Từ năm 1965, Mỹ dùng không quân, hải quân mở cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc trên quy mô lớn, cường độ ngày càng khốc liệt. Huyết mạch giao thông bến phà Gianh bị đánh phá dữ dội. Ngoài bom đạn, nơi đây còn hứng chịu thủy lôi do máy bay thả xuống với mục đích cắt đứt tuyến đường chi viện từ miền Bắc vào Nam.
Tháng 10/1965, chàng trai Trần Xuân Khuể mới 19 tuổi viết đơn tình nguyện vào lực lượng hải quân. Sau đợt khám sức khỏe, ông không đạt tiêu chuẩn nên nhập ngũ vào công binh C26, Tỉnh đội Quảng Bình. Đơn vị của ông làm nhiệm vụ tại phà Giang, vận chuyển xe, vũ khí, lương thực vào chiến trường miền Nam.
Ban đầu được biên chế làm nhiệm vụ đưa phà qua sông, sau 4 tháng ông được đi học lái cano, là một trong 25 người của trung đội làm nhiệm vụ lái cano phá thủy lôi trên sông Gianh.
Mỗi lần máy bay địch quần thảo trên bầu trời thường theo hai chiếc, mỗi chiếc thả 12 quả thủy lôi xuống sông. Tại đây có một đại đội quan sát ngày đêm, khi phát hiện thủy lôi rơi ở vị trí nào sẽ báo cho đội rà phá.
Sông Gianh rộng khoảng 800 m, bờ Nam và bờ Bắc mỗi bên bố trí một đại đội. Để phá thủy lôi, một sợi dây được kéo qua sông, cứ mỗi đoạn 5 m buộc một cục nam châm, tiếp theo 5 m buộc một cục sắt. Sợi dây dài hơn 800 m được kéo qua kéo lại trong khu vực bán kính khoảng 100 m. Mỗi khi dây đi qua gặp thủy lôi, từ trường sẽ kích nổ.
Sau khi kéo dây, đại đội của ông Khuể lái cano rà phá. Công việc chia theo ca kíp, mỗi lần có một người lái và hai người hỗ trợ. Cano chạy qua lại trên sông Gianh theo hang lối, khi gặp thủy lôi sẽ kích nổ.
Thủy lôi địch thả xuống có gắn dù nên thường cách mặt nước khoảng một mét. Để kích nổ, ông cho cano chạy hết tốc độ, khoảng 50-70 km/h. Khi cano băng qua, thủy lôi phát nổ phía sau nên không gây thương tích cho người lái.
Sinh ra ở vùng sông nước Gianh, ông Khuể thông thạo luồng lạch, biết rõ chỗ sâu, chỗ cạn, lợi thế so với nhiều đồng đội từ nơi khác đến. Vì vậy, những khu vực nguy hiểm, khó khăn thường được giao cho ông. “Lái cano mà mắc cạn gặp thủy lôi thì gần như không còn cơ hội sống. Nhờ kinh nghiệm nên tôi biết cách xử lý”, ông nói.
Trên sông Gianh, ngoài công binh còn nhiều đơn vị khác phối hợp làm nhiệm vụ chi viện cho chiến trường miền Nam. Hàng ngày địch dội bom đạn, nhiều người chết và bị thương. Thời điểm chiến tranh khốc liệt, hầu như ngày nào địch cũng cho máy bay thả thủy lôi xuống sông Gianh.
Khi máy bay đến, các đơn vị khác có thể xuống hầm trú ẩn, còn những người lái cano, vận hành bến phà thì trên trời bom đạn, dưới sông thủy lôi, không có gì che chắn. “Mọi người làm việc trong tâm thế sống chết là may rủi của số phận, nhưng ai cũng cố gắng hoàn thành nhiệm vụ”, ông nhớ lại tâm thế ngày đó.
Năm 1967, mẹ bị trúng rocket qua đời, ông Khuể sống một mình. Do chưa lập gia đình, ông thường nhận những nhiệm vụ nguy hiểm nhất với suy nghĩ “nếu có hy sinh cũng không vướng bận”.
