Huyết áp cao kéo dài khiến mạch máu chịu áp lực liên tục, từ đó làm tổn thương tim, thận, não, mắt và hệ tuần hoàn, theo trang Onlymyhealth (Ấn Độ).
Theo ông Sanjay Bhat, bác sĩ chuyên khoa tim mạch Ấn Độ, tăng huyết áp không kiểm soát có thể gây hại trong nhiều năm trước khi xuất hiện dấu hiệu. Ông cho biết nguy hiểm nằm ở tổn thương lâu dài trên mạch máu và cơ quan, không phải cảm giác hằng ngày.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết huyết áp cao có liên quan trực tiếp đến các bệnh lý nguy hiểm như tim mạch, đột quỵ và suy thận. Ước tính đến năm 2025, có hơn 1,28 tỉ người trưởng thành trên toàn cầu mắc tình trạng này, trong đó gần một nửa không hề biết mình bị bệnh.
Huyết áp là lực máu tác động lên thành động mạch để vận chuyển oxy và dưỡng chất. Khi lực này duy trì quá cao, lớp nội mạc mạch máu bị tổn thương. Tình trạng này gây xơ cứng, viêm, tích tụ mảng bám, làm hẹp mạch và giảm lưu lượng máu đến cơ quan.
Việc tăng huyết áp kéo dài làm hỏng cả mạch máu lớn và nhỏ, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng các cơ quan.
Tim phải làm việc nhiều hơn để bơm máu. Lâu dần, cơ tim dày lên, đặc biệt ở thất trái.
Nghiên cứu đăng trên Frontiers in Cardiovascular Medicine năm 2022 cho thấy huyết áp cao làm tổn thương động mạch vành, thúc đẩy xơ vữa. Mạch máu hẹp lại khiến tim thiếu máu, làm tăng nguy cơ đau thắt ngực và nhồi máu cơ tim.
Báo cáo năm 2025 của Hiệp hội Tim mạch Mỹ khẳng định tăng huyết áp là nguyên nhân lớn gây bệnh mạch vành.
Khi tim làm việc quá sức trong thời gian dài, nguy cơ suy tim tăng rõ rệt. Triệu chứng thường gặp gồm khó thở, mệt mỏi và phù chân.
Thận chứa nhiều mạch máu nhỏ giúp lọc chất thải. Huyết áp cao làm hẹp và tổn thương các mạch này, khiến khả năng lọc suy giảm.
Khi bệnh tiến triển, thận mất dần chức năng, dẫn đến bệnh thận mạn. Trường hợp nặng có thể phải chạy thận hoặc ghép thận.
Não cần nguồn máu giàu oxy ổn định. Huyết áp cao làm tổn thương mạch máu não, tăng nguy cơ đột quỵ.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ cho biết phần lớn ca đột quỵ liên quan đến huyết áp cao. Ông Bhat nhận định tình trạng này làm tăng nguy cơ cả đột quỵ do tắc mạch và vỡ mạch.
Nghiên cứu năm 2024 trên Journal of Clinical Medicine cho thấy tăng huyết áp kéo dài làm giảm lưu lượng máu lên não, từ đó ảnh hưởng trí nhớ và khả năng tập trung.
Huyết áp cao làm tổn thương các mạch máu nhỏ ở mắt, gây bệnh võng mạc. Tình trạng nặng có thể dẫn đến giảm thị lực hoặc mất thị lực. Mạch máu toàn cơ thể cũng bị ảnh hưởng với tình trạng xơ cứng, tích tụ mảng bám và lưu thông kém.
Do đó, kiểm soát huyết áp sớm giúp bảo vệ tim, não, thận và mạch máu.
Các biện pháp kiểm soát huyết áp gồm dùng thuốc theo chỉ định, giảm muối, vận động đều, kiểm soát cân nặng và theo dõi huyết áp thường xuyên.
Quy định này được nêu tại khoản 4 điều 59 Nghị định 90 năm 2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, có hiệu lực từ ngày 15-5.
Theo đó hành vi bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc sẽ bị phạt từ 10 - 20 triệu đồng, tăng gấp đôi so với mức phạt trước đây từ 5 - 10 triệu đồng.
Việc nâng mức xử phạt nhằm siết chặt tình trạng bán thuốc kê đơn không theo chỉ định của bác sĩ và tình trạng lạm dụng kháng sinh kéo dài nhiều năm qua.
Ngoài hành vi trên, mức phạt 10 - 20 triệu đồng còn áp dụng với các vi phạm mua bán thuốc thử lâm sàng; mua bán thuốc được sản xuất, bào chế, pha chế theo đơn để sử dụng trong cơ sở khám chữa bệnh ra ngoài cơ sở (trừ trường hợp được phép theo quy định), mua bán thuốc thuộc danh mục thuốc hạn chế bán lẻ khi chưa được phép...
Kinh doanh thuốc qua các phương tiện không phải sàn giao dịch thương mại điện tử, ứng dụng thương mại điện tử hoặc website có chức năng đặt hàng trực tuyến theo quy định cũng bị phạt 10 - 20 triệu đồng.
Theo ước tính của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), từ năm 2020 - 2023 Việt Nam có gần 270.000 ca tử vong do đề kháng kháng sinh. Tức là bình quân mỗi năm có gần 70.000 ca tử vong liên quan đến kháng kháng sinh.
