Huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc cũ (nay là tỉnh Phú Thọ) từ lâu được biết đến là một điểm đến hấp dẫn với tiềm năng du lịch, nơi đây còn sở hữu nền ẩm thực phong phú, với nhiều món ăn địa phương được hình thành từ tập quán sinh hoạt của người dân. Trong số đó, cá thính – món cá ủ muối chua là một trong những đặc sản đặc trưng, mang hương vị mà khó có thể tìm thấy ở vùng khác.
Lập Thạch có địa hình trũng thấp, vào mùa mưa đồng ruộng thường xuyên ngập nước, mỗi năm bà con chỉ cấy được một vụ lúa. Cá tự nhiên trong ao hồ, sông suối vì thế sinh sôi nhiều, ăn không hết, bán cũng khó. Từ nhu cầu mưu sinh giản dị ấy, người dân đã nghĩ ra cách muối cá với thính để dành ăn dần.
Theo năm tháng, món ăn này trở thành đặc sản, làm nên bản sắc riêng của vùng trung du Bắc Bộ. Không chỉ trong phạm vi gia đình, cá thính Lập Thạch đã có thương hiệu, được nhiều du khách tìm mua. Một số hộ mạnh dạn phát triển mô hình sản xuất cá thính sạch, có bao bì, nhãn mác, đem lại nguồn thu nhập ổn định, có gia đình mỗi năm thu về vài chục triệu cho đến hàng trăm triệu đồng từ nghề truyền thống này.
Cá thính có thể làm từ nhiều loại cá, nhưng ngon nhất vẫn là cá mè, cá chép, cá trôi. Với các loại cá nhỏ hơn, người dân thường giữ nguyên con thay vì cắt khúc để đảm bảo độ dai và ngấm gia vị.
Cá sau khi mổ sạch, bỏ mang, ruột, cá được bóp muối kỹ để khử mùi tanh và giúp thịt săn chắc. Quan trọng nhất chính là lớp thính gạo rang (hoặc thính ngô, đậu tương) giã nhỏ, vừa tạo hương thơm vừa giữ linh hồn cho món ăn. Người dân huyện Lập Thạch (cũ) có bí quyết riêng để đảm bảo cá ủ được kín, không tiếp xúc với không khí.
Cá thính đạt chuẩn phải đảm bảo các tiêu chí như thịt khô, săn, có màu hổ phách hoặc đỏ hồng, bên ngoài ngấm thính vàng ruộm.
Để làm ra một mẻ cá thính ngon, người dân phải trải qua nhiều công đoạn đòi hỏi sự cẩn trọng. Cá sau khi làm sạch, giữ nguyên vảy, được cắt khúc và khứa nhẹ trên thân để dễ thấm gia vị. Công đoạn đầu tiên là ướp muối. Tỷ lệ muối thường được áp dụng là 1,5kg muối cho 10kg cá. Muối được nhồi kỹ vào mang và bụng cá để khử tanh và giúp thịt săn lại, sau đó lắc đều để phần muối thừa rơi ra.
Cá sau khi ướp muối được xếp vào chum sành hoặc lọ thủy tinh. Miệng chum thường lót mo cau sạch, dùng cuộn rơm và nan tre nén chặt miệng chĩnh rồi để cá ngấm dần. Quá trình ủ kéo dài từ bảy đến mười ngày, đủ để cá thấm đều gia vị, lên men tự nhiên và có thể bảo quản lâu mà không cần hóa chất. Trải qua nhiều thế hệ, phương pháp này dần được hoàn thiện, biến món ăn dân dã thành đặc sản có hương vị chua dịu, thơm đặc trưng, thu hút cả du khách lẫn người dân trong vùng.
Sau khi hoàn tất, chum cá được để trong khoảng 3–4 tháng. Thời gian ủ lâu giúp cá lên men tự nhiên, tạo độ chua, thơm hài hòa và màu sắc đẹp mắt.
