Từ chỗ yếu ốm, bệnh tật lúc được tiếp nhận, chỉ sau mấy năm, đàn hươu và nai tại Vườn quốc gia Kon Ka Kinh (Gia Lai) đã phục hồi sức sống mạnh mẽ trong môi trường bán hoang dã. Quy mô đàn liên tục nhân lên khi những chú hươu sao liên tục sinh đẻ, cho ra đời thế hệ kế cận.
Khuất sâu trong những con đường nhỏ ngoằn ngoèo dẫn vào vùng lõi Vườn quốc gia Kon Ka Kinh là Trung tâm Cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật vườn quốc gia.
Giữa tĩnh lặng rừng già, đàn hươu sao và đàn nai hàng chục con thong dong gặm cỏ, dạo chơi trong khu vực bãi nai bên trong trung tâm cứu hộ.
Đàn hươu sao 34 con đầy sức sống tại bãi nai trở thành điểm nhấn khiến khách tham quan không thể rời mắt khi đến nơi này.
Vuốt ve, chuyện trò cùng mấy chú hươu sao dạn dĩ nhất đàn, ông Trần Văn Thụ, Giám đốc Trung tâm Cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật, bảo cả đàn đã được đưa về chăm sóc tại bãi nai chừng 5 năm nay.
Trong số này một phần là từ chương trình nhân giống hỗ trợ sinh kế cho các hộ gia đình khó khăn của tỉnh, còn lại đa số được tiếp nhận từ một doanh nghiệp tại Pleiku sau thời gian dài nuôi nhốt.
Nhớ lại ngày đầu tiếp nhận những con hươu sao nuôi nhốt, ông Thụ bảo rằng sức khỏe thể chất và tinh thần của chúng khá yếu ớt. Thời gian dài nuôi nhốt trong chuồng, những chú hươu sao gần như mất hết tập tính tự nhiên, cộng với thức ăn không đảm bảo dinh dưỡng, nhiều con có dấu hiệu bệnh tật, suy kiệt thể chất và stress tinh thần.
Một số con bệnh tật nặng, không thể phục hồi rồi chết đi khiến đội ngũ chăm sóc rất buồn dù đã cố thử nhiều cách. Nhưng may mắn, những con còn lại sau khi được đưa về môi trường nuôi bán hoang dã trên đồng cỏ đã phục hồi sức sống và tập tính tự nhiên.
Đàn hươu sao được đội ngũ cán bộ, nhân viên bảo tồn thuốc thang, điều trị những bệnh ghẻ lở, viêm da, tiêu hóa và bù muối khoáng, dinh dưỡng trở nên khỏe mạnh, chạy nhảy khắp nơi.
Nhưng điều làm những người gắn bó với đàn hươu sao vui mừng nhất là sau thời gian trở lại tự nhiên, chúng đã bắt đôi sinh sản trở lại. Những chú hươu con liên tục được sinh ra, lớn lên khỏe mạnh, nhân thêm số lượng cho đàn.
Để đàn hươu phát triển tốt, không bị tiêu chảy, hằng ngày ông Thụ và cán bộ trung tâm vào rừng cắt thêm các loại lá bổ sung thức ăn để cố định tiêu hóa.
“Hệ tiêu hóa của hươu sao không giống trâu bò, mà gần với loài dê. Trong thành phần thức ăn cho chúng, ngoài cỏ tươi, cần phải có một số loại lá cây để chống bị tiêu chảy. Ngoài ra còn phải bù thêm trái cây, đá muối để bổ sung vitamin và chất khoáng cho hươu phát triển khỏe mạnh, tăng sức đề kháng bệnh tật” – ông Thụ chia sẻ.
Trong khi những chú hươu sao tương đối thân thiện và dễ tiếp cận, đàn nai 7 con tại đây lại có vẻ nhút nhát và khó gần hơn. Khi thấy khách lạ, những con nai chạy đến các ngóc ngách xa xôi như muốn ẩn nấp, không thích lộ diện.
Những chú nai tại vườn quốc gia trông khá lực lưỡng, mà theo ông Thụ, cân nặng mỗi con có thể đến cả tạ. Đàn nai tại đây cũng được vườn tiếp nhận từ các nơi nuôi nhốt, không đủ điều kiện đưa về chăm sóc, phục hồi sinh cảnh.
