Trong khi nhiều người bàn bạc về thời gian, sự kiên nhẫn, lòng quyết tâm để tập thể dục thể thao, tôi phát hiện ra một thực tế rằng, ở Việt Nam, muốn chơi thể thao “đúng nghĩa” không hề rẻ.
Nhiều người vẫn nghĩ thể thao là thứ “miễn phí”: chạy bộ ngoài đường, đá bóng với bạn bè, đánh cầu lông ở sân gần nhà. Nhưng xin hỏi chạy bộ thì chạy ở đâu? Lòng đường hay lề đường? Chơi cầu lông kiểu hai người ra đường nội bộ khu dân cư cầm hai cây vợt khều qua khều lại hay sao?
Xin thưa, khi bắt đầu chơi một cách bài bản, tức là có lịch tập cố định, có ý thức bảo vệ cơ thể và cải thiện hiệu suất luyện tập, chi phí tiền của là điều không thể né tránh.
Hãy nhìn vào những môn được coi là bình dân nhất như đá bóng, cầu lông hay chạy bộ.
Một đôi giày tốt không còn là lựa chọn, mà gần như là điều bắt buộc nếu bạn không muốn trả giá bằng chấn thương. Hãy biết yêu lấy đôi bàn chân, các khớp gối của mình. Một đôi giày chạy hoặc giày sân cỏ nhân tạo có giá vài triệu đồng là chuyện bình thường.
Quần áo thể thao không cần hàng hiệu, nhưng cũng phải đủ tiêu chuẩn để thấm hút mồ hôi, vận động thoải mái. Cộng lại, khoản này khó dưới 5-7 triệu đồng mỗi năm nếu bạn thực sự sử dụng thường xuyên.
Đó là chưa kể đến chi phí sân bãi. Tôi đánh một buổi đánh cầu lông 2 tiếng, 4 người, mỗi người chia tiền từ 50-60 nghìn đồng một buổi. Nhân lên với tần suất 3 buổi một tuần, con số hàng tháng đã không còn nhỏ.
Chưa kể các chi phí mua cầu lông, vợt, bóng, nước uống, gửi xe, thậm chí là những buổi giao lưu, liên hoan sau trận những thứ tạo nên “văn hóa thể thao” của người Việt (cái này gọi là giao lưu), cũng làm đội chi phí lên.
Và nếu đã bước chân sang những môn “có độ nghiện cao” như đạp xe, tennis hay gym chuyên sâu, chi phí còn tăng theo cấp số nhân. Một chiếc xe đạp thể thao cơ bản cũng đã 40-50 triệu đồng cho trọn bộ.
Một gói tập gym có huấn luyện viên cá nhân có thể lên đến hàng chục triệu mỗi năm. Khi đó, thể thao không còn là thói quen đơn giản, mà trở thành một khoản đầu tư thực sự.
Rõ ràng, sức khỏe là thứ xứng đáng để đầu tư. Nhưng điều đáng bàn là: Vì sao một nhu cầu cơ bản như vận động lại đang trở nên tốn kém với phần đông người dân đô thị? (Gấp nhiều lần mức lương bình quân, ý tôi là vậy).
Có lẽ, câu trả lời nằm ở hạ tầng công cộng. “Đường bé tí, ôtô xe máy đi còn chật, đâu ra chỗ cho người chạy bộ, đạp xe”, có lẽ nhiều người sẽ bật câu nói này trong đầu.
Ở nhiều thành phố lớn trên thế giới, người dân có thể chạy bộ trong công viên rộng rãi, chơi thể thao trên các sân miễn phí hoặc chi phí rất thấp, sử dụng hệ thống đường dành riêng cho xe đạp… Những không gian đó không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn tạo ra thói quen vận động tự nhiên cho cộng đồng.
Trong khi đó, ở các đô thị lớn, không gian công cộng cho thể thao vẫn còn thiếu và phân bổ chưa hợp lý. Công viên không nhiều, sân chơi miễn phí lại càng hiếm. Người dân muốn vận động một cách nghiêm túc gần như buộc phải xã hội hóa bằng cách trả tiền cho các dịch vụ tư nhân.
Tôi nghĩ một thành phố đáng sống không chỉ có trung tâm thương mại, cao ốc hay đường sá rộng, mà còn phải có đủ không gian để người dân vận động, hít thở và chăm sóc sức khỏe một cách bình đẳng.
Khuyến khích người dân tập thể dục không thể chỉ dừng ở khẩu hiệu. Nó cần được hiện thực hóa bằng những công viên đủ lớn, những sân chơi mở, những tuyến đường thân thiện với người chạy bộ và xe đạp. Khi đó, chi phí để “chơi thể thao đúng nghĩa” sẽ không còn là rào cản quá lớn.
Một buổi chiều ở Hà Nội, tôi dừng đèn đỏ phía sau một chiếc xe máy chở hai mẹ con. Đứa bé ngồi sau vừa uống hết hộp sữa, vô tư thả tay để chiếc vỏ rơi xuống đường. Người mẹ vẫn lái xe đi tiếp như không có chuyện gì xảy ra. Tôi nhìn theo chiếc hộp sữa nằm chỏng chơ giữa dòng xe cộ và chợt nghĩ: có lẽ bài học về bảo vệ môi trường ở trường học đã bị bỏ quên ngay trên đường về nhà.