Một mẻ cá muối chua sau khi hoàn thiện phải đảm bảo miếng cá khô, chắc thịt, có màu hổ phách hoặc hồng đậm. Phần thính bám bên ngoài chuyển vàng và tỏa mùi thơm đặc trưng. Khi tách thịt, cá có vị chua nhẹ, mặn vừa phải và không có mùi tanh. Đây là những yếu tố quan trọng để nhận biết cá thính làm đúng kỹ thuật.
Cá thính có thể ăn trực tiếp hoặc đem chế biến. Trong đó, phổ biến nhất là nướng. Cá được kẹp vào thanh tre tươi rồi nướng trên than củi. Khi chín, phần thịt cá dậy mùi thơm, vị chua – mặn hòa quyện, thớ thịt dai nhưng không bị khô. Người dân địa phương nhận xét đây là món “tốn cơm”, phù hợp để thưởng thức quanh năm.
Ngoài món nướng, cá thính cũng có thể đem rán, kho hoặc trộn gỏi tùy khẩu vị. Nhờ hương vị khó trộn lẫn, món ăn này ngày càng được du khách tìm mua. Nhiều cơ sở tại Lập Thạch đã đóng gói và phân phối cá thính đi nhiều tỉnh thành, giúp đặc sản này tiếp cận rộng rãi hơn.
Hiện nay, cá thính Lập Thạch có giá từ 150.000 đến 190.000 đồng mỗi kg, tùy loại cá và thời gian ủ. Dù mức giá không rẻ so với nhiều món dân dã khác, sản phẩm vẫn luôn có lượng khách ổn định nhờ hương vị đặc biệt và quy trình chế biến thủ công đòi hỏi sự công phu.
Bên cạnh vai trò trong bữa ăn gia đình, cá thính đã trở thành điểm nhấn trong bản đồ ẩm thực Phú Thọ. Nhiều du khách sau khi tham quan các địa danh như Tam Đảo, Tây Thiên, hồ Đại Lải… thường tìm mua cá thính làm quà, nhờ tính tiện bảo quản và hương vị lạ miệng. Việc gìn giữ và phát triển món ăn truyền thống này cũng góp phần làm phong phú trải nghiệm du lịch địa phương, đồng thời thể hiện sự trân trọng của người dân với văn hóa ẩm thực bản địa.
Dù đời sống hôm nay đã nhiều thay đổi, nhưng không ít gia đình vẫn giữ thói quen muối cá thính. Họ coi đó như một cách lưu giữ bản sắc, một sợi dây nối quá khứ với hiện tại. Với người con xa quê, mỗi khi trở về, được ăn miếng cá thính nóng hổi lại như tìm thấy hương vị tuổi thơ. Với du khách, đó là một trải nghiệm ẩm thực độc đáo, khó lòng quên được.
Những năm gần đây, cá thính Lập Thạch đã được công nhận là sản phẩm OCOP của tỉnh. Các cơ sở sản xuất được hỗ trợ cải tiến bao bì, nhãn mác, nâng cao tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, mở ra cơ hội đưa đặc sản này vươn ra thị trường rộng lớn. Qua đó, góp phần cải thiện thu nhập cho người nông dân, đồng thời quảng bá hình ảnh vùng đất trung du đến bạn bè trong và ngoài tỉnh.
Tối 6-5, thông tin từ Công an thành phố Đà Nẵng, lực lượng cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an thành phố đã kịp thời tháo thành công nhiều vòng kim loại bị mắc kẹt trên tay một học sinh, bảo đảm tuyệt đối an toàn, không để xảy ra tổn thương.
Trước đó cháu trai N.H.K. (học sinh lớp 6 Trường trung học cơ sở Bình Thạnh), trú xã Bình Sơn, Quảng Ngãi, đã đeo nhiều vòng kim loại vào tay và không thể tự tháo ra.
Các vòng kim loại siết chặt, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tuần hoàn và gây tổn thương nếu xử lý không đúng cách.
