Ngày 14/4, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) công bố báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới. Trong đó, tổ chức này hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu xuống 3,1% năm nay, giảm 0,2 điểm phần trăm so với báo cáo hồi tháng 1. Đây là kịch bản lạc quan nhất của IMF, khi giả sử chiến sự tại Trung Đông không kéo dài. Cũng trong kịch bản này, giá dầu trung bình năm nay đạt 82 USD một thùng, giảm nhẹ so với mức hiện tại.
IMF cho biết nếu không có chiến sự, họ sẽ nâng dự báo lên 3,4%, do làn sóng đầu tư vào công nghệ, lãi suất thấp, thuế nhập khẩu của Mỹ giảm và chính sách hỗ trợ tài khóa của nhiều quốc gia. Pierre-Olivier Gourinchas – kinh tế trưởng của IMF cho rằng chiến sự đang tạo ra rủi ro lớn hơn nhiều cho kinh tế toàn cầu so với thuế của Tổng thống Mỹ Donald Trump năm ngoái.
Còn theo “kịch bản bất lợi”, khi chiến sự kéo dài hơn, giá dầu sẽ duy trì quanh 100 USD một thùng năm nay và 75 USD năm tới. Tăng trưởng toàn cầu năm nay sẽ chỉ còn 2,5%.
Với “kịch bản xấu nhất”, xung đột kéo dài hơn nữa, leo thang và giá dầu tăng cao hơn nhiều, gây xáo trộn lớn trên thị trường tài chính, tăng trưởng sẽ về 2%.
“Đây là mức tiệm cận suy thoái toàn cầu”, IMF cho biết. Tăng trưởng dưới mốc này chỉ xảy ra 4 lần kể từ năm 1980, gần nhất là 2009 sau khủng hoảng tài chính và 2020 khi đại dịch bùng phát.
Với kịch bản này, nhiều nước sẽ rơi vào suy thoái, khi giá dầu trung bình năm nay đạt 110 USD và năm tới là 125 USD. Giá ở mức này sẽ kéo lạm phát và tiền lương tăng tốc, buộc các ngân hàng trung ương phải can thiệp hãm phanh. Điều này có thể gây ra tổn thất lớn hơn năm 2022, Gourinchas nói.
Lạm phát toàn cầu 2026 sẽ chạm 6% trong kịch bản xấu nhất, so với chỉ 4,4% của kịch bản lạc quan.
Các nền kinh tế lớn, từ Mỹ, eurozone, Trung Quốc, đều bị hạ dự báo tăng trưởng năm nay, do xung đột tại Trung Đông. Dù vậy, mức giảm chỉ là 0,1-0,2 điểm phần trăm.
Các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển chịu tác động mạnh hơn. Tăng trưởng của Trung Đông và Trung Á bị hạ tới 2 điểm phần trăm, xuống 1,9%, do cơ sở hạ tầng bị thiệt hại và xuất khẩu hàng hóa, năng lượng giảm mạnh.
Điểm sáng duy nhất trong nhóm này là Ấn Độ, khi tăng trưởng được nâng 0,1% lên 6,5% cho cả năm nay và năm tới. Nguyên nhân là đà tăng mạnh từ cuối 2025 và nước này gần đây đạt thỏa thuận giảm thuế với Mỹ.
IMF cho rằng các chính phủ có thể bị thôi thúc áp dụng các biện pháp như trợ giá nhiên liệu, áp trần giá hoặc giảm thuế để xoa dịu tác động của giá năng lượng tăng. Tuy nhiên, tổ chức này cảnh báo cần thận trọng trong bối cảnh thâm hụt ngân sách vẫn cao và nợ công đang tăng.
Ngày 7/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng ông "vẫn kiên nhẫn đợi EU thực hiện phần cam kết của mình trong thỏa thuận thương mại lịch sử" hai bên đạt được tháng 7 năm ngoái.
"EU đã cam kết giảm các loại thuế nhập khẩu của họ về 0. Tôi cho họ thời hạn đến ngày Quốc khánh của Mỹ, nếu không, thuế nhập khẩu với họ sẽ ngay lập tức nhảy lên các mức cao hơn nhiều", ông viết. Thông báo này được đưa ra sau khi ông có "một cuộc điện đàm tuyệt vời" với Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen.
Cuối tuần trước, ông Trump cho biết sẽ nâng thuế nhập khẩu với ôtô của Liên minh châu ÂU (EU), từ 15% lên 25%, vì khối này không tuân thủ thỏa thuận thương mại. Theo thỏa thuận, EU cần giảm thuế về 0% với hàng hóa công nghiệp Mỹ, và áp hạn ngạch miễn thuế với một số nông sản và hải sản Mỹ. Tuy nhiên, tiến trình thông qua luật để thực thi thỏa thuận này tại Nghị viện châu Âu (EP) đang diễn ra chậm chạp.
Trong một bài đăng trên X, bà Von der Leyen cũng cho biết đã thảo luận với ông Trump về thỏa thuận thương mại và Iran. "Chúng tôi vẫn cam kết thực thi đầy đủ các nghĩa vụ của mình. Quá trình hướng tới giảm thuế trước tháng 7 tiến triển tốt", bà viết.
