Tôi biết đến Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) thông qua cuộc thi Tiết kiệm điện thành thói quen, được tổ chức cùng Báo Thanh Niên. Đến mùa thứ ba, cuộc thi không còn đơn thuần là một sân chơi viết lách, mà trở thành nơi những câu chuyện đời thường được chia sẻ, kinh nghiệm được truyền đi, và cũng là nơi những thói quen tốt dần được hình thành.
Sức hút của cuộc thi “nhỏ nhưng có võ” không phải là những giải pháp quá phức tạp, mà chính là sự gần gũi. Người tham gia không cần là chuyên gia. Họ chỉ cần kể lại cách gia đình mình sử dụng điện mỗi ngày. Một thói quen rút phích cắm sau khi dùng xong. Một cách sắp xếp thiết bị trong bếp để tránh quá tải. Một quyết định nhỏ như hạn chế bật nhiều thiết bị vào giờ cao điểm.
Những câu chuyện ấy, khi đứng riêng lẻ, có thể rất bình thường. Nhưng khi được đặt cạnh nhau, chúng tạo thành một bức tranh sinh động về đời sống sử dụng điện của người Việt hiện nay. Ở đó có thành phố, nông thôn, miền biển, những nơi xa xôi. Mỗi nơi một hoàn cảnh, nhưng đều có thể tìm thấy cho mình những cách tiết kiệm điện phù hợp.
Chính ở điểm này, sự lan tỏa của ngành điện thành phố trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Những thông tin, kinh nghiệm không dừng lại trong phạm vi TP.HCM. Chúng đi xa hơn, đến với những người chưa từng đặt chân đến nơi đó, nhưng vẫn có thể áp dụng những điều được chia sẻ.
Một gia đình ở miền Trung có thể học được cách theo dõi việc sử dụng điện từ một bài viết trên báo. Một người ở vùng quê có thể thay đổi thói quen sinh hoạt chỉ từ một video ngắn trên mạng xã hội. Những khoảng cách về địa lý không còn là rào cản. Thay vào đó là một dòng chảy thông tin liên tục, ai cũng có thể học hỏi và điều chỉnh cách sống của mình.
Trong số những ý tưởng được chia sẻ, có những sáng kiến rất thú vị. Chẳng hạn như việc mỗi gia đình tự tạo một “tài khoản điện cá nhân” để theo dõi hành vi sử dụng điện của từng thành viên. Đó đâu phải công nghệ cao, chỉ cần một bảng ghi chép hoặc một file đơn giản, nhưng lại giúp người ta nhìn rõ hơn cách mình đang tiêu thụ điện. Ai sử dụng nhiều nhất, thiết bị nào hoạt động bất thường, thời điểm nào cần điều chỉnh, tất cả dần hiện ra rõ ràng hơn.
Từ việc nhận diện, người ta bắt đầu thay đổi. Và từ những thay đổi nhỏ ấy, một thói quen mới dần hình thành.
Mùa thi thứ ba còn mang đến một cách tiếp cận mới khi nhiều video clip được gửi về. Những đoạn phim ngắn ghi lại chính không gian sống, những thói quen hằng ngày, những mẹo nhỏ được thực hiện một cách tự nhiên. Hình ảnh giúp câu chuyện trở nên rõ ràng hơn, dễ tiếp cận hơn. Người xem không chỉ đọc, mà còn thấy, và từ đó dễ dàng làm theo.
Đó chỉ là một thay đổi nhỏ trong cách truyền tải thông tin, một biểu hiện rõ nét của hành trình chuyển đổi số mà ngành điện thành phố đang kiên trì theo đuổi suốt nhiều năm qua.
Ở đó, ngành điện trở thành một người đồng hành. Những thông tin về an toàn điện, tiết kiệm điện đâu chỉ là những quy định mang tính nhắc nhở một chiều, nó được kể lại bằng hình ảnh, bằng video, bằng những tình huống rất gần với đời sống. Một căn bếp ngày hè, một chiếc tủ lạnh hoạt động quá tải, một gia đình vô tình sử dụng nhiều thiết bị cùng lúc trong giờ cao điểm, tất cả được tái hiện một cách sinh động, để người xem hiểu và thấy chính mình trong đó.
Đằng sau những nội dung ấy là cả một hệ thống công nghệ đang vận hành âm thầm. Từ các nền tảng số, hệ thống dữ liệu, đến cách phân tích hành vi người dùng để đưa ra thông tin phù hợp, ngành điện thành phố đang từng bước chuyển mình, không chỉ hiện đại trong vận hành lưới điện mà còn hiện đại trong cách kết nối với con người. Điện trở thành một phần của đời sống số, nơi mỗi người dân có thể tương tác, tiếp nhận và thay đổi chính thói quen của mình.
