Bộ Quốc phòng Mỹ hôm nay thông báo lực lượng nước này đã “thực hiện quyền khám xét”, chặn và lên tàu M/T Tifani “mà không gặp sự cố”.
Lầu Năm Góc cho biết sự việc diễn ra tại khu vực thuộc trách nhiệm của Bộ tư lệnh Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương (INDOPACOM), song không nêu cụ thể. Dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy chiếc Tifani hôm nay chở dầu ở Ấn Độ Dương, tại khu vực nằm giữa Sri Lanka và Indonesia.
Theo Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Mỹ, tàu Tifani nằm trong danh sách trừng phạt của nước này vì từng vận chuyển dầu của Iran. Lầu Năm Góc mô tả Tifani là phương tiện “không có quốc tịch”, dù hãng thông tấn AP cho biết con tàu mang cờ Botswana.
Video đăng kèm cho thấy lực lượng Mỹ dùng trực thăng để đổ bộ lên phương tiện này.
“Như đã nói rõ, chúng tôi sẽ theo đuổi các nỗ lực thực thi pháp luật hàng hải trên toàn cầu nhằm phá vỡ các mạng lưới bất hợp pháp, cũng như chặn những tàu bị trừng phạt và đang cung cấp hỗ trợ vật chất cho Iran, bất kể chúng hoạt động ở đâu. Vùng biển quốc tế không phải nơi trú ẩn của tàu bị trừng phạt”, Lầu Năm Góc cho biết.
Đây là động thái mới nhất của Mỹ nhằm chặn tất cả tàu có liên hệ với Iran hoặc bị tình nghi vận chuyển vật tư có thể giúp Tehran, từ vũ khí, dầu mỏ, kim loại cho đến thiết bị điện tử. Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine tuần trước cho biết lệnh phong tỏa do Washington áp đặt sẽ được mở rộng ra ngoài vùng biển thuộc Iran và khu vực do Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) phụ trách.
Theo ông, lực lượng Mỹ tại các khu vực khác sẽ “tích cực truy đuổi bất kỳ tàu nào mang cờ Iran hoặc cố gắng cung cấp hỗ trợ vật chất” cho Tehran. Tướng Caine đặc biệt nhắc đến hoạt động ở Thái Bình Dương, đồng thời giải thích rằng Mỹ sẽ nhắm mục tiêu cả những tàu đã rời khỏi khu vực eo biển Hormuz trước khi lệnh phong tỏa có hiệu lực.
Quân đội Mỹ cũng công bố danh sách chi tiết các hàng hóa được coi là hàng lậu, tuyên bố sẽ lên tàu, khám xét và tịch thu chúng “bất kể ở địa điểm nào”. Trong thông báo được đưa ra hôm 16/4, lực lượng này cho biết mọi hàng hóa “được vận chuyển cho kẻ thù hoặc có khả năng sử dụng trong xung đột vũ trang” đều có thể bị tịch thu ở “bất kể địa điểm nào nằm ngoài lãnh thổ trung lập”.
CENTCOM hôm 19/4 thông báo lực lượng Mỹ đã bắt tàu hàng Touska mang cờ Iran ở vịnh Oman, với lý do phương tiện này tìm cách vượt qua vòng phong tỏa hàng hải. Iran lên án hành động trên là “bất hợp pháp”, “hành vi cướp biển” và chỉ trích Mỹ “vi phạm lệnh ngừng bắn”.
"Theo lời mời của lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un và thay mặt Tổng thống Vladimir Putin, chúng tôi có mặt tại đây để bày tỏ sự tri ân sâu sắc nhất đối với những người đã thể hiện tình yêu đất nước không gì lay chuyển được, cũng như lòng trung thành và lời thề danh dự của họ", Bộ trưởng Quốc phòng Nga Andrey Belousov nói tại lễ trao huân chương ở thủ đô Bình Nhưỡng ngày 26/4.
Ông Belousov đã trao Huân chương Dũng cảm cho 10 binh sĩ Triều Tiên nhằm "ghi nhận lòng can đảm" của họ trong các trận đánh chống lại lực lượng Ukraine tại tỉnh Kursk của Nga hồi năm 2024, đồng thời biểu dương "lòng tận trung vô hạn với đất nước".
