Lao ra trước đầu xe tải rồi dừng lại, người đàn ông thiệt mạng

Mới đây, đại biểu Quốc hội đề nghị bổ sung quy định buộc buộc doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu xe điện phải thu hồi, tái chế pin sau sử dụng. Cùng với đà tăng của xe điện, nguy cơ phát sinh lượng lớn pin thải khiến bài toán xử lý sau vòng đời trở nên cấp thiết.

Tái chế pin còn nhiều thách thức

Dù hoạt động tái chế pin xe điện đang phát triển nhanh, công nghệ hiện nay vẫn đối mặt nhiều rào cản về kỹ thuật và chi phí. Pin lithium-ion có cấu trúc phức tạp với nhiều lớp vật liệu khác nhau, từ cực dương, cực âm đến chất điện phân và lớp vỏ bảo vệ, khiến quá trình tháo dỡ và xử lý đòi hỏi thiết bị chuyên dụng và quy trình an toàn nghiêm ngặt. Nếu xử lý không đúng cách, pin có thể gây cháy nổ hoặc phát tán hóa chất độc hại.

Ngoài ra, mỗi hãng xe và nhà sản xuất pin sử dụng cấu trúc, kích thước và thành phần hóa học khác nhau, khiến việc tự động hóa trong tái chế gặp nhiều hạn chế, buộc phải xử lý thủ công ở nhiều khâu, làm tăng chi phí.

Về công nghệ, các phương pháp phổ biến hiện nay như nhiệt luyện (pyrometallurgy) hay thủy luyện (hydrometallurgy) đều có những hạn chế nhất định. Nhiệt luyện tiêu tốn nhiều năng lượng và có thể phát sinh khí thải, trong khi thủy luyện phức tạp, cần sử dụng nhiều hóa chất và xử lý nước thải đi kèm. Đặc biệt, việc thu hồi lithium, thành phần quan trọng nhất của pin, vẫn chưa đạt hiệu quả cao như cobalt hay nickel, khiến giá trị kinh tế của quá trình tái chế bị ảnh hưởng.

Chính vì vậy, nhiều doanh nghiệp lựa chọn hướng tái sử dụng pin trước khi tái chế. Như tại Nhật Bản, Nissan dùng pin cũ cho các hệ thống lưu trữ điện tại tòa nhà, nhà máy. Ở Trung Quốc, BYD cũng triển khai các dự án lưu trữ năng lượng quy mô lớn, tận dụng pin đã qua sử dụng như những "cánh đồng pin" để phục vụ lưới điện.

Ngoài việc tái chế pin, trên thế giới, nhiều quốc gia cũng đã xây dựng chính sách và mô hình riêng để giải bài toán tái chế và tái sử dụng pin xe điện sau khi hết vòng đời.

Trung Quốc

Trung Quốc là một trong những thị trường xe điện lớn nhất thế giới, sớm xây dựng chính sách quản lý pin theo hướng bao trùm toàn bộ vòng đời sản phẩm, từ sản xuất đến thải bỏ. Từ năm 2018, Bộ công nghiệp và công nghệ thông tin Trung Quốc yêu cầu các hãng xe điện phải chịu trách nhiệm thu hồi pin sau sử dụng theo cơ chế "trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất" (Extended Producer Responsibility - EPR). Quy định này buộc doanh nghiệp không chỉ dừng ở khâu bán xe, mà còn tổ chức hệ thống thu gom, xử lý pin thải.

Song song đó, Trung Quốc triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc pin trên phạm vi toàn quốc. Mỗi bộ pin được gắn mã định danh để theo dõi xuyên suốt vòng đời, từ khi xuất xưởng, lắp lên xe, đến khi thu hồi và tái chế. Theo Cơ quan năng lượng quốc tế, đây là một trong những hệ thống quản lý dữ liệu pin quy mô lớn và hoàn thiện nhất hiện nay.

Các doanh nghiệp lớn như CATL hay BYD cũng tham gia sâu vào toàn bộ chuỗi giá trị, từ sản xuất đến tái chế. Pin cũ được thu hồi, tách chiết các kim loại như lithium, cobalt, nickel để đưa trở lại sản xuất, hoặc chuyển sang các hệ thống lưu trữ năng lượng khi không còn phù hợp cho xe điện. Theo các báo cáo của Diễn đàn kinh tế thế giới và IEA, Trung Quốc hiện chiếm khoảng một nửa công suất tái chế pin lithium-ion toàn cầu. Nước này cũng đã xây dựng mạng lưới hơn 10.000 điểm thu hồi pin, góp phần hạn chế tình trạng thải bỏ tự phát và đảm bảo vật liệu được quay trở lại chuỗi sản xuất.