Gia đình đã đưa em đến một bệnh viện ở phía nam của thành phố Đà Nẵng để nhờ hỗ trợ.
Tuy nhiên do đặc tính vật liệu cứng, độ bó chặt cao, việc tháo gỡ bằng các phương pháp thông thường không thực hiện được.
Trong tình huống cấp thiết, hai cha con đã tìm đến Đội chữa cháy và cứu nạn cứu hộ khu vực 9, thuộc Phòng Cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ Công an thành phố Đà Nẵng.
Ngay khi tiếp nhận, cán bộ, chiến sĩ nhanh chóng trấn an tâm lý cháu bé, đồng thời triển khai phương án xử lý phù hợp.
Sử dụng kìm cộng lực kết hợp các thiết bị chuyên dụng, lực lượng đã cắt tách từng vòng kim loại một cách cẩn trọng, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho em.
Hành động kịp thời, tận tụy của lực lượng cảnh sát phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ không chỉ giúp giải quyết sự cố một cách an toàn mà còn góp phần lan tỏa hình ảnh đẹp về người chiến sĩ Công an thành phố Đà Nẵng luôn sẵn sàng có mặt khi người dân cần.
Hiện tượng "walkaway wives" (những người vợ bước ra khỏi hôn nhân) đang được giới chuyên gia tâm lý và các luật sư ghi nhận là một xu hướng xã hội tại Anh.
Theo thống kê của công ty luật Stowe Family, 63% đơn ly hôn trong những năm gần đây do người vợ đệ trình. Khảo sát cuối năm 2025 của nền tảng cộng đồng NOON trên 2.000 phụ nữ cho thấy, 56% sẵn sàng chấm dứt hôn nhân vì không cảm thấy hạnh phúc. Hậu ly hôn, 76% phụ nữ khẳng định họ không hối hận.
Bà Karen Ruimy, 61 tuổi, chuyên gia tâm lý, cho biết đại dịch đã tạo ra khoảng lặng để nhiều người nhìn nhận lại cuộc sống. "Phụ nữ trung niên bắt đầu lên tiếng 'đủ rồi'", bà nói. Chuyên gia này đánh giá, khi con cái trưởng thành và áp lực gia đình giảm bớt, phụ nữ bắt đầu khao khát thấu hiểu chính mình thay vì tiếp tục duy trì cuộc hôn nhân nguội lạnh. "Nhiều người tự hỏi liệu có nên tiếp tục lừa dối bản thân, hay họ xứng đáng được yêu thương và lắng nghe nhiều hơn", chuyên gia nói.
Đồng tình với quan điểm trên, nhà trị liệu gia đình LJ Jones cho biết quyết định ly hôn không diễn ra bốc đồng. Đây là kết quả của một quá trình cạn kiệt cảm xúc kéo dài.
Theo bà, nhiều phụ nữ nỗ lực giao tiếp để tìm kiếm sự kết nối nhưng chỉ nhận lại sự thất vọng. Sự im lặng của người vợ ở giai đoạn cuối thường bị các ông chồng nhầm lẫn là sự bình yên, nhưng thực chất là họ đã ngừng cố gắng. Quyết định rời đi được đưa ra khi mọi nỗ lực thay đổi đều vô ích. "Về phía nam giới, cú sốc thường đến từ việc họ quá tự mãn hoặc vô tâm nên không nhận ra vợ mình đã buông bỏ từ lâu", bà Jones giải thích.
LJ Jones giải thích thêm khi phụ nữ bước qua tuổi 50, họ dễ đối mặt với chứng trầm cảm vì hối tiếc chưa sống trọn vẹn. Ở thời đại quyền tự chủ của phụ nữ được đề cao, họ chọn cách bước ra khỏi cuộc hôn nhân độc hại thay vì tiếp tục chịu đựng.
