Chiều 5-4, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) đã chia sẻ những “bí kíp” giúp bù nước và dinh dưỡng hiệu quả trong mùa nắng nóng.
Những khuyến cáo này nhằm giúp người dân chủ động phòng tránh tình trạng mất nước và duy trì cân bằng điện giải cho cơ thể trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.
Theo HCDC, trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài, cơ thể dễ mất nước do tăng tiết mồ hôi để điều hòa thân nhiệt.
Tuy nhiên, nhiều người chỉ uống nước khi cảm thấy khát, trong khi đây đã là dấu hiệu cho thấy cơ thể bắt đầu thiếu nước.
Để duy trì trạng thái cân bằng, người trưởng thành cần uống khoảng 1,5 – 2 lít nước mỗi ngày và tăng thêm khi làm việc trong môi trường nóng hoặc vận động nhiều.
Việc uống nước nên được chia đều trong ngày, từng ngụm nhỏ, thay vì uống dồn vào một thời điểm.
Đối với người lao động ngoài trời, việc bổ sung nước định kỳ, khoảng 100 -150 ml mỗi 15-20 phút là cần thiết để hạn chế nguy cơ mất nước. Nước đun sôi để nguội và nước sạch vẫn là lựa chọn phù hợp nhất.
Bên cạnh nước, cơ thể còn mất đi các muối khoáng quan trọng khi đổ nhiều mồ hôi. Nếu chỉ bù nước đơn thuần, cơ thể có thể rơi vào tình trạng rối loạn điện giải, gây mệt mỏi, chuột rút hoặc nặng hơn.
Trong những trường hợp này, việc sử dụng dung dịch bù điện giải như Oresol có thể giúp phục hồi cân bằng nước và khoáng chất hiệu quả.
Tuy nhiên, dung dịch này cần được pha đúng theo hướng dẫn, không tự ý điều chỉnh nồng độ. Khi không có sẵn, có thể tạm thời sử dụng dung dịch tự pha từ nước, đường và muối với tỉ lệ phù hợp để hỗ trợ bù nước.
Chế độ dinh dưỡng hằng ngày cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giúp cơ thể thích nghi với nắng nóng.
Việc tăng cường rau xanh và trái cây tươi không chỉ bổ sung vitamin, khoáng chất mà còn cung cấp thêm lượng nước tự nhiên cho cơ thể. Trong bữa ăn, các món canh nên được duy trì để hỗ trợ bù nước và giúp ăn uống dễ dàng hơn khi thời tiết oi bức.
Ngược lại, cần hạn chế sử dụng rượu, bia do có thể làm tăng tình trạng mất nước. Các loại đồ uống chứa caffeine hoặc nhiều đường như cà phê đậm, nước ngọt có gas cũng không được khuyến khích vì có thể gây lợi tiểu. Đồng thời, việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm giàu đạm trong những ngày nắng nóng cũng có thể làm tăng sinh nhiệt trong cơ thể, khiến cảm giác mệt mỏi rõ rệt hơn.
Một số nhóm cần được lưu ý đặc biệt trong thời tiết nắng nóng là trẻ dưới 6 tháng tuổi nên được bú mẹ hoàn toàn, vì sữa mẹ đã cung cấp đầy đủ nước và dưỡng chất cần thiết.
Phụ nữ mang thai và cho con bú cần uống đủ nước mỗi ngày để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé. Trong mọi trường hợp nghi ngờ say nắng, say nóng, không nên tự ý sử dụng thuốc hạ sốt khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế, đặc biệt đối với trẻ nhỏ.
HCDC nhấn mạnh, chủ động bù nước và duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý là những biện pháp đơn giản nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng ngừa các vấn đề sức khỏe do nắng nóng. Thực hiện đều đặn mỗi ngày sẽ giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với điều kiện thời tiết khắc nghiệt, góp phần bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.
Việc uống nước đúng cách, kết hợp chế độ dinh dưỡng hợp lý, không chỉ giúp cơ thể duy trì thể trạng mà còn góp phần phòng ngừa say nắng, say nóng hiệu quả.
