Theo Hãng tin AFP, ngày 4-5, giới chức Iran cho biết nước này đã hành quyết ba người với cáo buộc tham gia các cuộc biểu tình chống chính phủ diễn ra từ tháng 12-2025 đến tháng 1-2026.
Trong khoảng thời gian đó, Iran bùng nổ làn sóng biểu tình quy mô lớn, xuất phát từ những bất mãn về khủng hoảng kinh tế và lạm phát phi mã.
Kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, Cộng hòa Hồi giáo đã đẩy mạnh việc bắt giữ và hành quyết những người liên quan.
Trang tin Mizan của Cơ quan tư pháp Iran cho biết: “Mehdi Rassouli và Mohammad Reza Miri, các điệp viên Mossad (Cơ quan tình báo Israel) liên quan đến các cuộc bạo loạn tháng 1 ở thành phố Mashhad (đông bắc Iran), chịu trách nhiệm gây leo thang bạo lực và làm chết một thành viên lực lượng an ninh, đã bị treo cổ”.
Tòa án buộc tội hai người này “sử dụng bom xăng và vũ khí sắc nhọn, kích động người khác giết người, và trực tiếp tham gia vụ sát hại một nhân viên an ninh”.
“Ebrahim Dolatabadi, một trong những kẻ chủ mưu gây ra các cuộc bạo loạn ở Mashhad khiến nhiều thành viên lực lượng an ninh thiệt mạng, cũng đã bị treo cổ”, Mizan cho biết thêm.
Cả ba bản án đã được thi hành.
Iran nhận định làn sóng biểu tình ban đầu diễn ra hòa bình trước khi biến thành “các cuộc bạo loạn do các thế lực nước ngoài kích động”.
Chính quyền Iran xác nhận việc hơn 3.000 người thiệt mạng, nhưng cáo buộc Mỹ và Israel dàn dựng “các hành động khủng bố” châm ngòi bạo lực.
Theo Tổ chức Nhân quyền Iran có trụ sở tại Na Uy, Iran đã hành quyết ít nhất 1.500 người trong năm 2025.
Hạ tầng của Iran đã hứng thiệt hại nặng nề, nhiều lãnh đạo cấp cao nhất cũng thiệt mạng trong hơn 6 tuần xung đột với Mỹ - Israel. Tuy nhiên, tình báo phương Tây đánh giá kế hoạch phòng ngừa được xây dựng trước chiến sự đã giúp Iran giảm thiểu đáng kể tác động từ những đợt tấn công của đối phương.
"Kế hoạch dường như đã phát huy hiệu quả, ngăn ngừa kho tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nước này bị Mỹ và Israel phá hủy hoàn toàn, đồng thời giúp Iran gây tối đa sát thương trong những đòn trả đũa sau đó", Times of India cho hay.
Đánh giá trên cung cấp bức tranh chi tiết hơn những gì mà Tổng thống Donald Trump và quan chức chính quyền Mỹ mô tả về kết chiến dịch nhằm vào Iran. Hiệu quả từ kế hoạch do Tehran chuẩn bị từ trước cũng cho thấy nước này có thể tận dụng lệnh ngừng bắn để củng cố lực lượng, sẵn sàng cho kịch bản xung đột tái bùng phát.
Theo các quan chức châu Âu và vùng Vịnh, Iran dường như vẫn duy trì được lượng lớn tên lửa tầm xa, cùng hàng nghìn UAV tự sát trong kho vũ khí.
Một số quan chức phương Tây đánh giá Mỹ cần tập kích thêm khoảng 2-3 tuần để làm suy yếu hoàn toàn năng lực quân sự Iran. Số khác cho rằng đây là kịch bản lạc quan, nhận định chiến dịch có thể mất nhiều thời gian hơn mà không bảo đảm xóa sổ hoàn toàn năng lực công nghiệp và hạt nhân Iran.
Lầu Năm Góc đề cập tới phát biểu ngày 16/4 của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth rằng Mỹ "biết Iran đang đưa khí tài quân sự đến đâu". Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, từ chối bình luận về thông tin.
Trong đánh giá gửi quốc hội Mỹ cùng ngày, Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) nhận định Tehran vẫn còn hàng nghìn tên lửa và UAV có thể đe dọa lực lượng của Washington cùng đối tác trong khu vực, bất chấp số lượng đã suy giảm vì bị phá hủy và tiêu hao trong giao tranh.
Ngoài bảo toàn kho vũ khí tầm xa, những kế hoạch phòng ngừa còn giúp duy trì bộ máy lãnh đạo của Iran, bất chấp những vụ ám sát nhằm vào quan chức cấp cao, trong đó có Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và Thư ký Hội đồng An ninh Tối cao Ali Larijani.
Sau xung đột 12 ngày tháng 6/2025 với Israel, trong đó Mỹ tham gia hạn chế, giới lãnh đạo Iran đã đưa ra kế hoạch phân tán khả năng ra quyết định trên toàn quốc. Chiến thuật "phòng thủ phân tán" cũng trao cho các chỉ huy quân đội nhiều quyền hơn để ra quyết định độc lập.
Những vụ tấn công của Israel khiến Iran phải thành lập các cơ quan ra quyết định mới, cũng như sắp xếp lại chiến lược lãnh đạo, trong đó có chuẩn bị phương án thay đổi nhân sự trong trường hợp có lãnh đạo và chỉ huy cấp cao bị hạ sát.
