Để thực sự đặt chân xuống vùng cực nam mặt trăng, nhân loại phải hóa giải vô số thử thách tiềm ẩn rủi ro chết người, đòi hỏi những bước nhảy vọt về công nghệ mà Mỹ cùng các đối tác đang ráo riết chuẩn bị.
Trước hết, thách thức lớn nhất đối với các phi hành gia không nằm ở kỹ thuật bay mà là sự khắc nghiệt của địa hình cực nam mặt trăng. Do trục tự quay của mặt trăng chỉ nghiêng khoảng 1,5 độ, khiến một số khu vực ở đó không bao giờ nhận được ánh sáng mặt trời, hình thành những vùng tối vĩnh viễn, còn gọi là “cái bẫy lạnh” bên trong các miệng hố sâu thẳm với nhiệt độ có thể xuống tới âm 203 độ C. Ở mức nhiệt này, ngay cả những loại thép cứng nhất cũng trở nên giòn rụm như thủy tinh, khiến việc vận hành thiết bị trở thành một bài toán nan giải.
Bên cạnh đó, địa hình dốc đứng tới 35 độ tại miệng hố Shackleton, nơi được chọn làm địa điểm hạ cánh sắp tới, buộc các tàu hạ cánh thế hệ mới phải sở hữu hệ thống cảm biến điều hướng chính xác tuyệt đối để tìm được bãi đáp an toàn trong bóng tối dày đặc.
Tiếp nối khó khăn về môi trường là nỗi ám ảnh mang tên bụi regolith. Những hạt bụi sắc nhọn như mảnh kính vỡ và mang tĩnh điện cực mạnh này không chỉ tàn phá các khớp nối cơ khí mà còn đe dọa trực tiếp đến hệ hô hấp của con người. Để đối phó, NASA đã chuẩn bị công nghệ lá chắn bụi điện động (EDS) giúp đẩy lùi bụi bằng trường điện biến thiên. Đồng thời, bộ đồ du hành thế hệ mới cũng được thiết kế như những “áo giáp”, giúp phi hành gia linh hoạt thao tác và chịu đựng cái lạnh thấu xương trong nhiều giờ liên tục.
Mục tiêu đề ra của sứ mạng lần này là xây dựng căn cứ lâu dài trên mặt trăng, yêu cầu phải chuyển hàng trăm tấn thiết bị từ trái đất lên đó. Hiện tại không chỉ NASA mà các công ty tư nhân như SpaceX của tỉ phú Elon Musk hay Blue Origin của tỉ phú Jeff Bezos đang ráo riết tìm giải pháp.
Cuối cùng, để duy trì sự sống qua một đêm trăng (bằng hơn 14 ngày trái đất), lò phản ứng hạt nhân không gian tương lai của NASA sẽ là chìa khóa then chốt, giúp điện phân băng nước thành oxy và nhiên liệu.
Trong khi đó, các chương trình vũ trụ hiện đại không còn là sân chơi độc quyền của chính phủ. Theo chương trình Artemis, NASA đã chuyển sang làm khách hàng mua dịch vụ từ SpaceX và Blue Origin nhằm tối ưu ngân sách. Đồng thời những thiết kế khổng lồ như tàu Starship của Elon Musk hứa hẹn khả năng vận chuyển hàng trăm tấn thiết bị lên mặt trăng để xây dựng căn cứ.
Dù vậy, việc phải nạp nhiên liệu liên tục giữa môi trường không trọng lực tiềm ẩn rủi ro chẳng khác nào bơm xăng cho một chiếc xe tải đang lao với tốc độ cực cao trên cao tốc. Đây chính là một trong những thách thức lớn mà các gã khổng lồ này phải giải quyết để đáp ứng nhu cầu của khách hàng NASA.
Bên cạnh yếu tố công nghệ còn có áp lực cạnh tranh gay gắt từ các cường quốc khác. Thông tin từ Hiệp hội Planetary cho thấy nội bộ NASA hiện đang chật vật với tình trạng xói mòn chất xám khi hàng nghìn chuyên gia bị các tập đoàn tư nhân thu hút bằng mức đãi ngộ cao. Cuối cùng, khi công nghệ lõi nằm trọn trong tay giới siêu giàu, ranh giới giữa lợi ích quốc gia và tham vọng cá nhân ngày càng mờ nhạt, khiến các định hướng khoa học dễ rơi vào thế bị động.