Châu Âu

Năm 2023, Liên minh châu Âu (EU) thông qua quy định về pin mới, thay thế các chỉ thị trước đó. Văn bản này áp dụng cho nhiều loại pin khác nhau, từ pin tiêu dùng, pin công nghiệp đến pin xe điện, trong đó pin xe điện là trọng tâm do giá trị và quy mô thị trường lớn. Quy định yêu cầu nhà sản xuất phải tổ chức thu hồi pin sau sử dụng, đồng thời đáp ứng các ngưỡng tối thiểu về tái chế đối với các vật liệu quan trọng như lithium, cobalt và nickel. Theo Ủy ban châu Âu, mục tiêu là đưa nguyên liệu quay trở lại chuỗi sản xuất, giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên thô.

Đáng chú ý, EU dự kiến triển khai cơ chế "hộ chiếu pin" (battery passport) từ năm 2027. Mỗi bộ pin sẽ có một hồ sơ điện tử chứa thông tin về nguồn gốc nguyên liệu, quá trình sản xuất và tình trạng sử dụng, giúp theo dõi xuyên suốt vòng đời sản phẩm. Theo Diễn đàn kinh tế thế giới, đây là bước tiến quan trọng nhằm tăng tính minh bạch chuỗi cung ứng và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Mỹ

Khác với Liên minh châu Âu hay Trung Quốc, Mỹ chưa có quy định chuyên biệt về thu hồi pin xe điện ở cấp liên bang. Hoạt động quản lý chủ yếu dựa trên các quy định chung về chất thải và môi trường, trong khi thị trường tái chế được thúc đẩy bởi khu vực tư nhân.

Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư mạnh vào công nghệ tái chế. Redwood Materials phát triển mô hình thu hồi và tinh chế lithium, cobalt, nickel từ pin cũ để cung cấp trở lại cho sản xuất. Trong khi đó, Li-Cycle xây dựng mạng lưới nhà máy tại Bắc Mỹ, ứng dụng công nghệ thủy luyện nhằm nâng cao hiệu suất tái chế. Ở cấp bang, một số địa phương như California cũng bắt đầu xây dựng các quy định riêng về trách nhiệm thu hồi pin, cho thấy xu hướng siết chặt quản lý trong tương lai.

Chính phủ Mỹ đóng vai trò hỗ trợ thông qua các gói chính sách lớn như Inflation Reduction Act, cung cấp ưu đãi và trợ cấp nhằm phát triển chuỗi cung ứng pin nội địa, bao gồm cả tái chế và khai thác vật liệu. Theo Bộ năng lượng Mỹ, mục tiêu là giảm phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài và tăng tính tự chủ trong ngành xe điện.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày 6-5, ông Nguyễn Phương Nam - Phó giám đốc Khu Quản lý đường bộ III, Cục Đường bộ Việt Nam - thông tin sau một tuần đưa các tuyến cao tốc mới qua miền Trung vào vận hành khai thác đã phát sinh nhiều tình huống vi phạm nguy hiểm.

Cụ thể, từ lúc đưa các đoạn tuyến cao tốc Bắc - Nam vào khai thác từ ngày 29-4 và 30-4 như Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Hoài Nhơn - Quy Nhơn và một phần tuyến Quy Nhơn - Chí Thạnh, Chí Thạnh - Vân Phong, đã phát sinh nhiều tình huống vi phạm an toàn giao thông trên đường cao tốc và hành lang an toàn tuyến.

Trong đó, một số tình huống cơ quan chức năng đã phát hiện và xử lý kịp thời như:

Người dân tự ý đi xe máy, xe đạp vào đường cao tốc; tự ý mở hàng rào chắn bảo vệ hành lang để vào hành lang an toàn đường cao tốc dựng bàn ghế buôn bán đồ ăn thức uống; trẻ nhỏ vui chơi trên đường cao tốc do không biết tuyến đã thông xe.

Những tình huống vi phạm trên đã được cơ quan chức năng phát hiện, xử lý và tuyên truyền, nhắc nhở kịp thời. Đồng thời, Khu Quản lý đường bộ III yêu cầu các đơn vị vận hành tăng cường công tác tuần tra, kiểm tra hiện trường, kịp thời phát hiện, xử lý các vấn đề phát sinh nếu có.

Đơn vị cho hay sẽ phối hợp chặt chẽ với lực lượng cảnh sát giao thông trong tổ chức giao thông, đảm bảo an toàn cho người và xe. Bên cạnh đó, công tác phối hợp với chính quyền địa phương cũng được tăng cường nhằm kiểm soát hành vi vi phạm hành lang an toàn giao thông, ngăn chặn tình trạng người dân tự ý đi vào cao tốc.

Được biết, từ khi đưa vào khai thác tới nay, đơn vị quản lý vận hành đã tổ chức lực lượng bảo vệ trực 24/24 giờ tại các lối vào cao tốc; bố trí lắp đặt camera an ninh tại các nút giao, lối vào cao tốc; triển khai phát loa tuyên truyền đến người dân, phối hợp xử phạt nghiêm các trường hợp vi phạm.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Bên cạnh sắt, thép vật liệu nhựa chiếm tỷ lệ cao trong việc tạo ra nhiều chi tiết trên xe máy, đặc biệt khi hầu hết các mẫu mã xe máy, xe tay ga hiện nay đều có "dàn áo" bao bọc thân xe làm từ nhựa. Chính vì vậy, khi giá vật liệu nhựa trên thị trường toàn cầu có xu hướng "leo thang" đang tạo ra những ảnh hưởng đến ngành công nghiệp xe máy.