Chính sự đổi mới ấy đã làm nên một hình ảnh khác của ngành điện thành phố trong hành trình 50 năm, là những người giữ cho dòng điện luôn ổn định, kiên trì gieo vào đời sống những thói quen tốt, những nhận thức bền vững. Từ một thành phố năng động, những thông tin ấy tiếp tục lan tỏa ra nhiều nơi khác, vượt qua khoảng cách địa lý để chạm đến những gia đình ở khắp mọi miền.
Đó chính là cách mà dòng điện, sau khi đi qua những đường dây, tiếp tục hành trình của mình trong một hình thức khác đi qua nhận thức, đi vào thói quen, và ở lại lâu dài trong đời sống của mỗi người.
Với chặng đường 50 năm của ngành điện thành phố, có thể thấy rõ một sự chuyển mình vượt bậc. Từ việc mang điện đến từng khu phố, ngành điện hôm nay còn mang đến cách để giữ cho dòng điện ấy bền lâu hơn. Và điều đó không chỉ diễn ra trong phạm vi một thành phố.
Những gì được chia sẻ, được kể lại, đang tiếp tục đi xa. Từ TP.HCM, những câu chuyện lan đến nhiều nơi khác, chạm vào những gia đình khác nhau, nhưng lại có thể cùng chung một thói quen: sử dụng điện một cách thông minh hơn, tiết kiệm hơn.
Khi ánh đèn bật lên mỗi tối, ở bất cứ đâu, đó không chỉ là ánh sáng của một hệ thống đã vận hành suốt nửa thế kỷ. Đó còn là kết quả của rất nhiều thay đổi âm thầm, những thay đổi bắt đầu từ chính mỗi con người, mỗi gia đình và được nối dài bằng sự lan tỏa không ngừng của những câu chuyện giản dị.
Khác với bánh khọt miền biển thường dùng nhân tôm, mực, bánh khọt ở cù lao Thới Sơn (phường Thới Sơn, tỉnh Đồng Tháp - trước đây là thành phố Mỹ Tho, Tiền Giang) gây ấn tượng bởi phần nhân làm từ ốc đắng - loài ốc nhỏ sinh sống nhiều trong mương vườn, ao đìa nước ngọt. Chính sự lựa chọn nguyên liệu này đã tạo nên nét đặc sắc của món ăn miền Tây này.
Ốc đắng sau khi bắt về được ngâm kỹ nhiều giờ để nhả hết bùn đất, sau đó rửa sạch, luộc vừa chín tới rồi khêu lấy phần thịt. Công đoạn tưởng chừng đơn giản nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ, bởi nếu luộc quá lửa, ốc sẽ dai và mất đi vị bùi đặc trưng. Vị đắng nhẹ của ốc không hề gắt mà thanh, càng ăn càng thấm, để lại hậu vị bùi béo nơi đầu lưỡi.
Để có được mẻ bánh ngon, khâu pha bột giữ vai trò quyết định. Bột được xay mịn từ gạo mới, rồi pha nước cốt dừa tươi tạo độ béo và hương thơm dịu nhẹ. Có người cho giảm thêm chút bột nghệ để bánh có màu vàng bắt mắt.
Khi khuôn gang đặt trên bếp lửa đã nóng, người người thợ nhanh tay múc từng vá bột đổ vào khuôn, cho thịt ốc đắng lên trên rồi đậy nắp. Chỉ sau vài phút, những chiếc bánh khọt nhỏ xinh được lấy ra, phần rìa giòn rụm, bên trong mềm xốp, dậy mùi thơm của gạo mới quyện cùng dừa tươi. Điểm đặc sắc của bánh khọt ốc đắng nằm ở sự hài hòa giữa lớp vỏ giòn và phần nhân bùi. Khi cắn nhẹ, thực khách cảm nhận rõ độ giòn tan bên ngoài, tiếp đến là vị đắng thanh, béo nhẹ của ốc, không lấn át mà hòa quyện tự nhiên.
