Hôm qua (14.4), CNN dẫn một số nguồn tin thân cận chính phủ Mỹ cho hay nước này vẫn đang để ngỏ khả năng đàm phán vòng hai với Iran. Tuy nhiên, Phó tổng thống Mỹ J.D Vance tuyên bố “bóng đang ở phía sân Iran”, nhằm ám chỉ việc Tehran chỉ cần đồng ý với các điều kiện của Washington thì hai bên có thể khởi động đàm phán trở lại.
Viết trên mạng xã hội Truth Social nửa đêm 13.4 (theo giờ VN), Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ngày 12.4, có tổng cộng 34 tàu đã vượt qua eo biển Hormuz. Đây là số lượng tàu vượt qua Hormuz nhiều nhất trong một ngày kể từ khi bùng nổ chiến sự. Tuy nhiên, con số này chưa được kiểm chứng.
Trong khi đó, tình hình thực địa ở khu vực Trung Đông vẫn căng thẳng. Cũng viết trên mạng xã hội, Tổng thống Trump đe dọa sẽ bắn hạ các tàu tấn công nhanh của Iran nếu tiếp cận cự ly gần các tàu chiến Mỹ ở vịnh Ba Tư. Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) cho biết đã nhận được thông báo rằng kể từ 21 giờ ngày 13.4 (giờ VN), hạn chế tiếp cận hàng hải được áp dụng đối với các cảng và khu vực ven biển của Iran, bao gồm các địa điểm dọc theo vịnh Ba Tư, vịnh Oman và eo biển Hormuz. Theo đó, sự hạn chế này không có ngoại lệ đối với các tàu mang cờ của bất kỳ quốc gia nào khi tham gia vào các cảng, bến dầu hoặc cơ sở ven biển của Iran.
Những diễn biến trên khiến cho xung đột ở Trung Đông tiếp tục khó lường, gây tác động lớn đến toàn thế giới, đặc biệt là khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Liên quan vấn đề này, Chương trình Phát triển LHQ (UNDP) hôm qua công bố báo cáo về ảnh hưởng của chiến sự Trung Đông đối với các nền kinh tế khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Theo đó, sự leo thang quân sự ở Trung Đông có thể gây ra tổn thất sản lượng từ 97 – 299 tỉ USD cho kinh tế châu Á – Thái Bình Dương. Mức độ này tương ứng với từ 0,3-0,8% GDP toàn khu vực. UNDP dự đoán rằng cuộc chiến khiến 32 triệu người có nguy cơ rơi vào cảnh nghèo đói trên toàn cầu, và 8,8 triệu người trong số này nằm ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Nguyên nhân là chi phí vận chuyển, năng lượng và thực phẩm tăng cao gây căng thẳng cho thu nhập, tiêu dùng, việc làm và an sinh xã hội trên toàn khu vực. Các hộ gia đình có thu nhập thấp, lao động phi chính thức, người di cư và doanh nghiệp nhỏ là những đối tượng có nguy cơ cao nhất.
Trong báo cáo vừa công bố, Tập đoàn tài chính S&P Global đánh giá tình trạng nhập khẩu năng lượng của châu Á – Thái Bình Dương khiến các nền kinh tế khu vực này dễ bị gián đoạn nguồn cung cấp năng lượng kéo dài. Giá năng lượng cao hơn đang làm tăng chi phí và lạm phát, cũng như xói mòn sức mua, do đó làm giảm tăng trưởng. Ở một số nền kinh tế, tình trạng thiếu khí đốt hóa lỏng và các biện pháp tiết kiệm năng lượng của các chính quyền làm gián đoạn hoạt động kinh tế. Nhiều nền kinh tế dù duy trì dự trữ dầu thô chiến lược ở mức cao, nhưng nếu cuộc chiến kéo dài thì sẽ vẫn bị gián đoạn về năng lượng.
Thực tế, nhiều quốc gia ở khu vực đang bị ảnh hưởng sâu sắc, điển hình là Hàn Quốc. Theo một phân tích của Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), tính đến đầu tháng 4, tổng cộng 26 tàu treo cờ Hàn Quốc vẫn bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư, trong khi dự trữ dầu mỏ chiến lược của nước này có thể chỉ đủ để trang trải 26 ngày tiêu thụ thực tế. Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) đã hạ 0,4 điểm phần trăm trong dự báo tăng trưởng của Hàn Quốc, và nâng dự báo lạm phát nước này lên 2,7%. Hiệu ứng gợn sóng lạm phát dự kiến ảnh hưởng đến giao thông vận tải, hậu cần, hóa dầu, nông nghiệp, thực phẩm và đồ uống trong 2 đến 6 tháng tới. Các quan chức cảnh báo về 3 cú sốc đối với nền kinh tế Hàn Quốc: lạm phát cao, lãi suất tăng cao và tiền won suy yếu.