"Trong mọi thời đại lịch sử, an ninh và chủ quyền quốc gia đều dựa trên đôi vai vững chắc của những người bảo vệ đất nước. Lòng dũng cảm, tinh thần quả cảm và ý chí sẵn sàng trở thành bức tường bất khả xâm phạm trước mọi hiểm nguy từ lâu đã là phẩm chất nổi bật của binh sĩ Triều Tiên", Bộ trưởng Quốc phòng Nga nói.
Bộ trưởng Quốc phòng Triều Tiên No Kwang-chol cảm ơn Nga vì đã ghi nhận và tôn vinh những đóng góp của binh sĩ Triều Tiên trong chiến dịch.
Ukraine mở chiến dịch tấn công tỉnh Kursk của Nga vào tháng 8/2024 và kiểm soát một vùng lãnh thổ đáng kể ở đây trong nhiều tháng. Theo hiệp ước được ký kết giữa Nga và Triều Tiên tháng 7/2024, Bình Nhưỡng đã cử lực lượng sang hỗ trợ và giúp Moskva giải phóng hoàn toàn khu vực này vào cuối tháng 4/2025.
Triều Tiên cũng điều khoảng 1.000 công binh tới tỉnh Kursk để phối hợp cùng lực lượng Nga tham gia rà phá bom mìn, cũng như công nhân xây dựng nhằm khôi phục các cơ sở hạ tầng bị tàn phá.
Lãnh đạo Kim Jong-un cũng khẳng định gửi quân tham chiến tại Kursk là "hành động chính đáng và thực thi quyền chủ quyền để bảo vệ quốc gia anh em". Ông cũng truy tặng danh hiệu anh hùng và huân chương hạng nhất cho các binh sĩ đã thiệt mạng.
Truyền thông Anh dẫn lời 2 quan chức giấu tên của phương Tây cho biết, các cuộc tấn công trả đũa của Ả rập Xê út nhằm vào Iran đã được thực hiện vào cuối tháng 3.
Nếu được xác nhận, điều này đánh dấu lần đầu tiên Ả rập Xê út được biết đến là đã trực tiếp thực hiện một cuộc tấn công nhằm vào lãnh thổ Iran.
Các nguồn tin phương Tây nói rằng vào cuối tháng 3, các liên lạc ngoại giao và lời đe dọa đáp trả mạnh mẽ hơn từ phía Ả rập Xê út đã dẫn đến một thỏa thuận ngầm nhằm hạ nhiệt căng thẳng.
Việc hạ nhiệt căng thẳng không chính thức này đã có hiệu lực từ một tuần trước khi lệnh ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran được công bố vào ngày 7/4.
Giới chức Ả rập Xê út cũng như Iran hiện chưa đưa ra bình luận.
Cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran đã lan ra khu vực khi Iran đáp trả chiến dịch không kích của Mỹ và Israel bằng cách tấn công các mục tiêu có liên quan đến lợi ích của Washington tại các nước Vùng Vịnh như Qatar, Kuwait, Ả rập Xê út, Bahrain, Các tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE). Tehran luôn cho rằng một số quốc gia Vùng Vịnh đã cho phép lực lượng Mỹ sử dụng không phận hoặc các căn cứ của Mỹ để tấn công Iran.
Báo Wall Street Journal đầu tuần này cũng đưa tin, UAE đã bí mật tiến hành các cuộc tấn công quân sự vào Iran hồi tháng 4. Các hoạt động này bao gồm một cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu trên đảo Lavan của Iran ở vịnh Ba Tư.
WSJ lưu ý rằng mặc dù cuộc tấn công của UAE xảy ra trong thời gian ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, nhưng không gây ra phản ứng tiêu cực nào từ Washington. Mỹ được cho là ngầm ủng hộ sự can thiệp của UAE vào cuộc xung đột Iran.
Tin tức này có khả năng biến UAE trở thành một mục tiêu rõ ràng hơn nữa đối với Iran nếu lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đổ vỡ và 2 bên tái xung đột. Tổng thống Mỹ Donald Trump đầu tuần này cho biết lệnh ngừng bắn đang "nguy kịch" do Iran không đưa ra được những nhượng bộ mà ông đang tìm kiếm liên quan đến chương trình hạt nhân của nước này.
Trong giai đoạn đầu của cuộc xung đột Mỹ - Iran, UAE đã bị chọn làm mục tiêu cho các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran, một phần do cách tiếp cận gay gắt của họ đối với Tehran.
