối sẽ tạo ra các hoạt chất sát khuẩn mạnh, ngoài ra còn có tác dụng kháng viêm, giảm đau nhức hiệu quả. Phương pháp này thường được sử dụng cho những bệnh nhân bị đau xương khớp do viêm khớp hay thoái hóa xương khớp hoặc phong thấp.
Chuẩn bị nguyên liệu gồm lá ngải cứu và muối hạt với lượng phù hợp với vùng xương khớp bị đau. Sau đó, rửa lá ngải cứu bằng nước sạch và để thật ráo nước, rồi mới đem rang chung với muối cho nóng lên. Cuối cùng, đổ hỗn hợp vừa rang ra một khăn mềm hoặc túi vải bọc lại và tiến hành chườm nóng lên vùng khớp bị viêm. Bệnh nhân có thể áp dụng bài thuốc này vài lần mỗi ngày để giúp giảm cảm giác đau vùng xương khớp
Lá ngải cứu với mật ong: Lấy lá ngải cứu đã rửa sạch với nước muối, sau đó giã nát, vắt lấy nước và thêm mật ong vào phần nước cốt đã chiết được. Nên uống hằng ngày vào buổi trưa và chiều trong khoảng 2 tuần, cách làm này sẽ giảm đáng kể chứng đau đầu thường gặp.
Lá ngải cứu với đậu đen, trứng gà: Lá ngải cứu với đậu đen trị bệnh đau đầu, chóng mặt, khí huyết hư tổn. Ngâm đậu đen trong nước đến khi mềm thì lấy toàn bộ đun sôi với lá ngải cứu và trứng gà (lưu ý đun với lửa nhỏ cho đến khi chín nhừ). Trứng gà sau khi chín ăn, cùng với phần nước ngải cứu và đậu đen liên tục trong 10 ngày để chữa bệnh đau đầu. Cách chữa này đặc biệt tốt cho người mới ốm dậy, cơ thể suy nhược, khí huyết kém.
Trứng lá ngải cứu: Đây là một món ăn ưa thích, quen thuộc của nhiều người. Lá ngải xắt nhỏ và đánh tan với trứng gà, thêm gia vị vừa đủ và chiên chín với dầu, ăn nóng. Món trứng chiên lá ngải có tác dụng cải thiện khả năng tuần hoàn máu não, phòng ngừa chứng đau đầu kinh niên rất tốt.
Lá ngải cứu chữa đau đầu, kèm cảm cúm: Lấy lá ngải cứu, lá tía tô, lá tần dầy - mỗi loại 100 gr và 50 gr lá sả. Đun các dược liệu trên trong một 1 lít nước đến khi giảm còn một số nước và để dùng để uống từ 3 - 5 ngày. Tác dụng chữa đau đầu, chứng đau cổ họng và cảm cúm.
Theo các chuyên gia phục hồi chức năng, Trung tâm Phục hồi chức năng, Bệnh viện Bạch Mai, tập vận động đúng cách được xem là "chìa khóa vàng" giúp người bệnh giảm đau, cải thiện tầm vận động và sớm trở lại cuộc sống bình thường.
Khớp vai là khớp có biên độ vận động lớn nhất cơ thể, đồng thời cũng rất dễ bị tổn thương. Khi đau kéo dài, nhiều người có xu hướng hạn chế cử động vì sợ đau. Tuy nhiên điều này lại khiến khớp vai ngày càng co cứng, cơ yếu dần và bệnh kéo dài hơn.
Nếu không vận động đúng mức, người bệnh có thể gặp phải: Hạn chế, giảm tầm vận động dẫn đến cứng khớp vai. Đau tăng và dai dẳng. Hạn chế chức năng sinh hoạt hằng ngày: Khó chải đầu, mặc áo, với tay hoặc bê đồ vật.
Ngược lại, tập luyện phù hợp sẽ giúp người bệnh: Giảm đau dần theo thời gian. Tăng độ linh hoạt của khớp vai. Cải thiện sức cơ quanh vai. Phục hồi các chức năng sinh hoạt hằng ngày.
Các bác sĩ khuyến cáo tập vai cần đúng phương pháp, không nên nóng vội, người bệnh nên lưu ý:
Khởi động nhẹ trước tập, có thể chườm ấm để cơ thư giãn.
Bắt đầu từ bài nhẹ, tăng dần theo khả năng.
Không tập quá mạnh, nên theo hướng dẫn từ chuyên gia.
Sau tập nếu đau nhức có thể chườm lạnh 15-20 phút.
Tập đều đặn mỗi ngày để đạt hiệu quả tốt nhất.
Những bài tập đơn giản, hiệu quả tại nhà1. Bài tập con lắc
Người bệnh cúi nhẹ người về phía trước, tay đau thả lỏng, đung đưa nhẹ theo vòng tròn nhỏ hoặc trước sau.
Tác dụng: Giảm cứng khớp, giảm đau, tăng tuần hoàn.
2. Bò ngón tay trên tường
Đứng đối diện tường, dùng các đầu ngón tay "leo" dần lên cao theo khả năng.
Tác dụng: Cải thiện động tác giơ tay.
3. Dang tay có trợ giúp
Dùng gậy hoặc tay lành hỗ trợ nâng tay đau sang ngang.
Tác dụng: Tăng biên độ vận động dang vai.
4. Xoay vai thụ động
Giữ khuỷu tay sát thân, dùng tay lành hỗ trợ xoay cẳng tay ra ngoài.
Tác dụng: Tăng độ linh hoạt khớp vai.
5. Kéo giãn tay qua ngực
Dùng tay lành kéo tay đau sang ngang trước ngực.
Tác dụng: Giãn cơ vùng sau vai, giảm căng tức.
6. Bài tập tăng sức mạnh
Dùng dây đàn hồi kéo tay ra sau, tập nhóm cơ bả vai.
Tác dụng: Giúp khớp vai ổn định, giảm nguy cơ tái phát.
Tập đúng, người bệnh có thể cải thiện rõ rệtNhiều người bệnh ghi nhận hiệu quả tích cực sau một thời gian kiên trì tập luyện:
