Theo Đài Al Jazeera của Qatar và báo The Hill, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt thông báo Mỹ sẽ cử các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushder đến Pakistan vào ngày 25-4 để tham gia vào “các cuộc đàm phán trực tiếp với các đại diện đến từ phái đoàn Iran”.
Bà Leavitt cho biết “đã nhận thấy một số tiến triển từ phía Iran trong những ngày qua” và khẳng định Tehran đã chủ động đề nghị cuộc gặp trực tiếp theo lời kêu gọi của Tổng thống Donald Trump.
Phía Iran sau đó xác nhận Ngoại trưởng Abbas Araghchi đã đến Pakistan vào ngày 24-4, song chỉ mô tả đây là “chuyến công du kịp thời” tới Pakistan, Oman và Nga để “phối hợp các vấn đề song phương” mà không đề cập cụ thể đến kế hoạch đàm phán với phía Mỹ.
Một quan chức cấp cao Iran khẳng định với Al Jazeera rằng sẽ không có bất cứ cuộc đàm phán nào giữa Washington và Tehran tại Islamabad.
Những gương mặt quan trọng dẫn dắt vòng đàm phán đầu tiên của cả hai phía cũng không xuất hiện, bao gồm Phó tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Ghalibaf.
Tuy nhiên, các thông tin hé lộ khả năng Mỹ và Iran sẽ truyền tải thông điệp qua trung gian Pakistan, thay vì đàm phán trực tiếp.
Bộ Ngoại giao Iran cho biết ông Araghchi sẽ đưa “các quan điểm” của Iran thông qua Pakistan. Hai nguồn tin từ Chính phủ Pakistan cũng nói với Hãng tin Reuters rằng chuyến thăm của Ngoại trưởng Araghchi sẽ diễn ra “ngắn gọn”, tập trung vào các đề xuất của Iran về các cuộc đàm phán với Mỹ. Pakistan sau đó sẽ chuyển lời đến Mỹ.
Chiến sự Mỹ – Israel với Iran bùng phát vào hôm 28-2 đã đẩy Trung Đông vào vòng xoáy xung đột và gây biến động trên thị trường năng lượng toàn cầu.
Sau thời gian giao tranh, Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn hai tuần, đồng thời tiến hành vòng đàm phán trực tiếp đầu tiên tại Islamabad vào ngày 11 và 12-4. Tuy nhiên nó kết thúc sau 21 giờ mà không đạt được tiến triển nào.
Tổng thống Donald Trump sau đó tiếp tục gia hạn lệnh ngừng bắn vô thời hạn để chờ Iran trình bày đề xuất, tuy nhiên ông khẳng định Mỹ duy trì phong tỏa các cảng của Iran.
Lệnh phong tỏa của Washington được xem là một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay, bởi nó tác động đến tình hình ở eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.
Hai bên cũng vướng mắc về chương trình hạt nhân của Iran. Trong khi Mỹ và Israel muốn Iran không được làm giàu uranium, Tehran khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ phục vụ mục đích hòa bình và là quyền hợp pháp theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân.
Các động thái hướng đến đàm phán vẫn được công bố úp mở, trong khi đó, Washington mới đây đã công bố một loạt biện pháp trừng phạt mới nhắm vào một nhà máy lọc dầu lớn của Trung Quốc, cùng khoảng 40 công ty vận tải và tàu chở dầu được cho là có liên quan đến hoạt động xuất khẩu dầu của Iran nhằm gia tăng áp lực tài chính đối với nước Cộng hòa Hồi giáo.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent tuyên bố rằng chiến dịch trừng phạt đang siết chặt vòng vây tài chính đối với Iran, nhấn mạnh rằng Mỹ sẽ tiếp tục thu hẹp mạng lưới tàu bè, các bên trung gian và người mua mà Iran dựa vào để duy trì nguồn thu từ dầu mỏ.
Theo quy định, các thực thể nằm trong danh sách trừng phạt sẽ bị phong tỏa tài sản tại Mỹ, trong khi công dân Mỹ bị cấm giao dịch với các thực thể này. Ngoài ra, các biện pháp trừng phạt thứ cấp cũng có thể được áp dụng, khiến các công ty quốc tế hạn chế giao thiệp với các đối tượng bị nhắm đến để không bị mất quyền tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ.
