Ở tuổi 26, Lê Minh Huyền (quê Hà Nội, hiện sống tại P.Tân Lập, TP.Nha Trang cũ; nay là P.Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa) lựa chọn công việc biểu diễn “nàng tiên cá” tại thủy cung VinWonders Nha Trang (đảo Hòn Tre, tỉnh Khánh Hòa). Ít ai biết rằng trước đó cô từng biểu diễn tại thủy cung Thiên đường Bảo Sơn (P.An Khánh, TP.Hà Nội) và thủy cung ở The Beijing Andover Taipingyang Under Water World (Bắc Kinh, Trung Quốc).
Huyền cho biết cơ duyên đến với nghề bắt đầu từ sự tò mò từ nhỏ về việc làm thế nào để trở thành “nàng tiên cá” ngoài đời thực. Sau này, khi theo đuổi bộ môn lặn tự do, cô có cơ hội tiếp xúc với những người làm nghề và dần được truyền cảm hứng.
“Công việc này không phổ biến nên cơ hội không nhiều. Mình may mắn được thử sức và bén duyên”, Huyền chia sẻ. “Nàng tiên cá” này cũng cho biết lần đầu khoác lên mình trang phục và xuống nước biểu diễn không thể giấu được cảm xúc hồi hộp. “Khi nhìn qua lớp kính thấy khán giả đang theo dõi, mình có cảm giác như đang sống trong chính giấc mơ của mình”, Huyền nói.
Cũng theo Huyền, để theo nghề, người biểu diễn phải rèn luyện nhiều kỹ năng như nín thở, thở phục hồi, kiểm soát chuyển động cơ thể dưới nước; việc giữ thăng bằng khi đứng nước trong bộ trang phục nặng cùng monofin (chân vịt đơn) gần 3 kg cũng là một thử thách lớn.
Một ngày làm việc của Huyền bắt đầu từ 8 giờ 15, cô biểu diễn 3 ca/ngày, mỗi ca kéo dài khoảng 15 phút vào các khung giờ 9 giờ 30, 11 giờ 30 và 14 giờ. Trước mỗi ca, cô phải check-in (thông báo hiện diện) 2 lần để chuẩn bị, sau đó thay đồ, nghỉ ngơi giữa các ca và kết thúc công việc vào khoảng 15 giờ, bao gồm cả việc vệ sinh, bảo quản trang phục.
Ngoài công việc biểu diễn, Huyền còn kinh doanh các sản phẩm liên quan đến lặn và đồ “tiên cá”, đồng thời làm nội dung trên mạng xã hội để tận dụng quỹ thời gian trống.
Theo Huyền, khó khăn lớn nhất của nghề là điều kiện làm việc, đặc biệt vào mùa lạnh. Khi nhiệt độ xuống thấp, nước trong bể trở nên lạnh hơn nhưng không thể làm ấm do ảnh hưởng đến môi trường sống của sinh vật.
“Có những ngày nhiệt độ dưới 20 độ C, nước rất lạnh nhưng mình vẫn phải giữ thần thái để hoàn thành phần biểu diễn”, Huyền chia sẻ. Bên cạnh đó, công việc dưới nước tiềm ẩn nhiều rủi ro như chuột rút, sự cố sức khỏe hoặc các tình huống bất ngờ. Huyền từng chứng kiến đồng nghiệp gặp tình trạng chuột rút nhưng vẫn phải cố gắng hoàn thành phần diễn.
Một sự cố đáng nhớ khác xảy ra khi trang phục gặp trục trặc trong lúc biểu diễn, dù đã kiểm tra trước, cô vẫn phải xử lý nhanh trong điều kiện không có điểm tựa. “Lúc đó rất áp lực, nhưng mình phải giữ bình tĩnh để đảm bảo phần trình diễn”, Huyền nói.
Ở góc nhìn người trong nghề, Phạm Quốc Hoàn (còn được gọi là Quốc ú nu, 35 tuổi, P.Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh), hiện là người biểu diễn “nam tiên cá” tại thủy cung Lotte World (Tây Hồ, TP.Hà Nội), cho rằng để trở thành “tiên cá chuyên nghiệp” cần đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ năng, đồng thời xây dựng hình ảnh tích cực gắn với thông điệp bảo vệ môi trường biển.
