Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (GUR) ngày 27/4 công bố thông tin về tên lửa hành trình tàng hình S-71K Kovyor, được Nga sử dụng lần đầu hồi cuối năm ngoái. “Đây là vũ khí dành riêng cho tiêm kích Su-57, đánh dấu bước đi đầu tiên của Tập đoàn Máy bay Thống nhất Nga (UAC) trong lĩnh vực sản xuất tên lửa”, cơ quan này cho hay.
Hình ảnh được GUR công bố cho thấy một số bộ phận của tên lửa S-71K, trong đó có đầu đạn là bom nổ mạnh – văng mảnh OFAB-250-270 phát triển dưới thời Liên Xô.
Loại bom này có khối lượng 250 kg, trong đó khoảng 92 kg là thuốc nổ TNT. Vỏ bom OFAB dày hơn so với bom FAB thông thường và được khía rãnh ở mặt trong, giúp tạo ra lượng lớn mảnh văng khi kích nổ. Mỗi quả có thể gây sát thương cho người và phương tiện không bọc giáp trong bán kính 150 m, cũng như gây hư hại thiết bị có vỏ giáp mỏng từ khoảng cách 40 m.
Khung thân tên lửa S-71K được làm từ nhiều lớp sợi thủy tinh với khung gia cố, các bộ phận khác chế tạo từ hợp kim nhôm. Quả đạn có mặt cắt hình thang, mũi nhọn, cánh chính gập vào thân và cánh đuôi hình chữ V ngược. Phần vỏ bên ngoài có hình dáng góc cạnh, nhằm giảm diện tích phản xạ radar và khiến phòng không đối phương khó phát hiện hơn.
S-71K có cửa hút khí động cơ ở mặt trên quả đạn, dòng không khí được đưa vào trong qua ống dẫn hình ngũ giác. Thiết kế này giúp che giấu các lá cánh của động cơ tua-bin phản lực, vốn là yếu tố làm tăng đáng kể diện tích phản xạ radar. Tuy nhiên, không có dấu hiệu cho thấy S-71K được phủ vật liệu tàng hình, điều này có thể nhằm giảm chi phí chế tạo.
Tình báo Ukraine ước tính S-71K đạt tầm bắn khoảng 300 km, tốc độ hành trình gần 650 km/h và độ cao 8.000 m. “S-71K sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính, dựa trên các cảm biến đơn giản”, GUR cho hay nhưng không nêu chi tiết.
Bộ Quốc phòng Nga chưa bình luận về thông tin.
Chuyên trang quân sự Top War của Nga cho biết tập đoàn Sukhoi hồi năm 2019 bắt đầu phát triển máy bay không người lái (UAV) có thiết kế tương tự tên lửa hành trình phóng từ máy bay để đơn giản hóa quy trình triển khai. Mẫu phi cơ này được mô tả là “vũ khí tàng hình dẫn đường” và mang định danh S-71.
Dự án S-71 có hai biến thể với thiết kế tương đồng, nhưng chức năng và nhiệm vụ tác chiến khác nhau.
S-71K Kovyor được thiết kế để tấn công mục tiêu cố định trên bộ và trên biển dựa trên tọa độ nạp sẵn, sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính và có thể là định vị vệ tinh để bay tới đích.
Mẫu còn lại là S-71M Monokhrom, được trang bị nhiều hệ thống dẫn đường, trong đó có cảm biến quang – điện tử. Nó có khả năng quần thảo trong khu vực định sẵn, cho phép người điều khiển tìm kiếm, xác định mục tiêu và quyết định có tấn công hay không. Tính năng này cũng giúp S-71M tập kích mục tiêu di động và không định sẵn, điều không thể thực hiện với mẫu S-71K.
Biên tập viên Thomas Newdick của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone cho rằng Nga đã dùng một tên lửa S-71M để tấn công pháo phản lực HIMARS của Ukraine ở tỉnh Chernihiv hồi đầu năm, dù quân đội Nga nhiều lần khẳng định đã dùng UAV Geran trong đòn tập kích.
“S-71K có thể là lựa chọn giá rẻ để thay thế tên lửa hành trình tàng hình Kh-69, cũng là vũ khí được phát triển cho Su-57 và sau đó triển khai trên nhiều loại tiêm kích khác của Nga. Những quả đạn S-71 có thể đặt ra thách thức mới cho phòng không Ukraine, đặc biệt trong lúc nguồn cung tên lửa từ phương Tây đang khan hiếm”, Newdick nhận xét.
