Những ngày tháng 4, Đồng Ngọc Hà bận rộn hoàn thành đồ án tốt nghiệp Đại học Amherst – ngôi trường top 2 nhóm giáo dục khai phóng (Liberal Arts Colleges) của Mỹ, theo US News.
Vài tháng trước, nam sinh nhận loạt thư báo trúng chương trình tiến sĩ với hỗ trợ toàn phần từ 6 đại học Mỹ, gồm Viện Công nghệ Massachusetts – MIT, Harvard, Princeton, Johns Hopkins, Viện Công nghệ California – Caltech và Đại học Rockefeller, cùng University College London – UCL của Anh. Đây đều là những đại học trong top 15 của Mỹ hoặc thế giới trên các bảng xếp hạng tổng thể hoặc theo ngành.
Các ngành Hà trúng tuyển đều liên quan Khoa học thần kinh, não bộ, sinh học; có ngành giao thoa với khoa học máy tính.
Hà từng được coi như “hiện tượng” khi là học sinh chuyên Lý, trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên nhưng giành huy chương bạc Olympic Sinh học quốc tế, năm 2020. Bốn năm trước, nam sinh trúng tuyển Đại học Amherst với học bổng toàn phần, trị giá 8 tỷ đồng.
Ở đây, Hà phát huy thế mạnh “liên ngành” khi học đồng thời ba ngành Toán, Vật lý, Khoa học thần kinh (Neuroscience), dù dự định ban đầu chỉ là Hóa sinh.
“Các trải nghiệm học tập ở môi trường khai phóng dẫn mình đến quyết định đó một cách tự nhiên”, Hà bày tỏ.
Hà kể sớm định hướng học lên tiến sĩ nên đã tìm hiểu lộ trình từ năm thứ nhất. Do Amherst có quy mô nhỏ với chỉ 2.000 sinh viên, lượng đề tài mang tính liên ngành không nhiều, Hà tìm kiếm cơ hội từ ngoài trường.
Để bước chân vào các phòng thí nghiệm (lab) lớn, Hà bắt đầu bằng việc tìm đọc một số lĩnh vực mới. Quá trình này giúp nam sinh biết tới một số nhóm nghiên cứu nên viết email xin làm việc. Cùng với kết nối từ các giảng viên tại Amherst, Hà lần lượt đặt chân vào lab của 4 đại học lớn: Vanderbilt, Caltech, Harvard, McMaster (Canada) và công ty dược Alkermes Plc.
Quá trình này mang tới cho Hà nhiều trải nghiệm. Như hè năm thứ nhất, nam sinh được tham gia đề tài ứng dụng mô hình AI, học sâu để khám phá, dự đoán thuốc mới ở phòng thí nghiệm của Đại học Vanderbilt.
Đọc và xử lý dữ liệu, Hà tình cờ phát hiện ra lỗi liên quan đến các phân tử hóa học. Từ đó, nhóm nghiên cứu triển khai dự án mới nhằm chuẩn hóa phương pháp biên tập dữ liệu, huấn luyện và đánh giá mô hình học sâu trong khám phá thuốc. Đề tài được xuất bản và thuyết trình tại NeurIPS – hội nghị quốc tế về hệ thống xử lý thông tin mạng thần kinh nhân tạo, uy tín bậc nhất trong lĩnh vực AI và học máy.
Nhận định lỗi trên là do người làm mô hình giỏi về Khoa học máy tính nhưng ít nền tảng thực nghiệm, còn người xây dựng dữ liệu thì ngược lại, Hà học thêm các môn liên quan đến AI, học máy, để có thể hiểu sâu, phục vụ nghiên cứu. Số môn và tín chỉ mà nam sinh theo học ở trường sau đó cũng đủ để lấy bằng cử nhân ngành Toán.
Thời gian nghiên cứu ở Vanderbilt, Hà được tiếp cận khái niệm “mạng neuron” và lĩnh vực khoa học thần kinh. Thấy thú vị với ngành học mà Việt Nam chưa có, nam sinh chọn theo đuổi hướng này.
Một trải nghiệm đáng nhớ khác vào mùa hè năm thứ ba ở một lab của Harvard. Nam sinh làm thí nghiệm liên quan thính giác nhưng bản thân không thể nghe được âm thanh ở tần số cao. Nhờ sự hỗ trợ của một nghiên cứu sinh, Hà mới khắc phục được.
