Rạng sáng 1/3, còi báo động tấn công tên lửa hú inh ỏi tại trung tâm tác chiến của Mỹ ở cảng Shuaiba, miền nam Kuwait. Khoảng 60 binh sĩ đã nhanh chóng chạy vào hầm trú ẩn bằng bê tông khi một tên lửa đạn đạo của Iran bay qua phía trên đầu họ.
Đó là thời điểm Iran tiến hành đòn tập kích bằng nhiều loại tên lửa và máy bay không người lái (UAV) vào loạt mục tiêu Mỹ ở khắp vùng Vịnh, nhằm đáp trả chiến dịch tấn công do Mỹ – Israel phát động hôm 28/2.
Đến 9h15, tín hiệu báo an toàn vang lên tại căn cứ Shuaiba. Các binh sĩ tháo mũ bảo hiểm và quay trở lại bàn làm việc. Tại căn cứ này, họ đang điều hành việc vận chuyển thiết bị, đạn dược và nhân sự quân đội Mỹ khắp Trung Đông.
Khoảng 30 phút sau, “mọi thứ rung chuyển” khi một UAV Iran lao vào căn cứ, một binh sĩ kể lại với CBS News ngày 9/4. “Nó giống như những gì bạn thấy trong phim. Tai ù đi và mọi thứ trở nên mờ mịt. Chúng tôi thấy chóng mặt”.
Trong trạng thái bàng hoàng, quân nhân này quan sát hiện trường xung quanh. “Mảnh đạn văng khắp nơi. Nhiều người bị thương ở đầu, bụng và tay chân, máu chảy nhiều. Có người còn bị thủng màng nhĩ”, anh kể.
Đây là một thành viên trong nhóm binh sĩ Mỹ tại căn cứ Shuaiba lần đầu tiên lên tiếng về đòn tập kích tên lửa, UAV của Iran vào khu vực này. Các binh sĩ không tiết lộ danh tính, do quy định hạn chế tiếp xúc với truyền thông của quân đội Mỹ.
Cuộc tập kích đã khiến 6 người thiệt mạng và hơn 20 người bị thương, trở thành vụ tấn công đẫm máu nhất đối với quân đội Mỹ kể từ năm 2021.
Khoảng một tuần trước khi Chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng bắt đầu hôm 28/2, hầu hết binh sĩ và phi công Mỹ đồn trú tại Kuwait đã được chuyển đến căn cứ ở Jordan, Arab Saudi và những nơi nằm ngoài tầm bắn của tên lửa Iran.
Một số binh sĩ cho biết chỉ huy thông báo họ sẽ không chuyển đi lâu, chỉ cần chuẩn bị đồ đạc cho 30 ngày và để lại hầu hết thiết bị cá nhân, gồm cả máy tính do quân đội cấp. Một binh sĩ giải thích mệnh lệnh “rời khỏi điểm X” có nghĩa là tránh xa vùng nguy hiểm.
Nhưng đối với vài chục thành viên của Bộ Tư lệnh Hậu cần số 103 thuộc Lục quân Mỹ tại căn cứ lớn phía nam thủ đô Kuwait City, họ có một lệnh khác là thu dọn mọi thứ và chuyển đến cảng Shuaiba.
Bộ Tư lệnh Hậu cần số 103 gồm 62 đơn vị trực thuộc, thực hiện chỉ huy và kiểm soát gần 6.000 binh sĩ thuộc Lực lượng Dự bị Lục quân Mỹ. Họ có nhiệm vụ cung cấp lực lượng đã qua huấn luyện và luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu để hỗ trợ các chiến dịch trên toàn cầu của quân đội Mỹ.
Trung tâm chiến thuật ở cảng Shuaiba được xây dựng tương tự các căn cứ trong cuộc chiến của Mỹ ở Iraq hay Afghanistan, thời kỳ UAV chưa xuất hiện phổ biến.
Các tòa nhà tại đây được bảo vệ bằng những tấm bê tông cốt thép chữ T xếp cạnh nhau, được thiết kế để bảo vệ quân nhân trước các vụ nổ từ đạn cối hoặc rocket, nhưng không có tác dụng bảo vệ trước các cuộc tập kích từ trên không.