Tôi cũng không ít lần bắt gặp cảnh cửa kính ôtô hạ xuống rồi một chiếc lon nước hay túi nilon bị ném thẳng ra ngoài. Điều khiến tôi khó chịu là nhiều người sở hữu những chiếc xe đắt tiền, ăn mặc lịch sự, nói chuyện văn minh, nhưng lại sẵn sàng biến đường phố thành nơi chứa rác của riêng mình. Chiếc xe thì sạch bóng, còn mặt đường phía sau lại thêm một vệt bẩn.
Có lần, tôi ngồi ở một công viên nhỏ và thấy một người đàn ông đứng cạnh bụi cây hút thuốc. Hút xong, anh ta tiện tay búng tàn và ném đầu lọc xuống thảm cỏ rồi bỏ đi. Hành động diễn ra tự nhiên đến mức tôi có cảm giác nhiều người đã quen với suy nghĩ: chỉ cần nơi mình đứng sạch là đủ, phần bẩn đã có người khác dọn.
Chúng ta đang nói rất nhiều về "thành phố thông minh", về "sống xanh", về ý thức công dân, nhưng lại chưa hình thành được thói quen giữ rác lại cho đến khi tìm thấy thùng đựng. Sự tiện lợi cá nhân đang bị đẩy lên quá mức. Không ít người mặc nhiên xem việc quét dọn là trách nhiệm của công nhân vệ sinh môi trường, còn việc của mình chỉ là sử dụng rồi xả bỏ. Nhưng họ quên rằng chính họ cũng đang trả giá cho sự tùy tiện ấy bằng tiền thuế, bằng môi trường sống ô nhiễm và bằng bầu không khí mà con cái họ hít thở mỗi ngày.
>> Bãi rác chình ình trước cổng khu dân cư văn hóa
Tôi cho rằng, những lời kêu gọi chung chung về "nâng cao ý thức" giờ đây không còn đủ mạnh. Đã đến lúc cần những biện pháp quyết liệt hơn. Nếu hệ thống camera giao thông và camera đô thị được dùng để phạt nguội hành vi xả rác, nhiều người chắc chắn sẽ cân nhắc trước khi tiện tay ném một vỏ lon hay túi rác ra đường. Một mức phạt đủ sức răn đe đôi khi hiệu quả hơn hàng trăm khẩu hiệu tuyên truyền.
Quan trọng hơn cả vẫn là giáo dục từ gia đình. Trẻ con không học ý thức từ những bài giảng lý thuyết mà từ hành động của người lớn mỗi ngày. Cha mẹ không thể yêu cầu con giữ gìn môi trường nếu chính mình vẫn vô tư xả rác qua cửa xe.
Tôi cũng nghĩ rằng sự im lặng của cộng đồng đang vô tình khiến những hành vi xấu được chấp nhận như chuyện bình thường. Chúng ta ngại nhắc nhở vì sợ phiền phức, ngại va chạm. Nhưng nếu ai cũng im lặng, những đứa trẻ sẽ lớn lên với suy nghĩ rằng xả rác nơi công cộng là điều hoàn toàn bình thường.
Một đô thị văn minh không chỉ được đo bằng những tòa nhà cao tầng hay những con đường rộng lớn, mà là cách con người cư xử với không gian chung. Chỉ cần mỗi người bớt đi một chút tùy tiện, đường phố có lẽ đã khác rất nhiều.
Năm 2011 tôi 24 tuổi. Sau khi học xong cao đẳng ngành du lịch và đã thử đi làm ở một khách sạn 5 sao với mức lương bọt bèo, sau 6 tháng vẫn chỉ là nhân viên part-time.
Tự thấy bản thân không có tài năng gì, không đẹp trai cao to vạm vỡ, không có tư duy kinh doanh, không có gan làm ăn, tôi quyết định đăng ký xuất khẩu lao động làm thuyền viên cho một du thuyền của Italy.
Lúc đầu, do tiếng Anh còn bập bẹ nên làm công việc thấp nhất với mức lương 650 USD (năm 2011), bao ăn ở trên tàu và làm thêm một số việc, mỗi tháng cũng được 800 - 900 USD nếu không mua sắm gì.
Tôi làm 9 tháng, về nghỉ 2 tháng. Năm 2012 là bước ngoặt lớn của cuộc đời khi may mắn và do chăm chỉ nên được lên chức, lương cứng 1.800 USD + tip từ 500 đến 700 euro.
Vậy là từ đó đến nay, 2026, chưa tháng nào kiếm dưới 2.500 USD. Thật sự, xuất khẩu lao động là con đường kiếm tiền tốt nhất đối với tôi.
Từ ngày đi xuất khẩu lao động, tôi có thể trả nợ, chăm lo cho cha mẹ, sửa nhà và mua được một miếng đất, có một số tiền để dành trong tài khoản, giúp đỡ chị anh, mua xe máy cho cha và chị hai... và nhiều việc khác nữa.
