Người Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ từ lâu đã bất đồng về nguồn gốc hàng loạt món ăn, từ cà phê, lá nho nhồi đến cả baklava – di sản để lại từ nhiều thế kỷ cùng tồn tại dưới thời Đế chế Ottoman. Giờ đây, người Thổ Nhĩ Kỳ bức xúc khi cho rằng người Hy Lạp “nhận vơ” công lao với món súp mà họ gọi là iskembe, vốn được xem là một phần văn hóa lâu đời của đất nước. Iskeme là súp lòng bò, nổi tiếng với hương vị đậm đà, hấp dẫn và được gọi là patsa tại Hy Lạp.
Dimitris Tsarouhas, chủ một nhà hàng ở thành phố Thessaloniki của Hy Lạp chuyên về món “patsa”, đang nỗ lực đăng ký món súp này với UNESCO như một món ăn truyền thống độc đáo của Hy Lạp, có nguồn gốc từ thời sử thi “Odyssey” của Homer .
Chủ nhà hàng Tsarouhas đã tập hợp một hồ sơ đồ sộ, chi tiết với sự hỗ trợ của một tổ chức văn hóa địa phương và Lena Oflidis, tác giả cuốn sách duy nhất ghi chép về lịch sử món súp này, nhằm đưa patsa vào danh mục di sản văn hóa của Hy Lạp.
Tại nhà hàng Tsarouhas, hàng chục thực khách ghé đến vào mọi thời điểm trong ngày, đặc biệt là lúc rạng sáng, để thưởng thức patsa. Nhiều người tin rằng món súp ăn cùng ớt này giúp làm dịu dạ dày sau một đêm quá chén.
Đầu bếp Pantazis Koukoumvris của nhà hàng Tsarouhas cho biết công thức món ăn này được người Byzantine tiếp nhận từ người Hy Lạp cổ đại, rồi truyền lại cho người Ottoman.
Ông Dimitris Tsarouhas cũng chỉ ra rằng công thức patsa từng được nhắc đến trong sử thi Odyssey, trong bữa tiệc mà Penelope, vợ của Odysseus, chuẩn bị cho những kẻ cầu hôn vào ngày chồng bà trở về sau hành trình dài.
Theo ông, đoạn này mô tả món dạ dày bò nhồi mỡ động vật và huyết.
“Nếu đó không phải là patsa, thì còn có thể là gì nữa?”, ông đặt câu hỏi.
Dù phía Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định đây là phát minh của họ, Tsarouhas tỏ ra không lo ngại. Ông cho rằng phía bên kia hoàn toàn có thể thử chứng minh nếu có đủ cơ sở.
“Không ai ngăn họ thử cả”, ông nói và tin mình có đầy đủ cơ sở để bảo hộ, công nhận món ăn này. Ông tin hai nước sẽ không vì điều này mà chia rẽ vì hương vị món ăn chính là thứ gắn kết.
Tuy nhiên, “sự gắn kết qua ẩm thực” không phải điều mà Ali Turkmen nghĩ đến. Chủ nhà hàng người Thổ Nhĩ Kỳ 59 tuổi cho rằng món ăn này mang tính đặc trưng lịch sử và văn hóa của người Thổ, dù tại Hy Lạp, nó cũng được xem là món ăn quen thuộc vào đêm khuya hoặc sau những cuộc nhậu.
“Cũng giống như baklava và nhiều thứ khác, họ muốn nhận đó là của riêng mình. Lòng bò là thứ rất riêng của người Thổ”, Turkmen nói về nỗ lực của Hy Lạp. Nhưng sẽ rất khó để họ tuyên bố sở hữu một thứ vốn là đặc trưng của Thổ Nhĩ Kỳ, theo Turkmen vì món ăn này đã là một phần văn hóa của họ hàng trăm năm.
Tại Istanbul, Ali Ohtamis là người phụ trách căn bếp tại nhà hàng Alem Iskembe của Turkmen, một địa chỉ chuyên phục vụ món súp truyền thống tại khu phố Kiziltoprak. Mỗi ngày, từ 4h, Ohtamis bắt đầu đun sôi dạ dày bò (lòng bò) sau khi đã làm sạch kỹ lưỡng. Theo ông, quá trình nấu kéo dài 8-9 tiếng, trước khi thịt được cắt theo khẩu vị của từng thực khách, to hoặc nhỏ.