Hay Indonesia đã phải áp dụng nhiều biện pháp hạn chế tiêu thụ xăng dầu. Từ ngày 31.3, Reuters dẫn lời quan chức nước này thông báo giới hạn bán nhiên liệu ở mức 50 lít mỗi ngày cho một chiếc ô tô. Chính phủ Indonesia cũng thực hiện chính sách vào thứ sáu hằng tuần, các công chức, ngoại trừ các lĩnh vực y tế và an ninh, sẽ làm việc tại nhà. Điều này được đánh giá giúp Indonesia tiết kiệm 6,2 triệu tỉ rupiah (364,92 triệu USD) trong việc trợ cấp nhiên liệu.
Giữa bối cảnh như vậy, giá dầu vẫn khó đoán định và có thể duy trì ở mức cao. S&P Global dự báo các kịch bản giá dầu thô. Theo đó, nếu cường độ chiến sự dần hạ nhiệt và vấn đề eo biển Hormuz được giải quyết ngay trong tháng 4, thì dù một số gián đoạn vẫn tiếp diễn, giá dầu Brent sẽ đạt trung bình 92 USD/thùng trong quý 2/2026 và trung bình khoảng 80 USD/thùng cho cả năm 2026.
S&P Global cũng dự báo một kịch bản xấu hơn là chiến sự kéo dài, giá dầu Brent đạt đỉnh ở mức 200 USD/thùng và tính trung bình cả năm ở mức 130 USD/thùng. Khi đó, lạm phát dự kiến đều tăng thêm từ 1 – 1,6 điểm phần trăm ở các nền kinh tế trong khu vực. Điều này dẫn đến việc tăng trưởng của các nền kinh tế châu Á có thể bị mất đi từ 0,3 – 0,7 điểm phần trăm. Vì thế, các nền kinh tế cần điều chỉnh một số chính sách để hạn chế rủi ro.
Những ngày qua, giữa biến động của thị trường năng lượng toàn cầu do cuộc chiến ở Iran gây ra, UAE cũng đã chính thức rút khỏi OPEC kể từ ngày 1.5.
Việc UAE rời khỏi OPEC là vấn đề không quá bất ngờ dù thời điểm diễn ra khác với dự báo trước đó. Trước xung đột Iran, OPEC tuy chỉ chiếm hơn 30% tổng lượng khai thác dầu thô toàn cầu, nhưng nhóm này chiếm đến hơn 70% tổng trữ lượng dầu thô toàn cầu. Trong đó, trước khi bùng nổ chiến sự Iran, UAE khai thác khoảng 3,5 - 4 triệu thùng dầu/ngày, chiếm khoảng 15% tổng sản lượng khai thác của OPEC.
Thực tế, từ vài năm qua, UAE đã có nhiều bất đồng với nhiều thành viên khác trong OPEC. Vấn đề bắt nguồn từ chiến lược cắt giảm sản lượng của nhóm. Gần 10 năm qua, OPEC cùng một số đối tác khác (gồm Nga, Azerbaijan, Bahrain, Brunei, Kazakhstan, Malaysia, Mexico, Oman, South Sudan, Sudan) hình thành nhóm OPEC+ theo đuổi chiến lược hạn chế sản lượng khai thác để nâng giá dầu thô.
Tuy nhiên, nếu không tính các thời điểm khủng hoảng do chiến tranh hay căng thẳng chính trị gây ra, giá dầu vẫn không tăng lên mức kỳ vọng mà chiến lược vừa nêu đề ra. Điều này gây ảnh hưởng đến nguồn thu của một số thành viên, nên dẫn đến sự bất đồng. OPEC+ đã nhiều lần thống nhất nới lỏng việc hạn chế xuất khẩu nhưng vẫn không đủ tạo ra sự đồng thuận giữa các thành viên. Vì thế, UAE có thời điểm đơn phương tăng sản lượng khai thác. Trong khi OPEC muốn hạn chế sản lượng khai thác, thì UAE đã đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ tăng sản lượng khai thác lên mức 5 triệu thùng/ngày. Mới đây, UAE đã điều chỉnh kế hoạch đặt mục tiêu vừa nêu ngay trong năm 2027.
Trả lời Reuters về việc rời khỏi OPEC, Bộ trưởng Năng lượng UAE Suhail Mohamed al-Mazrouei cho biết quyết định được đưa ra sau khi xem xét các chiến lược năng lượng của đất nước, UAE cũng đã không thảo luận trước với nước nào khác.