Nếu ốc đắng là điểm nhấn thì rổ rau ăn kèm chính là phần hoàn thiện hương vị. Đĩa rau dân dã nhưng phong phú, gồm lá cách, cải xanh, đinh lăng cùng nhiều loại rau vườn khác. Lá cách đắng nhẹ, cải xanh cay nồng, đinh lăng thơm dịu, mỗi loại mang một sắc thái riêng, khi kết hợp lại tạo nên tổng thể cân bằng. Vị chát, cay, thơm của rau như nâng đỡ, làm tròn vị đắng bùi của ốc, khiến món ăn thêm phần tinh tế.
Khi thưởng thức, thực khách gắp bánh khọt đặt lên lá cải hoặc lá cách, thêm vài cọng đinh lăng, cuốn gọn trong tay rồi chấm vào chén nước mắm chua ngọt pha vừa vị. Tất cả hòa quyện, vị giòn mềm của bánh, vị đắng bùi của ốc, vị cay chát của rau, vị mặn ngọt của nước chấm tạo nên dư vị đậm đà, khó quên.
Bên cạnh bánh khọt ốc đắng, ẩm thực ở cù lao Thới Sơn còn ghi dấu ấn với những biến tấu táo bạo từ trái cây bản địa tại nhà vườn Long Sơn. Tại đây, chị Âu Kim Phượng đã mạnh dạn kết hợp sầu riêng và mít, hai loại trái cây đặc trưng của vùng vào các món bánh dân gian.
Bánh xèo sầu riêng gây tò mò ngay từ tên gọi. Vẫn là lớp bánh vàng giòn quen thuộc, nhưng khi thưởng thức, thực khách sẽ cảm nhận mùi thơm nồng nàn và vị béo ngậy của sầu riêng tươi hòa trong từng lớp bột. Vị ngọt hoàn toàn tự nhiên, không cần thêm đường, tạo nên trải nghiệm mới mẻ nhưng vẫn gần gũi.
Trong khi đó, bánh khọt mít ra đời từ mong muốn nâng giá trị trái mít địa phương khi thị trường gặp khó. Mít chín được xắt nhỏ, trộn vào bột, tạo hương thơm dịu và vị ngọt mềm đặc trưng, mang đến sắc thái khác biệt so với bánh khọt truyền thống.
Với du khách, bánh khọt ốc đắng là món ăn lạ miệng; còn với người dân ở cù lao Thới Sơn, đó là hương vị quê nhà, thứ hương vị mộc mạc mà sâu đậm, đủ sức níu chân bất cứ ai từng một lần ghé qua.
Tôi đến Lume Sky Dining & Bar Nha Trang ở đường Phan Chu Trinh vào cuối buổi chiều. Từ trên cao nhìn xuống, Nha Trang hiện ra rất khác với hình dung quen thuộc về một điểm đến chỉ có biển.
Ngoài vịnh biển xanh thẫm phía xa, nơi này còn có sông Cái, những mái nhà san sát nép dưới chân núi và ánh đèn bắt đầu sáng dần khi trời chậm chạp chuyển tối. Gió biển thổi lồng lộng nhưng không gắt, còn các dãy núi phía đối diện ôm lấy Nha Trang như một vòng cung lớn.
Điều khiến nơi này khác với nhiều rooftop ở Nha Trang là cảm giác "vừa đủ cao". Không quá choáng ngợp để Nha Trang trở nên xa vời, cũng không quá thấp để bỏ lỡ những góc quen thuộc của phố biển.
Từ đây, tôi nhìn thấy dòng sông Cái, Tháp Bà Ponagar, khu chợ Đầm và những con đường bắt đầu lên đèn khi chiều xuống. Đó đều là những hình ảnh rất thân thương với người Nha Trang. Sau nhiều năm trở lại, chỉ cần nhìn phố biển từ trên cao như vậy cũng đủ khiến tôi lâng lâng như đang gặp lại một phần ký ức cũ của mình.
Tôi chọn ngồi ở khu ngoài trời. Trước mặt là phố biển Nha Trang đang chuyển từ màu xanh sang màu cam nhạt rồi tím sẫm. Dưới chân, dòng xe bắt đầu ken dày hơn khi tan tầm. Xa xa ngoài biển, vài chiếc tàu nhỏ bật đèn sớm, lấp lánh giữa nền trời nhập nhoạng.
Ở khu vực hồ bơi, một cặp đôi trẻ thay nhau chụp ảnh khi bầu trời bắt đầu chuyển màu. Cả hai gần như không rời mắt khỏi khoảng biển phía xa, nơi ánh chiều đang chậm rãi phủ xuống thành phố.