Dù cả phiên bản Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ đều dựa trên nền nước dùng đậm đà, nhiều tỏi, món iskembe của Thổ Nhĩ Kỳ chỉ sử dụng duy nhất phần lòng bò.
Truyền thông Thổ Nhĩ Kỳ đã cáo buộc Hy Lạp “chiếm dụng” một món ăn được xem là niềm tự hào quốc gia. Cổng tin tức Onedio dẫn lại ghi chép của nhà du hành thế kỷ 17 Evliya Celebi, trong đó mô tả những người bán súp lòng và súp móng giò tại Istanbul, như bằng chứng cho thấy món ăn này đã có lịch sử 400 năm tại Thổ Nhĩ Kỳ.
Khách quen của Alem Iskembe, Murat Pajik, bày tỏ quan điểm dứt khoát rằng Thổ Nhĩ Kỳ không nên chấp nhận động thái từ phía Hy Lạp.
“Cần phải có biện pháp. Súp lòng là một trong những món ăn mà chúng ta nên quảng bá ra thế giới”, Pajik nói.
Trong khi đó, tại Hy Lạp, Christos Mousoulis lại có góc nhìn khác. Là khách quen của nhà hàng Tsarouhas, ông cho biết món patsa đã được chế biến theo cách truyền thống trong các gia đình Hy Lạp qua nhiều thế hệ.
“Món ăn có thể tương đồng. Nhưng chúng tôi lớn lên cùng với patsa của Hy Lạp”, ông nói.
Tiểu Lư, 19 tuổi, sống tại thành phố Yên Đài thuộc tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc) hiện trở thành nhân vật gây chú ý trên nhiều nền tảng mạng xã hội quốc gia tỷ dân.
Gia đình anh có một tiệm cơm rang bán tại chợ đêm. Từ năm 17 tuổi, Lư đã thay bố mẹ đứng ở quầy cơm, trực tiếp rang cơm phục vụ khách. Mới đây, vì muốn bản thân trông chỉn chu, chuyên nghiệp hơn khi làm việc, Lư luôn vuốt tóc gọn gàng và mặc vest chỉnh tề.
Điều này vô tình khiến Lư trở thành nhân vật xuất hiện trong những video thu hút hàng triệu lượt xem. Không ít thực khách tới quán chỉ vì muốn trực tiếp nhìn cảnh chàng trai mặc vest đứng chiên cơm.
"Tôi chỉ muốn bản thân trông lịch sự hơn, không ngờ khách hàng lại nhiệt tình đến vậy. Ban đầu, họ mua cơm rang của tôi vì tò mò, nhưng yếu tố thực sự giữ chân thực khách lại là hương vị", anh nói.
Chàng trai tiết lộ, cha anh sẽ phụ trách chuẩn bị nguyên liệu, còn anh đứng bếp. Lư bắt đầu bán hàng từ 17h tới 23h30 hàng ngày. Gần như anh không có thời gian nghỉ ngơi vì lượng khách tới khá đông.
Mỗi ngày, quán bán hơn 200 suất cơm rang với giá từ 10 tệ (38.000 đồng). Tổng doanh thu hàng tháng khoảng 50.000 tệ (gần 200 triệu đồng). Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận còn khoảng một nửa tổng doanh thu (80 triệu đồng).
Tuy nhiên khi độ nổi tiếng tăng cao, những chia sẻ của Lư hiện nhận sự quan tâm của nhiều người. Trong đó, không ít người đặt ra hoài nghi về các con số.
Theo cộng đồng mạng, nếu tổng thời gian bán hàng của quán là 6,5 tiếng và mỗi suất cơm rang chỉ mất 3 phút để chế biến, người làm liên tục không ngừng nghỉ chỉ đạt khoảng 130 suất. Như vậy, con số hơn 200 suất cơm bán ra mỗi ngày là không hợp lý.
Đáp trả nghi vấn này, Lư cho biết, vào thời gian cao điểm, anh thường chiên nhiều suất cơm cùng lúc. Anh cũng phát trực tiếp quá trình rang cơm để người xem có thể nắm rõ thông tin.
Chàng trai trẻ cũng tiết lộ, khi trở thành gương mặt được chú ý, anh chấp nhận việc bị để ý tới từng lời nói, cử chỉ. Tuy nhiên, điều anh quan tâm hơn cả là nâng cao tay nghề và tính kỷ luật bản thân.