“Nó chỉ là căn cứ quân sự kiểu cũ. Vài rào chắn nhỏ và loạt tòa nhà dựng bằng thùng container, nơi chúng tôi có thể lập văn phòng tạm bợ”, một binh sĩ cho hay.
Các binh sĩ nói với CBS News rằng họ thắc mắc tại sao mình vẫn ở trong tầm bắn của tên lửa và UAV Iran, dù chỉ làm nhiệm vụ hậu cần, không trực tiếp tham chiến.
Một binh sĩ nói họ đã thấy thông tin tình báo chỉ ra căn cứ này nằm trong danh sách mục tiêu tiềm năng của Iran. “Chúng tôi đã tiến gần Iran hơn, vào một khu vực cực kỳ nguy hiểm và vốn là mục tiêu đã được xác định. Tôi chưa thấy có lý do rõ ràng cho việc này”, người lính nói.
Khi được yêu cầu đánh giá về mức độ phòng thủ của căn cứ, anh trả lời “tôi sẽ xếp nó vào loại ‘không có gì’. Còn xét về khả năng phòng thủ trước UAV, cũng là con số 0”.
Người phát ngôn Lầu Năm Góc từ chối bình luận về thông tin trên và cho biết một cuộc điều tra về vụ tấn công tại cảng Shuaiba đang được tiến hành.
Trong một bài đăng trên X phản hồi thông tin mà CBS News đăng tải trước đó, Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Sean Parnell cho biết “mọi biện pháp sẵn có đã được thực hiện để bảo vệ quân đội của chúng ta ở mọi cấp độ”, thêm rằng “cơ sở được bảo vệ bằng các bức tường cao khoảng 1,8 m”.
Khi xung đột nổ ra, Iran không chỉ phòng thủ đơn thuần mà chuyển hướng tấn công trả đũa, dựa vào kho UAV giá rẻ và tên lửa đã tích lũy trong nhiều năm. Một UAV Shahed của Iran đã phát nổ ngay tại chính giữa khu làm việc của các binh sĩ Mỹ tại trung tâm tác chiến ở cảng Shuaiba.
“Mọi thứ lúc đó hỗn loạn”, một binh sĩ mô tả. “Người bị thương nằm la liệt, chẳng kịp phân loại”.
Theo nhân chứng, các binh sĩ đã tự sơ cứu cho nhau bằng băng gạc, nẹp và garo tự chế. Họ sử dụng phương tiện dân sự để đưa người bị thương đến hai bệnh viện ở ngoại ô Fahaheel của thủ đô Kuwait City.
“Một trong những điều khiến tôi day dứt nhất là không thể đưa tất cả đồng đội ra ngoài. Tôi biết vẫn còn những binh sĩ bên trong chưa được nhận dạng và sơ tán”, một người sống sót kể khi trên đường đến bệnh viện.
Trong buổi họp báo tại Washington sau đó, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth mô tả UAV của Iran đã “lọt lưới”, ám chỉ nó đã vượt qua được hệ thống phòng thủ kiên cố của căn cứ ở Kuwait. “Nó đã vô tình đánh trúng trung tâm tác chiến được bảo vệ kiên cố”, ông nói, nhưng thừa nhận đó là “vũ khí mạnh mẽ”.
Nhiều binh sĩ tại căn cứ dường như không hài lòng về cách mô tả này. “Nói rằng đó chỉ là vũ khí bị lọt lưới là sai sự thật. Tôi muốn mọi người biết rằng căn cứ đã không được chuẩn bị để củng cố phòng thủ. Đó không phải là nơi được bảo vệ kiên cố”, một binh sĩ cho hay.
Tuy nhiên, họ cũng không muốn những bình luận của mình bị hiểu sai. “Tôi không có ý chê bai Lục quân hay Bộ Quốc phòng, nhưng tôi nghĩ việc nói ra sự thật là quan trọng, để chúng ta rút ra bài học từ những sai lầm này”, một binh sĩ khác nói.
Khi được hỏi liệu cuộc tấn công có phải là thực tế tất yếu khi tham gia chiến đấu hay không, anh nói “đúng là như vậy”.