“Lúc đó, mình nhìn nhận sâu sắc tầm quan trọng của việc giao tiếp, hợp tác trong nghiên cứu”, Hà nói, nhìn nhận tất cả giúp bản thân thuận lợi khi ứng tuyển chương trình tiến sĩ.
Bắt đầu chuẩn bị hồ sơ từ tháng 7 năm ngoái, Hà không gặp khó khăn với phần CV và thư giới thiệu từ các giáo sư. Ngoài bài báo trên NeurIPS, nam sinh là đồng tác giả của một công bố trên tạp chí Journal of Chemical Information and Modeling – hạng Q1 (uy tín nhất) và ba bài khác trong các hội thảo quốc tế. Vì vậy, Hà dành sự tập trung vào bài luận.
Theo Hà, bài luận nộp vào các chương trình tiến sĩ rất khác so với bậc đại học. Ngoài kể câu chuyện cá nhân, ứng viên phải mô tả rất kỹ về các trải nghiệm học thuật và lý do, mục tiêu khi theo đuổi khoa học.
“Mình mất hai tháng để hoàn thành tất cả bài luận, gửi cho hơn 10 trường bằng chất liệu tự nhiên hình thành sau 4 năm tham gia nghiên cứu”, Hà nói. “Nếu không thực sự làm, mình không thể ứng tuyển”.
Trúng tuyển 7 trường ở Mỹ và Anh, Hà quyết định chọn Đại học Harvard. Từng tham gia nghiên cứu tại đây, Hà ấn tượng bởi cộng đồng nghiên cứu và sự trao đổi học thuật mạnh mẽ.
Ngoài ra, Hà cũng trong nhóm 10-20 sinh viên nhận được học bổng Kempner Graduate Fellow của trường, áp dụng với các ngành làm dự án nghiên cứu về Neuro và AI. Chàng trai Việt sẽ có cơ hội tiếp cận cụm siêu máy tính, được hỗ trợ tài chính xuyên suốt và kết nối mạng lưới đào tạo từ nhiều viện để thực hiện dự án quy mô lớn.
Hiện, Hà còn một số môn và đồ án tốt nghiệp ở Đại học Amherst, dự kiến hoàn thành trong tháng 5. Chàng trai sẽ về Việt Nam thăm gia đình, trước khi nhập học Harvard vào tháng 8.
Chi phí phù hợp, đào tạo gắn doanh nghiệp cùng nhu cầu nhân lực các ngành công nghệ, bán dẫn, y tế khiến Đài Loan trở thành địa chỉ du học được nhiều học sinh Việt Nam quan tâm.
Nguyên Giám đốc Sở GD-ĐT Đồng Tháp Nguyễn Hoàng Nhi cho biết từ năm 2017 đến nay đã có khoảng 1.200 học sinh tỉnh này sang Đài Loan học tập. Đây là hướng đi giúp nhiều học sinh, nhất là nhóm có hoàn cảnh khó khăn, tiếp cận môi trường giáo dục hiện đại và mở rộng cơ hội việc làm.
Ông Nhi cho rằng điều kiện tham gia chương trình không quá xa tầm với của học sinh tốt nghiệp THPT trong độ tuổi phù hợp, có học lực trung bình khá trở lên có thể cân nhắc lộ trình này. Đồng Tháp từng có chính sách hỗ trợ vốn cho học sinh đi học Đài Loan với mức vay khoảng 60 triệu đồng/người, lãi suất thấp.
Đặc biệt học sinh có thể vừa học vừa làm nên giảm gánh nặng chi phí cho gia đình. Ở một số chương trình, sinh viên học lý thuyết giai đoạn đầu, sau đó thực tập tại nhà máy, doanh nghiệp và có thu nhập. Nhờ đó giúp sinh viên trang trải chi phí sinh hoạt, trả dần khoản vay và tích lũy kinh nghiệm làm việc.
Còn ông Nguyễn Anh Linh - nguyên Phó giám đốc Sở GD-ĐT Ninh Thuận - thông tin nhiều học sinh khó khăn tại địa phương sau khi du học Đài Loan đã gửi tiền về hỗ trợ gia đình, xây nhà hoặc tiếp tục học lên cao hơn. Đó là một học sinh ở vùng biển Cà Ná sau khi xong ĐH tiếp tục học thạc sĩ, gửi tiền giúp mẹ xây nhà; một học sinh người Chăm đi học tập và làm tại Đài Loan đã giúp gia đình mua đàn vịt cả ngàn con, sửa sang nhà cửa.
