Thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ – Iran vẫn trong tình trạng bấp bênh vào ngày 2-5 (giờ Mỹ), khi Tổng thống Donald Trump cho biết ông đang xem xét đề xuất mới nhất từ Iran, nhưng nhà lãnh đạo Mỹ không loại trừ khả năng tấn công Iran lần nữa nếu Tehran “hành xử không đúng mực”.
Những bình luận này được đưa ra chỉ một ngày sau khi ông Trump hôm 1-5 thẳng thừng nói rằng ông “không hài lòng” với đề xuất mới nhất từ phía Iran.
Hai hãng tin Tasnim và Fars của Iran tường thuật Tehran đã gửi tới Mỹ một đề xuất mới gồm 14 điểm thông qua Pakistan.
Truyền thông Iran cho biết đề xuất 14 điểm mới nhất của Tehran bao gồm việc Mỹ rút lực lượng khỏi các khu vực xung quanh Iran, dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Mỹ tại eo biển Hormuz, giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran, bồi thường thiệt hại, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, chấm dứt xung đột trên mọi mặt trận (gồm cả tại Lebanon), thiết lập một cơ chế kiểm soát mới đối với eo biển Hormuz…
Trong cuộc gặp với các nhà ngoại giao nước ngoài tại Tehran hôm 1-5, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho rằng trách nhiệm chấm dứt cuộc chiến hiện nằm ở phía Mỹ.
“Về việc lựa chọn ngoại giao hay tiếp tục cách tiếp cận đối đầu, quả bóng đang ở trong phần sân của Mỹ” – ông nói, đồng thời nhấn mạnh Iran sẵn sàng chiến đấu nếu xung đột quân sự giữa hai nước tái diễn.
Theo báo New York Times, hai quan chức cấp cao Iran cho biết đề xuất mới của Tehran không còn yêu cầu ông Trump phải dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với tàu thuyền Iran tại eo biển Hormuz trước khi các nhà đàm phán gặp mặt trực tiếp. Họ cũng cho biết Iran sẵn sàng mở lại eo biển này ngay cả trước khi ông Trump tuyên bố chấm dứt phong tỏa.
Dù Iran sẽ mở lại eo biển theo đề xuất này, khơi thông tuyến đường mà trước xung đột vận chuyển tới 1/5 lượng dầu mỏ của thế giới, các quan chức Iran khẳng định họ sẽ chưa bàn đến tương lai chương trình hạt nhân cho đến giai đoạn đàm phán sau, sau khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn lâu dài.
Tại một sự kiện tối 1-5 ở Florida, ông Trump nói: “Họ chưa đưa ra được kiểu thỏa thuận mà chúng ta cần, và chúng ta sẽ xử lý việc này một cách đúng đắn. Chúng ta sẽ không rút lui sớm rồi lại để vấn đề tái diễn sau ba năm nữa”.
Ông Trump nhiều lần nhấn mạnh rằng Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân và phải chấm dứt toàn bộ hoạt động làm giàu uranium – một điểm mấu chốt trong đàm phán, vốn rất khó, nếu không muốn nói là gần như không thể, dung hòa với lập trường của Iran. Tehran vẫn khẳng định họ có quyền làm giàu uranium.
Hiện nay nhà lãnh đạo Mỹ đang cân nhắc hướng đi tiếp theo cho cuộc đối đầu kéo dài nhiều tuần qua. Theo Đài NBC News, tuần này các quan chức quân sự đã báo cáo cho ông Trump về những phương án liên quan eo biển Hormuz cũng như tình hình thực địa tại Iran.
Hôm 1-5, Tổng thống Trump cho biết ông đang cân nhắc mọi phương án của mình, gồm cả việc phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn. “Chúng ta muốn lao vào và đánh họ tan tác để kết thúc vĩnh viễn, hay chúng ta muốn thử đạt được một thỏa thuận? Đó là hai lựa chọn” – ông Trump nói với các phóng viên.
Trong bối cảnh đó, Hải quân Mỹ đang sử dụng hơn 100 máy bay chiến đấu và trinh sát, hai nhóm tác chiến tàu sân bay cùng hơn một chục tàu chiến để thực thi lệnh phong tỏa đối với Iran.