“Tôi rất buồn vì mất đi những đồng đội trong vụ tấn công và nó sẽ theo tôi suốt quãng đời còn lại”, anh nói. “Nhưng tôi cùng gia đình họ cũng vô cùng tự hào về những người lính đó và sự hy sinh của họ”.
"Nếu Nga sẵn sàng ngừng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của chúng tôi, chúng tôi sẽ sẵn sàng đáp lại tương xứng. Đề xuất này đã được chuyển đến phía Nga thông qua Mỹ", ông Zelensky nói.
Trước đó, ông Zelensky ngày 30.3 tuyên bố Kyiv sẵn sàng đáp lại nếu Nga ngừng tấn công hệ thống năng lượng của Ukraine, và sẽ chấp nhận ngừng bắn trong dịp lễ Phục sinh của Chính thống giáo vào ngày 12.4. Đáp lại, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nói rằng đề xuất ngừng bắn dịp lễ Phục sinh không phải là một sáng kiến rõ ràng, và kêu gọi ông Zelensky nên theo đuổi một giải pháp hòa bình, chứ không phải là một lệnh ngừng bắn, theo Hãng tin TASS.
Trong khi đó, những kênh truyền thông Telegram tiếng Nga đưa tin quân đội Ukraine được cho là đã tấn công cảng nhiên liệu Ust-Luga ở tỉnh Leningrad của Nga vào đêm 6.4 và rạng sáng 7.4, theo The Kyiv Independent. Tỉnh trưởng Aleksandr Drozdenko của tỉnh Leningrad tuyên bố 22 máy bay không người lái của Ukraine đã bị bắn hạ ở tỉnh này, nhưng không nêu rõ mục tiêu của cuộc tấn công mới.
Đến chiều 7.4, chưa có phản ứng từ Moscow, và phía Ukraine cũng chưa tuyên bố nhận trách nhiệm về vụ tấn công Ust-Luga. Nếu được xác nhận, đây là vụ tấn công mới nhất trong một loạt cuộc tấn công tầm xa của Ukraine nhắm vào những kho dầu quan trọng nhất của Nga trên bờ biển Baltic và biển Đen trong những tuần gần đây. Cảng Ust-Luga đã bị tấn công ít nhất 5 lần từ ngày 22-31.3.
Đề xuất này sẽ bao gồm việc rút quân Mỹ khỏi các quốc gia thành viên của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) bị cho là không hỗ trợ Washington, ngoài ra sẽ đóng quân tại các quốc gia ủng hộ chiến dịch quân sự của Mỹ.
Kế hoạch trên đã nhận được sự ủng hộ của một số quan chức cấp cao chính quyền Mỹ và vẫn đang trong giai đoạn thảo luận ban đầu.
“Thật đáng buồn khi NATO đã quay lưng lại với người dân Mỹ trong 6 tuần qua, trong khi chính người dân Mỹ là những người đã tài trợ cho quốc phòng của họ,” thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói hôm 8.4.
Tổng thống Trump ngày 8.4 cũng đã gặp Tổng thư ký NATO Mark Rutte. Nhà Trắng tiết lộ ông Trump sẽ bàn về khả năng rời NATO, sau khi liên minh không hỗ trợ Washington trong xung đột với Iran. Trả lời đài CNN sau cuộc gặp, ông Rutte nói: “Đó là cuộc thảo luận rất thẳng thắn và cởi mở”.
"Ông ấy rõ ràng đang thất vọng với nhiều đồng minh NATO, và tôi hiểu quan điểm của ông ấy", ông Rutte nói thêm.
Hiện chưa rõ Mỹ sẽ rút quân đang đóng tại những nước NATO nào. Thời gian qua, một số thành viên đã phản đối mạnh mẽ hoặc dè dặt trước các đề nghị hỗ trợ của ông Trump. Tây Ban Nha được xem là nước phản đối kịch liệt nhất. Chính quyền Madrid tuyên bố không cho máy bay Mỹ sử dụng không phận để tấn công Iran.
Ý cũng tạm ngăn Mỹ sử dụng một căn cứ không quân ở Sicily, trong khi Pháp chỉ đồng ý cho phép Mỹ sử dụng một căn cứ ở miền nam nước Pháp sau khi đảm bảo rằng các máy bay hạ cánh không phải phi cơ tham gia tấn công Iran.