Sự thay đổi về cấu trúc nhân khẩu học cũng tác động đến xu hướng này. Tại Anh, tuổi thọ trung bình hiện đã tăng từ 72 lên 82 tuổi. Nhận thức được thời gian sống kéo dài, con người ý thức hơn về cách họ tận hưởng phần đời còn lại. Việc duy trì định kiến nam giới kiếm tiền, nữ giới chăm lo gia đình trở thành yếu tố kìm hãm tự do cá nhân ở tuổi xế chiều.
"Nhiều cuộc hôn nhân sau 20 năm chỉ mang tính duy trì chứ không còn là nơi để tận hưởng", bà Ruimy nhận định. Mô hình này thường mang lại lợi ích cho nam giới nhiều hơn, bởi phụ nữ chỉ có không gian tự do phát triển bản thân sau khi đã hoàn tất mọi nghĩa vụ trong nhà.
Giới chuyên gia đánh giá xu hướng phụ nữ chủ động ly hôn thực chất là quá trình tự trao quyền. Phụ nữ trung niên không còn e ngại đánh mất vùng an toàn và sẵn sàng bắt đầu một hành trình sống tự chủ.
Những cơn ngứa khắp cơ thể thường dễ bị xem nhẹ và cho rằng chỉ là vấn đề da liễu thông thường. Thế nhưng, với một người đàn ông 63 tuổi, triệu chứng tưởng chừng vô hại ấy lại mở ra hành trình phát hiện một căn bệnh nguy hiểm.
Ban đầu chỉ là những cơn ngứa râm ran khắp cơ thể, nhưng không ai ngờ đó lại là dấu hiệu mở đầu cho một chẩn đoán ung thư tuyến tụy, một trong những căn bệnh có tỷ lệ sống sót thấp nhất hiện nay.
Câu chuyện của ông Michael, 63 tuổi, là lời cảnh tỉnh về những tín hiệu sức khỏe tưởng chừng rất "bình thường" nhưng lại vô cùng nguy hiểm.
Ông Michael chia sẻ, mọi chuyện bắt đầu sau một chuyến nghỉ ngắn ngày cùng vợ vào năm 2016. Không lâu sau khi trở về, ông bắt đầu bị ngứa dữ dội khắp người.
"Cảm giác giống như bị hàng nghìn vết cắn của muỗi vằn. Tôi không thể ngủ nổi, càng nóng thì càng ngứa, và chỉ có thể thiếp đi khi kiệt sức," ông kể lại.
Tình trạng ngày càng tồi tệ, cơn ngứa lan từ đầu đến chân, kéo dài liên tục và không thuyên giảm.
Sau đó, cơ thể ông xuất hiện vàng da – một trong những triệu chứng điển hình liên quan đến bệnh lý gan mật và ung thư tuyến tụy. Tình trạng này còn đi kèm nước tiểu sẫm màu và phân nhạt màu bất thường.
Ban đầu, các bác sĩ nghi ngờ ông bị vàng da đơn thuần. Tuy nhiên, sau khi thực hiện sinh thiết, kết quả khiến cả gia đình bàng hoàng: ung thư tuyến tụy.
Ông Michael phải trải qua ca phẫu thuật lớn để loại bỏ khối u, đồng thời cắt bỏ một phần dạ dày, hệ tiêu hóa và khoảng 30% tuyến tụy. Sau đó là 6 tháng hóa trị đầy mệt mỏi với hàng loạt tác dụng phụ nặng nề.
"Tôi trông như một con bù nhìn – tóc rụng, da bong tróc, quần áo rộng thùng thình. Đó là quãng thời gian không hề dễ dàng," ông chia sẻ.
Dù vậy, sau nhiều năm điều trị và theo dõi định kỳ bằng chụp CT mỗi 3 tháng, sức khỏe ông hiện đã ổn định và chưa ghi nhận dấu hiệu tái phát.
Câu chuyện của ông Michael cho thấy, đôi khi những triệu chứng tưởng chừng nhỏ nhặt lại chính là "tín hiệu đỏ" của cơ thể, không nên xem nhẹ.