Trong cuộc đua lên mặt trăng, Liên Xô liên tục phá vỡ giới hạn của nhân loại: đưa vật thể đầu tiên chạm mặt trăng, chụp bức ảnh đầu tiên về vùng tối của mặt trăng, là nước đầu tiên hạ cánh mềm xuống mặt trăng và đưa xe tự hành đầu tiên lên mặt trăng. Nhưng chỉ một khoảnh khắc của phi hành gia Mỹ Neil Armstrong đã xóa mờ tất cả.
Ngày 13.9.1959, tàu Luna 2 đâm vào bề mặt mặt trăng với vận tốc 3,3 km/giây, đánh dấu cột mốc vật thể nhân tạo đầu tiên trong lịch sử chạm tới một thiên thể khác. Chỉ 3 tuần sau, tàu Luna 3 gửi về những bức ảnh đầu tiên chụp mặt tối của mặt trăng, tiết lộ rằng vùng khuất này gần như chỉ là cao nguyên đầy các hố va chạm. Đây là điều hoàn toàn khác biệt với mặt sáng mà nhân loại luôn nhìn thấy.
Tháng 2.1966, Luna 9 trở thành tàu đầu tiên hạ cánh mềm thành công sau 11 lần thất bại được giấu kín, gửi về những tấm ảnh đầu tiên chụp từ bề mặt một thiên thể khác, đồng thời chứng minh bề mặt mặt trăng đủ cứng để chịu tải. Điều này khẳng định bề mặt mặt trăng không có lớp bụi dày đến mức có thể nuốt chửng tàu vũ trụ như nhiều nhà khoa học lo ngại trước đó.
Kịch tính hơn, khi đó đài thiên văn Jodrell Bank của Anh đang theo dõi hoạt động của Luna 9 đã giải mã tín hiệu và công bố ảnh trước cả Moscow. Các nhà khoa học tại Jodrell Bank thu được tín hiệu, họ mượn máy fax của tờ Daily Express để in ra ảnh từ tín hiệu thu được. Ảnh được in ở Anh trước khi Liên Xô chính thức phát hành rộng rãi.
Một số nhà sử học tin rằng các kỹ sư Liên Xô cố tình dùng chuẩn máy fax vô tuyến quốc tế để phương Tây có thể xác minh độc lập sự kiện chấn động này, cho thấy một hành động khoa học vượt lên trên chính trị.
Bốn năm sau, chiếc xe tự hành Lunokhod 1 lăn bánh trên mặt trăng, là robot đầu tiên di chuyển trên một thiên thể ngoài trái đất. Nó được thiết kế để hoạt động trong 3 tháng nhưng sau đó đã chạy được đến 322 ngày, đi hơn 10 km. "Người kế nhiệm" của nó là Lunokhod 2 đã lập kỷ lục quãng đường khoảng 39 - 42 km. Kỷ lục này đứng vững suốt 40 năm, mãi đến năm 2014 mới bị xe Opportunity trên sao Hỏa của NASA phá vỡ.
Ba bi kịch liên tiếp đã làm sụp đổ giấc mộng mặt trăng của Liên Xô. Trước hết, kỹ sư Sergei Korolev, người được ví như bộ não kết nối toàn bộ chương trình, qua đời trên bàn mổ vào tháng 1.1966, gần 3 tuần trước khi Luna 9 hạ cánh thành công.
Tiếp theo đó, mâu thuẫn cá nhân giữa các nhà khoa học và hạn chế kỹ thuật buộc tên lửa N1 phải dùng 30 động cơ nhỏ thay vì 5 động cơ lớn. Quyết định này đã khiến cho tất cả 4 lần phóng N1 đều nổ tung, trong đó vụ nổ ngày 3.7.1969 xảy ra đúng 13 ngày trước khi Apollo 11 rời bệ phóng, phá hủy toàn bộ tổ hợp phóng và bị Liên Xô giấu kín suốt 20 năm.
Những gương phản xạ laser mà Lunokhod để lại trên mặt trăng vẫn đang hoạt động đến ngày nay, giúp đo khoảng cách giữa Trái Đất và mặt trăng với sai số chỉ vài mm. Các xe tự hành hiện đại, từ Perseverance trên sao Hỏa đến Hằng Nga của Trung Quốc, đều ít nhiều chịu ảnh hưởng về triết lý và kiến trúc kỹ thuật mà Luna khai sinh.
Trong khi đó, nhiều người khẳng định bước chân lịch sử của Neil Armstrong hay người đồng hành Buzz Aldrin trên mặt trăng chỉ là màn kịch vụng về tại Hollywood.