Trong hàng trăm lần làm nhiệm vụ, ông nhớ nhất chuyến đi khoảng 4h một ngày tháng 8/1968. Hôm đó trời âm u, ông lái cano cùng hai đồng đội xung phong đi rà phá thủy lôi. Nhóm xuất phát từ sông Gianh ra cửa biển, nơi địch vừa thả thủy lôi và được tiên lượng chuyến đi “lành ít dữ nhiều”.
Trước khi làm nhiệm vụ, đơn vị tổ chức lễ truy điệu sống cho ba người. Chiếc mũ cối cùng nắm cơm vắt được đặt xuống đất, thắp ba nén hương.
“Chính trị viên vừa thật vừa đùa rằng thắp hương cho vui thôi, chứ không chết đâu”, ông nhớ lại. Đó là lời động viên trước giờ xuất phát, còn ai cũng nghĩ có thể bị thương hoặc hy sinh, nhưng không ai từ chối nhiệm vụ. May mắn chuyến đi phá hủy được nhiều thủy lôi và cả ba trở về an toàn.
Năm 21 tuổi, ông được kết nạp Đảng nhờ thành tích trong rà phá thủy lôi. 6 năm cầm lái cano phá thủy lôi trong chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ nhất và lần thứ hai của Mỹ, ông không nhớ đã phá được bao nhiêu quả. “Chỉ nhớ 7 lần thoát chết khi thủy lôi nổ gần. Năm 1968, có lần thủy lôi nổ trúng, tôi bị hất tung lên rồi rơi xuống nước, may được đồng đội cứu”, ông kể.
Ngày 6/7/1972, khi đang ở dưới hầm, ông được cán bộ tỉnh đến trao tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, được thưởng 180 đồng, phích nước và bộ ấm chén. Số tiền đó ông dành 80 đồng mua hai con lợn, hai cây thuốc lá để toàn đơn vị liên hoan, một phần biếu những gia đình từng cưu mang mình, còn lại 20 đồng gửi về cho người vợ mới cưới, dặn mua bộ quần áo mới.
Cuối năm 1973, Mỹ ngừng bắn ở miền Bắc, đơn vị chuyển sang ngành giao thông, ông cũng chuyển sang lái phà. Đến năm 1998, cầu Gianh được xây dựng, chấm dứt hoạt động của bến phà cuối cùng trên quốc lộ 1, ông chuyển sang làm nhân viên bán vé cho đến năm 2006 thì nghỉ hưu.
Từ một thanh niên nông thôn nhập ngũ, khi trở về ông tiếp tục làm nông, trồng lúa, nuôi gà, lợn. Vợ chồng ông có 5 người con, đều đã lập gia đình. Hai ông bà hiện sống trong căn nhà cấp bốn xây từ năm 1991, ở thôn La Hà, xã Nam Gianh, ngay bên sông Gianh.
Hầu hết các nội dung AI đều khai thác những chủ đề thu hút sự chú ý như chó nhảy dù, thiên tai, quái vật biển khơi, thậm chí dàn dựng các tình huống nhằm bôi nhọ hình ảnh của lực lượng chức năng.
Thời gian gần đây, lướt các nền tảng như TikTok hay Facebook, không khó để bắt gặp những video có nội dung cực kỳ "giật gân". Trong một video do tài khoản Nông Trại T.H đăng tải với tựa đề "Đàn mèo mochi mini của mình" là hình ảnh người phụ nữ đặt chú mèo tí hon trong lòng bàn tay, cho mèo uống sữa bằng ống nhựa nhỏ kèm theo giọng đọc chú thích:
"Một bé mèo mini dài khoảng 10cm thôi, mình nuôi bé trong bể thủy sinh. Kích thước nhỏ nhưng nhu cầu chăm sóc khá tỉ mỉ: phần đất phải luôn ấm, có nhiều rêu và nước chảy nhẹ để bé vừa chơi vừa uống. Mỗi ngày mình cho ăn ba lần, chủ yếu là sữa ấm và cháo thịt gà xay".