Theo ông Ngô Văn Thắng, Giám đốc Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, vùng rừng này trước đây là nơi sinh sống phổ biến của nhiều loài hươu, nai. Tuy nhiên theo thời gian, cùng với sự xâm lấn của con người làm nơi canh tác, các loài hươu, nai dần ít thấy trong tự nhiên.
Khu vực bãi nai vốn là thung lũng đất bằng, là vùng đồng cỏ trong vườn quốc gia, từng là nơi sinh sống của hươu, nai. Do vậy khi tiếp nhận các chú hươu, nai từ những nơi khác đưa về, vườn quốc gia đã quyết định xây dựng khu nuôi bán hoang dã để làm nơi chăm sóc và phục hồi sinh cảnh cho vườn.
Hiện nay, Vườn quốc gia Kon Ka Kinh đang phối hợp cùng các cơ quan chức năng tỉnh Gia Lai xây dựng đề án phát triển du lịch. Ông Thắng hy vọng sau khi được khai thác phát triển du lịch, vùng bãi nai và trung tâm cứu hộ sẽ là điểm nhấn hút khách tham quan, đặc biệt là học sinh, sinh viên và những du khách ưa khám phá tự nhiên, yêu động vật.
Nguồn thu có được từ hoạt động du lịch sẽ được sử dụng để tái đầu tư cho vườn quốc gia và trung tâm cứu hộ, góp phần thực hiện tốt hơn chức năng bảo tồn, cứu hộ sinh vật.
Sự việc xảy ra trên chuyến bay mang số hiệu D7809 của hãng hàng không AirAsia X, dự kiến khởi hành từ sân bay quốc tế Giang Bắc (Trùng Khánh) đi Kuala Lumpur (Malaysia) lúc 2h sáng 22/4.
Theo Channel NewsAsia, mâu thuẫn xảy ra ngay khi hành khách lên máy bay. Các nhân chứng cho biết một người phụ nữ trung niên đã nói chuyện điện thoại lớn tiếng, gây ảnh hưởng đến không gian chung. Khi một hành khách khác nhắc nhở, người phụ nữ này lập tức phản ứng, cáo buộc đối phương quay lén mình và yêu cầu xóa video.
Tình hình căng thẳng hơn khi phi hành đoàn có mặt để can thiệp. Một nam tiếp viên đã cố gắng trấn an người phụ nữ bằng tiếng Anh, yêu cầu bà giữ trật tự để máy bay chuẩn bị cất cánh. Tuy nhiên, hành động này vô tình "đổ thêm dầu vào lửa".
Trong các đoạn video do hành khách cùng chuyến bay ghi lại và đăng tải lên mạng xã hội, người phụ nữ bị kích động và liên tục quát tháo: "Tại sao các bạn không nói tiếng Quan Thoại, đây là chuyến bay khởi hành từ Trung Quốc, nếu không biết tiếng Trung thì đừng làm ngành dịch vụ". Nữ hành khách tự xưng mình cũng là tiếp viên của một hãng hàng không lớn tại Trung Quốc và chỉ trích thái độ phục vụ của phi hành đoàn.
Đỉnh điểm của sự việc là khi người phụ nữ tuyên bố sẽ không để máy bay cất cánh nếu vấn đề không được giải quyết thỏa đáng ngay tại chỗ. Trước thái độ không hợp tác và có dấu hiệu gây mất an ninh hàng không, cơ trưởng đã quyết định đưa máy bay quay trở lại vị trí đỗ và triệu tập lực lượng an ninh sân bay.
Khi cảnh sát lên máy bay, người phụ nữ vẫn tiếp tục tranh cãi, yêu cầu được bồi thường vì "bị xúc phạm". Lực lượng chức năng sau đó đã buộc hành khách này phải rời khỏi máy bay cùng hành lý.
Đại diện AirAsia X, ông Benyamin Ismail, sau đó xác nhận sự việc và cho biết hãng ưu tiên hàng đầu sự an toàn và thoải mái của hành khách.
"Hành khách đã bị mời xuống máy bay do không tuân thủ các hướng dẫn an toàn và gây rối trật tự, chúng tôi không chấp nhận các hành vi đe dọa phi hành đoàn hoặc gây ảnh hưởng đến hành khách khác", ông Ismail khẳng định.
Sự cố khiến chuyến bay D7809 bị chậm trễ hơn 80 phút so với lịch trình. Máy bay cuối cùng đã hạ cánh an toàn tại sân bay quốc tế Kuala Lumpur vào lúc 8h22 sáng cùng ngày.