Qua vài thập niên, OPEC thực tế mất dần ảnh hưởng đối với thị trường năng lượng toàn cầu. OPEC từ mức chiếm khoảng 50% tổng sản lượng khai thác toàn cầu, thì tỷ lệ này dần giảm xuống chỉ còn khoảng 30% gần đây.
Không những vậy, cuộc chiến Iran, nhất là khi eo biển Hormuz bị bóp chặt, thì OPEC cho thấy không có khả năng điều phối thị trường năng lượng toàn cầu và vai trò của tổ chức này còn bị Mỹ lấn lướt mạnh mẽ nhất là sau khi Washington can thiệp vào Venezuela hồi đầu năm nay. Vì thế, giới quan sát nhận định việc UAE rút khỏi OPEC có thể xem là phần bắt đầu cho hồi kết của tổ chức này. Thậm chí, sau UAE thì một số thành viên khác có thể cũng nối gót rời khỏi OPEC.
Thực tế vừa nêu khiến cho Ả Rập Xê Út, vốn đóng vai trò "đầu tàu" của OPEC, phải nỗ lực nhiều hơn để tổ chức này giữ vững vị thế.
Không chỉ vậy, việc UAE rời khỏi OPEC được kỳ vọng có thể giúp giá dầu nhanh chóng phục hồi hơn khi căng thẳng Iran kết thúc, eo biển Hormuz được mở cửa trở lại. Bởi khi đó, UAE không còn hạn chế khai thác theo thỏa thuận của OPEC nên nguồn cung có thể tăng nhanh hơn. Cụ thể hơn, nếu UAE thực hiện đúng kế hoạch thì chỉ riêng nước này có thể tăng lượng khai thác thêm 2 triệu thùng/ngày, tương đương 10% mức dầu thô được vận chuyển qua eo biển Hormuz trước khi bị đình trệ do chiến sự Iran.
Xa hơn, Tập đoàn tài chính JP Morgan (Mỹ) nhận định UAE còn có thể thu hút đầu tư lớn hơn từ các công ty Mỹ để tăng lượng khai thác mà không còn bị giới hạn bởi OPEC. Với kịch bản này, Washington còn tăng cường ảnh hưởng mạnh mẽ hơn nữa đối với thị trường năng lượng toàn cầu, nhất là sau khi Mỹ gần như đang kiểm soát ngành dầu mỏ của Venezuela. Như thế, cấu trúc thị trường năng lượng toàn cầu sẽ bị thay đổi đáng kể.
Đài Fox News ngày 15.4 đưa tin Hãng hàng không giá rẻ Volotea của Tây Ban Nha đang khiến nhiều hành khách phẫn nộ, sau khi yêu cầu họ trả thêm phí nhiên liệu đối với các vé đã được mua trước đó.
Khoản phí bổ sung ước tính từ 8 - 11 USD/hành khách nghe có vẻ không cao, nhưng hành khách lo ngại rằng khoản phí này có thể báo hiệu giá vé của các hãng hàng không khác tăng cao khi giá nhiên liệu tiếp tục leo thang.
Hãng hàng không này có một điều khoản tương tự như trên một số hãng tàu du lịch, cho phép công ty tính thêm phí dựa trên giá nhiên liệu. Volotea gọi quy định này là "cam kết du lịch công bằng".
Khi hành khách đặt vé, nhiều hãng tàu du lịch sẽ cảnh báo rằng một khoản phí bổ sung có thể được áp dụng khoảng 7 ngày trước khi khởi hành nếu giá dầu tăng.
"Trong trường hợp biến động bất thường về giá nhiên liệu ảnh hưởng thị trường năng lượng quốc tế, Volotea có thể áp dụng điều chỉnh có giới hạn và tạm thời đối với giá vé trước giờ khởi hành dự kiến của chuyến bay", trang web của công ty cho biết.
"Số tiền điều chỉnh chính xác sẽ được thông báo cho hành khách trước khi khởi hành, sau khi xác định được mức chênh lệch chi phí nhiên liệu áp dụng", theo trang web.
Volotea cho biết điều chỉnh chỉ áp dụng cho những hành khách đã được thông báo về khả năng này khi đặt vé, cho phép họ đưa ra quyết định trước khi hoàn tất giao dịch.
Kể từ khi tin tức về các khoản phí bổ sung của công ty được công bố, hành khách đã phản ứng trên mạng xã hội.
"Thật đáng tiếc khi thấy một hãng hàng không độc đáo như Volotea lại phải dùng đến biện pháp sinh tồn khắc nghiệt như vậy. Tôi hiểu lý do đằng sau chi phí nhiên liệu, nhưng việc tính phí cho những chỗ ngồi đã được đặt là một bước đi táo bạo, có nguy cơ làm mất đi thiện chí của khách hàng", một độc giả viết trên blog Simple Flying.
