Trong cuộc đua lên mặt trăng, Liên Xô liên tục phá vỡ giới hạn của nhân loại: đưa vật thể đầu tiên chạm mặt trăng, chụp bức ảnh đầu tiên về vùng tối của mặt trăng, là nước đầu tiên hạ cánh mềm xuống mặt trăng và đưa xe tự hành đầu tiên lên mặt trăng. Nhưng chỉ một khoảnh khắc của phi hành gia Mỹ Neil Armstrong đã xóa mờ tất cả.
Ngày 13.9.1959, tàu Luna 2 đâm vào bề mặt mặt trăng với vận tốc 3,3 km/giây, đánh dấu cột mốc vật thể nhân tạo đầu tiên trong lịch sử chạm tới một thiên thể khác. Chỉ 3 tuần sau, tàu Luna 3 gửi về những bức ảnh đầu tiên chụp mặt tối của mặt trăng, tiết lộ rằng vùng khuất này gần như chỉ là cao nguyên đầy các hố va chạm. Đây là điều hoàn toàn khác biệt với mặt sáng mà nhân loại luôn nhìn thấy.
Tháng 2.1966, Luna 9 trở thành tàu đầu tiên hạ cánh mềm thành công sau 11 lần thất bại được giấu kín, gửi về những tấm ảnh đầu tiên chụp từ bề mặt một thiên thể khác, đồng thời chứng minh bề mặt mặt trăng đủ cứng để chịu tải. Điều này khẳng định bề mặt mặt trăng không có lớp bụi dày đến mức có thể nuốt chửng tàu vũ trụ như nhiều nhà khoa học lo ngại trước đó.
Kịch tính hơn, khi đó đài thiên văn Jodrell Bank của Anh đang theo dõi hoạt động của Luna 9 đã giải mã tín hiệu và công bố ảnh trước cả Moscow. Các nhà khoa học tại Jodrell Bank thu được tín hiệu, họ mượn máy fax của tờ Daily Express để in ra ảnh từ tín hiệu thu được. Ảnh được in ở Anh trước khi Liên Xô chính thức phát hành rộng rãi.
Một số nhà sử học tin rằng các kỹ sư Liên Xô cố tình dùng chuẩn máy fax vô tuyến quốc tế để phương Tây có thể xác minh độc lập sự kiện chấn động này, cho thấy một hành động khoa học vượt lên trên chính trị.
Bốn năm sau, chiếc xe tự hành Lunokhod 1 lăn bánh trên mặt trăng, là robot đầu tiên di chuyển trên một thiên thể ngoài trái đất. Nó được thiết kế để hoạt động trong 3 tháng nhưng sau đó đã chạy được đến 322 ngày, đi hơn 10 km. “Người kế nhiệm” của nó là Lunokhod 2 đã lập kỷ lục quãng đường khoảng 39 – 42 km. Kỷ lục này đứng vững suốt 40 năm, mãi đến năm 2014 mới bị xe Opportunity trên sao Hỏa của NASA phá vỡ.
Ba bi kịch liên tiếp đã làm sụp đổ giấc mộng mặt trăng của Liên Xô. Trước hết, kỹ sư Sergei Korolev, người được ví như bộ não kết nối toàn bộ chương trình, qua đời trên bàn mổ vào tháng 1.1966, gần 3 tuần trước khi Luna 9 hạ cánh thành công.
Tiếp theo đó, mâu thuẫn cá nhân giữa các nhà khoa học và hạn chế kỹ thuật buộc tên lửa N1 phải dùng 30 động cơ nhỏ thay vì 5 động cơ lớn. Quyết định này đã khiến cho tất cả 4 lần phóng N1 đều nổ tung, trong đó vụ nổ ngày 3.7.1969 xảy ra đúng 13 ngày trước khi Apollo 11 rời bệ phóng, phá hủy toàn bộ tổ hợp phóng và bị Liên Xô giấu kín suốt 20 năm.
Những gương phản xạ laser mà Lunokhod để lại trên mặt trăng vẫn đang hoạt động đến ngày nay, giúp đo khoảng cách giữa Trái Đất và mặt trăng với sai số chỉ vài mm. Các xe tự hành hiện đại, từ Perseverance trên sao Hỏa đến Hằng Nga của Trung Quốc, đều ít nhiều chịu ảnh hưởng về triết lý và kiến trúc kỹ thuật mà Luna khai sinh.