Sự việc đã dấy lên làn sóng tranh luận trên các diễn đàn du lịch và hàng không. Nhiều người chỉ trích thái độ của nữ hành khách, cho rằng dù máy bay khởi hành từ đâu, tiếng Anh vẫn là ngôn ngữ hàng không quốc tế và hành khách cần tôn trọng quy định chung. Một số ý kiến khác cho rằng các hãng hàng không giá rẻ thường cắt giảm nhân sự đa ngôn ngữ để tối ưu chi phí, nhưng điều đó không biện minh cho hành vi gây rối.
Đây không phải lần đầu các tranh chấp về ngôn ngữ dẫn đến sự cố hàng không tại khu vực châu Á. Trước đó, nhiều hãng hàng không cũng từng gặp rắc rối tương tự khi hành khách yêu cầu quyền lợi được phục vụ bằng tiếng mẹ đẻ trên các chặng bay quốc tế.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung ăn phở vỉa hè, còn phu nhân cầm kem dạo giữa đám đông tại Hà Nội đang trở thành hình ảnh lan truyền mạnh trên truyền thông châu Á những ngày qua.
Đây không phải lần đầu ẩm thực Việt tạo hiệu ứng toàn cầu. Tháng 5.2016, Tổng thống Mỹ Barack Obama cùng đầu bếp Anthony Bourdain ngồi ghế nhựa ăn bún chả tại Hà Nội, tạo nên hình ảnh lan truyền khắp thế giới. Tổng thống Mỹ Bill Clinton từng thưởng thức phở trong chuyến thăm VN năm 2000. Năm 2017, Thủ tướng Canada Justin Trudeau uống cà phê sữa đá tại TP.HCM; cùng năm, Thủ tướng Úc Malcolm Turnbull ghé xe bánh mì ven đường ở Đà Nẵng và năm 2023, Thủ tướng Úc Anthony Albanese tiếp tục gây sốt khi ăn bánh mì, uống bia hơi cùng người dân Hà Nội.
Điểm chung là những nơi được chọn không phải nhà hàng sang trọng mà là phở, bún chả, bánh mì, cà phê sữa hay bia hơi..., những món ăn quá đỗi quen thuộc với người Việt.
Chia sẻ với Thanh Niên chiều 27.4, ông Dương Thanh Đảo, Phó chủ tịch phụ trách truyền thông, Hiệp hội Ẩm thực TP.HCM (FBA), hào hứng nói ẩm thực Việt đang dần phát huy vai trò như một đại sứ văn hóa. Đặc biệt, Tổng thống Hàn Quốc trong chuyến thăm chính thức VN hồi năm 2023 chia sẻ rằng phở đã trở thành "món ăn quốc dân" của cả VN và Hàn Quốc. Đây không chỉ là một phát biểu mang tính ngoại giao mà phản ánh ẩm thực Việt (tiêu biểu là phở) còn góp phần thúc đẩy sự giao thoa và kết nối sâu sắc giữa các nền văn hóa. Hình ảnh các chính khách nước ngoài thưởng thức ẩm thực VN đang lan tỏa hình ảnh một đất nước thân thiện, an toàn và giàu bản sắc đến với thế giới.
Theo TS Dương Đức Minh, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế và du lịch, khác với nhiều quốc gia thiên về thức ăn nhanh, văn hóa Việt vẫn gắn rất chặt với bếp gia đình, sự sẻ chia và kết nối trong mỗi bữa ăn. Đây cũng là lý do hình ảnh các nguyên thủ quốc tế ngồi ăn cùng phu nhân hoặc người thân tại những quán bình dân ở VN dễ tạo thiện cảm mạnh mẽ. "Họ không chỉ thưởng thức món ăn mà đang hòa vào không gian rất đời thường, rất gần gũi của văn hóa VN. Giá trị này rất đặc biệt, không phải quốc gia nào cũng có", ông Minh nhấn mạnh.
Thực tế nhiều năm nay, thông qua các du khách, nhiều món ăn của VN nổi tiếng trên toàn cầu, lọt vào top nhiều cuộc bình chọn uy tín. Trên mạng xã hội, có hẳn một cộng đồng gần 200.000 thành viên người nước ngoài chỉ để bàn về… bánh mì VN. Nhóm này có tên "Vietnam Banh Mi Appreciation Society", mỗi ngày các thành viên sôi nổi chia sẻ từ những xe bánh mì vỉa hè vô danh cho đến các tiệm nổi tiếng. Họ chấm điểm nghiêm túc, tranh luận nơi nào đáng thử, nơi nào nên tránh... Thành viên không chỉ là du khách quốc tế mà còn có cả du học sinh, người nước ngoài đang sinh sống tại VN. Tất cả đều có chung một điểm là sự hào hứng đặc biệt dành cho bánh mì Việt.
