Lựa chọn hợp lý giúp tôi chạy bộ 21 km không tốn kém

"Ngày còn trẻ, chị tôi làm Phó giám đốc cho một công ty TNHH gia công giày dép xuất khẩu. Công việc áp lực, vất vả nhưng chị chưa từng nghĩ cho bản thân. Phần lớn tiền lương chị đều dồn hết cho hai con ăn học ở những trường đại học top đầu, với mong muốn chúng có tương lai tốt hơn mẹ.

Suốt mấy chục năm, chị tằn tiện từng đồng, hy sinh tuổi xuân, sức khỏe và cả những nhu cầu nhỏ bé nhất của bản thân để nuôi con trưởng thành. Rồi các con cũng ra trường, lập nghiệp, lập gia đình riêng.

Một đứa ở Hà Nội, một đứa ở Đà Nẵng. Cuộc sống cơm áo, nhà cửa, con cái khiến chúng bị cuốn vào vòng xoáy mưu sinh, thỉnh thoảng mới có thể về thăm mẹ.

Còn chị, sau cả một đời cống hiến, giờ sống bằng đồng lương hưu chỉ hơn 3,5 triệu đồng mỗi tháng. Thời đi làm, công ty tồn tại hai hệ thống lương: lương thực lĩnh và lương đóng bảo hiểm xã hội. Mức đóng bảo hiểm thấp hơn rất nhiều nên khi về già, lương hưu cũng thấp đến xót xa.

Ngoài 70 tuổi, sức khỏe chị ngày càng yếu. Tiền thuốc men, sinh hoạt nhiều khi vượt quá khả năng chi trả. Có những tháng chị phải dè sẻn từng bữa ăn để dành tiền mua thuốc.

Các con không phải không thương mẹ, nhưng chúng cũng đang gồng mình trả góp nhà, nuôi con ăn học, vật lộn với cuộc sống nơi thành phố lớn nên gần như không còn khả năng hỗ trợ.

Bi kịch nhất không phải là nghèo khó, mà là sau cả một đời hy sinh cho gia đình, tuổi già của chị lại lặng lẽ, thiếu thốn và cô đơn đến vậy".

Độc giả nickname GT kể lại câu chuyện như trên, về hoàn cảnh của người chị từng có công việc và thu nhập ổn định nhưng về già lại "lặng lẽ, thiếu thốn và cô đơn sau cả một đời hy sinh cho gia đình".

Bình luận này được viết sau bài Già rồi, ai nuôi mình?. Trong bài viết này, tác giả khắc họa chân dung nhiều người già bằng câu hỏi: "Tôi sẽ sống bằng gì trong hơn 20 năm cuối đời, khi sức khỏe đã yếu đi và khả năng lao động không còn như trước?".

Độc giả nickname anonym.onl22 nêu quan điểm: "Với những người còn trẻ, chỉ sinh con đủ nuôi, để dành khoản tiết kiệm phòng thân khi về già. Con cái sau này rồi cũng lớn, lập gia đình riêng, con ruột có thể sống khổ để lo cho mình, nhưng dâu rể không làm vậy được trừ khi mình có tài sản để chúng nó thừa kế.

Phụ thuộc con cái còn có thể làm cho vợ chồng con mâu thuẫn về chuyện chu cấp bên nội bên ngoại công bằng. Tốt nhất vẫn nên tính đường cho mình khi về già để hạn chế làm phiền con cháu, đặc biệt là vấn đề tiền bạc".

Độc giả nickname Hang15 nói: "Già thì tự lo chứ chờ ai lo. Con (nếu có) cũng bận rộn với gia đình nhỏ của con, bận đưa đón chăm sóc cháu. Vậy nên xác định là chủ động dành dụm mà tự lo cho tuổi già của mình.

Nhà tôi có ba anh chị em. Một người trong Nam, hai người sống cùng thành phố nhưng ở riêng, còn lại bố mẹ lủi thủi với nhau. Hai người ở cùng thành phố cũng bận rộn đi làm, lâu lâu mới qua thăm bố mẹ được một lần. Người ở trong Nam thì cả năm về được một lần".