Các biện pháp trừng phạt này là một phần trong chiến lược “gây áp lực tối đa” mà chính quyền Tổng thống Donald Trump đang theo đuổi nhằm hạn chế nguồn tài trợ cho chương trình hạt nhân, các lực lượng ủy nhiệm và hoạt động quân sự của Iran. Mặc dù đã chịu nhiều năm trừng phạt, hoạt động xuất khẩu dầu của Iran, vẫn duy trì ở mức khoảng 1,5 triệu thùng/ngày.
Giới phân tích nhận định Mỹ sẽ tiếp tục mở rộng danh sách trừng phạt trong thời gian tới nhằm tối đa hóa đòn bẩy kinh tế đối với Iran, nhưng hiệu quả còn phụ thuộc vào mức độ hợp tác của các nước thứ ba.
Theo AFP ngày 11.5, Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey sẽ cùng người đồng cấp Pháp Catherine Vautrin chủ trì cuộc họp trực tuyến với sự tham gia của hơn 40 quốc gia. Đây là cuộc họp cấp bộ trưởng quốc phòng đầu tiên trong khuôn khổ phái bộ đa quốc gia do Anh và Pháp thúc đẩy.
Hồi tháng 4, cuộc họp diễn ra sau cuộc làm việc kéo dài 2 ngày tại London giữa các quan chức quân sự nhằm thảo luận những vấn đề thực tiễn của một sứ mệnh bảo vệ hàng hải tại eo biển Hormuz sau khi đạt được một thỏa thuận ngừng bắn bền vững.
"Chúng tôi đang chuyển thỏa thuận ngoại giao thành các kế hoạch quân sự thực tiễn để khôi phục niềm tin cho hoạt động vận chuyển hàng hải qua eo biển Hormuz", ông Healey nói.
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh Anh và Pháp đã điều tàu chiến đến Trung Đông. Pháp triển khai tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân Charles de Gaulle tới khu vực, trong khi Anh ngày 10.5 thông báo điều tàu khu trục HMS Dragon. London và Paris cho rằng các đợt triển khai này là bước chuẩn bị cho một nhiệm vụ quốc tế nhằm bảo vệ hoạt động vận tải biển khi điều kiện cho phép
Một phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Anh cho biết việc điều HMS Dragon là một phần trong "kế hoạch thận trọng" nhằm bảo đảm London sẵn sàng hỗ trợ an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz. Giới chức Anh cũng cho hay con tàu sẽ giúp củng cố niềm tin cho vận tải thương mại và hỗ trợ các nỗ lực rà phá bom mìn sau khi chiến sự kết thúc.
Tuy nhiên, Iran ngày 10.5 cảnh báo Anh và Pháp rằng lực lượng vũ trang nước này sẽ có "phản ứng quyết liệt và ngay lập tức" đối với bất kỳ tàu chiến nào được điều tới eo biển Hormuz, theo trang Euractiv. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi viết trên X rằng: "Chúng tôi nhắc nhở rằng cả trong thời chiến lẫn thời bình, chỉ có Cộng hòa Hồi giáo Iran mới có thể thiết lập an ninh ở eo biển này và sẽ không cho phép bất kỳ quốc gia nào can thiệp vào những vấn đề đó".
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron sau đó khẳng định Paris "chưa bao giờ dự tính" triển khai hải quân tại eo biển Hormuz theo hướng đối đầu, mà chỉ hướng tới một nhiệm vụ an ninh được "phối hợp với Iran". Ông Macron cũng nhắc lại lập trường phản đối mọi hình thức phong tỏa và bác bỏ bất kỳ khoản phí nào cản trở tàu thuyền qua lại tuyến hàng hải chiến lược này.
Trước khi cuộc chiến giữa Mỹ- Israel và Iran bùng phát ngày 28.2, khoảng 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, hoạt động hàng hải tại đây đã bị hạn chế sau khi Iran đóng cửa phần lớn eo biển, làm gián đoạn thị trường năng lượng và đẩy giá dầu tăng cao. Mỹ sau đó áp đặt phong tỏa các cảng của Iran để đáp trả.