"Tôi chỉ đang làm điều mình thích. Nếu có thể mang tới năng lượng tích cực cho khách hàng và người xem, tôi rất hạnh phúc. Tuy nhiên, tôi chưa bao giờ xem mình là người nổi tiếng", anh nói khiêm tốn.
Câu chuyện của Tiểu Lư khiến nhiều người liên tưởng tới một xu hướng từng xuất hiện tại các nhà hàng, quán cơm ở Trung Quốc. Trong đó, chủ quán hoặc nhân viên cố xây dựng hình ảnh gây chú ý bằng cách ăn mặc gợi cảm hoặc trào lưu độc lạ nhằm thu hút thực khách, tăng lượng người xem trên mạng xã hội.
Giữa bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn, không ít quán ăn chọn cách tạo hiệu ứng thị giác như chiêu thức tiếp thị, bởi chỉ cần vài video lan truyền trên mạng với lượng tương tác cao đột biến, quán có thể đông khách chỉ sau một đêm.
Trước đó, một quán ăn tại chợ đêm ở Tân Bắc (Đài Loan, Trung Quốc) cũng trở thành tâm điểm chú ý vào năm 2023 bởi ngoại hình của chủ quán. Được biết, cô gái có tên Lâm Đồng, được gọi với danh xưng "hotgirl bán cơm chiên" nhờ nhan sắc khả ái.
Sau những đoạn video gây sốt, nữ chủ quán thừa nhận doanh số của quán tăng lên nhờ lượng khách tới ghé mua nhiều hơn. Tuy nhiên cô cũng thẳng thắn bày tỏ muốn giữ chân khách bằng hương vị món ăn, thay vì các chiêu trò.
Theo bảng xếp hạng cập nhật cuối tháng 3/2026, lươn đông nằm trong danh sách "10 món ăn dở nhất thế giới" được tổng hợp từ hơn 483.000 lượt đánh giá hợp lệ trên toàn cầu. Đại diện TasteAtlas cho biết mục đích của bảng xếp hạng không phải đưa ra "phán quyết cuối cùng" về ẩm thực thế giới mà nhằm giới thiệu các món ăn địa phương, khơi gợi niềm tự hào văn hóa và khuyến khích thực khách khám phá những hương vị mới.
Lươn đông là món ăn truyền thống của người Cockney ở London, xuất hiện từ thế kỷ 18 khi lươn từng sinh sống dày đặc trên sông Thames. Thời điểm đó, đây được xem là món ăn rẻ tiền nhưng giàu dinh dưỡng dành cho tầng lớp lao động.
Món ăn được chế biến bằng cách cắt khúc lươn rồi luộc với nước, giấm cùng các loại gia vị như tiêu, lá nguyệt quế, nhục đậu khấu hoặc chanh. Trong quá trình nấu, lượng collagen tự nhiên trong da và xương lươn tiết ra hòa vào nước dùng. Khi để nguội, phần nước này đông lại thành lớp thạch bao quanh miếng lươn.
Lươn đông có thể dùng nóng hoặc lạnh, thường ăn kèm bánh pie, khoai nghiền, giấm mạch nha và rắc thêm tiêu trắng để tăng hương vị. Một số thực khách mô tả món ăn có vị hơi mặn và kết cấu giống thạch cá. Theo nhiều chuyên gia ẩm thực, món ăn này ngon nhất khi dùng kèm giấm ớt.
Những cửa hàng chuyên bán lươn, bánh pie và khoai nghiền bắt đầu xuất hiện ở London từ thế kỷ 18. Trong số đó, quán M. Manze mở cửa từ năm 1902 hiện được xem là một trong những địa chỉ lâu đời nhất còn hoạt động.
Sau Thế chiến II, London từng có khoảng 100 cửa hàng bán lươn đông. Tuy nhiên, số lượng giảm mạnh trong nhiều thập niên sau đó khi người dân dần mất hứng thú với món ăn và nguồn lươn trên sông Thames suy giảm nghiêm trọng vì ô nhiễm.
Năm 1957, Natural History Museum từng tuyên bố sông Thames "đã chết về mặt sinh học". Báo chí Anh thời điểm đó mô tả dòng sông như "một cống thoát nước lộ thiên bị quản lý yếu kém".