Chủ tịch Ủy ban Thương mại thuộc EP Bernd Lange cho biết các nghị sĩ và chính phủ EU đang đạt tiến triển trong việc hoàn tất thỏa thuận xóa bỏ thuế nhập khẩu với hàng hóa Mỹ. Tuy nhiên, ông nói "vẫn còn một chặng đường nữa" do còn bất đồng liên quan các biện pháp bảo vệ mà một số nước trong khối yêu cầu.
Một số nghị sĩ EU muốn bổ sung các biện pháp bảo vệ cứng rắn hơn, gồm đình chỉ thỏa thuận nếu Mỹ không tuân thủ, chỉ giảm thuế khi Mỹ có động thái tương ứng và chấm dứt hoàn toàn các ưu đãi thuế của EU vào ngày 31/3/2028.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết thời hạn để EU thực thi thỏa thuận "đã qua từ lâu", ám chỉ Mỹ có thể thực hiện các biện pháp khác ngoài tăng thuế ôtô nếu EU không tuân thủ. "Ôtô chỉ là một phần thôi. Còn nhiều vấn đề khác mà Mỹ vẫn hoàn toàn tuân thủ, trái ngược với châu Âu nhiều tháng qua", ông Greer trả lời trên Bloomberg Television.
Kế hoạch trên được nêu tại báo cáo thường niên 2025 của Vingroup, cổ đông lớn thứ hai của Công ty cổ phần VinSpace.
Ngoài chế tạo và phóng vệ tinh, doanh nghiệp của tỷ phú Phạm Nhật Vượng cũng xây dựng cơ sở vật chất phòng sạch, thiết bị thử nghiệm và hệ thống trạm mặt đất bảo đảm dự án triển khai đúng tiến độ đã đặt ra.
VinSpace dự kiến hợp tác với các đối tác trong, ngoài nước để nghiên cứu, phát triển hệ sinh thái mảng hàng không vũ trụ. Họ cũng hướng tới thương mại hóa các dịch vụ viễn thông, viễn thám.
Trước VinSpace, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam là đơn vị trong nước duy nhất chế tạo thành công vệ tinh siêu nhỏ, được phóng lên quỹ đạo vào năm 2013 và 2021. Loại vệ tinh này có thể dùng để chụp ảnh, quan sát bề mặt trái đất, hỗ trợ truyền dẫn dữ liệu viễn thông và nghiên cứu khoa học.
Công ty VinSpace được ông Phạm Nhật Vượng thành lập ngày 3/11, với vốn điều lệ 300 tỷ đồng. Doanh nghiệp này hoạt động ở 6 ngành nghề, nổi bật là sản xuất máy bay, tàu vũ trụ, vệ tinh viễn thông, vận tải hàng hóa hàng không. Tỷ phú Phạm Nhật Vượng hiện nắm giữ 71% vốn của VinSpace.
Tập đoàn Vingroup là cổ đông lớn thứ hai của doanh nghiệp này, sở hữu 19% cổ phần. Số vốn còn lại thuộc về ông Phạm Nhật Quân Anh và Phạm Nhật Minh Hoàng, hai người con của ông Vượng.
Ngoài VinSpace, hệ sinh thái của Vingroup còn sở hữu nhiều công ty trong lĩnh vực công nghệ như VinRobotics (chế tạo người máy công nghiệp), VinSmart Future (phần mềm), VinSOC, VCSS (an ninh mạng), VinDynamics (chế tạo người máy hình người), VinMotion...
Trước khi đầu tư vào ngành hàng không vũ trụ, Vingroup từng tham gia vào mảng vận tải hàng không với dự án Vinpearl Air năm 2019. Tuy nhiên, họ đã rút lui khỏi lĩnh vực này vào 2020.
Ngày 6/5, hàng trăm container sầu riêng tập trung quanh khu vực bến xe Dầu Giây (Đồng Nai) chờ lấy mẫu kiểm nghiệm dư lượng chất bảo vệ thực vật trước khi xuất sang Trung Quốc. Tình trạng này gây ùn ứ kéo dài, ảnh hưởng giao thông trên quốc lộ cùng các tuyến đường dân sinh.
Ông Nguyễn Xuân Tiến, Phó giám đốc Công ty cổ phần Bến xe và Dịch vụ vận tải Đồng Nai, cho biết các xe container chỉ đỗ tại bến để lấy mẫu và nộp phí gửi theo quy định. Theo ông, bến xe chỉ có sức chứa khoảng 80-100 xe nhưng thời điểm cao nhất trong ngày lên tới 300 chiếc chờ lấy mẫu. Việc này khiến nhiều xe phải nối hàng dài ra các tuyến đường nội bộ khu dân cư quanh bến.
Theo các doanh nghiệp, việc lấy mẫu ngay từ Đồng Nai giúp giảm rủi ro chi phí, nhưng vài ngày qua nhiều tài xế phải chờ khoảng 24 giờ chờ lấy số và nhận kết quả kiểm dịch. Sự chậm trễ này khiến hàng loạt xe phải nằm bãi qua đêm trước khi lên cửa khẩu phía bắc.