Việc “đi nhờ” hạ tầng của các doanh nhân là lối tắt giúp nhân loại nhanh chóng trở lại quỹ đạo. Dù vậy, các chuyên gia cho rằng cần sớm thiết lập những hành lang pháp lý quốc tế vững chắc bởi lẽ khi các tỉ phú bắt đầu hạ cánh lên mặt trăng, một câu hỏi pháp lý hóc búa nảy sinh: Liệu họ có đang đại diện cho quốc gia hay chỉ đơn thuần là các thực thể tư nhân?
"Tôi tự hào công bố địa điểm xây dựng Vườn quốc gia vinh danh các anh hùng Mỹ. Triển lãm tượng tráng lệ này sẽ tọa lạc tại Công viên Tây Potomac, nơi chúng tôi đang biến thành một trong những không gian công cộng đẹp nhất thế giới. Hiện tại, nơi đây chỉ là một bãi đất hoàn toàn trống trải thuộc khu bất động sản ven mặt nước đắc địa dọc theo dòng sông Potomac hùng vĩ", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social khi đang trên đường trở về từ chuyến công du Trung Quốc hôm 15/5.
Đây là một trong nhiều bài đăng mà ông thực hiện liên quan tới chủ đề kiến trúc trong hành trình từ Trung Quốc về Mỹ. Sông Potomac dài khoảng 652 - 665 km, chảy từ Tây Virginia đến vịnh Chesapeake và là ranh giới tự nhiên giữa Maryland, Tây Virginia, Virginia và Washington D.C.
Quyết định của ông Trump nhằm thúc đẩy kế hoạch đã kéo dài nhiều năm về việc xây dựng một công viên điêu khắc quy mô lớn để tôn vinh hàng trăm vĩ nhân trước lễ kỷ niệm 250 năm quốc khánh Mỹ vào 4/7 tới.
Khu vườn sẽ trưng bày 250 bức tượng có kích thước tương đương người thật, khắc họa chân dung các danh nhân như như nữ phi công huyền thoại Amelia Earhart, tổng thống Mỹ thứ 16 Abraham Lincoln, võ sĩ quyền Anh Muhammad Ali, nhà thám hiểm người Italy Christopher Columbus và người phụ nữ Mỹ đầu tiên bay vào vũ trụ Sally Ride.
Ông Trump cho biết các bức tượng sẽ vinh danh "nhà lập quốc, chiến binh quân đội, thủ lĩnh tôn giáo, nhà đấu tranh dân quyền, vận động viên đẳng cấp thế giới, nghệ sĩ và nhiều hơn thế nữa".
"Người dân Mỹ và cả thế giới sẽ đến đây để học hỏi và được truyền cảm hứng từ những vĩ nhân. Vườn quốc gia vinh danh các anh hùng Mỹ là một dự án nữa mà chúng tôi đang thực hiện để tôn vinh sinh nhật lần thứ 250 của quốc gia vĩ đại nhất trên Trái đất - nước Mỹ!", ông Trump viết tiếp.
Dự án được ông Trump nêu ra từ năm cuối cùng của nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên. Ông Joe Biden đã hủy bỏ sắc lệnh xây dựng công viên này vào năm 2021, nhưng ông Trump đã khôi phục lại ngay khi trở lại Nhà Trắng đầu năm 2025.
Kế hoạch vẫn đối mặt với nhiều nghi ngờ về thời gian, chi phí và sự ủng hộ bởi nhiều người cho rằng công viên không thể hoàn thành kịp thời hạn. Theo một nguồn tin, dự án sẽ được trình lên Ủy ban Mỹ thuật, nơi có thẩm quyền phê duyệt, vào tháng 6.
Ngoài dự án vườn điêu khắc, ông Trump cũng thúc đẩy kế hoạch xây dựng phòng khiêu vũ tại Nhà Trắng và khải hoàn môn cao 76 m gần Nghĩa trang Arlington. Ông cho rằng nước Mỹ nên có một địa điểm tổ chức sự kiện hoành tráng như nơi ông từng đến thăm ở Bắc Kinh.
Ngoài số ca tử vong, số ca nghi nhiễm bệnh sởi ở Bangladesh từ ngày 15.3 đã lên tới gần 35.000, chủ yếu là trẻ em từ 6 tháng đến 5 tuổi, theo số liệu do chính phủ công bố hôm nay 29.4.
Một trong những khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất là Kurukpata ở vùng đồi Chittagong, nơi sinh sống của các cộng đồng người bản địa, giáp biên giới với Myanmar.
Trẻ em ở những vùng nông thôn này thường không được tiêm chủng đầy đủ, và một số gia đình tránh các chương trình tiêm chủng vì sợ hãi.
"Khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất ở vùng đồi Chittagong là Kurukpata, một trong những vùng xa xôi nhất của Bangladesh", trưởng y tế địa phương Fazle Rabbi nói. Ông Rabbi cho biết thêm hơn 80 trẻ em đã được điều trị bệnh sởi.
Trưởng hội đồng Kurukpata là ông Kratpung Mro nhận định số ca bệnh sởi cao bất thường. Ông Mro cho rằng chính phủ nên "phát động các chương trình nâng cao nhận thức và đưa cộng đồng người bản địa vào diện được tiêm chủng".
Các quan chức y tế Bangladesh, với sự hỗ trợ của Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và lực lượng an ninh đang nỗ lực tiêm chủng cho trẻ em, theo AFP.
Theo WHO, bệnh sởi là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất thế giới, lây lan qua ho và hắt hơi.
Bệnh có thể ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở trẻ em và có thể gây ra các biến chứng như phù não và những vấn đề hô hấp nghiêm trọng.
Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei ngày 30.4 đưa ra tuyên bố mới về cuộc xung đột với Mỹ, với giọng điệu thách thức vẫn giữ nguyên kể từ khi lên nắm quyền sau cái chết của cha ông, cố Lãnh tụ Ali Khamenei trong các cuộc không kích mở màn cuộc chiến.
Theo AP, ông Khamenei nói rằng nơi duy nhất người Mỹ thuộc về ở vịnh Ba Tư là "dưới đáy biển" và rằng một "chương mới" đang được viết nên trong lịch sử khu vực.
Những lời lẽ trong tuyên bố của ông Khamenei cho thấy các vấn đề hạt nhân và chương trình tên lửa đạn đạo của Iran sẽ không bị đánh đổi. Tại các vòng đàm phán, Mỹ đã yêu cầu Iran từ bỏ chương trình hạt nhân và tên lửa nhưng Tehran cự tuyệt.
"Chín mươi triệu người Iran tự hào và đáng kính trong và ngoài nước coi tất cả các năng lực dựa trên bản sắc, tinh thần, con người, khoa học, công nghiệp và công nghệ của Iran, từ công nghệ nano và công nghệ sinh học đến năng lực hạt nhân và tên lửa, là tài sản quốc gia, và sẽ bảo vệ chúng giống như cách họ bảo vệ vùng biển, đất liền và không phận của đất nước", ông Khamenei nói.
Lãnh tụ tối cao Iran gọi Mỹ là "kẻ thù lớn nhất" và kêu gọi người Mỹ không nên can thiệp vào vịnh Ba Tư.
Vị lãnh đạo cho rằng Mỹ đã phải chịu một thất bại nhục nhã và tuyên bố Iran đang nắm quyền kiểm soát tại eo biển Hormuz, đáp lại cảnh báo từ Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng lệnh phong tỏa biển có thể được kéo dài trong nhiều tháng tới.
"Mọi nỗ lực áp đặt lệnh phong tỏa hoặc hạn chế hàng hải đều trái với luật pháp quốc tế và chắc chắn sẽ thất bại", Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố cùng ngày, cảnh báo rằng việc phong tỏa của Mỹ sẽ "gây gián đoạn cho sự ổn định lâu dài ở vịnh Ba Tư", theo AFP.
Những phát biểu của các lãnh đạo Iran được đưa ra trong bối cảnh ngành công nghiệp dầu mỏ của nước này đang bị siết chặt bởi lệnh phong tỏa của Hải quân Mỹ.
Song song đó, nền kinh tế thế giới cũng đang chịu áp lực khi Iran duy trì sự kiểm soát chặt chẽ eo biển Hormuz, nơi vận chuyển 1/5 lượng dầu thô toàn cầu. Giá dầu thô Brent trong ngày 30.4 được giao dịch ở mức cao nhất là 126 USD/thùng.
Cú sốc đối với nguồn cung và giá dầu đang gây áp lực lên ông Trump, người đã đưa ra một kế hoạch mới để mở lại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, trong phát biểu của mình, ông Khamenei ngụ ý rằng Iran sẽ duy trì quyền kiểm soát đối với tuyến đường thủy này. Iran được cho là đã thu phí 2 triệu USD/tàu khi đi qua eo biển này.
Ông nói rằng việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz sẽ làm cho vùng Vịnh an ninh hơn, và rằng "các quy tắc pháp lý và cách quản lý mới" của Tehran đối với eo biển sẽ mang lại lợi ích cho tất cả các quốc gia trong khu vực.