Những bình luận của ông Trump cũng được đưa ra trong bối cảnh theo Đạo luật Quyền hạn chiến tranh năm 1973, Tổng thống Mỹ phải xin Quốc hội nước này phê chuẩn khi một chiến dịch quân sự kéo dài đến ngày thứ 60.
Các hoạt động quân sự của Mỹ tại Iran đã chạm mốc này. Trong thư gửi Quốc hội, ông Trump khẳng định rằng chiến sự Iran “đã chấm dứt” sau lệnh ngừng bắn tạm thời đã có hiệu lực từ ngày 8-4 và không có các hoạt động thù địch nào nữa, nhưng việc ông tuyên bố không loại trừ khả năng tấn công Iran lần nữa lại đặt tình hình vào thế tiếp tục bấp bênh.
Hai tháng trôi qua, giao tranh đã tạm ngừng, nhưng một cái kết rõ ràng cho cuộc xung đột này vẫn còn xa vời. Mỹ vẫn chưa đạt được những lợi ích chiến lược rõ ràng, trong khi một cuộc xung đột vốn được mô tả là hạn chế nay lại kéo cả thế giới vào một vòng xoáy bất ổn ngày càng lan rộng.
Trên Đài CNN, bà Melanie Sisson, nghiên cứu viên tại Viện Brookings, chỉ ra “hiện không có bất kỳ người chiến thắng thực sự nào trong cuộc chiến này”.
Hãng thông tấn AFP dẫn nguồn tin quân sự cho biết lực lượng phòng không Iraq tối 28/4 phát hiện thiết bị bay không người lái (drone) đang bay trên Vùng Xanh tại thủ đô Baghdad. "Các hệ thống phòng không đã khai hỏa nhằm vào mục tiêu", nguồn tin cho hay, thêm rằng drone không bị bắn rơi.
Mảnh đạn từ nỗ lực đánh chặn drone đã khiến một người bị thương. Chưa rõ chủng loại cũng như lực lượng vận hành drone. Phóng viên AFP trước đó nghe thấy tiếng súng và những vụ nổ nhỏ tại khu vực.
Các nguồn tin an ninh nói với hãng thông tấn Reuters rằng lực lượng an ninh Iraq đã khai hỏa nhằm vào drone bay trên Vùng Xanh, nhận định đây có thể là phương tiện trinh sát. Họ cho biết drone đã thoát ly thành công, chưa có thông tin về thiệt hại vật chất hay thương vong.
Giới chức Mỹ và Iraq chưa bình luận về thông tin.
Vùng Xanh rộng khoảng 10 km2, là khu vực được bảo vệ cẩn mật ở thủ đô Baghdad. Đây là nơi tập trung các trụ sở quan trọng của chính quyền Iraq và nhiều cơ sở ngoại giao, trong đó có đại sứ quán Mỹ.
Đây là lần đầu xảy ra sự việc như vậy ở Baghdad kể từ khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực hôm 8/4. Sau khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, các nhóm vũ trang do Iran hậu thuẫn ở Iraq đã nhắm mục tiêu hạ tầng Mỹ, trong đó có đại sứ quán ở Baghdad và những cơ sở khác.
Đòn tập kích hôm 14/3 nhằm vào đại sứ quán Mỹ tại Baghdad đã phá hủy hoàn toàn radar cảnh giới Giraffe 1X, thiết bị chuyên đối phó máy bay không người lái (UAV) và có giá hơn 2 triệu USD. Lực lượng Mỹ sau đó lắp đặt radar thay thế và phải trang bị lồng chống drone để tăng khả năng phòng vệ.
Washington cũng tập kích các vị trí và căn cứ của những nhóm dân quân Iraq để trả đũa, khiến hàng chục tay súng thiệt mạng.
“Chúng tôi không muốn (đối đầu), nhưng nghĩa vụ của chúng tôi là phải sẵn sàng để tránh điều đó, và nếu không thể tránh được, thì phải giành chiến thắng”, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản, Chủ tịch nước Cộng hòa Cuba Miguel Díaz-Canel phát biểu tại một sự kiện ở thủ đô Havana ngày 16-4 (giờ địa phương).