Những người theo thuyết âm mưu này bám vào hình ảnh lá cờ tung bay trên mặt trăng để khẳng định gió không thể thổi trong môi trường chân không. Tuy nhiên, theo kho lưu trữ dữ liệu từ NASA, lá cờ thực chất được thiết kế với một thanh ngang để luôn xòe rộng. Chính động tác xoay lắc khi cắm cờ của phi hành gia, cộng với quán tính trong môi trường không có lực cản không khí, đã khiến mảnh vải nylon tiếp tục đung đưa một khoảng thời gian dài.
Bên cạnh yếu tố này còn có hoài nghi về bầu trời không sao. Theo lý giải từ NASA, tuy bầu trời màu đen, thực tế đó là ban ngày trên mặt trăng và ánh sáng mặt trời cực kỳ chói lóa. Giống việc chụp ảnh trên trái đất, khi chụp ảnh ngoài trời vào buổi trưa nắng gắt, bạn phải chụp với tốc độ cực nhanh và khép khẩu độ máy ảnh. Ánh sao yếu ớt không có đủ thời gian in lên nhũ tương phim và bầu trời mặt trăng trong các bức ảnh NASA không có ngôi sao nào là vì lý do đó.
Mặt khác, các chuyên gia cũng khẳng định rằng việc làm giả thước phim quay chậm mượt mà để phát sóng trực tiếp là điều hoàn toàn bất khả thi với công nghệ truyền hình thuở ấy.
Bộ tư lệnh không quân Ukraine hôm nay thông báo Nga tập kích nước này bằng 3 tên lửa siêu vượt âm Kinzhal, 18 tên lửa đạn đạo Iskander-M và phòng không S-400 hoán cải để đánh đất, 35 tên lửa hành trình tầm xa Kh-101, cùng 675 máy bay không người lái (UAV) các loại.
"Hướng tấn công chính là Kiev. Các đơn vị phòng không đã bắn hạ và gây nhiễu 29 tên lửa hành trình Kh-101, 12 quả đạn Iskander-M và S-400, cùng 652 UAV. 15 tên lửa và 23 UAV đã đánh trúng 14 địa điểm, mảnh vỡ rơi xuống 18 vị trí", cơ quan này cho biết, ngầm thừa nhận không chặn được toàn bộ tên lửa Kinzhal và nhiều quả đạn Iskander-M, Kh-101 của Nga.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cùng ngày cho biết hơn 20 địa điểm tại Kiev đã bị ảnh hưởng bởi trận tập kích. Theo giới chức Ukraine, 6 quận của thủ đô Kiev và 6 quận tại tỉnh cùng tên bị nhắm mục tiêu, khiến tổng cộng 31 người bị thương.
Lostarmour, trang phân tích thông tin tình báo dựa trên các nguồn công khai có trụ sở tại Nga, cho biết 3 tên lửa Kinzhal đã nhắm tới khu vực Starokostiantyniv thuộc tỉnh Khmelnytsky, miền tây Ukraine.
AMK Mapping, tài khoản X chuyên theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở về chiến sự, cũng nhận định mục tiêu của các quả Kinzhal là căn cứ không quân Starokostiantyniv ở ngoại ô thành phố cùng tên. "Các địa điểm khác bị tấn công gồm kho hàng, trạm xăng và nhiều vị trí khác ở Kiev, cùng nhà máy lọc dầu Kremenchuk ở tỉnh Poltava", tài khoản này cho hay.
Bộ Quốc phòng Nga chưa lên tiếng về thông tin.
Sân bay Starokostiantyniv là một trong những cơ sở trọng yếu của không quân Ukraine, nơi đóng quân của phi đội cường kích Su-24 mang tên lửa Storm Shadow/SCALP-EG, cũng là căn cứ chính của phi đội F-16 và Mirage 2000 do phương Tây viện trợ.
Nga từng nhiều lần tấn công sân bay Starokostiantyniv sau khi chiến sự bùng phát, cường độ tập kích ngày càng tăng kể từ lúc Ukraine tiếp nhận những chiếc F-16 đầu tiên hồi tháng 8/2024.
Lực lượng Nga từng phóng liên tiếp 5 tên lửa siêu vượt âm Kinzhal vào địa điểm này trong ngày 26-27/9/2024, phòng không Ukraine không chặn được quả đạn nào.