TP HCM những tuần qua trải qua đợt nắng nóng gay gắt, có thời điểm nhiệt độ ngoài trời 37-38 độ C. Số trẻ dưới 5 tuổi đến Bệnh viện Nhi đồng 2 khám 3.000-4.000 lượt mỗi ngày, tăng khoảng 20%. Tình trạng đông đúc tương tự tại Bệnh viện Nhi đồng 1 và Bệnh viện Nhi đồng Thành phố.
BS.CK1 Trần Nguyên Khôi, Phó trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết trong số bệnh nhi đến khám mỗi ngày, viêm hô hấp cấp chiếm hơn 50%. Các trường hợp còn lại chủ yếu là bệnh tiêu hóa, da liễu. Các bệnh truyền nhiễm như tay chân miệng, sốt xuất huyết, thủy đậu có dấu hiệu tăng nhẹ.
Phân tích nguyên nhân, bác sĩ Khôi cho rằng thời tiết nóng ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho các chủng vi khuẩn phát triển. Đặc biệt, thói quen để trẻ di chuyển liên tục giữa môi trường nắng nóng ngoài trời và phòng máy lạnh khiến cơ thể chưa kịp thích nghi, rất dễ mắc các bệnh như viêm hô hấp cấp, cảm cúm, viêm hô hấp trên, viêm phế quản hay viêm phổi.
Bên cạnh đó, mùa nắng nóng làm thực phẩm dễ bị ôi thiu. Đây là nguyên nhân trực tiếp khiến trẻ dễ gặp các vấn đề về tiêu hóa như rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy hoặc ngộ độc thực phẩm. Thời tiết này cũng khiến trẻ ra nhiều mồ hôi, da khô. Nếu không được uống đủ nước và giữ vệ sinh tốt, trẻ có thể mắc các bệnh da liễu như viêm da, dị ứng, nhiễm trùng da.
Ngoài ra, trẻ cũng đứng trước nguy cơ lây nhiễm các bệnh như tay chân miệng, sốt xuất huyết, thủy đậu. Bác sĩ đặc biệt lưu ý tay chân miệng thường có xu hướng tăng cao từ tháng 3 đến tháng 5 và từ tháng 9 đến tháng 11 hằng năm.
Để chủ động phòng bệnh cho trẻ trong thời điểm này, bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cho trẻ tiêm ngừa đầy đủ các bệnh được khuyến cáo như thủy đậu, viêm màng não, sốt xuất huyết, quai bị, rubella, cúm... Giữ môi trường thoáng mát, tránh để trẻ ra ngoài giữa trưa nắng gắt, mặc đồ thoáng mát, hạn chế vận động. Khi trẻ ra nắng phải che chắn kỹ lưỡng, không lạm dụng máy lạnh hoặc thay đổi nhiệt độ đột ngột.
Cho trẻ uống đủ nước. Thực hiện nguyên tắc ăn chín, uống sôi. Rửa tay sạch sẽ trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Khi trẻ bị bệnh, phụ huynh nên báo với thầy cô giáo và cho trẻ nghỉ học để tránh lây nhiễm chéo trong cộng đồng.
Chăm sóc trẻ bệnh tại nhà, phụ huynh lưu ý các dấu hiệu chuyển nặng. Đưa trẻ đến cơ sở y tế thăm khám ngay nếu sốt cao, lơ mơ, dọa co giật; nôn ói, tiêu chảy nhiều; li bì, bỏ bú, ăn uống kém...
Những dòng tiêu đề về Hantavirus không khiến Gilbert Zermeño hoảng loạn nhưng chúng lại khơi dậy trong ông những ký ức đau thương. Ông là một nhiếp ảnh gia kỳ cựu của đài Arizona’s Family, thường được mọi người gọi thân mật là "Z". "Năm 2002 là địa ngục với tôi", Zermeño nói.
