Khoảng 49 quốc gia từ châu Âu, châu Á và Trung Đông đã tham dự hội nghị trực tuyến do Anh và Pháp đồng chủ trì, nhằm thúc đẩy kế hoạch đảm bảo tự do hàng hải tại tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược eo biển Hormuz. Mỹ và Iran – hai bên trực tiếp liên quan xung đột – không tham gia cuộc họp, theo AFP.
Anh và Pháp cho biết sẽ dẫn đầu một lực lượng đa quốc gia mang tính phòng thủ, chỉ được triển khai khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn lâu dài hoặc xung đột kết thúc. Thủ tướng Anh Keir Starmer và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nhấn mạnh mục tiêu duy trì dòng chảy thương mại thông suốt qua eo biển Hormuz.
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh giới chức Iran ngày 17.4 tuyên bố eo biển Hormuz vẫn mở cửa cho tất cả các tàu thương mại trong thời gian còn lại của thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon, theo Reuters.
Cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng cho rằng eo biển đã “sẵn sàng cho lưu thông hoàn toàn”, nhưng khẳng định lệnh phong tỏa hải quân nhằm vào Iran vẫn được duy trì cho đến khi đạt thỏa thuận chấm dứt xung đột.
Việc gián đoạn tuyến hàng hải eo biển Hormuz làm dấy lên lo ngại toàn cầu về nguồn cung năng lượng, lạm phát và chuỗi cung ứng lương thực.
Dù trước đó kêu gọi đồng minh hỗ trợ thực thi phong tỏa eo biển Hormuz, ông Trump sau hội nghị Paris lại tuyên bố không cần đến họ, và chê trách các đồng minh đã không đến khi Mỹ cần hỗ trợ. Anh, Pháp và nhiều nước cho rằng tham gia phong tỏa đồng nghĩa can dự trực tiếp vào xung đột, song sẵn sàng tham gia bảo vệ hàng hải khi tình hình ổn định hơn.
Tổng thống Macron cho biết các nước tham dự đã gửi thông điệp chung kêu gọi mở cửa vô điều kiện eo biển Hormuz và đảm bảo tự do hàng hải. Một phần lực lượng hải quân Pháp tại Địa Trung Hải và biển Đỏ có thể được điều động cho nhiệm vụ này.
Thủ tướng Starmer cho hay: “Chúng tôi sẽ tiếp tục thảo luận vấn đề này tại một hội nghị kế hoạch quân sự ở London vào tuần tới, nơi chúng tôi sẽ công bố chi tiết hơn về thành phần của sứ mệnh, và hơn chục quốc gia đã đề nghị đóng góp các nguồn lực”.
Đức cũng bày tỏ sẵn sàng tham gia, trong khi các nhà ngoại giao châu Âu cho rằng bất kỳ cơ chế nào cũng cần phối hợp với Mỹ và Iran.
Giới quan sát nhận định kế hoạch có thể khó thành hiện thực nếu tình hình nhanh chóng ổn định, song các biện pháp như chia sẻ tình báo, hộ tống tàu hoặc rà phá bom mìn vẫn có thể được triển khai trong giai đoạn chuyển tiếp.
Trong một diễn biến khác, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan kêu gọi các bên kiềm chế và thúc đẩy đối thoại, theo South China Morning Post. Phát biểu tại Diễn đàn ngoại giao Antalya ngày 17.4, ông nhấn mạnh “con đường ngắn nhất dẫn đến hòa bình là đối thoại và ngoại giao”, đồng thời cảnh báo nguy cơ các hành động khiêu khích có thể phá vỡ tiến trình đàm phán.
"Thủ tướng Đức Friedrich Merz nghĩ rằng Iran sở hữu vũ khí hạt nhân cũng chẳng sao. Ông ấy không hiểu mình đang nói gì. Nếu Iran có vũ khí hạt nhân, cả thế giới sẽ bị bắt làm con tin. Những việc tôi đang làm với Iran là điều đáng lẽ các nước và những đời tổng thống trước đây phải cố gắng thực hiện từ lâu rồi", Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 28/4 viết trên Truth Social.
Ông đồng thời công kích chính phủ Đức, cho rằng Berlin đang "làm rất tệ cả về kinh tế lẫn những phương diện khác".
Phát biểu trong một sự kiện đối thoại sinh viên ở Đức một ngày trước đó, Thủ tướng Merz cho rằng Mỹ "rõ ràng không có kế hoạch chiến lược" trong cách xử lý xung đột với Iran. Ông phân tích rằng thách thức trong các xung đột với các chính phủ không chỉ là câu chuyện tham gia mà còn phải tính được đường rút lui, dẫn chứng các bài học tại Afghanistan và Iraq.
Ông nhận định Tehran đang thể hiện kỹ năng đàm phán hiệu quả để tạo ra lợi thế trước Mỹ. "Nói chính xác hơn, người Iran đang khéo léo chọn không đàm phán. Họ để cho phái đoàn Mỹ đến tận Islamabad, để rồi trở về mà không đạt được bất kỳ thành quả nào. Cả một đất nước bị làm cho bẽ mặt bởi giới lãnh đạo Iran, cụ thể là lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo", ông Merz nói.
Những phát biểu của lãnh đạo Đức được đưa ra giữa giai đoạn nỗ lực đối thoại giữa Mỹ và Iran chưa đạt tiến triển đáng kể. Vòng tiếp xúc đầu tiên tại Islamabad kết thúc mà không có kết quả, trong khi kế hoạch cử đặc phái viên tới Pakistan thương lượng vòng hai đã bị hủy vào phút chót.