Hãng Reuters ngày 6.4 đưa tin cơ quan tình báo Hàn Quốc giờ đây tin rằng con gái của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã được xác định là người kế nhiệm ông trong tương lai, với hình ảnh gần đây về việc cô lái xe tăng dường như nhằm bác bỏ mọi nghi ngờ.
Cơ quan Tình báo quốc gia Hàn Quốc (NIS) báo cáo với các nghị sĩ nước này rằng đánh giá của họ không phải dựa trên suy luận gián tiếp mà là căn cứ vào "tình báo đáng tin cậy" do cơ quan này thu thập.
NIS cho rằng việc Triều Tiên tung hình ảnh con gái ông Kim lái xe tăng nhằm làm nổi bật năng khiếu quân sự của cô và xua tan nghi ngờ về người thừa kế là nữ, các nhà lập pháp Hàn Quốc cho biết.
Tháng trước, Hãng thông tấn Trung ương Triều Tiên (KCNA) đăng những hình ảnh ông Kim cùng cô con gái lái xe tăng mới, sau những hình ảnh cô bắn súng trường tại một trường bắn và sử dụng súng ngắn.
Những cảnh quay như vậy nhằm gây chú ý, tương tự những lần xuất hiện trước công chúng với tư cách quân nhân của ông Kim Jong-un vào đầu thập niên 2010, khi ông đang được chuẩn bị để kế vị cha mình, nghị sĩ đảng Dân chủ cầm quyền tại Hàn Quốc Park Sun-won cho biết.
Đánh giá mới nhất về con gái của ông Kim Jong-un, được cho là khoảng 13 tuổi và tên là Ju-ae, là một bước tiến so với phân tích trước đó của cơ quan tình báo cho rằng cô bé có khả năng đang được đào tạo để kế vị cha mình.
Tuy nhiên, một số chuyên gia về Triều Tiên kêu gọi thận trọng trong việc diễn giải những hình ảnh này như những tín hiệu kế vị rõ ràng.
Nhà phân tích Hong Min tại Viện Thống nhất quốc gia Hàn Quốc, cho biết chỉ riêng việc cô Ju-ae xuất hiện trên xe tăng là không đủ để kết luận rằng cô đã được xác nhận là người kế vị. Theo chuyên gia này, cô bé xuất hiện cùng cha chứ không phải độc lập, không giống như những lần xuất hiện một mình của ông Kim trong giai đoạn chuẩn bị cho nhiệm kỳ của ông.
Phía Triều Tiên chưa bình luận gì về các đánh giá trên.
Trong một diễn biến khác, các nghị sĩ Hàn Quốc cho rằng Triều Tiên thử nghiệm động cơ tên lửa nhiên liệu rắn hồi tháng 3 là nhằm chế tạo tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) bằng sợi carbon nhằm tăng phạm vi và cho phép mang theo nhiều đầu đạn với trọng lượng nặng hơn.
Họ cho biết động cơ mới có khả năng tạo ra lực đẩy lớn hơn so với mẫu trước đó được thử nghiệm vào năm 2024, vốn đã được đánh giá là có khả năng tấn công bất cứ nơi nào trên lục địa Mỹ.
Ông Kim đã có mặt tại cuộc thử nghiệm ngày 28.3 và cho biết đây là một bước nâng cấp đáng kể cho lực lượng chiến lược của nước này.
Để thực sự đặt chân xuống vùng cực nam mặt trăng, nhân loại phải hóa giải vô số thử thách tiềm ẩn rủi ro chết người, đòi hỏi những bước nhảy vọt về công nghệ mà Mỹ cùng các đối tác đang ráo riết chuẩn bị.
Trước hết, thách thức lớn nhất đối với các phi hành gia không nằm ở kỹ thuật bay mà là sự khắc nghiệt của địa hình cực nam mặt trăng. Do trục tự quay của mặt trăng chỉ nghiêng khoảng 1,5 độ, khiến một số khu vực ở đó không bao giờ nhận được ánh sáng mặt trời, hình thành những vùng tối vĩnh viễn, còn gọi là "cái bẫy lạnh" bên trong các miệng hố sâu thẳm với nhiệt độ có thể xuống tới âm 203 độ C. Ở mức nhiệt này, ngay cả những loại thép cứng nhất cũng trở nên giòn rụm như thủy tinh, khiến việc vận hành thiết bị trở thành một bài toán nan giải.