Theo anh Hoàn, rủi ro là điều khó tránh khỏi nếu không được trang bị đầy đủ kiến thức. “Người biểu diễn có thể gặp tình trạng hạ thân nhiệt, va chạm do hạn chế tầm nhìn hoặc choáng váng nếu không kiểm soát tốt nhịp thở. Đây là môi trường đòi hỏi phải luyện tập nghiêm túc và đảm bảo an toàn”, anh nói.
Về thu nhập, Huyền cho biết nếu làm toàn thời gian, mức lương dao động từ 15 đến hơn 20 triệu đồng/tháng, tùy vào số ca diễn và thể trạng. Dù có thể đảm bảo cuộc sống cá nhân, cô cho rằng mức thu nhập này vẫn chưa tương xứng với những yêu cầu và rủi ro của nghề.
Trong khi đó, Trịnh Bảo Ngọc (ở P.Tân Bình, TP.HCM) nhận định đây là công việc đòi hỏi sức khỏe và sự khéo léo. “Việc phải lặn dưới nước trong thời gian dài không hề đơn giản”, chị nói, đồng thời cho biết các em nhỏ thường rất thích thú khi được nhìn thấy “nàng tiên cá” ngoài đời thực.
Ở góc nhìn khán giả, Dương Văn Hùng (làng Đanh, xã Thành Công, tỉnh Thái Nguyên) cho biết từng đưa gia đình đi tham quan thủy cung tại Hà Nội và ấn tượng với tiết mục này. “Khi biết có biểu diễn nàng tiên cá, các con tôi rất háo hức và đứng chờ để xem. Khi các bạn bơi xuống, hình ảnh rất đẹp và cuốn hút”, anh chia sẻ.
Sau khi tốt nghiệp ngành công nghệ sinh học Trường ĐH Công nghiệp thực phẩm TP.HCM, chị My quyết định trở về địa phương công tác, đảm nhận vai trò công an viên và Ủy viên Ban Chấp hành Xã đoàn Bình Thắng (cũ). Công việc bận rộn, nhưng niềm đam mê làm nông nghiệp sạch đã thôi thúc chị không ngừng tìm tòi, nghiên cứu để lựa chọn hướng khởi nghiệp phù hợp.
Đầu năm 2021, chị My mạnh dạn đầu tư hơn 60 triệu đồng, thuê 80 m2 đất tại ấp Bình Hòa, TT. Bình Đại, H.Bình Đại (cũ) để xây dựng mô hình trồng rau thủy canh nhà màng, với thương hiệu My's Garden. Mô hình thiết kế theo quy trình khép kín, ứng dụng công nghệ tự động hóa ở nhiều khâu. Hệ thống thủy canh hồi lưu, bồn chứa dung dịch dinh dưỡng, máy bơm và giàn tưới phun sương đều vận hành tự động.
Đặc biệt, hệ thống tưới được cài đặt hẹn giờ, cứ 30 phút phun một lần, mỗi lần khoảng 1 phút, giúp cây sinh trưởng ổn định, tiết kiệm nước và giảm đáng kể công lao động. Các máng trồng sử dụng ống nhựa UPVC chuyên dụng, đặt cách mặt đất khoảng 85cm, đảm bảo vệ sinh và thuận tiện chăm sóc.
Toàn bộ quy trình sản xuất không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, góp phần hạn chế ô nhiễm môi trường và đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng. Hệ thống tưới phun sương tự động giúp tiết kiệm nước, phù hợp với điều kiện hạn mặn, góp phần thích ứng với biến đổi khí hậu. Sau hơn 2 năm triển khai, mô hình cho thấy hiệu quả rõ rệt.
Tháng 4.2023, Trà My đầu tư thêm 50 m2 tại Trường THCS xã Bình Thắng, nâng tổng diện tích canh tác lên khoảng 130 m2. Hiện nay, vườn rau trồng đa dạng các loại rau xanh giàu dinh dưỡng như cải kale, cải bó xôi, cải bẹ xanh, cải bẹ dún, cải ngọt, cải thìa, xà lách…
Mỗi tuần, vườn thu hoạch một đợt, cung cấp ra thị trường hơn 25 kg rau sạch, giá bán ổn định từ 45.000 - 55.000 đồng/kg. Phần lớn sản phẩm được khách hàng đặt mua trước, đảm bảo đầu ra ổn định. Nhờ đó, trung bình mỗi năm, chị My thu nhập khoảng 100 triệu đồng.
Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, chị My còn tích cực lan tỏa mô hình đến cộng đồng. Chị cung cấp cây giống, đất sạch và chuyển giao kỹ thuật trồng rau thủy canh cho nhiều cá nhân, đơn vị, đặc biệt là các trường mầm non và tiểu học trên địa bàn. Mô hình "Vườn rau thủy canh" của chị My được địa phương đánh giá là mô hình khởi nghiệp xanh tiêu biểu của thanh niên, góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững, thân thiện với môi trường.
Tháng 7.2023, chị phối hợp với Xã đoàn Bình Thắng (cũ) thành lập Tổ hợp tác thanh niên cung cấp đất và rau sạch, tạo môi trường liên kết, hỗ trợ đoàn viên, thanh niên về vốn, kỹ thuật và kinh nghiệm sản xuất. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, gia tăng giá trị sản phẩm và khơi dậy tinh thần khởi nghiệp trong giới trẻ.
Bên cạnh hoạt động sản xuất kinh doanh, chị còn là đoàn viên năng động, tích cực tham gia các phong trào như hiến máu tình nguyện, xây dựng mô hình "Cơ quan xanh, sạch, năng động", "Vườn ươm thanh niên"…
Với những nỗ lực trong lao động, sản xuất và đóng góp cho cộng đồng, năm 2024, chị My được Tỉnh đoàn Bến Tre (cũ) vinh danh là "Thanh niên khởi nghiệp, sản xuất giỏi tiêu biểu".
Thủ khoa Phạm Thị Ngọc Ánh, Học viện Hàng không VN, cho biết chính những căng thẳng trong giai đoạn ôn thi khiến thí sinh dễ rơi vào vấn đề áp lực đồng trang lứa, vì thiếu tự tin vào khả năng của bản thân và chưa có định hướng rõ ràng nên dễ cảm thấy mình kém cỏi so với bạn bè, nhất là trong giai đoạn vô cùng áp lực của mùa thi.
"Chính những áp lực đồng trang lứa đó sẽ là "kẻ thù" âm thầm làm mất sự tập trung vào lộ trình của bản thân. Mỗi người có một lực học khác nhau, thế nhưng áp lực làm cho ta bỏ qua thiếu sót của bản thân để đi theo lộ trình của người khác. Chính sự chạy đua đó sẽ khiến hiệu quả của quá trình ôn thi giảm sút nghiêm trọng", Ánh khẳng định.
"Có khi nào các bạn lướt TikTok, Facebook rồi cảm thấy áp lực vì bạn bè đồng trang lứa của mình có IELTS cao, có giải nọ, giải kia? Hoặc đơn giản là thấy bạn của mình đã bắt đầu giải tới đề thứ năm, thứ sáu, trong khi mình mới chỉ đang ôn lý thuyết; rồi bạn lao vào giải đề luôn, mặc dù lý thuyết bạn chưa nắm vững?", Ngọc Ánh đặt câu hỏi.
Cô nàng thủ khoa hỏi vậy để khẳng định rằng đây không phải là trường hợp cá biệt, mà phần đông thí sinh đều dễ gặp phải và bản thân Ánh cũng từng như vậy. Ánh nhớ lại: "Có những đêm mình ôn thi tới 2 giờ sáng nhưng không dám ngủ chỉ vì thấy đứa bạn đang thức. Mình sợ ngủ là sẽ thua bạn, mặc dù bản thân quá buồn ngủ và có học thêm cũng không tiếp thu được, nhưng vẫn thức tới lúc bạn đi ngủ mới thôi, chỉ để thỏa mãn những áp lực của mình".