Bà Hoàng Thị Minh Liên - Giám đốc Công ty TNHH đầu tư và phát triển giáo dục Minh Anh - chia sẻ phụ huynh quan tâm về ngoại ngữ, tài chính và đầu ra việc làm khi tìm hiểu du học Đài Loan. Bà lưu ý học sinh cần có lộ trình dài hạn từ học ngoại ngữ, chọn ngành, định hướng nghề nghiệp đến chuẩn bị tài chính. Chuẩn bị tốt ngoại ngữ để không gặp áp lực trong học tập, sinh hoạt và làm thêm.
Chi phí học tập và sinh hoạt tại Đài Loan có thể dao động khoảng 70-90 triệu đồng/năm tùy trường và ngành học. Công ty có các gói hỗ trợ 50-120 triệu đồng, lãi suất 0% dùng cho các khoản học phí học kỳ đầu, ký túc xá, hồ sơ, vé máy bay và sinh hoạt phí những tháng đầu.
Sinh viên quốc tế tại Đài Loan được phép làm thêm khoảng 20 giờ/tuần. Với mức lương theo giờ phổ biến 165-198 đài tệ, sinh viên có thể có thu nhập khoảng 14-16 triệu đồng/tháng khi làm đủ số giờ cho phép. "Học sinh cần chọn chương trình phù hợp, trường có cơ chế hỗ trợ sinh viên quốc tế, ký túc xá ổn định, bảo hiểm rõ ràng và kết nối việc làm hợp pháp", bà nói.
Nhìn tổng thể, bà Liên cho rằng du học Đài Loan cần được nhìn như một lộ trình phát triển con người gồm học ngoại ngữ, học chuyên môn, rèn kỹ năng sống, tiếp cận việc làm và tích lũy kinh nghiệm quốc tế. Với nhóm học sinh khó khăn, đây còn là cơ hội để học ĐH, có nghề nghiệp và sau này mang kiến thức trở về phục vụ quê hương.
TS Vũ Trí Viễn, Trưởng bộ môn tự động hóa Trường ĐH Tôn Đức Thắng, kể gần sáu năm học tập tại Đài Loan giúp ông tiếp xúc với môi trường đa văn hóa, học thêm tiếng Hoa bên cạnh tiếng Anh và mở rộng kết nối nghề nghiệp. Ông nói môi trường công nghiệp và công nghệ của Đài Loan có nhiều nét tương đồng với Việt Nam.
Một số mô hình sản xuất, quản trị, tự động hóa, bán dẫn từng được triển khai tại Đài Loan nhiều năm trước hiện cũng dần xuất hiện tại Việt Nam. "Sinh viên từng học tập và làm việc tại Đài Loan có thể có lợi thế khi trở về Việt Nam, đặc biệt trong các doanh nghiệp công nghệ, sản xuất và bán dẫn", ông Viễn nói.
PGS.TS Lê Phương Trường, Trưởng phòng khảo thí và kiểm định chất lượng Trường ĐH Lạc Hồng, cho rằng sinh viên cần chuẩn bị nghiêm túc trước khi sang Đài Loan. Ngoại ngữ là yếu tố đầu tiên, có thể chọn tiếng Anh hoặc tiếng Trung, trong đó tiếng Trung giúp mở rộng lựa chọn học tập, học bổng và hỗ trợ.
Cùng với đó sinh viên cần chuẩn bị kỹ năng tự lập, sức khỏe và tài chính ban đầu. Môi trường học tập tại Đài Loan đòi hỏi người học chủ động quản lý thời gian, chịu trách nhiệm với kết quả học tập và thích nghi với cách học mới. "Giá trị của du học ở việc người học được đào tạo cách hoàn thành công việc hiệu quả trong môi trường quốc tế, đồng thời tích lũy kỹ năng và trải nghiệm thực tế", ông Trường nói.
Chiều nay 10.5, Trường tiểu học và THCS Hải Thọ, Trường tiểu học và THCS Bùi Dục Tài (cùng thuộc xã Diên Sanh, tỉnh Quảng Trị) đã có báo cáo cụ thể về vụ việc một nữ sinh lớp 7 bị đánh hội đồng.
Cụ thể, trong báo cáo được đại diện 2 trường gửi cho Sở GD-ĐT tỉnh Quảng Trị và UBND xã Diên Sanh, vụ xô xát được xác định xảy ra vào lúc 18 giờ ngày 9.5 tại khu vực xã Vĩnh Định.