Dưới phần bình luận, tài khoản này gắn kèm rất nhiều link sản phẩm để mời gọi mua hàng. Đáng nói, mặc dù thông tin trên trang chủ tài khoản có chú thích "kênh sáng tạo nội dung bằng AI, nông trại đồng quê, giải trí" nhưng bên dưới video lại hoàn toàn không có thông tin cho người xem biết đây là nội dung do AI tạo.
Cũng lướt mạng xã hội, chị Thu Thủy (TP.HCM) cho biết: "Tôi vừa xem video quay cảnh một con quái vật khổng lồ trồi lên ở vùng biển miền Trung, hình ảnh sống động đến mức tôi suýt tin là thật nếu không đọc phần bình luận cảnh báo đây là sản phẩm AI".
Thực tế, không phải ai cũng tỉnh táo như chị Thủy. Đối với người cao tuổi hoặc những người ít cập nhật công nghệ, những video này là một cái bẫy hoàn hảo. Nguy hiểm hơn, nhiều tài khoản còn sử dụng AI để cắt ghép, dàn dựng các tình huống sai sự thật về lực lượng chức năng nhằm kích động, bôi nhọ.
Trong một clip khác do tài khoản T.Đ đăng tải có nội dung bôi nhọ hình ảnh lực lượng chức năng nhưng lại không đính kèm chú thích cho thấy video là do AI tạo. Nhiều người tinh ý nhận ra những điểm khác lạ trong clip, từ những dòng chữ mờ nhòe vô nghĩa trên các bảng hiệu, người tham gia giao thông mặc áo mưa khi trời nắng hay những nhân vật lặp đi lặp lại nhiều lần trong các khung hình và nhanh chóng xác nhận là nội dung từ AI.
Tuy nhiên cũng có không ít người để lại các bình luận bày tỏ sự bức xúc, chửi bới lực lượng chức năng chỉ vì tin vào một nội dung... không có thật. Bà Nguyễn Thị Bích (60 tuổi, TP.HCM) kể lại: "Tôi thấy video một chú công an đứng quát tháo người dân, hình ảnh rất rõ, giọng nói cũng rất thực. Tôi tưởng thật nên bức xúc chia sẻ cho bạn bè, sau đó con trai bảo đó là hình ảnh giả do máy tính làm ra tôi mới ngã ngửa".
Theo báo cáo của trang Chongluadao.vn đầu năm 2026, thiệt hại do lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam trong năm 2025 ước tính đã vượt con số 6.000 tỉ đồng. Trong đó, lừa đảo "AI hóa" sử dụng deepfake để mạo danh người thân hoặc cán bộ cơ quan thuế, công an đang trở thành bề mặt rủi ro lớn nhất trên thiết bị di động.
Trang này cũng đưa ra dự báo trong năm 2026, công nghệ deepfake và voice cloning (sao chép giọng nói) đã phát triển đến mức có thể tạo ra video và giọng nói giả mạo gần như hoàn hảo với chi phí thấp và thời gian ngắn.
Theo đó, chỉ cần vài giây đoạn ghi âm hoặc video gốc (dễ dàng lấy từ mạng xã hội), tội phạm có thể tạo video cuộc gọi giả mạo từ người thân, đồng nghiệp hoặc lãnh đạo; sao chép giọng nói CEO yêu cầu kế toán chuyển tiền khẩn cấp; giả danh cán bộ ngân hàng, công an qua video call để tăng độ tin cậy...
Trao đổi với Tuổi Trẻ, nhiều chuyên gia công nghệ nhận định sự bùng nổ của nội dung do AI tạo đang tạo ra một mê hồn trận thông tin trên không gian mạng, nơi ranh giới giữa thực và ảo trở nên mong manh hơn bao giờ hết. Công nghệ Generative AI (AI tạo sinh) hiện nay đã đạt đến trình độ mô phỏng chuyển động và ánh sáng gần như hoàn hảo.