Tháng 4 của 24 năm trước, Zermeño nhận được cuộc gọi báo tin mẹ ông đang cấp cứu trong tình trạng nguy kịch. "Tôi bay ngay về nhà, kịp nhìn bà lần cuối tại bệnh viện nhưng khi tôi vừa về đến trang trại của gia đình thì bà đã ra đi", ông kể. "Năm ngày sau, em gái tôi, khi đó mới ngoài 40 tuổi, cũng qua đời. Em tôi bị liệt và phải ngồi xe lăn sau một tai nạn ôtô. Hai mẹ con sống cùng nhau trong một ngôi nhà".
Đó cũng chính là ngôi nhà ở vùng nông thôn phía tây Texas mà Zermeño và người vợ lúc đó vừa dọn dẹp trước đó không lâu. "Khi di chuyển đồ đạc, tôi thấy lớp bụi bay lơ lửng trong không trung. Giờ ngẫm lại, đó chính là lúc tôi tiếp xúc với phân chuột", ông nói.
Hantavirus chủ yếu lây lan qua việc tiếp xúc trực tiếp với loài gặm nhấm hoặc chất thải của chúng. "Khi có kết quả xác nhận em gái tôi nhiễm Hantavirus, điều đó đồng nghĩa với việc mọi người trong ngôi nhà đó đều đã phơi nhiễm", Zermeño nhớ lại. Gia đình ông bắt đầu tìm hiểu thông tin và chuẩn bị sẵn các số điện thoại khẩn cấp để dự phòng.
Một tháng sau, vào tháng 5, khi đang xem trận đấu của đội Arizona Diamondbacks dưới cái nóng hơn 40°C, Zermeño đột nhiên thấy lạnh run người. Đó chính là dấu hiệu đầu tiên của các triệu chứng nhiễm Hantavirus. "Chuyện đã xảy ra 24 năm rồi mà cảm giác vẫn như vừa mới hôm qua. Tôi nhớ họ rất nhiều", ông nói. "Đến tận bây giờ, thật khó để tôi không xúc động khi nhắc lại chuyện này".
Zermeño kể mẹ và em gái ông ban đầu bị chẩn đoán sai. Các bác sĩ lúc đầu cho biết cả hai qua đời vì nhiễm trùng máu nhưng sau đó mới xác định nguyên nhân là Hantavirus. Ông cho hay vì căn bệnh này rất hiếm gặp nên việc chẩn đoán và điều trị cho chính ông cũng gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, nhờ sự giúp đỡ của các thành viên trong gia đình làm việc trong ngành y, ông đã có được chẩn đoán chính xác. "Lúc đó, mặt tôi tái mét", ông nhớ lại. Zermeño đã phải nằm viện khoảng 20 ngày.
Tháng 7 năm đó, ông trở lại làm việc. Hai tháng sau, vào tháng 9, cha ông cũng qua đời vì tuổi già ở tuổi 83. Nhìn lại năm 2002 kinh hoàng, Zermeño cảm thấy an ủi phần nào khi những người thân khác trong nhà, gồm cả cháu trai ông, đã không bị nhiễm bệnh.
Các cơ quan y tế toàn cầu đang theo dõi chặt chẽ một đợt bùng phát Hantavirus nguy hiểm (có thể gây chết người) xuất phát từ tàu du lịch treo cờ Hà Lan MV Hondius, làm 3 người tử vong và một số ca nhiễm.
Zermeño tin rằng những thông tin sai lệch trên mạng về căn bệnh này đã khiến công chúng hoang mang chỉ vì từ "virus". Ông khẳng định: "Tôi ở đây để nhắn nhủ mọi người rằng, hãy tìm hiểu kỹ về nó vì nó không đáng sợ như Covid-19".
Zermeño khuyên "hãy lắng nghe các chuyên gia y tế và chuẩn bị sẵn một kế hoạch trong trường hợp cảm thấy mình đã tiếp xúc với Hantavirus hoặc với người mắc bệnh. Khả năng bạn bị lây nhiễm từ người sang người là cực kỳ nhỏ".
Bà Ann Lindstrand, đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Cape Verde, hôm 5/5 cũng chia sẻ với CBS News rằng không có nguy cơ trở thành đại dịch toàn cầu do khả năng lây truyền từ người sang người là rất thấp.