Theo Hãng tin AFP, Cuba đã chuẩn bị cho trường hợp bị Mỹ tấn công trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump nhiều lần đe dọa và gây sức ép lên quốc gia này.
Ngoài ra ông Díaz-Canel cũng bác bỏ cách mô tả của Mỹ rằng Cuba là “một quốc gia thất bại”.
Nhà lãnh đạo Cuba khẳng định: “Cuba không phải là một quốc gia thất bại mà là một quốc gia bị bao vây. Cuba là một quốc gia đang đối mặt với sự tấn công đa chiều: chiến tranh kinh tế, lệnh cấm vận ngày càng siết chặt và cấm vận năng lượng”.
Cũng tại sự kiện, bà Mariela Castro - con gái nguyên Chủ tịch nước Cuba Raul Castro - nhấn mạnh người dân Cuba “muốn đối thoại” với Washington nhưng “không đặt hệ thống chính trị của mình lên bàn đàm phán”.
Trong cuộc phỏng vấn trước đó với Đài NBC ngày 9-4, ông Díaz-Canel cho biết sẽ không từ chức dưới sức ép từ Mỹ, đồng thời kêu gọi đối thoại cởi mở với chính quyền Tổng thống Donald Trump.
“Khái niệm những người cách mạng bỏ cuộc và từ chức không nằm trong từ điển của chúng tôi”, nhà lãnh đạo Cuba khẳng định.
Ông lưu ý rằng Cuba muốn “tham gia đối thoại và thảo luận mọi vấn đề mà không có bất kỳ điều kiện nào, Mỹ không yêu cầu thay đổi hệ thống chính trị của Cuba, cũng như Cuba không yêu cầu thay đổi hệ thống của Mỹ”.
Trong những tháng qua, Chính phủ Cuba đã triển khai chiến dịch truyền thông khi trả lời phỏng vấn nhiều cơ quan báo chí, cũng như lên tiếng về sức ép ngày càng gia tăng từ Mỹ trong bối cảnh nền kinh tế đang gặp khó khăn.
Theo Đài CNN, ngày 24-4, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (76 tuổi) cho biết hai tháng qua ông đã trì hoãn việc công bố kết quả khám sức khỏe định kỳ hằng năm của mình - trong đó lần đầu tiên tiết lộ ông được chẩn đoán mắc ung thư - nhằm tránh để Iran lợi dụng làm công cụ tuyên truyền trong lúc xung đột diễn ra ở Trung Đông.
Nhà lãnh đạo tại vị lâu nhất trong lịch sử Israel từng trải qua ca phẫu thuật phì đại tuyến tiền liệt vào tháng 12-2024. Văn phòng Thủ tướng Israel đã công bố thông này vào thời điểm đó.
Trong lần kiểm tra gần đây sau phẫu thuật, ông Netanyahu cho biết trên mạng xã hội rằng các bác sĩ đã phát hiện một khối u ác tính ở tuyến tiền liệt, có kích thước dưới 1cm.
Văn phòng Thủ tướng Israel cũng công bố hai bức thư từ các bác sĩ. "Đây là trường hợp phát hiện sớm một tổn thương rất nhỏ, chưa có di căn, như tất cả các xét nghiệm khác đã xác nhận một cách chắc chắn" - một trong hai bức thư nêu rõ.
Ông Netanyahu không tiết lộ thời điểm lần kiểm tra gần nhất, nhưng một nguồn tin Israel am hiểu vấn đề nói với Đài CNN rằng ông Netanyahu được chẩn đoán mắc ung thư cách đây vài tháng.
Theo nguồn tin này, ông Netanyahu bắt đầu xạ trị khoảng hai tháng rưỡi trước và gần đây đã hoàn tất liệu trình.
Nhà lãnh đạo Israel nói rằng mình đã lựa chọn phương pháp xạ trị đích và "tổn thương đã biến mất hoàn toàn".
"Tạ ơn Chúa, tôi khỏe mạnh. Tôi chỉ gặp một vấn đề y tế nhỏ ở tuyến tiền liệt và đã được điều trị hoàn toàn" - ông Netanyahu chia sẻ trên mạng xã hội.