Đến sáng 7/5, lượng xe tại bến xe đã giảm, nhưng tại một số tuyến đường dân cư thuộc phường Dầu Giây vẫn còn hàng chục container đậu chờ kết quả xét nghiệm. Chi cục Phát triển nông thôn Đồng Nai cho biết, nguyên nhân dẫn tới ùn ứ do một đơn vị kiểm định chất lượng sầu riêng ở Cần Thơ thuê mặt bằng tại khu vực bến xe Dầu Giây để lấy mẫu kiểm tra. Phần lớn container tập kết tại đây là hàng của doanh nghiệp miền Tây.
Trước đó, UBND TP Đồng Nai yêu cầu các Sở (Xây dựng, Công Thương, Công an) và UBND phường Dầu Giây khẩn trương xử lý tình trạng xe container dừng đỗ kéo dài quanh khu vực bến xe, gây mất an toàn giao thông và hư hỏng mặt đường.
Dù ùn tắc đã được giải tỏa phần nào, nhiều doanh nghiệp cho hay khâu kiểm định nông sản vẫn gặp khó khi năng lực xét nghiệm chưa đáp ứng kịp nhu cầu.
Ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đồng Tháp, cho rằng nút thắt hiện chủ yếu nằm ở khâu kiểm nghiệm và kiểm soát chất lượng trước xuất khẩu. Nhiều phòng kiểm nghiệm trong nước đủ năng lực kỹ thuật nhưng chưa được Trung Quốc công nhận. Do đó, kết quả phân tích của họ chỉ có giá trị nội địa.
Hiện sầu riêng Việt Nam xuất sang Trung Quốc buộc phải kiểm tra 100% lô hàng (cơ chế "luồng đỏ"). "Nếu một phòng kiểm nghiệm xác nhận lô hàng không có dư lượng Cadimi nhưng khi sang Trung Quốc lại phát hiện vi phạm, phòng đó có thể bị đình chỉ hoàn toàn", ông Lợi nói.
Tâm lý lo ngại này khiến nhiều đơn vị e dè nhận mẫu, làm tình trạng dồn ứ thêm nghiêm trọng. Trong khi đó, sầu riêng miền Tây đang thu hoạch rộ, còn Đồng Nai cũng sắp vào vụ. Việc đưa hàng ra các phòng kiểm nghiệm ở Hà Nội hay Đà Nẵng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro do thời gian chờ kéo dài, nếu kết quả không đạt thì hàng dễ hư hỏng và khó quay lại tiêu thụ nội địa.
Tính tới cuối 2025, Việt Nam có 24 phòng kiểm nghiệm được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) công nhận kết quả, theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Năng lực kiểm định của số phòng kiểm nghiệm này khoảng 3.200 mẫu một ngày. Trong đó, 9 phòng được công nhận chỉ tiêu Vàng O (Auramine O) và 12 phòng được công nhận chỉ tiêu Cadimi (Cd). Tuy nhiên, phần lớn các phòng xét nghiệm tập trung tại TP HCM, Cần Thơ và Hà Nội, trong khi khu vực gần vùng trồng khá ít.
Để gỡ khó khâu kiểm nghiệm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu tăng công suất tiếp nhận mẫu kiểm nghiệm. Ngành nông nghiệp cũng đang đẩy mạnh xã hội hóa phòng kiểm nghiệm sầu riêng xuất khẩu, chờ phía Trung Quốc đánh giá và công nhận.
Bên cạnh đó, phương án Trung Quốc góp vốn, hỗ trợ máy móc cho các phòng kiểm nghiệm tại Việt Nam nhằm rút ngắn thời gian trả kết quả cũng đang được hai bên cân nhắc.
Ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đồng Tháp, nhận định giải pháp căn cơ trong dài hạn là kiểm soát nghiêm ngặt truy xuất nguồn gốc từ vùng trồng. Việc này giúp sầu riêng Việt đủ tiêu chuẩn chuyển sang "luồng vàng" hoặc "luồng xanh", qua đó giảm thiểu áp lực kiểm tra và hạn chế ùn tắc tại các điểm trung chuyển cửa khẩu.
Hoạt động kiểm nghiệm gặp khó thời gian gần đây cùng tâm lý lo ngại tồn dư Cadimi khiến giao dịch chững lại và giá sầu riêng lao dốc, đặc biệt là giống Ri6 tại miền Tây. Hiện giá Ri6 tại vườn chỉ còn 25.000-35.000 đồng mỗi kg, giảm khoảng một nửa so với tháng trước. Musang King lùi về 60.000-65.000 đồng mỗi kg, trong khi Monthong dao động quanh 65.000-75.000 đồng.
Đồng Tháp hiện có hơn 20.000 ha sầu riêng với sản lượng khoảng 550.000 tấn mỗi năm, chỉ khoảng 10% được xuất khẩu. Phần lớn diện tích trồng là giống Ri6 phục vụ thị trường nội địa nên giá trị gia tăng thấp và dễ bị ảnh hưởng khi có biến động.