Người Việt có niềm tin tự nhiên rằng về già sẽ có con cháu chăm sóc. Nhưng xã hội đã thay đổi. Con cái đi làm xa, du học hoặc thậm chí định cư nước ngoài. Mô hình gia đình nhiều thế hệ sống cùng nhau đang dần thu hẹp, trong khi tuổi thọ của người Việt lại tăng lên đáng kể. Nghĩa là thời gian sống sau tuổi nghỉ hưu ngày càng dài hơn và chi phí để duy trì một cuộc sống tương đối ổn định cho giai đoạn này cũng lớn hơn nhiều so với trước.

"Chưa giàu đã già, chưa già đã tái nghèo", là nỗi lo của độc giả nickname buso co:

"Cá nhân tích lũy không đủ, con cháu chưa biết sau này có đủ ăn hay không, các công ty càng không có trách nhiệm phải trả nhiều tiền bảo hiểm xã hội cho bạn, đất nước hiện tại không giàu để bao cấp, trợ cấp xã hội, thế này thì trông cậy vào đâu?

Một đồng nghiệp người Đan Mạch nói với tôi rằng họ phải đóng thuế rất cao, nhưng họ chấp nhận điều đó khi họ hiểu rằng cái quỹ chung của xã hội được sử dụng để lo cho chính họ khi về già, ốm yếu, tai nạn, thất nghiệp và trợ cấp giáo dục, y tế cho con cháu họ khi chúng còn nhỏ.

Vấn đề là các quỹ đó phải được sử dụng minh bạch và hợp lý".

Bài toán không chỉ dừng lại ở khía cạnh tài chính, độc giả nickname hungntfx cho rằng: "Còn là việc xã hội có dành nguồn lực sản xuất vào việc chăm sóc người già hay không, và việc đó có cân bằng được với những nhu cầu khác của xã hội hay không.

Không có khoản lương hưu nào có thể đủ để cho người ta dưỡng già nếu như thiếu người chăm sóc, thiếu nhu yếu phẩm, hay giá nhà đất xây viện dưỡng lão tăng cao".

Độc giả Tuan Nguyen chỉ ra một trong những lối thoát cho tuổi già cô đơn:

"Mô hình chăm sóc tuổi già dựa trên kế hoạch tiền bạc sẽ rất khó như bài viết đã phân tích: an toàn thì mất giá, sinh lời thì rủi ro. Những mô hình dựa trên kết nối cộng đồng như Trung Quốc hay các nước Châu Âu đã làm thì thực tế hơn: người già chăm sóc lẫn nhau, hay người khỏe chăm sóc người yếu để đổi lấy 'tín dụng thời gian', sau này được chăm sóc lại.

Ngoài ra sự tiến bộ của robot hình người và AI cũng là tia sáng cho thế hệ già tương lai".

Trong khi đó, độc giả Vu cho rằng những khoản đầu tư cho tương lai tuổi già - vấn đề là ở niềm tin:

"Sức hút cho những khoản đầu tư tương lai nằm ở niềm tin. Cơ sở xác nhận của niềm tin đó được biểu hiện thông qua những hoạt động hiện tại.

Khi các tổ chức tài chính hiện tại như bảo hiểm vẫn chưa thực sự hoạt động hiệu quả, vẫn còn gây nhiều tranh cãi thì các tổ chức khác rất khó để thuyết phục người tham gia.

Chưa kể tính ổn định của chính sách đối với những khoản đầu tư dài hạn như vậy. Ngay cả khi bỏ tiền trực tiếp, nhiều viện dưỡng lão cũng khiến người già chưa cảm thấy yên tâm.

Thời đại đã thay đổi. Người già ở Việt Nam đúng là đã bắt đầu cảm nhận được sự cô đơn, ngay cả khi có điều kiện ở trong ngôi biệt thự sang trọng của mình cùng con cháu. Con đi làm, cháu đi học, không ai rảnh rỗi, những bữa cơm thất thường.