Không xa đó, nhóm du khách nước ngoài liên tục đưa điện thoại lên quay lại khung cảnh Nha Trang lúc chập tối. Thỉnh thoảng họ lại dừng vài giây để ngắm dọc bờ biển đã bắt đầu lên đèn rồi mới tiếp tục bấm máy.
Là một đứa con lâu ngày mới trở về Nha Trang, tôi chọn đưa gia đình cùng lên đây ăn tối. Có lẽ đã khá lâu rồi cả nhà mới có dịp ngồi cạnh nhau lâu như vậy, không vội vàng, chỉ cùng nhìn phố biển dần sáng đèn trong tiếng nhạc nhẹ và gió biển thổi liên tục trên cao.
Mẹ tôi ngồi sát phía ngoài để nhìn cho rõ biển. Thỉnh thoảng bà chỉ tay về phía những dãy núi quen thuộc rồi hỏi tôi đâu là khu mình từng sống ngày trước. Ba tôi vừa ăn vừa nhìn dòng xe dưới đường rồi kể hồi xưa khu này chưa có nhiều đèn sáng và khách sạn mọc lên cao như bây giờ. Còn tôi ngồi lặng vài phút để nhìn nơi mình từng lớn lên từ một góc rất khác.
Theo anh Phan Thanh Tùng, Tổng quản lý Lume Sky Dining & Bar Nha Trang, điều mà nơi này muốn giữ lại không chỉ là một góc nhìn đẹp ra biển mà còn là cảm giác kết nối thật sự với nhịp sống địa phương.
"Nhiều rooftop ở Nha Trang tập trung hoàn toàn vào hướng biển, còn ở đây, chúng tôi muốn khách có thể nhìn thấy cả núi, sông, khu dân cư và nhịp sống rất đời của phố biển", anh Tùng nói.
Có lẽ cũng vì vậy mà từ rooftop này, Nha Trang hiện ra không chỉ như một điểm du lịch rực rỡ. Từ ánh đèn của khu chợ Đầm, dòng xe qua ngã sáu đến những mái nhà nằm nép dưới chân núi, mọi thứ tạo nên cảm giác gần gũi hơn là choáng ngợp.
Anh Phan Thanh Tùng cho biết khoảng thời gian từ 17 giờ đến chập tối luôn là lúc nhiều khách thích lên rooftop nhất.
"Có những hôm trời đẹp, khách có thể cùng lúc nhìn mặt trời lặn phía núi và ánh trăng lên từ phía biển. Khoảnh khắc đó rất đặc biệt với người địa phương lẫn khách du lịch", anh Tùng chia sẻ.
Khi mặt trời gần khuất hẳn sau núi, cả mặt biển chuyển sang màu cam đồng dịu mắt, còn phía dưới là những dải đèn vàng bắt đầu nối dài qua các con đường trung tâm. Đường phố vừa lên đèn, tiếng nhạc ngoài rooftop cũng lớn hơn một chút nhưng không át tiếng trò chuyện của mọi người quanh bàn.
Trong gió biển sảng khoái trên cao, phần mì nóng cùng mùi thơm của tôm nướng khiến bữa tối trở nên dễ chịu hơn hẳn. Mỗi lần mang món ăn ra, nhân viên đều nhẹ nhàng giới thiệu món được làm từ nguyên liệu gì, hương vị chính nằm ở đâu và nên thưởng thức thế nào để cảm nhận rõ nhất.
Ngay cả những chi tiết nhỏ như thay khăn giấy, rót thêm nước hay chủ động hỏi khách có cần đổi bàn để ngắm hoàng hôn rõ hơn cũng được nhân viên thực hiện khá tinh tế. Không quá vồn vã nhưng đủ để người ta cảm thấy được quan tâm.
Khi trời bắt đầu tối hẳn, vài nhân viên đi dọc khu rooftop bật những dải đèn vàng quanh không gian ngoài trời. Ánh đèn không quá sáng, vừa đủ để nhìn rõ món ăn nhưng vẫn giữ được cảm giác thư giãn của không gian rooftop ngắm cảnh.
Đến lúc mặt trời gần khuất hẳn sau núi, Nha Trang như dịu lại trong lớp nắng cam cuối ngày. Một khoảnh khắc rất yên, rất quen thuộc với những người từng lớn lên ở phố biển này.
Rời rooftop khi phố biển đã sáng rực dưới chân, tôi mới hiểu vì sao nhiều người đến Nha Trang rồi vẫn thích tìm một nơi thật cao để ngồi ngắm nhìn. Không chỉ để ăn tối hay uống một ly nước, mà đôi khi chỉ để ở cạnh những người thân của mình, cùng nhìn hoàng hôn buông xuống phố biển và thấy lòng bình yên hơn nơi phố thị vừa rực rỡ, vừa dịu dàng.