UAE từng ám chỉ rằng họ muốn tổ chức các chiến dịch trả đũa, chứ không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ các cơ sở dầu mỏ và cảng biển của mình trước các cuộc tấn công của Iran.
Cho đến nay, UAE vẫn thất bại trong việc thuyết phục Qatar hay Ả rập Xê út nỗ lực hơn nữa để chống lại các cuộc tấn công của Iran hoặc lệnh phong tỏa eo biển Hormuz.
Giải thích về lập trường của Ả rập Xê út, cựu đại sứ Ả rập Xê út tại Mỹ Turki al-Faisal nhấn mạnh sự kiềm chế của nước này là khôn ngoan.
Ngày 19-4, lực lượng Mỹ nổ súng và bắt giữ tàu chở hàng M/V Touska của Iran tại Vịnh Oman vì tàu này cố vượt lệnh phong tỏa mà Washington đang áp đặt quanh các cảng Iran. Đáng chú ý, tàu Touska gần đây đã ghé nhiều cảng Trung Quốc và bị nghi vận chuyển hàng hóa lưỡng dụng.
Mỹ vẫn đang giữ tàu Touska để kiểm tra lô hàng. Các nguồn tin an ninh hàng hải nói với Hãng tin Reuters rằng lô hàng này nhiều khả năng mang tính "lưỡng dụng" - tức có thể phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quân sự - sau hành trình xuất phát từ châu Á.
Dữ liệu hàng hải cho thấy tàu Touska đã nhiều lần cập cảng Chu Hải, miền nam Trung Quốc, trước khi đi qua Đông Nam Á rồi hướng về Iran. Các nhà phân tích nhận định đây là một phần trong lộ trình giúp Iran duy trì dòng chảy thương mại bất chấp sức ép từ Mỹ.
Theo một quan chức Mỹ chia sẻ với Fox News, tàu Touska lần gần nhất cập cảng Klang (Malaysia) vào ngày 12-4, sau đó trên đường tới cảng Bandar Abbas của Iran thì bị lực lượng Mỹ chặn lại tại Vịnh Oman, ngay bên ngoài eo biển Hormuz, vào ngày 19-4.
Các nhà phân tích nhận định việc tàu vẫn cố di chuyển trong lúc Hải quân Mỹ gia tăng hiện diện trong khu vực cho thấy hàng hóa trên tàu có thể mang tính ưu tiên cao.
"Con tàu đã cố vượt vòng phong tỏa - dường như là hành động đặc biệt ngu ngốc. Điều đó cho thấy trên tàu có thể có thứ gì đó Iran thật sự đang cần" - ông Ray Powell, Giám đốc sáng kiến minh bạch hàng hải SeaLight, nói với Fox News.
Ông Powell lưu ý tuyến đường của tàu qua Malaysia là điều đáng chú ý.
Theo ông, vùng biển gần eo biển Singapore vốn "nổi tiếng về việc chuyển hàng giữa các tàu" do thực thi pháp luật tương đối lỏng lẻo - chiến thuật này khiến việc truy vết hàng hóa trở nên khó khăn hơn.
Ông cũng cho rằng các điểm dừng tại Trung Quốc đặt ra câu hỏi về nguồn gốc lô hàng, dù chưa rõ cụ thể tàu chở gì.
Ngày 20-4, Trung Quốc lên tiếng chỉ trích vụ chặn bắt. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn (Guo Jiakun) nói Bắc Kinh quan ngại về việc Mỹ "chặn bắt bằng vũ lực" tàu chở hàng Iran.
"Tình hình tại eo biển Hormuz hiện nhạy cảm và phức tạp" - ông Quách nói tại họp báo, đồng thời nhấn mạnh các bên cần tránh làm leo thang căng thẳng và "tạo điều kiện cần thiết để hoạt động lưu thông bình thường qua eo biển được nối lại".
Về diễn biến vụ chặn bắt, CENTCOM cáo buộc thủy thủ đoàn tàu Touska "không tuân thủ các cảnh báo lặp đi lặp lại trong suốt 6 giờ".
Tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Spruance đã bắn nhiều phát từ pháo MK 45 vào khoang máy, vô hiệu hóa hệ thống đẩy của tàu Touska, trước khi lính thủy đánh bộ Mỹ lên boong kiểm soát tàu.
Tehran xác nhận tàu bị chặn bắt khi đang trên hành trình từ Trung Quốc tới Iran, đồng thời gọi hành động của Mỹ là "cướp biển có vũ trang".