Bên cạnh đó, địa hình dốc đứng tới 35 độ tại miệng hố Shackleton, nơi được chọn làm địa điểm hạ cánh sắp tới, buộc các tàu hạ cánh thế hệ mới phải sở hữu hệ thống cảm biến điều hướng chính xác tuyệt đối để tìm được bãi đáp an toàn trong bóng tối dày đặc.
Tiếp nối khó khăn về môi trường là nỗi ám ảnh mang tên bụi regolith. Những hạt bụi sắc nhọn như mảnh kính vỡ và mang tĩnh điện cực mạnh này không chỉ tàn phá các khớp nối cơ khí mà còn đe dọa trực tiếp đến hệ hô hấp của con người. Để đối phó, NASA đã chuẩn bị công nghệ lá chắn bụi điện động (EDS) giúp đẩy lùi bụi bằng trường điện biến thiên. Đồng thời, bộ đồ du hành thế hệ mới cũng được thiết kế như những "áo giáp", giúp phi hành gia linh hoạt thao tác và chịu đựng cái lạnh thấu xương trong nhiều giờ liên tục.
Mục tiêu đề ra của sứ mạng lần này là xây dựng căn cứ lâu dài trên mặt trăng, yêu cầu phải chuyển hàng trăm tấn thiết bị từ trái đất lên đó. Hiện tại không chỉ NASA mà các công ty tư nhân như SpaceX của tỉ phú Elon Musk hay Blue Origin của tỉ phú Jeff Bezos đang ráo riết tìm giải pháp.
Cuối cùng, để duy trì sự sống qua một đêm trăng (bằng hơn 14 ngày trái đất), lò phản ứng hạt nhân không gian tương lai của NASA sẽ là chìa khóa then chốt, giúp điện phân băng nước thành oxy và nhiên liệu.
Trong khi đó, các chương trình vũ trụ hiện đại không còn là sân chơi độc quyền của chính phủ. Theo chương trình Artemis, NASA đã chuyển sang làm khách hàng mua dịch vụ từ SpaceX và Blue Origin nhằm tối ưu ngân sách. Đồng thời những thiết kế khổng lồ như tàu Starship của Elon Musk hứa hẹn khả năng vận chuyển hàng trăm tấn thiết bị lên mặt trăng để xây dựng căn cứ.
Dù vậy, việc phải nạp nhiên liệu liên tục giữa môi trường không trọng lực tiềm ẩn rủi ro chẳng khác nào bơm xăng cho một chiếc xe tải đang lao với tốc độ cực cao trên cao tốc. Đây chính là một trong những thách thức lớn mà các gã khổng lồ này phải giải quyết để đáp ứng nhu cầu của khách hàng NASA.
Bên cạnh yếu tố công nghệ còn có áp lực cạnh tranh gay gắt từ các cường quốc khác. Thông tin từ Hiệp hội Planetary cho thấy nội bộ NASA hiện đang chật vật với tình trạng xói mòn chất xám khi hàng nghìn chuyên gia bị các tập đoàn tư nhân thu hút bằng mức đãi ngộ cao. Cuối cùng, khi công nghệ lõi nằm trọn trong tay giới siêu giàu, ranh giới giữa lợi ích quốc gia và tham vọng cá nhân ngày càng mờ nhạt, khiến các định hướng khoa học dễ rơi vào thế bị động.
Việc "đi nhờ" hạ tầng của các doanh nhân là lối tắt giúp nhân loại nhanh chóng trở lại quỹ đạo. Dù vậy, các chuyên gia cho rằng cần sớm thiết lập những hành lang pháp lý quốc tế vững chắc bởi lẽ khi các tỉ phú bắt đầu hạ cánh lên mặt trăng, một câu hỏi pháp lý hóc búa nảy sinh: Liệu họ có đang đại diện cho quốc gia hay chỉ đơn thuần là các thực thể tư nhân?