Cần tăng cường các biện pháp hỗ trợ xã hội, nhưng các tổ chức hoạt động trước hết phải dựa trên những tiêu chuẩn, tiêu chí về lương tâm, trách nhiệm rõ ràng, nhất quán.

Viện dưỡng lão, nhà kết nối cộng đồng thôn - phố... là những hình thức tổ chức quan trọng nhất, trực tiếp chăm sóc sức khỏe thân - tâm của các cụ, nếu được khai thác hiệu quả, ngay từ bây giờ.

Nếu được, các hoạt động bảo hiểm tài chính nên kết hợp, gắn liền với các tổ chức này để duy trì sức sống bền vững".

Tin Gốc: Vnexpress

Gần đây, tôi đọc tin TP HCM thưởng từ 3 đến 5 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Tôi đem chuyện này kể lại với con dâu, hy vọng đó sẽ là một động lực nào đó. Nhưng con chỉ nói: "Số tiền đó mang ý nghĩa tượng trưng thôi mẹ ạ, không đủ để bọn con sinh thêm đâu".

Tôi năm nay đã lên chức bà nội được 12 năm. Tưởng rằng sau khi có cháu đầu lòng, vợ chồng con trai tôi sẽ sớm có thêm đứa thứ hai, nhưng gần 10 năm qua, điều đó vẫn chưa xảy ra, dù tôi đã nhiều lần khuyên nhủ, động viên.

Vợ chồng con tôi hiện chỉ có một bé trai. Cháu đã 12 tuổi, ngoan ngoãn, học hành ổn định. Nhiều lần, tôi nhẹ nhàng gợi ý con dâu sinh thêm, phần vì muốn cháu có anh có em, phần vì tôi nghĩ gia đình đông con vẫn ấm áp hơn. Nhưng lần nào cũng vậy, con dâu tôi chỉ cười trừ: "Ở tuổi này mà nghỉ sinh, con dễ mất việc lắm mẹ. Mà phụ nữ có con nhỏ thì chẳng chỗ nào muốn nhận cả".

Con dâu tôi làm nhân viên văn phòng ở TP HCM, công việc không phải quá áp lực nhưng cũng không hề dễ thay thế. Ở môi trường cạnh tranh như hiện nay, phụ nữ nghỉ sinh dài ngày đồng nghĩa với việc tự đặt mình vào thế rủi ro. Chưa kể, sau một thời gian gián đoạn, việc quay lại guồng công việc cũng không hề đơn giản. Thế nên, nghe con nói "thưởng 3-5 triệu chẳng thấm vào đâu", tôi cũng chẳng biết làm gì.

>> Ba năm đấu tranh sinh hai con dù chồng sợ không nuôi nổi

Không chỉ là chuyện công việc, chi phí nuôi dạy một đứa trẻ ở thành phố hiện nay cũng thực sự khiến các con tôi chùn bước khi nhắc đến chuyện sinh thêm con. Vợ chồng con tôi có tổng thu nhập khoảng 35 triệu đồng mỗi tháng, không phải thấp, nhưng cũng chỉ đủ trang trải cuộc sống, nuôi một đứa con và để dành một khoản nhỏ phòng khi ốm đau, biến cố. Nếu sinh thêm, mọi thứ chắc chắn sẽ bị xáo trộn.

Tôi hiểu nỗi lo về mức sinh đang giảm, về tương lai nguồn nhân lực của đất nước. Nhưng đứng từ phía con cái mình, tôi cũng thấy rõ những áp lực rất cụ thể mà chúng đang phải đối mặt. Sinh thêm một đứa trẻ không chỉ là câu chuyện của vài triệu đồng hỗ trợ ban đầu, mà là hành trình dài hàng chục năm với vô vàn chi phí và trách nhiệm.