Mới đây, bánh mì Việt tiếp tục được CNN xếp vào nhóm những món sandwich ngon nhất thế giới cho thấy sức hút của món ăn này chưa hề hạ nhiệt.
Anh Soo, du khách Hàn Quốc, đã định nghĩa về bánh mì trong suy nghĩ của mình sau khi đến VN: "Tôi từng nghĩ mình đã biết bánh mì là gì, nhưng khi đến VN, tôi nhận ra những chiếc bánh mì trước đây mình từng ăn chỉ còn là cái tên. Ăn bánh mì ở VN thật sự ở một đẳng cấp khác". Theo nam du khách Hàn Quốc, lớp vỏ bánh giòn rụm, phần nhân thịt nướng đậm vị kết hợp cùng đồ chua tạo nên sự cân bằng hoàn hảo. Chia sẻ trên mạng xã hội, nhiều du khách nước ngoài vừa rời VN đã nhớ đồ ăn và phải tìm quán Việt tại chính đất nước họ, điều đó cho thấy ẩm thực Việt tạo ra cảm giác nhớ rất mạnh.
Nghệ nhân văn hóa ẩm thực Hồ Đắc Thiếu Anh nhận định, điểm đặc biệt của ẩm thực Việt nằm ở triết lý cân bằng. Một món ăn Việt thường có sự hài hòa giữa mặn, ngọt, chua, cay và được tạo nên từ nguồn nguyên liệu bản địa phong phú. Nhiều nền ẩm thực châu Á thiên mạnh về một vị, trong khi ẩm thực Việt chú trọng sự hài hòa. Mỗi món ăn không chỉ để ngon mà còn gắn với sức khỏe.
"Mỗi vùng ở VN lại mang một bản sắc ẩm thực riêng, chẳng hạn như phở Hà Nội khác phở TP.HCM, bánh xèo miền Trung khác bánh xèo miền Tây, bún bò ở Huế cũng có hương vị, sợi bún khác phiên bản TP.HCM… Chưa kể các món vùng cao với nguyên liệu đặc trưng, khiến những vị khách phương xa luôn có cảm giác đi từ Bắc vào Nam khám phá mãi không hết", nghệ nhân Thiếu Anh nói.
TS Dương Đức Minh cùng quan điểm khi cho rằng hiện đã có nhiều món ăn nổi tiếng toàn cầu như phở, bánh mì hay bún bò Huế nhưng chưa phản ánh hết kho tàng ẩm thực khổng lồ của VN. Nước ta có 54 dân tộc, mỗi cộng đồng đều có những thực hành văn hóa riêng, trong đó có văn hóa ẩm thực. Chẳng hạn mùa nước nổi ở ĐBSCL có cá linh, bông điên điển hay nhiều đặc sản theo mùa. Nếu được tổ chức bài bản, đây hoàn toàn có thể trở thành trải nghiệm khiến du khách nhớ lâu và quay trở lại. "Hiện nay nhiều tour vẫn chỉ dừng ở việc đưa món đặc sản địa phương vào thực đơn, nhưng như vậy chưa đủ tạo nên ký ức mạnh mẽ. Du khách phải được trải nghiệm những điều mới mẻ, bất ngờ và tạo cảm xúc bùng nổ để họ muốn kể lại ngay sau chuyến đi", ông Minh nói thêm.
Ông Dương Thanh Đảo nhận định đây là thời điểm quan trọng để nâng tầm ẩm thực VN trên bản đồ thế giới. Để đi xa hơn, ẩm thực Việt cần chuyển từ sự lan tỏa tự nhiên sang một chiến lược phát triển bài bản, tập trung vào 3 định hướng trọng tâm, đó là chuẩn hóa chất lượng và trải nghiệm nhưng vẫn giữ bản sắc; xây dựng hệ sinh thái F&B kết nối ẩm thực với du lịch; truyền thông và kinh tế sáng tạo. Từ đó định vị ẩm thực VN như một trụ cột của quyền lực mềm quốc gia, gắn với xu hướng "ngon lành, xanh và bền vững".