Nhưng nếu không có cái bằng cao đẳng du lịch thì lúc đó tôi không có đủ điều kiện nộp hồ sơ cho hãng du thuyền, nên đi học cũng rất quan trọng. Tôi rất biết ơn bằng cao đẳng du lịch và hãng du thuyền.
Tôi nghỉ hưu khi vừa bước qua tuổi 50 - thời điểm mà nhiều người nói tôi đang ở "đỉnh cao" của tiền bạc, vị trí và các mối quan hệ. Trước khi dừng lại, tôi là Trưởng phòng tại một công ty thương mại, thu nhập trung bình mỗi tháng khoảng 70 triệu đồng, chưa kể thưởng. Quyết định ấy khiến không ít người thân, bạn bè của tôi tiếc nuối. Có người bạn thân còn mắng tôi: "Ông có điên không khi buông bỏ tất cả lúc này?".
Thật ra, tôi không điên. Tôi chỉ mệt. Nhiều năm trước đó, cuộc sống của tôi gắn liền với những buổi tiếp khách kéo dài, những cuộc nhậu triền miên, những mối quan hệ xã giao mà đôi khi chính tôi cũng không còn phân biệt được đâu là thật lòng, đâu là nghĩa vụ? Lịch làm việc kín mít, điện thoại không lúc nào ngừng đổ chuông. Nhiều người nghĩ đó là thành đạt, nhưng cơ thể tôi thì không nghĩ vậy.
Sức khỏe của tôi bắt đầu lên tiếng. Tôi mất ngủ triền miên, viêm loét dạ dày, huyết áp cao... Đó là lúc tôi nhận ra mình không còn đủ sức để "đánh đu" với chính guồng quay công việc mà mình đã tạo ra nữa. Tôi bắt đầu tự hỏi: nếu cứ tiếp tục như vậy, mình sẽ giữ được gì và đánh mất những gì?
Tôi muốn dừng lại, để xem mình là ai nếu không còn danh xưng, chức vụ? Tôi muốn sống chậm hơn, cảm nhận rõ hơn những điều giản dị mà trước đây mình đã bỏ lỡ.
>> Tôi 'sợ' nghỉ hưu sớm dù có nhà, đất và 2,7 tỷ đồng tiết kiệm
Những ngày đầu nghỉ hưu quả thực không hề dễ chịu. Tôi có nhiều thời gian hơn, nhưng cũng có những khoảng trống khó lấp. Thỉnh thoảng, nghe bạn bè kể về những chuyến du lịch sang trọng, những bữa tiệc xa hoa, những món đồ hiệu đắt tiền, tôi cũng chạnh lòng. Nhưng rồi, tôi chợt nhận ra: chẳng phải chính vì những điều đó mà mình đã chọn rời đi hay sao?
Tôi không nghỉ hưu để tiếp tục chạy theo những cuộc vui khác. Tôi nghỉ để thoát khỏi vòng xoáy mà mình từng thấy mệt mỏi. Vậy thì có gì phải tiếc nuối khi người khác vẫn đang sống trong điều mà mình đã chủ động buông bỏ?
Dần dần, tôi học cách tận hưởng cuộc sống theo cách rất khác. Một buổi sáng dậy sớm đi bộ, một tách trà uống chậm, một buổi chiều ngồi đọc sách mà không bị làm phiền... Sức khỏe cải thiện, tinh thần nhẹ nhõm hơn, và quan trọng nhất, tôi cảm thấy mình "trở lại" với chính mình.
Ở tuổi này, tôi hiểu rằng con người ta cuối đời không hối tiếc vì đã từ bỏ một chức danh hay một khoản thu nhập. Điều khiến ta day dứt thường là những điều ta từng muốn làm nhưng không dám làm. Tôi đã chọn làm điều mà mình tin là đúng, dù nó đi ngược lại kỳ vọng của nhiều người. Và đến bây giờ, tôi không hối hận.
Khi bạn cảm thấy cần dừng lại, hãy lắng nghe chính mình. Cuộc đời này không dài như ta tưởng. Có những trải nghiệm, nếu không làm ngay, có thể sẽ không còn cơ hội. Vì vậy, nếu đã nghĩ đến, thì hãy dám làm để sau này, khi nhìn lại, ta không phải tiếc nuối vì mình đã không thử.
Do Minh HaiĐắn đo bỏ việc lương 40 triệu để nghỉ hưu sớm ở tuổi 47
Cuộc sống của tôi sau khi nghỉ hưu sớm tuổi 45
45 tuổi nghỉ hưu sớm, sống nhờ lãi tiết kiệm tháng 25 triệu đồng
Vỡ mộng nghỉ hưu sớm dù tháng kiếm 40 triệu từ dãy trọ cho thuê
Tôi đã tìm ra cách nghỉ hưu sớm tuổi 40 cho mình
Hai năm đáng giá nhất cuộc đời khi tôi nghỉ hưu sớm ở tuổi 50