Moskva ngày 6/10/2024 cũng thông báo tập kích sân bay Starokostiantyniv, nhưng không nêu loại vũ khí được sử dụng. Bộ tư lệnh không quân Ukraine sau đó thừa nhận ít nhất một tên lửa Kinzhal đã đánh trúng căn cứ, song từ chối tiết lộ thiệt hại trong sự việc.
Cuộc tập kích của Nga diễn ra 3 ngày sau khi lệnh ngừng bắn do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất kết thúc. Moskva và Kiev đều cáo buộc đối phương vi phạm cam kết trong thời gian này.
Ukraine gần đây nhiều lần tấn công cơ sở dầu khí và hạ tầng trọng yếu của Nga, trong đó có nhà máy lọc dầu ở thị trấn Tuapse thuộc vùng Krasnodar. Đáp lại, lực lượng Nga tập kích các căn cứ quân sự cùng cơ sở năng lượng, hạ tầng phục vụ ngành công nghiệp quốc phòng và quân đội Ukraine.
Đại tá Yuri Ignat, thư ký báo chí Bộ tư lệnh không quân Ukraine, ngày 5/5 cho biết Nga đang liên tục gây áp lực bằng các đợt tập kích cả ngày lẫn đêm. Ông nhận định hoạt động này nhằm vắt kiệt lưới phòng không Ukraine, gây áp lực lên quân nhân và tiêu hao nguồn dự trữ đạn dược.
Đài NPR ngày 15.5 đưa tin một bồi thẩm đoàn tại Chicago (bang Illinois, Mỹ) vừa phán quyết Boeing phải bồi thường 49,5 triệu USD cho gia đình một phụ nữ trẻ thiệt mạng trong vụ rơi máy bay Boeing 737 MAX ở Ethiopia năm 2019.
Phán quyết này giải quyết một trong những vụ kiện cuối cùng liên quan hai vụ tai nạn chết người khiến tổng cộng 346 người thiệt mạng, xảy ra chỉ cách nhau vài tháng.
Cô Samya Stumo qua đời ở tuổi 24 trong vụ rơi máy bay Boeing 737 MAX thứ hai.
"Con gái chúng tôi lên máy bay với lòng tin tuyệt đối. Cô ấy đang thực hiện nhiệm vụ đầu tiên ở Đông Phi cho một tổ chức phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Cô ấy không bao giờ nghĩ rằng sẽ có bất kỳ vấn đề nào với chính chiếc máy bay, và rồi đã xảy ra một vấn đề nghiêm trọng", theo lời mẹ cô là bà Nadia Milleron.
Boeing đã thừa nhận trách nhiệm về vụ tai nạn, vì vậy phiên tòa chỉ xoay quanh việc hãng phải trả bao nhiêu tiền bồi thường thiệt hại.
"Chúng tôi vô cùng lấy làm tiếc cho tất cả những người đã mất người thân trên chuyến bay 610 của Lion Air và chuyến bay 302 của Ethiopian Airlines", Boeing cho biết trong thông cáo.
"Dù chúng tôi đã giải quyết gần như tất cả các vụ việc này thông qua các thỏa thuận dàn xếp, nhưng các gia đình vẫn có quyền theo đuổi vụ kiện thông qua thủ tục tòa án, và chúng tôi tôn trọng quyền đó của họ", theo thông cáo.
Boeing đã đạt được thỏa thuận với Bộ Tư pháp Mỹ để tránh bị truy tố hình sự. Hãng cũng đồng ý dàn xếp kín trong hàng chục vụ kiện của các thành viên gia đình các nạn nhân vụ tai nạn. Tuy nhiên, một vài vụ đã được đưa ra xét xử.
"Chúng tôi rất vui mừng vì có cơ hội được xét xử vụ kiện đòi bồi thường thiệt hại", các luật sư Shanin Specter và Elizabeth Crawford của hãng luật Kline & Specter, đại diện cho gia đình cô Stumo, cho biết.
Theo các luật sư, bồi thẩm đoàn đã phán quyết gia đình nạn nhân được bồi thường 21 triệu USD cho những tổn thất mà cô Stumo phải gánh chịu trên chuyến bay định mệnh, 16,5 triệu USD cho những tổn thất mà gia đình cô phải gánh chịu và 12 triệu USD cho nỗi đau buồn của gia đình.
Vào tháng 11, một bồi thẩm đoàn khác đã phán quyết bồi thường hơn 28 triệu USD cho gia đình của cô Shikha Garg, một nhân viên môi trường của Liên Hiệp Quốc cũng thiệt mạng trong vụ rơi máy bay Boeing 737 MAX năm 2019.