"Một kẽ hở trong điều kiện vận chuyển cho phép họ làm điều này? Ai lại đọc điều kiện vận chuyển chứ?", một độc giả khác bình luận.
Trong khi đó, trang hướng dẫn du lịch The Points Guy lại khuyên mọi người không nên chờ đợi trong việc đặt vé máy bay mùa hè này.
"Như các chuyên gia cho biết, giá vé giờ đây có thể tăng bất cứ ngày nào. Điều đó đặc biệt đúng nếu bạn muốn bay trong tháng 6 hay tháng 7, vốn là thời điểm bận rộn và đắt đỏ nhất trong vài năm qua đối với việc đi lại vào mùa hè", trang này lưu ý.
"Chúng tôi sẽ sớm công bố thông tin cụ thể. Chuyến thăm đang trong quá trình chuẩn bị. Có thể nói rằng công tác chuẩn bị về cơ bản đã hoàn tất, chỉ còn lại những khâu hoàn thiện cuối cùng. Sự kiện này sẽ diễn ra trong tương lai rất gần", người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov ngày 15/5 cho biết.
Báo SCMP của Hong Kong cùng ngày dẫn lời các nguồn tin giấu tên cho biết Tổng thống Nga Putin sẽ thăm Trung Quốc vào ngày 20/5, thêm rằng đây là hoạt động tiếp xúc thường kỳ giữa Moskva và Bắc Kinh.
Nếu chính xác, đây sẽ là lần đầu tiên Trung Quốc đón tiếp lãnh đạo của cả hai cường quốc trong cùng một tháng, phản ánh nỗ lực của Bắc Kinh nhằm quản lý quan hệ với cả hai bên và định vị bản thân như một cường quốc trung tâm giữa bối cảnh trật tự thế giới ngày càng chia rẽ.
"Chương trình nghị sự đã được xác định rõ ràng. Ưu tiên hàng đầu là quan hệ song phương - mối quan hệ đối tác chiến lược đặc biệt, cùng quy mô hợp tác kinh tế và thương mại sâu rộng vốn luôn duy trì ở mức trên 200 tỷ USD", ông Peskov nói về chuyến thăm sắp tới của Tổng thống Putin. "Và dĩ nhiên, các vấn đề quốc tế cũng sẽ là một trong những nội dung trọng tâm".
Người phát ngôn cho hay chuyến thăm là "cơ hội tốt để Nga - Trung trao đổi quan điểm về các cuộc tiếp xúc vừa qua giữa Trung Quốc và Mỹ".
"Khi Mỹ và Trung Quốc tiến hành đối thoại trực tiếp ở cấp cao nhất, những tiếp xúc như vậy đương nhiên được tất cả các quốc gia đặc biệt chú ý và phân tích, trong đó có Nga", ông Peskov phát biểu trước báo giới.
Trung Quốc hiện là đồng minh quan trọng nhất của Nga. Các linh kiện điện tử do Trung Quốc sản xuất có vai trò quan trọng đối với ngành công nghiệp quốc phòng Nga. Là khách hàng mua dầu lớn nhất, Trung Quốc cung cấp nguồn doanh thu then chốt cho Nga trong bối cảnh nền kinh tế nước này gặp nhiều áp lực do cuộc xung đột tại Ukraine.
Tổng thống Trump hôm nay rời Trung Quốc, khép lại chuyến thăm ba ngày. Trong khi lãnh đạo Mỹ tìm kiếm những thắng lợi thương mại tức thì, như thỏa thuận bán máy bay Boeing, thì Chủ tịch Tập lại đề cập đến việc thiết lập lại mối quan hệ lâu dài và một hiệp ước nhằm duy trì quan hệ thương mại ổn định với Washington, làm nổi bật những ưu tiên khác nhau của hai bên.
Ông Tập đã nêu ra thuật ngữ "ổn định chiến lược mang tính xây dựng" để mô tả mối quan hệ với Mỹ, một bước thay đổi rõ rệt so với cách định hình "cạnh tranh chiến lược" được cựu tổng thống Mỹ Joe Biden sử dụng mà Bắc Kinh vốn không hài lòng.
Giới phân tích nhận định việc thiết lập mối quan hệ mới này là một thành công đối với Trung Quốc, vì đây là lần đầu tiên Bắc Kinh đưa ra định nghĩa cho mối quan hệ hai nước, đồng nghĩa với việc bất kỳ rạn nứt lớn hay hành vi thiếu thiện chí nào cũng sẽ làm tổn hại đến tinh thần hợp tác giữa hai bên.