Ngoài việc tái bố trí quân đội, kế hoạch cũng có thể bao gồm việc đóng cửa một căn cứ của Mỹ ở ít nhất một trong các quốc gia châu Âu, có thể là Tây Ban Nha hoặc Đức, theo 2 quan chức chính quyền Mỹ.
Hôm 6.4, ông Trump nêu rằng “rất thất vọng” với NATO và việc không ủng hộ Mỹ là chống Iran "một vết nhơ đối với NATO sẽ không bao giờ biến mất".
Các quan chức cấp cao châu Âu phản bác rằng họ không được tham vấn về cuộc chiến trước đó, khiến việc phối hợp phản ứng quân sự trong những ngày đầu gặp khó khăn.
Trong khi lực lượng đặc nhiệm Mỹ đang gấp rút tìm kiếm viên phi công bị mắc kẹt ở Iran sau vụ bắn rơi máy bay chiến đấu F-15 hôm 3.4, các sĩ quan tình báo Mỹ đã vạch ra một kế hoạch táo bạo để ngăn Iran tiếp cận phi công này.
Tờ Politico dẫn lời 2 quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ cho hay CIA đã tung tin giả vào nội bộ Iran rằng lực lượng Mỹ đã tìm thấy phi công này và đang đưa ra ngoài bằng đường bộ.
Động thái đánh lạc hướng đã giúp CIA có thêm thời gian xác định vị trí của phi công bị bắn rơi và bí mật chuyển thông tin chính xác về địa điểm này cho Nhà Trắng và Lầu Năm Góc.
Theo Đài Fox News, CIA còn tạo điều kiện cho "phương pháp cứu hộ phi truyền thống", liên hệ với những người dân địa phương sẵn lòng che chở cho phi công này.
Sự phối hợp giữa Lực lượng Đặc nhiệm Mỹ, các phương tiện không quân, thông tin tình báo từ CIA và sự điều phối trên mặt đất đã dẫn đến một cuộc giải cứu thành công mà không có bất kỳ thương vong nào của người Mỹ.
Các quan chức Mỹ mô tả đây là "một trong những nhiệm vụ khó khăn và phức tạp nhất trong lịch sử các hoạt động đặc nhiệm của Mỹ", nhấn mạnh sự chính xác, phối hợp và năng lực tác chiến trên lãnh thổ đối phương.
Lực lượng đặc nhiệm Mỹ cuối cùng đã tìm thấy và giải cứu được viên phi công vào tối 4.4, sau khi ở Iran gần 2 ngày.
"Chúng tôi đã giải cứu thành viên phi hành đoàn/sĩ quan F-15 bị thương nặng và vô cùng dũng cảm từ sâu trong lòng núi Iran... Một màn thể hiện lòng dũng cảm và tài năng tuyệt vời của tất cả mọi người!", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trong một bài đăng trên mạng xã hội hôm 5.4.
Trước đó, ông cho biết quân đội Iran đã "tích cực tìm kiếm, với số lượng lớn, và đang tiến rất gần" đến việc bắt giữ viên phi công.
Theo tờ The New York Times, hàng trăm binh sĩ thuộc lực lượng đặc nhiệm đã tham gia vào chiến dịch giải cứu diễn ra trong màn đêm. Lực lượng Mỹ đã thành công sau khi quân đội điều động "hàng chục máy bay" trang bị "những vũ khí nguy hiểm nhất thế giới" để giải cứu phi công, ông Trump cho biết.
Việc xác định vị trí của viên phi công cũng vô cùng khó khăn và có sự đóng góp của CIA. Theo một quan chức Mỹ, điều này cũng giống như "mò kim dưới đáy biển".
Hơn 0 giờ ngày 7.4 (giờ VN), Tổng thống Trump cùng các quan chức cấp cao Mỹ tổ chức họp báo tại Nhà Trắng, cho biết chiến dịch giải cứu tại Iran có sự tham gia của 155 máy bay, lực lượng đặc nhiệm và vai trò đặc biệt của CIA.
Ông Trump tiếp tục cảnh báo Iran về hạn chót ngày 7.4, thậm chí nói có thể xóa sổ Iran chỉ trong một đêm "và có thể đó là đêm mai".