CLB Thiên văn Đà Nẵng thuộc Đại học Đà Nẵng (DAC) thông tin về những hiện tượng thiên văn kỳ thú xuất hiện trong tháng 5 này mà người Việt có thể chiêm ngưỡng, tiêu biểu là 2 trăng tròn xuất hiện trong một tháng.
Mặt trăng sẽ nằm ở vị trí xung đối. Lúc này bề mặt của mặt trăng sẽ phản xạ tối đa ánh sáng mặt trời về phía trái đất. Mặt trăng trong giai đoạn này mọc vào lúc hoàng hôn, đạt đỉnh cao nhất vào nửa đêm và lặn vào lúc bình minh.
Vì vậy, trăng tròn hiện diện trọn vẹn suốt cả đêm, từ khi trời vừa tối cho đến khi mặt trời mọc. Do được mặt trời chiếu sáng trực tiếp ở phía đối diện, trăng tròn rất sáng và dễ quan sát bằng mắt thường, kể cả trong điều kiện có một chút mây mù.
Tuy nhiên, cũng chính vì ánh sáng quá rực rỡ này, trăng tròn thường làm lu mờ các thiên thể mờ như tinh vân hay thiên hà, khiến thời điểm này không lý tưởng cho việc quan sát chúng. Lần trăng tròn này được các bộ lạc bản địa đầu tiên ở Mỹ gọi là trăng hoa, vì đây là thời điểm trong năm mà các loài hoa mùa xuân nở rộ.
Trận mưa sao băng Eta Aquarids có nguồn gốc từ sao chổi Halley, được phát hiện từ vào thời cổ đại. Sao chổi Halley (1P/Halley) là sao chổi nổi tiếng nhất và là sao chổi chu kỳ ngắn đầu tiên được xác nhận quay trở lại hệ mặt trời theo chu kỳ.
Sao chổi này được đặt theo tên của nhà thiên văn học người Anh là Edmond Halley. Năm 1705, Halley phát hiện ra rằng 3 sao chổi được báo cáo vào các năm 1531, 1607 và 1682 đều có quỹ đạo tương tự nhau.
Ông đề xuất rằng 3 sao chổi này thực ra là cùng một thiên thể. Cứ khoảng 74 - 76 năm thì sao chổi lại quay trở lại gần mặt trời và được nhìn thấy từ trái đất. Sau đó ông dự đoán rằng nó sẽ lại quay trở lại bầu trời vào năm 1758. Thật không may, Halley đã mất vào năm 1742, trước khi sao chổi này tái xuất hiện.
Trận mưa sao băng Eta Aquarids hoạt động từ khoảng 19.4 đến 28.5.2026 với cực điểm vào đêm 5.5, rạng sáng 6.5 với tần suất có thể lên đến 50 sao băng mỗi giờ trong điều kiện lý tưởng.
Vào thời điểm trăng non, mặt trăng nằm gần đường thẳng nối giữa trái đất và mặt trời. Trong pha này, phần được chiếu sáng của mặt trăng hướng hoàn toàn về phía mặt trời, trong khi phần tối lại quay về phía trái đất.
Mặt trăng trong giai đoạn này mọc cùng lúc với mặt trời vào buổi sáng và lặn vào lúc hoàng hôn, chỉ hiện diện trên bầu trời ban ngày. Tuy nhiên, việc quan sát mặt trăng vào ban ngày trong kỳ trăng non là cực kỳ khó khăn.
Do nằm rất gần mặt trời trên bầu trời, ánh sáng chói của mặt trời làm lu mờ hoàn toàn sự hiện diện của mặt trăng. Bên cạnh đó, phần mặt trăng quay về phía trái đất không được chiếu sáng, nên không phản xạ đủ ánh sáng để được nhìn thấy bằng mắt thường.
Người ta gọi lần trăng tròn này là trăng xanh. Đây là thuật ngữ dùng để chỉ trăng tròn lần thứ hai xuất hiện trong cùng một tháng dương lịch. Thông thường chỉ có 1 lần trăng tròn trong mỗi tháng dương lịch. Nhưng vì trăng tròn xảy ra sau mỗi 29,53 ngày nên đôi khi một tháng dương lịch sẽ có 2 lần trăng tròn. Dù được gọi là trăng xanh, mặt trăng không thực sự có màu xanh vào thời điểm này.