Khi những nội dung này được lan truyền, chúng không chỉ dừng lại ở mức độ giải trí mà còn có thể bị lợi dụng để dẫn dắt dư luận, trục lợi tài chính hoặc thực hiện các hành vi lừa đảo tinh vi.
Đáng sợ hơn, các thuật toán mạng xã hội hiện nay ưu tiên nội dung gây sốc (dù là AI tạo ra), vô tình tiếp tay cho việc lan truyền các video kỳ dị (quái vật, thiên tai giả) nhằm mục đích câu view, trục lợi quảng cáo. Người dùng, nhất là những người cao tuổi, ít hiểu biết về công nghệ sẽ rất dễ bị "dắt mũi" bởi các nội dung có sự can thiệp của AI.
Chẳng hạn, các thông tin giả (fake news) được minh họa bằng hình ảnh, video sống động như thật dễ khiến người dân rơi vào trạng thái "hoang mang kỹ thuật số", không còn biết tin vào đâu, ngay cả với những thông tin chính thống. Đặc biệt những đối tượng xấu có thể lợi dụng sự nhẹ dạ và thiếu kiến thức công nghệ của người cao tuổi để tạo ra các kịch bản lừa đảo tài chính hoặc xuyên tạc uy tín của các cơ quan chức năng, gây mất ổn định trật tự.
Về góc độ an ninh mạng, các chuyên gia cảnh báo về một "nền kinh tế tội phạm" mới. AI không còn là công cụ đơn lẻ mà đã chuyển sang giai đoạn "công nghiệp hóa" lừa đảo. Nếu trước đây tội phạm phải tốn hàng giờ để thuyết phục nạn nhân, thì nay các Chatbot AI có thể vận hành 24/7, cùng lúc tương tác hàng ngàn người với kịch bản được cá nhân hóa, đầy sự cảm thông giả tạo để chiếm lòng tin.
Hệ lụy nghiêm trọng nhất không chỉ là mất tiền bạc mà là sự xói mòn niềm tin xã hội. Khi tin giả được minh họa bằng video "như thật", công chúng sẽ dần rơi vào trạng thái hoài nghi tất cả, kể cả những thông tin chính thống từ báo chí và cơ quan nhà nước.
Tối 5.4, ông Nguyễn Đức Toàn, Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai (trước đây thuộc thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định), cho biết địa phương đang phối hợp Bộ đội biên phòng tỉnh tổ chức tìm kiếm một học sinh bị sóng cuốn mất tích trên biển.
Theo thông tin ban đầu, vài ngày qua, một nhóm học sinh lớp 12 của Trường THPT chuyên Hùng Vương (phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai) đến phường Quy Nhơn thi đánh giá năng lực.
Đến 17 giờ cùng ngày, sau khi thi, các em N.T.S, H.T, V.H.Q, N.N.H, T.N.M và H.Đ.A.H (cùng 17 tuổi) rủ nhau tắm biển tại khu vực đường Xuân Diệu.
Trong lúc tắm, hai em N.N.H và H.Đ.A.H không may bị đuối nước. Người dân phát hiện, kịp thời cứu được em N.N.H và đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện đa khoa trung tâm tỉnh Gia Lai. Riêng em H.Đ.A.H bị sóng cuốn mất tích, hiện vẫn chưa được tìm thấy.
Khu vực bãi biển Quy Nhơn đang có gió lớn, sóng mạnh, khiến công tác tìm kiếm nạn nhân gặp nhiều khó khăn, tiềm ẩn nguy hiểm cho lực lượng tiếp cận.
Lực lượng chức năng vẫn đang khẩn trương, nỗ lực triển khai các phương án tìm kiếm nạn nhân.
Tại cuộc tiếp xúc ngày 28-4, các cử tri nêu hơn 20 ý kiến, tập trung vào một số nhóm vấn đề: chế độ chính sách, tiền lương đối với cán bộ cấp xã, việc sáp nhập các thôn bản đối với các địa phương miền núi nói chung và Điện Biên nói riêng, đầu tư các tuyến giao thông.