Tôi nghĩ nếu muốn khuyến khích người trẻ sinh con, chính sách cần đi xa hơn những khoản thưởng mang tính động viên. Điều người trẻ cần là sự yên tâm lâu dài: chi phí giáo dục hợp lý, dịch vụ y tế đảm bảo. Sự hỗ trợ cũng cần đồng hành cùng đứa trẻ từ khi chưa chào đời cho đến lúc trưởng thành. Ngoài ra, môi trường làm việc cũng phải không khiến phụ nữ bị thiệt thòi khi sinh con.

Còn với riêng tôi, sau nhiều năm khuyên con không thành, mong muốn có thêm cháu vẫn còn đó, nhưng tôi hiểu quyết định cuối cùng phải là của các con - những người trực tiếp nuôi dạy và chịu trách nhiệm cho tương lai của đứa trẻ. Mà muốn thay đổi được suy nghĩ của chúng, có lẽ cần nhiều hơn là 5 triệu tiền thưởng.

Tin Gốc: Vnexpress

Cách đây vài ngày, dưới ánh nắng gay gắt và oi bức của miền Nam, tôi đã đặt một cuốc xe công nghệ do một phụ nữ trung niên cầm lái. Cô khoảng 40 tuổi, mặc chiếc áo đồng phục đã cũ và sờn màu.

Dáng người tương đối nhỏ nên cô phải loay hoay với chiếc xe tay ga trong lúc chờ đợi và gạt chống để đón tôi lên xe.

Những năm gần đây, nền kinh tế chia sẻ đang ngày càng phổ biến hơn đối với nhóm lao động tự do. Vài năm trước, tài xế công nghệ vốn chủ yếu dành cho nam giới, giờ đây ngày càng nhiều phụ nữ hơn 30 tuổi tham gia lĩnh vực này.

Cô tài xế công nghệ chia sẻ với tôi rằng công việc này linh hoạt về mặt thời gian, giúp cô thu xếp về nhà nấu ăn và đưa đón con đi học do hai vợ chồng ở trọ tại thành phố, không có ông bà nội ngoại phụ giúp.

Tuy nhiên, đây chẳng phải là ưu tiên của cô, mà là cô không có sự lựa chọn tốt hơn. Trước khi sinh con, cô từng là nhân viên bán hàng cho một chuỗi quần áo, nhưng sau kỳ nghỉ thai sản, cô không thể tìm được công việc phù hợp với kinh nghiệm trước đó nên chấp nhận làm tài xế công nghệ.

Cô ấy cũng không phải trường hợp duy nhất buộc phải làm tài xế công nghệ để mưu sinh. Nhiều người phụ nữ hơn 30 tuổi phải làm những công việc đòi hỏi thể lực như tài xế công nghệ, vệ sinh máy lạnh... cho thấy việc mưu sinh chưa bao giờ điều dễ dàng đối với nhóm lao động tự do.

Điều này làm tôi nhớ đến một người phụ nữ trung niên đến nhà tôi dọn dẹp do vợ tôi đặt qua một ứng dụng công nghệ. Chị ấy mặc áo đồng phục màu cam hơi phai màu và phải chở theo một túi dụng cụ khá to và bất tiện trên xe máy.

Tương tự chị tài xế công nghệ, họ đều đang bán sức lao động để mưu sinh. Khi bị đẩy ra khỏi thị trường lao động chính thức, họ trở thành lao động tự do với muôn vàn bấp bênh: không có hợp đồng lao động, không được hưởng các chế độ an sinh xã hội, trong khi rủi ro tai nạn và bệnh lý nghề nghiệp rất cao.

Tôi tự hỏi rằng những công việc này có thật sự linh hoạt và tự do, hay chỉ là những người phụ nữ này buộc phải chấp nhận do không còn lựa chọn nào khác? Đến khi nào những người phụ nữ này mới có thể thoát khỏi vòng luẩn quẩn của sự bấp bênh dưới danh nghĩa "tự do"?

Tin Gốc: Vnexpress