Ban đầu, có 3 học sinh lớp 8 thuộc Trường tiểu học và THCS Hải Thọ cùng 1 học sinh lớp 8 của Trường tiểu học và THCS Bùi Dục Tài có mâu thuẫn cá nhân với học sinh lớp 7 Trường tiểu học và THCS Hải Ba (xã Vĩnh Định). Vì vậy, hai bên đã rủ nhau về xã Vĩnh Định để "giải quyết mâu thuẫn" và dẫn đến vụ xô xát.
Vụ việc khiến nữ sinh lớp 7 phải chuyển vào Bệnh viện Trung ương Huế để kiểm tra sức khỏe hiện vẫn đang điều trị tại bệnh viện.
Sau khi làm rõ vụ việc và xác định được thông tin các em học sinh tham gia đánh nữ sinh lớp 7, Trường tiểu học và THCS Hải Thọ, Trường tiểu học và THCS Bùi Dục Tài đã thông báo đến các giáo viên, phụ huynh phối hợp với công an xã để xử lý, giáo dục các em học sinh theo quy định.
Đại diện lãnh đạo cả 2 trường cho biết, sự việc xảy ra ngoài thời gian học tập, ngoài khuôn viên nhà trường, xuất phát từ mâu thuẫn cá nhân; tuy nhiên, nhà trường nhận thấy đây là vụ việc ảnh hưởng đến môi trường giáo dục và hình ảnh học sinh nên cần phối hợp giáo dục, ngăn ngừa kịp thời.
Như Thanh Niên đã thông tin vào sáng nay 10.5, UBND xã Diên Sanh vào cuộc xác minh, làm rõ các học sinh trên địa bàn có liên quan về vụ việc đánh đập một nữ sinh lớp 7 ở xã khác.
Trước đó, mạng xã hội xuất hiện clip ghi lại cảnh nhóm khoảng 4 - 5 học sinh tụ tập trên một khu đất trống tại tỉnh Quảng Trị, sau đó lao vào dùng tay đánh liên tiếp vào vùng đầu, mặt và giật tóc khiến một học sinh bị đánh phải nhập viện.
Nội dung nằm trong báo cáo của UBND phường Bến Cát, chiều 16/4. Theo đó, cô giáo chủ nhiệm lớp 3.6, trường Tiểu học Lương Thế Vinh, thừa nhận do bồng bột, thiếu suy nghĩ nên mang kim tiêm vào lớp để dọa những học sinh chưa ngoan, không làm bài tập hoặc không thắt khăn quàng.
Ba hôm trước, 5 học sinh nói chuyện riêng bị cô yêu cầu tự cầm kim tiêm chích vào tay. Sự việc được phát hiện khi có phụ huynh tố cáo đến trường và phường.
Nhà chức trách đánh giá hành vi của cô giáo này vi phạm đạo đức nhà giáo và quyền trẻ em, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến hình ảnh của giáo viên và ngành giáo dục.
Bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, Hiệu trưởng trường Tiểu học Lương Thế Vinh, cho biết nữ giáo viên 36 tuổi, có bằng Sư phạm tiểu học nhưng không vào ngành sau khi tốt nghiệp. Cách đây 3 năm, cô trở thành giáo viên của trường sau khi vượt qua kỳ thi viên chức của tỉnh Bình Dương cũ.
"Tôi không ngờ. Trường thường xuyên phổ biến các quy định, việc giáo viên không được làm", bà Hạnh nói, cho biết cô giáo bị đình chỉ giảng dạy từ ngày 15/4. Trong cuộc họp với phụ huynh, cô xin lỗi và cam kết chịu chi phí đưa 5 học sinh đi khám sức khỏe tổng quát. Kết quả các xét nghiệm ban đầu không ghi nhận bệnh truyền nhiễm qua đường máu. Cả 5 em đã đi học bình thường.
Theo bà Hạnh, hội đồng kỷ luật của trường dự kiến họp vào tuần tới để thống nhất hình thức xử lý với cô giáo.
"Hình thức kỷ luật sẽ căn cứ mức độ vi phạm, nhưng nhiều khả năng trường sẽ chuyển cô giáo làm văn thư, lưu trữ, không đứng lớp giảng dạy", bà nói.
Giáo viên tiểu học là viên chức, thuộc quản lý của UBND cấp xã/phường. Luật Giáo dục quy định thầy cô không được xúc phạm danh dự, thân thể của người học. Tùy mức độ, có bốn hình thức kỷ luật nếu vi phạm, gồm khiển trách, cảnh cáo, cách chức hoặc buộc thôi việc.