Khu vực Đông Nam Á từ trước đến nay được xem là một trong những thủ phủ sản xuất, tiêu thụ xe máy hàng đầu thế giới khi quy tụ nhưng thị trường xe máy lớn nhất thế giới (gồm Việt Nam và Indonesia). Không chỉ đáp ứng nhu cầu nội địa hay trong khu vực ASEAN, các mẫu mã xe máy lắp ráp sản xuất tại Thái Lan, Indonesia, Việt Nam… còn được xuất khẩu sang nhiều thị trường khác trên thế giới.

Trong bối cảnh giá vật liệu nhựa gia tăng, các nhà sản xuất xe máy đang bắt đầu tính toán lại việc tăng chi phí sản xuất cũng như giá bán sản phẩm. Mới đây, một số thương hiệu xe máy Nhật Bản đang sản xuất, phân phối tại khu vực Đông Nam Á như Suzuki, Yamaha… đang cho thấy những động thái tăng giá bán xe máy.

Mới đây, đại diện Suzuki Indonesia thừa nhận rằng việc giá nguyên vật liệu biến động có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất. Trả lời phỏng vấn truyền thông mới đây, ông Teuku Agha, Trưởng bộ phận Kinh doanh và tiếp thị xe máy 2 bánh của PT Suzuki Indomobil Sales cho biết: "Tôi chưa nhận được báo cáo nào về vấn đề này, nhưng nếu giá nguyên liệu tăng, chi phí sản xuất trên mỗi đơn vị sản phẩm sẽ tự động tăng lên. Trong điều kiện hiện tại, khi các yếu tố địa chính trị tác động và chi phí đang tăng cao ở nhiều lĩnh vực, buộc các công ty sẽ phải tăng giá bán sản phẩm đến tay người tiêu dùng".

Hiện tại, một số hãng xe máy vẫn đang cố gắng giữ giá sản phẩm nhằm duy trì sức mua trong bối cảnh áp lực về chi phí đang có chiều hướng gia tăng. Tuy nhiên, nếu xu hướng giá nguyên vật liệu tiếp tục tăng, việc điều chỉnh giá cả là khó tránh khỏi.

Thực tế điều này cũng đã diễn ra với Yamaha Indonesia khi mới đây đơn vị này vừa có động thái điều chỉnh giá bán nhiều dòng xe máy, xe tay ga của hãng đang phân phối tại Indonesia. Trao đổi với truyền thông hôm 18.4 vừa qua, ông Rifki Maulana, Giám đốc Quan hệ công chúng và cộng đồng PT Yamaha Indonesia Motor Manufacturing cho biết: "Tính đến tháng 4.2026, giá bán nhiều mẫu xe đã gia tăng. Chúng tôi sản xuất trên toàn cầu, vì vậy chúng tôi đã biết rõ nguồn cung ứng của mình".

Vị này xác nhận rằng giá xe máy đã được điều chỉnh do ảnh hưởng của giá nhựa tăng cao, vì hầu hết các bộ phận thân xe và các bộ phận hỗ trợ hiện nay đều sử dụng vật liệu này.

Theo truyền thông Indonesia, giá xe Yamaha tại quốc gia này tăng từ 200.000 - 400.000 rupiah, khoảng 317.000 - 632.000 đồng (ngoại trừ phiên bản Xmax). Trong khi đó, phiên bản Xmax Tech Max, biến thể cao cấp nhất, sẽ tăng giá lên đến 1 triệu rupiah, khoảng 1,56 triệu đồng.

Mức tăng này phản ánh sự phụ thuộc lớn của ngành công nghiệp sản xuất vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi giá nguyên liệu thô ở khâu đầu nguồn cung ứng)tăng lên, giá bán cho người tiêu dùng cuối cùng cũng bị ảnh hưởng. Giá vật liệu nhựa đã tăng do sự gián đoạn nguồn cung nguyên liệu thô. Sự tăng giá này bắt nguồn từ việc Indonesia tiếp tục phụ thuộc vào nguyên liệu nhựa nhập khẩu.

Hầu hết các loại nhựa đều có nguồn gốc từ quá trình chế biến dầu mỏ, bao gồm polyetylen (PE) và polypropylen - hai loại nhựa được sử dụng rộng rãi nhất trên toàn thế giới. Giá dầu tăng cao do xung đột ở Trung Đông không chỉ làm tăng chi phí sản xuất nhựa mà còn làm tăng giá nguyên liệu thô.

Tin Gốc: Thanh Niên