Theo Ánh, những áp lực đồng trang lứa này đến từ sự so sánh khập khiễng. Bạn thường bỏ qua những thành tựu của bản thân để so sánh với kết quả rực rỡ của người khác. Một số bạn thường nói: "Ôi, mình chẳng có thành tựu gì cả; mình bình thường quá", nhưng thành tựu theo Ánh lại là những điều đơn giản. Chẳng hạn hôm nay mình đã giải được hai đề, ôn được hết lý thuyết của học kỳ một… thì đó đều là những thành tựu bản thân đã đạt được.
Ánh khẳng định: "Phải có những thành tựu nhỏ như vậy, bạn mới đạt được thành tựu lớn như đỗ nguyện vọng một hay đỗ thủ khoa". Tuy vậy, Ánh cũng cho rằng áp lực có mặt tích cực: "Sự áp lực một mặt nào đó chứng tỏ bạn có sự cầu tiến. Điều quan trọng là bạn biết biến áp lực đó thành động lực để có thể đi xa hơn nữa".
Cũng từng trải qua áp lực đồng trang lứa, vậy Ánh đã vượt qua như thế nào? Cô nàng bắt đầu bằng một việc rất thực tế, rằng những ai, những điều gì gây cho bản thân sự áp lực và cảm thấy tự ti thì lập tức "block" (chặn) tạm thời trên mạng xã hội để có thể tập trung hơn vào lộ trình của cá nhân.
Cụ thể hơn, theo Ánh, mỗi thí sinh nên xây dựng một lộ trình cá nhân phù hợp với năng lực và mục tiêu bản thân. Đừng thấy bạn mình giải đề nhiều quá rồi mình cũng lao theo giải đề giống như vậy. Nên tập trung vào những kiến thức lý thuyết mà bản thân chưa vững trước, ôn hết lý thuyết mới bắt đầu giải đề để củng cố kiến thức cũng như luyện phản xạ khi đi thi.
Một cách khác giúp Ánh vượt qua áp lực đồng trang lứa là biến đối thủ thành đối tác. "Khi thấy bạn kia quá giỏi nhưng mình cứ ngồi yên như vậy rồi áp lực, tự ti, thì hãy thử chủ động hỏi bạn cách giải bài này, cách bạn học như thế nào để đạt kết quả tốt… Từ đó sẽ thu hẹp được khoảng cách giữa bạn và người bạn học giỏi đó, dần dần bạn cũng sẽ tiến gần đến thành công thôi".
Ánh luôn tâm niệm rằng kỳ thi tốt nghiệp THPT không đánh giá dựa trên việc bạn đi nhanh bao nhiêu mà là bạn đã kiên trì bao lâu. "Thủ khoa không phải người đi nhanh nhất mà là người bám trụ lâu nhất, kiên trì nhất với mục tiêu của mình. Do đó, hãy cứ cố gắng nhất có thể, biến những áp lực bây giờ trở thành động lực để mình có thể tiến gần tới thành công hơn", Ánh nhắn gửi.
Trong suốt 9 năm tham gia chương trình Tiếp sức mùa thi, ký ức của chị Võ Thị Mai Anh (Đảng ủy viên, Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường, Bí thư Đoàn P.Hai Bà Trưng, Hà Nội), có rất nhiều câu chuyện xúc động.
Bắt đầu tham gia Tiếp sức mùa thi từ năm 2017, đến nay đã là năm thứ 9 chị Mai Anh đồng hành cùng các sĩ tử. Cơ duyên đưa chị đến với chương trình xuất phát từ nhiệm vụ của một cán bộ Quận đoàn Hai Bà Trưng (cũ), phụ trách công tác thiếu nhi và trường học.
Những ngày đầu tiên ấy, mọi thứ vẫn còn nhiều khó khăn, nhưng ngọn lửa nhiệt huyết của tuổi trẻ chưa bao giờ tắt. Chị và các tình nguyện viên đã triển khai vô số hoạt động ý nghĩa, từ phát nước, phát quạt, hỗ trợ phụ huynh, cho đến những chuyến xe ôm miễn phí mang tên "Áo xanh chở ước mơ hồng".
Trong suốt 9 năm ròng rã, ký ức của chị Mai Anh được lấp đầy bởi vô vàn những câu chuyện xúc động. Chị vẫn nhớ như in hình ảnh một tình nguyện viên cõng trên lưng thí sinh không may gặp sự cố về sức khỏe, hối hả chạy vào phòng thi cho kịp giờ.