Tổng thống Trump cho biết Iran đã gửi một đề xuất mà ông cho là chưa đạt yêu cầu, song sau khi Mỹ hủy chuyến đi của phái đoàn đàm phán, phía Tehran đã đưa ra một đề xuất mới tốt hơn. Ông cũng viết rằng Iran nói với Mỹ họ "trên bờ vực sụp đổ" và mong muốn Washington chấm dứt lệnh phong tỏa với cảng biển.
Tổng thống Mỹ nhiều lần bày tỏ không hài lòng với các đồng minh châu Âu, trong đó có Đức, vì từ chối tham gia sâu hơn vào chiến dịch chống lại Iran.
Giới lãnh đạo Đức đã khẳng định không có ý định can dự xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran. Các nước châu Âu cũng tuyên bố chỉ tham gia bảo vệ tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz một khi xung đột chấm dứt hoàn toàn.
Tờ Khmer Times ngày 4.5 dẫn lời Thủ tướng Campuchia Hun Manet khẳng định chính phủ nước này sẽ không ban hành luật để đưa các thành viên băng nhóm thanh niên phạm tội ra tiền tuyến, mà có thể điều động họ làm công việc hỗ trợ như xây công sự.
Lời giải thích này được đưa ra sau chỉ trích từ một đảng chính trị ở nước ngoài và các nhà phân tích liên quan chỉ thị gần đây của Thủ tướng Hun Manet yêu cầu đánh giá tính hợp pháp của việc điều động thanh niên gây mất an ninh xã hội đến các khu vực tiền tuyến.
Nhà lãnh đạo cho biết việc nghiên cứu cơ sở pháp lý cho động thái này không có nghĩa là sẽ ban hành luật đưa những thanh niên này vào vai trò chiến đấu trực tiếp. Thay vào đó, sáng kiến này nhằm đánh giá tính khả thi của việc huy động họ tham gia các hoạt động hỗ trợ, chẳng hạn như xây hào hoặc làm nông có giám sát.
Trước đó hôm 26.4, ông Hun Manet chỉ đạo Bộ trưởng Tư pháp Koeut Rith, Tổng cục trưởng Tổng cục Công an quốc gia Sar Theth và Tổng tư lệnh Lực lượng Vũ trang Hoàng gia Vong Pisen đánh giá tính hợp pháp của đề xuất này.
Ông Hun Manet nói thêm rằng điều đó sẽ không liên quan việc ban hành luật mới để chuyển những đối tượng bị giam giữ ra tiền tuyến.
Theo ông, về nguyên tắc, thành viên các băng nhóm phạm tội phải được xử lý theo pháp luật hiện hành và việc nghiên cứu pháp lý này liên quan cách áp dụng đối với tù nhân, vì cũng có các luật bảo vệ người bị giam giữ, bao gồm cả quy định cấm lao động cưỡng bức.
"Nếu pháp luật cho phép, chúng tôi sẽ cân nhắc đưa họ đến một xã ở tỉnh Preah Vihear để tham gia đào hào hoặc các công việc hỗ trợ khác dưới sự giám sát của cơ quan chức năng, nhưng không tham gia chiến đấu", ông khẳng định.
Thủ tướng Campuchia cho biết sáng kiến này nhằm giúp người trẻ có hành vi sai phạm hiểu rõ hơn về sự hy sinh của các binh sĩ trong những tình huống rủi ro cao, thay vì có hành vi góp phần gây bất ổn xã hội.
Ngoài ra, ông chỉ đạo chính quyền các tỉnh thành trên cả nước tăng cường trấn áp các băng nhóm thanh niên, cảnh báo rằng những thành viên là con của quan chức hay lãnh đạo địa phương có thể đối diện hậu quả như việc cha mẹ mất chức nếu họ không thay đổi hành vi.
Vụ xả súng xảy ra lúc 6h ngày 19/4 (18h giờ Hà Nội) tại thành phố Shreveport thuộc bang Louisiana, miền nam nước Mỹ. Danh tính và động cơ của nghi phạm chưa được công bố, nhưng các quan chức địa phương cho biết người này đã bị cảnh sát bắn hạ.
Trong cuộc họp báo sau sự việc, sĩ quan cảnh sát Chris Bordelon nói rằng hiện trường khá rộng, bao trùm 3 ngôi nhà và các điều tra viên đang thu thập bằng chứng. 8 trẻ em thiệt mạng ở độ tuổi 1-14 và một số là con của nghi phạm.
Kênh KTBS đưa tin hai phụ nữ trúng đạn vào đầu và chưa rõ tình trạng. Một bé trai cũng bị thương khi nhảy từ mái nhà xuống đất.
Hạ sĩ Bordelon cho biết nghi phạm đã cướp một chiếc xe để chạy trốn trước khi bị các sĩ quan cảnh sát bắn hạ. "Chúng tôi tin rằng người đàn ông này là thủ phạm duy nhất của vụ xả súng. Đó là một vụ bạo lực gia đình", ông cho hay.
"Đây là buổi sáng kinh hoàng ở Shreveport, tất cả chúng tôi xin chia buồn với các nạn nhân", thị trưởng Tom Arceneaux phát biểu tại cuộc họp báo. Thượng nghị sĩ Bill Cassidy gọi đây là "vụ bạo lực kinh hoàng", trong khi Thống đốc bang Louisiana Jeff Landry bày tỏ đau lòng trước vụ xả súng.
Gun Violence Archive, tổ chức thống kê về bạo lực súng đạn tại Mỹ, nhận định sự việc tại Louisiana là vụ xả súng gây chết nhiều người nhất trong hơn hai năm qua. Theo định nghĩa của tổ chức này, một vụ nổ súng được coi là xả súng khi có ít nhất 4 người thương vong, không tính kẻ tấn công.