Trong khi đó, nhiều người khẳng định bước chân lịch sử của Neil Armstrong hay người đồng hành Buzz Aldrin trên mặt trăng chỉ là màn kịch vụng về tại Hollywood.
Những người theo thuyết âm mưu này bám vào hình ảnh lá cờ tung bay trên mặt trăng để khẳng định gió không thể thổi trong môi trường chân không. Tuy nhiên, theo kho lưu trữ dữ liệu từ NASA, lá cờ thực chất được thiết kế với một thanh ngang để luôn xòe rộng. Chính động tác xoay lắc khi cắm cờ của phi hành gia, cộng với quán tính trong môi trường không có lực cản không khí, đã khiến mảnh vải nylon tiếp tục đung đưa một khoảng thời gian dài.
Bên cạnh yếu tố này còn có hoài nghi về bầu trời không sao. Theo lý giải từ NASA, tuy bầu trời màu đen, thực tế đó là ban ngày trên mặt trăng và ánh sáng mặt trời cực kỳ chói lóa. Giống việc chụp ảnh trên trái đất, khi chụp ảnh ngoài trời vào buổi trưa nắng gắt, bạn phải chụp với tốc độ cực nhanh và khép khẩu độ máy ảnh. Ánh sao yếu ớt không có đủ thời gian in lên nhũ tương phim và bầu trời mặt trăng trong các bức ảnh NASA không có ngôi sao nào là vì lý do đó.
Mặt khác, các chuyên gia cũng khẳng định rằng việc làm giả thước phim quay chậm mượt mà để phát sóng trực tiếp là điều hoàn toàn bất khả thi với công nghệ truyền hình thuở ấy.
"Chúng tôi đã rất dễ tính. Tổng thống Donald Trump nói rằng 'các vị cần đến đây với thiện chí và nỗ lực hết sức để đạt được thỏa thuận'. Chúng tôi đã làm như vậy, thật không may là không thể đạt được bất kỳ tiến triển nào", Phó tổng thống Mỹ JD Vance nói với báo giới trước khi rời Pakistan sáng nay.
Phó tổng thống Mỹ cho rằng vấn đề mấu chốt chính là Iran từ chối chấm dứt chương trình hạt nhân. "Chúng tôi rời khỏi đây với một đề xuất rất đơn giản, đó là đề nghị cuối cùng và tốt nhất của Mỹ. Hãy chờ xem liệu Iran có chấp nhận nó hay không", ông nói.
"Chúng tôi cần thấy cam kết rằng họ sẽ không theo đuổi vũ khí hạt nhân và không tìm kiếm các công cụ cho phép nhanh chóng sở hữu được vũ khí hạt nhân. Chúng tôi vẫn chưa thấy điều đó và hy vọng sẽ thấy", ông Vance nói khi được CNN hỏi cụ thể về những điều khoản mà Iran từ chối.
Phó tổng thống Mỹ thêm rằng trong suốt 21 giờ đàm phán với Iran, ông liên tục trao đổi với Tổng thống Trump và các quan chức cấp cao như Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động tác chiến của Mỹ tại Trung Đông.
Hãng tin Tasnim của Iran cũng xác nhận cuộc đàm phán với Mỹ tại Pakistan đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận, cho rằng "những yêu cầu quá đáng của Washington" đã gây cản trở nỗ lực này. Đài truyền hình Press TV đưa tin rằng trong những điểm bất đồng có vấn đề về quyền đi lại qua eo biển Hormuz và chương trình hạt nhân của Tehran.
Phái đoàn Mỹ và Iran đàm phán suốt 21 giờ và kết thúc rạng sáng 12/4, với sự tham gia của bên trung gian là Pakistan. Khác với thông lệ, các quan chức Mỹ và Iran gặp mặt trực tiếp cùng với giới chức Pakistan, chứ không thông qua trung gian đi lại giữa các phòng. Hai bên đều có quan điểm riêng trước đàm phán, khẳng định chỉ nhượng bộ những điều có thể chấp nhận.
Cuộc đàm phán diễn ra trong lúc căng thẳng ở eo biển Hormuz leo thang. Mỹ tuyên bố đã điều tàu chiến qua eo biển để mở đường cho chiến dịch rà phá thủy lôi, trong khi Iran dọa sẽ "xử lý nghiêm" tàu quân sự ở đây.