Hành trình ấy cũng đi qua những ngày tháng đặc biệt khó khăn, tiêu biểu là giai đoạn đại dịch Covid-19 hoành hành. Áp lực đè nặng lên vai những người làm công tác tổ chức.
Lực lượng tình nguyện viên năm đó phải tăng lên gấp đôi. Giữa cái nắng tháng 6, những bóng áo xanh không chỉ lo điều phối giao thông mà còn căng mình phân luồng, đo thân nhiệt, sát khuẩn tay, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho từng thí sinh bước vào điểm thi.
Và cũng có những ngày, thời tiết thử thách lòng người bằng những cơn mưa tầm tã. Chị Mai Anh bùi ngùi nhớ lại sự hy sinh thầm lặng của các bạn tình nguyện viên. Dù đã chuẩn bị sẵn áo mưa, nhưng khi trời đổ mưa bất chợt tại những chốt giao thông ngã tư, tình nguyện viên tham gia phân luồng đã ướt sũng.
Tại các điểm thi các tình nguyện viên cũng đội mưa che chắn cẩn thận cho từng thí sinh lúc đến và ra khỏi phòng thi. Những giọt nước mưa hòa cùng giọt mồ hôi đã vẽ nên một bức tranh đẹp đẽ về tinh thần cống hiến nhiệt huyết của tuổi trẻ.
Nhìn lại chặng đường 9 năm, chị Mai Anh nhận thấy chương trình Tiếp sức mùa thi đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Nếu như trước đây, thí sinh phải di chuyển xa xôi, vất vả, thì nay các điểm thi đã được tổ chức tại địa phương, rút ngắn khoảng cách địa lý. Vì thế, tính chất của việc tiếp sức cũng thay đổi. Sự quan tâm của toàn xã hội ngày càng lớn.
Các doanh nghiệp, nhà hảo tâm và chính quyền địa phương đặc biệt chú trọng và chung tay đóng góp cả về vật chất lẫn tinh thần. Hoạt động này giờ đây không còn bó hẹp trong khuôn khổ chương trình của thanh niên, mà được chính quyền nhìn nhận như một mắt xích "không thể thiếu", một nhiệm vụ sống còn để đảm bảo thành công cho kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia.
Vị thế của lực lượng tình nguyện cũng được nâng cao khi họ trực tiếp tham gia ban chỉ đạo kỳ thi của phường, giám sát chất lượng các điểm thi.
Khi áp lực về di chuyển giảm bớt, sự hỗ trợ của các tình nguyện viên chuyển mạnh sang việc làm chỗ dựa tinh thần cho sĩ tử. Họ là những người đầu tiên vỗ tay đón các em bước ra khỏi phòng thi, là vòng tay ấm áp sẵn sàng ôm lấy những cô cậu học trò đang nức nở vì làm bài chưa như ý.
Chị Mai Anh kể những chai nước, chiếc bút được trao tay thí sinh không chỉ là vật phẩm hỗ trợ, mà còn mang ý nghĩa "nhả vía". Bởi lẽ, các tình nguyện viên đều là sinh viên đại học năm nhất, năm hai, những người đã từng vượt vũ môn thành công.
"Mặc dù các thí sinh đều đã có bút, có nước uống nhưng họ vẫn thích thú khi nhận được các món quà của các tình nguyện viên như để "xin vía". Các sĩ tử nhận lấy món quà ấy như nhận lấy sự may mắn, niềm tin và lời chúc đỗ đạt từ những anh chị đi trước", chị Mai Anh chia sẻ.
9 năm gắn với chương trình Tiếp sức mùa thi, từ một cán bộ Đoàn phụ trách việc sắp xếp, điều phối, nay với cương vị Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường, Bí thư Đoàn phường, chị Mai Anh thấy trách nhiệm càng lớn lao hơn.
Dù ở vị trí nào, nhiệt huyết với màu áo xanh tình nguyện trong chị vẫn vẹn nguyên như ngày đầu. Mong muốn của chị và các tình nguyện viên là biến những kỳ thi căng thẳng thành một kỷ niệm ấm áp, đầy tình người trong trái tim của mỗi sĩ tử và gia đình.