Theo đánh giá của các chuyên gia, tình trạng kháng kháng sinh (AMR) tại Việt Nam gây ra nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng, khiến các bệnh truyền nhiễm trở nên khó điều trị hơn, tăng tỉ lệ tử vong và chi phí y tế tăng cao.
Kháng kháng sinh cũng gây nguy hiểm cho nhiều tiến bộ y học như phẫu thuật và điều trị ung thư. Thêm vào đó, ô nhiễm môi trường do dư lượng kháng sinh trong nguồn nước làm tình trạng AMR xấu hơn, ảnh hưởng đến cả hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng trên khắp Việt Nam.
Bộ Y tế cũng đã ban hành Thông tư 26 quy định nhiều nội dung mới về việc kê đơn thuốc trong điều trị ngoại trú, hướng đến mục tiêu quản lý minh bạch, hiệu quả và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người bệnh.
Sáng 1/5, Bệnh viện Đa khoa khu vực Hướng Hóa đang điều trị 46 bệnh nhân nghi bị ngộ độc thực phẩm, trong đó có nhiều học sinh 11-15 tuổi.
Các bệnh nhân lần lượt nhập viện từ sáng 29/4 đến sáng 1/5, triệu chứng chung như sốt cao, tiêu chảy, nôn mửa, đau bụng, mệt mỏi. Bệnh nhân nhỏ nhất mới 50 tháng tuổi, bệnh nhân lớn tuổi nhất là 46, đa số 11 đến 15 tuổi.
Trước khi xuất hiện các triệu chứng này, bệnh nhân đều ăn bánh mì từ tiệm bánh ở thôn Tân Sơn, xã Tân Lập.
Tại bệnh viện, bệnh nhân được truyền dịch, bù nước bằng đường uống, uống kháng sinh. Hiện tại, sức khỏe các bệnh nhân dần ổn định, không có trường hợp nặng.
UBND xã Tân Lập cho biết đã rà soát các trường hợp ăn bánh tại tiệm bánh ở thôn Tân Sơn. Những trường hợp có triệu chứng nghi ngộ độc, dù nặng hay nhẹ, đều được đưa đến bệnh viện để kiểm tra, điều trị.
Cơ quan chức năng đang lấy mẫu thực phẩm và bệnh phẩm để kiểm tra, làm rõ nguyên nhân.
Thời gian qua cả nước liên tục xảy ra các vụ ngộ độc thực phẩm sau ăn bánh mì. Nguyên nhân thường do nguyên liệu ăn kèm như pate, rau, thịt... nhiễm khuẩn Samonella gây nhiễm khuẩn chéo.
Bệnh thận mạn tính là vấn đề sức khỏe ngày càng phổ biến, đặc biệt khi bệnh tiến triển nặng có thể dẫn đến phải chạy thận lâu dài. Trong bối cảnh đó, nghiên cứu mới công bố trên tạp chí y khoa JAMA Network Open cho thấy một chế độ ăn đạm vừa phải có thể giúp làm chậm tiến triển suy thận ở bệnh nhân giai đoạn 3 - 4 và giảm nguy cơ phải chạy thận nhân tạo.
Các nhà nghiên cứu, dẫn đầu là bác sĩ Ilia Beberashvili từ Bệnh viện Yitzhak Shamir Medical Center (Israel), đã thực hiện nghiên cứu trên 1.441 bệnh nhân thận mạn tính giai đoạn 3 - 4, ở độ tuổi trung bình là 67, được theo dõi trong 15 năm, nhằm tìm ra lượng đạm tiêu thụ mỗi ngày giúp bảo vệ quả thận cho bệnh nhân thận mạn tính.
Các tác giả đã xem xét mối liên hệ giữa lượng đạm ăn vào trong ngày với tình trạng suy thận trong dài hạn.
Họ đã tiến hành đánh giá lượng đạm hấp thụ qua chế độ ăn bằng cách sử dụng lượng nitơ bài tiết qua nước tiểu trong 24 giờ và lượng đạm tiêu thụ hằng ngày theo trọng lượng cơ thể.
Kết quả đã phát hiện những người ăn ít đạm (ít hơn 1 gram đạm cho 1 kg thể trọng mỗi ngày, ví dụ người 50 kg ăn ít hơn 50 gram đạm một ngày) đã giảm 23% nguy cơ suy giảm chức năng thận về mặt tổng thể. Cụ thể như sau:
Các nhà nghiên cứu cho rằng việc kiểm soát lượng đạm ở mức vừa phải có thể giúp giảm áp lực lên thận, từ đó góp phần làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận. Trong nghiên cứu này, chế độ ăn trên cũng chưa ghi nhận nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng rõ rệt ở phần lớn bệnh nhân được theo dõi.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng, lượng protein hấp thụ ở mức vừa phải - ít hơn 1 gram đạm cho 1 kg thể trọng mỗi ngày - giúp giảm nguy phải chạy thận nhân tạo mà không bị thiếu chất.
Những phát hiện này ủng hộ việc hạn chế đạm ở mức độ vừa phải, kết hợp với việc theo dõi lượng đạm hấp thu vào cơ thể có thể giúp bảo vệ chức năng thận tốt hơn.
Đây là bằng chứng mạnh mẽ cho thấy chế độ ăn đạm vừa phải có khả năng bảo tồn chức năng thận thực sự.