Theo Hãng tin AFP, trước đó hai bên đã nhất trí tạm dừng giao tranh 32 giờ, từ 16h ngày 11-4 (giờ Matxcơva) đến hết ngày 12-4, nhân dịp lễ Phục sinh Chính Thống giáo.
Tuy nhiên theo Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine, tính đến 7h sáng 12-4, nước này đã ghi nhận 2.299 vụ vi phạm lệnh ngừng bắn, trong đó có 28 cuộc tấn công trên bộ, 479 vụ pháo kích, 747 đợt tấn công bằng máy bay không người lái (drone) và 1.045 vụ sử dụng drone FPV.
Phía Ukraine cho biết không phát hiện các cuộc tấn công bằng tên lửa, bom dẫn đường hay drone kiểu Shahed trong khoảng thời gian này.
Ở chiều ngược lại, Bộ Quốc phòng Nga ngày 12-4 cũng cáo buộc Ukraine vi phạm lệnh ngừng bắn 1.971 lần trong cùng giai đoạn, theo Hãng thông tấn TASS.
Matxcơva cho rằng lực lượng Ukraine đã nã pháo hoặc sử dụng xe tăng 258 lần, tiến hành 1.329 cuộc tấn công bằng drone và 375 vụ sử dụng nhiều loại đạn dược khác.
Ngoài ra, Nga còn cáo buộc quân đội Ukraine thực hiện ba cuộc tấn công vào ban đêm và bốn nỗ lực tiến công dọc chiến tuyến, song Matxcơva cho biết đã đẩy lùi toàn bộ.
Theo AFP, đây không phải lần đầu lệnh ngừng bắn dịp lễ Phục sinh bị phá vỡ. Năm ngoái, hai bên cũng đạt thỏa thuận tương tự nhưng nhanh chóng cáo buộc nhau vi phạm trên diện rộng.
Những tháng gần đây, các vòng đàm phán do Mỹ làm trung gian vẫn chưa thể thu hẹp khoảng cách giữa hai bên. Tiến trình này càng thêm phức tạp khi căng thẳng giữa Mỹ với Iran leo thang, khiến sự chú ý của Washington dịch chuyển sang khu vực Trung Đông.
Theo đặc phái viên TTXVN, trong khuôn khổ chuyến công tác tham dự Đại hội đồng Liên minh Nghị viện thế giới lần thứ 152 (IPU-152) và tiến hành một số hoạt động song phương tại Thổ Nhĩ Kỳ, chiều 16-4 giờ địa phương, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã hội kiến Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cảm ơn sự đón tiếp trọng thị và chuyển lời thăm hỏi của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới tổng thống và các nhà lãnh đạo cấp cao Thổ Nhĩ Kỳ.
Ông đánh giá cao vai trò và vị thế của Thổ Nhĩ Kỳ trên trường quốc tế, đặc biệt thông qua việc đăng cai tổ chức nhiều sự kiện quan trọng trong năm 2026, trong đó có IPU-152.
Bày tỏ vui mừng được đón tiếp Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan trân trọng gửi lời chúc mừng và thăm hỏi đến Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Ông khẳng định Thổ Nhĩ Kỳ coi trọng quan hệ với Việt Nam và mong muốn thúc đẩy, đưa quan hệ song phương lên tầm cao mới.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng sau gần 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, quan hệ song phương đã phát triển ở tầm mức mới, chiến lược hơn, cần nâng tầm quan hệ tương xứng với tiềm năng, triển vọng của hai nước.
Hai bên nhất trí tiếp tục củng cố tin cậy chính trị, sớm tổ chức họp Ủy ban hỗn hợp và tận dụng các điều kiện thuận lợi về đường bay thẳng, thị thực (visa) điện tử cho công dân hai nước, tạo điều kiện thúc đẩy kết nối doanh nghiệp, hợp tác thương mại, đầu tư, du lịch và giao lưu nhân dân.
Khẳng định dư địa hợp tác giữa hai nước còn rất lớn, hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh đưa kinh tế, thương mại và đầu tư là trụ cột hợp tác quan trọng, tạo các điều kiện thuận lợi để đạt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại hai nước lên 4 tỉ USD, tiếp tục khuyến khích doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ đầu tư vào Việt Nam để góp phần phát triển kinh tế Việt Nam.
Nhân dịp này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chuyển lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ sang thăm Việt Nam trong thời gian sớm nhất. Ông Recep Tayyip Erdogan đã vui vẻ nhận lời.