Dù vậy, các cửa hàng truyền thống vẫn duy trì món ăn bằng nguồn lươn nhập từ nơi khác. Chất lượng nước sông Thames được cải thiện đáng kể từ thập niên 1960, giúp lươn quay trở lại sinh sống. Tuy nhiên, lươn châu Âu hiện được xếp vào nhóm loài cực kỳ nguy cấp.
Hiện lươn đông vẫn được bán tại một số quán ăn truyền thống và siêu thị ở London. Tuy nhiên, với nhiều du khách lần đầu thử, món ăn này bị đánh giá khó ăn do mùi tanh đậm và kết cấu lạnh, mềm.
"Mình phải chờ khoảng 30 phút mới có bàn, phở Hà Nội rất ngon rồi, nhưng khi ngồi vào bàn Tổng thống Hàn Quốc đã từng ngồi thì chắc rằng sẽ ngon hơn nữa", chị Nguyễn Thị Thủy (phường Cầu Giấy) chia sẻ.
Sáng nay, chị Thủy dậy sớm hơn bình thường để lên phố ăn sáng tại quán phở Lý Quốc Sư trên phố Đinh Liệt.
Đó chính là quán phở nơi vợ chồng Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đến thưởng thức hôm 23-4 trong chuyến thăm Việt Nam từ ngày 21-4 đến ngày 24-4.
Khi đến tuy còn bàn trống, chị Thủy và bạn quyết định ngồi chờ để được thử ngồi đúng bàn mà vợ chồng Tổng thống Hàn Quốc từng ngồi.
Ngày 26-4, quán phở của anh Thiều Văn Mùi bận rộn, người làm phở, người phục vụ, người dọn dẹp ai cũng luôn chân luôn tay. Khách đến ngày một đông, ai cũng mong được thử ngồi tại bàn của Tổng thống Hàn Quốc.
Nhớ lại buổi chiều ngày 23-4, anh Mùi vẫn chưa hết bồi hồi. "Từ khi biết tin đến lúc vợ chồng Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đến, quán chỉ có 2 tiếng để chuẩn bị. Tổng thống đã gọi 17 suất phở chín và 2 suất cơm rang dưa bò cho cả đoàn, đó đều là các món đặc trưng của quán.
Mình rất tò mò không biết vợ chồng Tổng thống và mọi người trong đoàn ăn có hợp khẩu vị không. Khi quan sát, mình thấy vợ chồng Tổng thống đều gật đầu và thưởng thức cả phần nước dùng. Toàn bộ quá trình dùng bữa của đoàn diễn ra trong khoảng 25 phút", anh Mùi chia sẻ.
Với anh Mùi, việc được đón vợ chồng Tổng thống Hàn Quốc ghé quán không chỉ là niềm vui mà còn là niềm vinh dự.
Sau buổi tối hôm đó, cuộc sống của anh Mùi thay đổi nhiều, quán phở đông vui hơn. Nhiều thực khách không chỉ đến thưởng thức phở mà còn nghe kể chuyện, chúc mừng anh.
Theo anh Mùi, rất nhiều người từ xa đến ăn thử, có người từ TP.HCM ra, có người ở Linh Đàm, Hoàng Mai (Hà Nội) cũng đến check-in, đồng thời cũng có nhiều du khách Hàn Quốc đến quán.
Dù vị trí bàn Tổng thống luôn đông khách, nhiều người hỏi đặt trước, trả thêm phụ phí nhưng anh Mùi khẳng định quán luôn duy trì mức giá đã niêm yết suốt 3 năm nay.
Để tạo không gian check-in cho khách, anh Mùi còn lắp 3 màn LED chiếu dòng chữ "Tổng thống Hàn Quốc đã ăn ở đây" bằng tiếng Việt, tiếng Hàn và tiếng Anh; màn hình chiếu ảnh Tổng thống Hàn Quốc check-in tại quán.
Anh Ngô Văn Tiến (phường Tây Hồ, Hà Nội) đã là khách quen của quán suốt 4 năm qua. Mỗi tuần anh Tiến đều đến quán ăn khoảng 3 lần vì phở hợp khẩu vị.
"Hôm nay dù phải chờ hơi lâu nhưng tôi vẫn sẵn sàng đợi để thưởng thức vị phở quen thuộc", anh Tiến nói.