Cử tri xã Sính Phình phản ánh khối lượng công việc của cán bộ cấp xã. Đặc biệt phó trưởng ban HĐND và các chức danh chuyên trách lượng việc tăng mạnh nhưng phụ cấp vẫn giữ mức thấp, chưa tương xứng. Đồng thời cử tri bày tỏ trăn trở về chủ trương sáp nhập thôn, bản tại khu vực miền núi do địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông khó khăn.
Cử tri xã Sa Dung kiến nghị tỉnh sớm đầu tư các tuyến giao thông trọng điểm và đường liên bản, hiện chủ yếu là đường đất. Đồng thời đề nghị cải cách chính sách tiền lương với cán bộ cấp xã khi khối lượng công việc tăng, bổ sung nhà công vụ và trang thiết bị phục vụ chuyển đổi số.
Đặc biệt quan tâm và kiến nghị sớm triển khai các tuyến đường nâng cấp đường từ quốc lộ 12 đến cửa khẩu A Pa Chải, quốc lộ 279, tuy nhiên do 2 dự án quy mô vốn lớn, vượt quá hạn mức phân bổ vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 của địa phương, nên cử tri mong muốn Trung ương hỗ trợ.
Thông tin về các kết quả của kỳ họp, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho hay kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Quốc hội đã hoàn thành việc kiện toàn lãnh đạo chủ chốt của bộ máy nhà nước. Đã xem xét thông qua 9 luật và các nghị quyết quy phạm pháp luật quan trọng khác.
Ngay sau khi bước vào nhiệm kỳ mới, Chính phủ đã xác định rõ một số ưu tiên lớn. Đó là kiên định với nguyên tắc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn, phát triển kinh tế trên nền tảng ổn định bền vững, tăng trưởng phải gắn với chất lượng, hiệu quả và phải gắn với nâng cao đời sống của Nhân dân.
Tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số. "Việc cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh phải bảo đảm thực chất. Thực chất ở đây là gì? Là có sự đối chứng, có sự phản biện của doanh nghiệp, của người dân", Phó thủ tướng nêu rõ.
Trả lời các kiến nghị của cử tri liên quan tới mức phụ cấp chức vụ cho các chức danh UBND, HĐND cấp xã và cải cách tiền lương, Phó thủ tướng cho biết Chính phủ sẽ xem xét tổng thể chế độ, chính sách đối với cán bộ, công chức cấp xã trong đề án cải cách chính sách tiền lương, trình Bộ Chính trị trong quý 2-2026.
Đề án sẽ được gửi lấy ý kiến các địa phương để hoàn thiện và đề xuất cân đối chung trong toàn hệ thống chính trị.
Đối với ý kiến xem xét kỹ lưỡng việc sáp nhập thôn bản đối với khu vực vùng sâu, vùng xa, ông đánh giá thời gian qua việc sắp xếp đã đạt kết quả quan trọng, giảm từ gần 137.000 đơn vị năm 2015 xuống còn hơn 89.500 đơn vị năm 2025.
Do đó khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, bỏ cấp huyện nên cấp xã có quy mô diện tích, dân số, cũng như số lượng thôn, tổ dân phố tăng lên nhiều, làm tăng số lượng đầu mối và tạo áp lực quản lý lớn đối với chính quyền cấp xã.
Vì vậy Chính phủ đã giao Bộ Nội vụ nghiên cứu, xây dựng phương án sắp xếp thôn, tổ dân phố và việc bố trí, sử dụng, chế độ chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố, báo cáo, xin ý kiến Bộ Chính trị, làm cơ sở xây dựng, ban hành nghị định của Chính phủ về thôn, tổ dân phố.
Trong đó sắp xếp thôn, tổ dân phố phải bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tuân thủ các tiêu chí, tiêu chuẩn theo quy định; đồng thời gắn với đặc điểm lịch sử, văn hóa, điều kiện tự nhiên, quy mô dân số và phân bố dân cư của từng địa bàn.