Dù vậy, một số quan chức vùng Vịnh và châu Âu đánh giá Iran vẫn có thể chịu thiệt hại kinh tế nặng nề từ những chiến dịch tập kích của Mỹ - Israel, trong đó nguy cơ sẽ lên đến đỉnh điểm vào mùa hè năm nay nếu xung đột tiếp diễn.
Hôm 1.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với các cử tri ở bang Florida rằng ông có thể cho một tàu sân bay của Mỹ trên đường trở về từ Iran dừng lại cách bờ biển Cuba khoảng 91 m, theo AFP.
Ngoài ra, trong một sắc lệnh hành pháp hôm 1.5, nhà lãnh đạo Mỹ thông báo ông sẽ áp đặt các biện pháp cấm vận đối với những người liên quan đến nhiều lĩnh vực của nền kinh tế Cuba.
Các biện pháp này, có hiệu lực vào ngày 1.5, nhắm vào những người được cho là "đang hoạch từng hoạt động trong các lĩnh vực năng lượng, quốc phòng và vật liệu liên quan, kim loại và khai thác mỏ, dịch vụ tài chính, hoặc an ninh của nền kinh tế Cuba, hoặc bất kỳ lĩnh vực nào khác của nền kinh tế Cuba", theo sắc lệnh mới của ông Trump.
Đáp lại, Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodriguez viết trên mạng xã hội X rằng những biện pháp cấm vận mới nhất của Mỹ cấu thành "hình phạt tập thể" đối với người dân Cuba.
"Chúng tôi kiên quyết bác bỏ những biện pháp cưỡng chế đơn phương gần đây do chính phủ Mỹ áp đặt. Những hành động này thể hiện ý định tái áp đặt hình phạt tập thể lên người dân Cuba", ông Rodriguez viết bằng tiếng Anh.
Trong một tuyên bố bằng tiếng Tây Ban Nha, ông gọi lệnh cấm vận mới của Mỹ đối với Cuba là "bất hợp pháp" và "lạm dụng".
Trong khi đó, nhiều người Cuba ngày 1.5 tuần hành đến Đại sứ quán Mỹ tại thủ đô Havana với khẩu hiệu "Bảo vệ Tổ quốc". Cuộc tuần hành do Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel và cựu Chủ tịch Cuba Raul Castro dẫn đầu, theo AFP.
Theo Hãng tin AFP, Trung Quốc ngày 8-4 tuyên bố hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, trong khi Nga nhận định cách tiếp cận "tấn công đơn phương, hung hăng" của Washington đã chịu "thất bại nặng nề".
Theo thỏa thuận, Mỹ sẽ tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào Iran trong hai tuần, đổi lại Tehran mở lại tạm thời eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển trọng yếu của dầu mỏ, khí đốt và phân bón toàn cầu. Ông Trump cũng ghi nhận Trung Quốc có vai trò trong việc đưa Tehran trở lại bàn thương lượng.
Thông báo này được đưa ra ngay trước thời hạn do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề ra trước đó, trong đó ông từng đe dọa sẽ "xóa sổ toàn bộ nền văn minh" nếu Iran không chấp nhận đàm phán và mở lại eo Hormuz.
Phát biểu tại Bắc Kinh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết Trung Quốc "hoan nghênh các bên liên quan đạt được thỏa thuận ngừng bắn", đồng thời khẳng định Bắc Kinh sẽ tiếp tục nỗ lực nhằm hạ nhiệt tình hình và thúc đẩy chấm dứt xung đột.
Đặc biệt, Bắc Kinh cho biết Ngoại trưởng Vương Nghị đã thực hiện 26 cuộc điện đàm với các nước liên quan, trong khi đặc phái viên Trung Đông của nước này liên tục di chuyển trong khu vực để thúc đẩy đối thoại.
Trong khi đó cùng ngày, Nga chỉ trích gay gắt chiến dịch quân sự của Washington cho rằng hành động "tấn công đơn phương, hung hăng, vô cớ" nhắm vào Iran đã phải chịu "thất bại nặng nề".
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova nhấn mạnh Matxcơva ngay từ đầu đã kêu gọi chấm dứt "hành động gây hấn" nhằm vào Iran và theo đuổi giải pháp chính trị, ngoại giao, đồng thời khẳng định không có giải pháp quân sự cho tình hình xung đột hiện tại.
Trong khi đó, Israel ủng hộ quyết định của Mỹ nhưng khẳng định lệnh ngừng bắn không áp dụng đối với các chiến dịch quân sự của nước này tại Lebanon.
Về phía Iran và Mỹ, truyền thông gần đây cho biết hai nước dự kiến sẽ có cuộc đàm phán tại Pakistan vào ngày 10-4 sắp tới, thương lượng về đề xuất 10 điểm của Tehran để chấm dứt xung đột, bao gồm kêu gọi kiểm soát eo biển Hormuz và dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt.
Đáng chú ý, dù đồng ý ngồi vào bàn đàm phán, Iran khẳng định "hoàn toàn không tin tưởng phía Mỹ" vì đối phương đã "ba lần thất hứa". Nước này cảnh báo sẽ "đáp trả mạnh mẽ và khiến Mỹ hối hận" nếu Washington vi phạm cam kết.
Đồng thời, Tehran kỳ vọng Nga, Trung Quốc cùng các nước trung gian như Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đóng vai trò bảo đảm Mỹ không tái khởi động chiến sự.