Trong tuyên bố một ngày sau đó, tiến sĩ Jay Bhattacharya, quyền Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), cho biết Hantavirus "không lây lan bởi những người không có triệu chứng; việc lây truyền đòi hỏi phải tiếp xúc gần và nguy cơ đối với công chúng Mỹ là rất thấp".
Trong những hành khách trở về nhà, có một người sống tại bang Arizona. Giới chức cho biết người này hiện vẫn khỏe mạnh, không có triệu chứng nên không cần xét nghiệm hay cách ly vì khả năng lây từ người sang người là cực kỳ hiếm, chỉ xảy ra khi tiếp xúc rất gần. Các cơ quan y tế vẫn liên lạc hàng ngày để theo dõi tình hình. Nếu các triệu chứng xuất hiện trong thời gian ủ bệnh từ 4 đến 8 tuần, họ sẽ đánh giá lại tình hình.
Đến nay, Hantavirus đã khiến 3 hành khách trên tàu MV Hondius tử vong. Các điều tra viên tin rằng một cặp vợ chồng đã nhiễm bệnh tại Argentina trước khi lên tàu. "Với một đợt bùng phát như thế này, mọi thứ thay đổi rất nhanh chóng", tiến sĩ Joel Terriquez thuộc Sở Y tế Arizona nhận định.
Đối với trường hợp hành khách tại Arizona, các quan chức y tế khẳng định tính minh bạch là yếu tố then chốt lúc này. Bà Nicole Witt, đại diện Sở Y tế Arizona, nói: "Thông điệp quan trọng nhất của chúng tôi lúc này là đảm bảo rằng công chúng tại Arizona không cần phải lo ngại".
Một nghiên cứu vừa đăng trên tạp chí khoa học Neuropsychopharmacology tiếp tục phát hiện thêm một tác dụng đáng chú ý của cà phê.
Nghiên cứu do Phó giáo sư Sreedharan Sajikumar và tiến sĩ Lik-Wei Wong thuộc Đại học Quốc gia Singapore thực hiện, tập trung vào vùng CA2 của hồi hải mã - khu vực não đóng vai trò quan trọng trong học tập và trí nhớ.
Trong thí nghiệm, các nhà khoa học cho chuột thiếu ngủ 5 giờ uống cà phê pha loãng với nước theo nhu cầu tự do suốt 7 ngày.
Kết quả cho thấy, thiếu ngủ làm gián đoạn độ dẻo dai của khớp thần kinh tại vùng CA2. Điều này khiến sự giao tiếp giữa các tế bào thần kinh suy yếu, từ đó ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng ghi nhớ.
Điểm đáng chú ý là caffeine có thể đảo ngược những tổn thương trên. Khi được bổ sung caffeine, các kết nối thần kinh bị suy giảm do thiếu ngủ dần phục hồi, đồng thời độ dẻo dai của khớp thần kinh cũng trở lại mức bình thường, theo trang khoa học Scitech Daily.
Phát hiện này cho thấy caffeine có thể tác động trực tiếp đến các cơ chế thần kinh liên quan đến trí nhớ.
Các kết quả nghiên cứu tiếp tục khẳng định vai trò thiết yếu của giấc ngủ đối với sức khỏe nhận thức. Đồng thời, việc chứng minh caffeine có thể phục hồi các con đường thần kinh bị ảnh hưởng bởi thiếu ngủ cũng mở ra tiềm năng mới trong điều trị các rối loạn nhận thức.
Tiến sĩ Wong nhấn mạnh: Thiếu ngủ không chỉ gây mệt mỏi mà còn làm gián đoạn các mạch trí nhớ quan trọng. Tuy nhiên, caffeine có thể đảo ngược những gián đoạn này ở cả cấp độ phân tử và hành vi, qua đó cho thấy thêm một lợi ích đáng kể của chất này đối với não bộ.
Nghiên cứu mới cho thấy caffeine có thể góp phần sửa chữa các kết nối thần kinh bị tổn thương do thiếu ngủ, từ đó hỗ trợ bảo vệ trí nhớ và mở ra triển vọng mới trong lĩnh vực điều trị các rối loạn nhận thức.
