Đứng sau bảng thành tích lẫy lừng và những công trình thay đổi cách nhìn của thế giới về rác thải là một người con đất Việt. Với ông, đỉnh cao của nghiên cứu khoa học nằm ở chỗ nó có thể ứng dụng phục vụ cuộc sống mỗi ngày cho người dân.
Nhìn vào hành trình học tập, nghiên cứu hơn 26 năm qua của PGS-TS Dương Minh Hải, nhiều người không khỏi ngưỡng mộ. Thế nhưng, ít ai biết điểm xuất phát của ông vô cùng bình dị. Ông sinh ra và lớn lên tại Việt Nam trong một gia đình không dư dả điều kiện vật chất. Chính những năm tháng tuổi thơ thiếu thốn lại là “phòng thí nghiệm” đầu tiên của ông.
Ngày ấy mỗi khi gặp vấn đề trong cuộc sống, thay vì có sẵn giải pháp, ông và các bạn phải tự mày mò, tìm cách thử nghiệm những cái mới. Chính tinh thần vượt khó ấy đã hun đúc trong ông niềm tin rằng tri thức phải để tìm hiểu và giải quyết các vấn đề của đời sống, thay đổi cuộc sống tương lai.
Từ nền tảng giáo dục tại Việt Nam, ông đã viết nên hành trình học thuật đáng kinh ngạc. Năm 2000, chàng trai Minh Hải xuất sắc nhận học bổng tiến sĩ toàn phần tại ĐH Melbourne (Úc). Đó cũng là khởi đầu cho hành trình rời quê hương lập nghiệp xứ người của ông. Sau đó là nghiên cứu sau tiến sĩ tại Viện Công nghệ Massachusetts (Mỹ), ĐH Cambridge (Anh), ĐH Tokyo (Nhật Bản) và vị trí giáo sư thỉnh giảng tại ĐH Stanford (Mỹ). Từ năm 2010 đến nay, ông là giảng viên của ĐH Quốc gia Singapore.
PGS-TS Dương Minh Hải chia sẻ bước ngoặt lớn nhất trong đời ông không phải là nhận được học bổng hay chức danh giáo sư mà là lúc ông nhận ra giá trị thực của nghiên cứu khoa học. Trong những năm tháng tại các trung tâm nghiên cứu hàng đầu thế giới, ông chứng kiến cách một ý tưởng trong phòng thí nghiệm có thể trở thành công nghệ ngoài đời thực, giúp tiết kiệm năng lượng và xử lý ô nhiễm. Từ đó, ông tâm niệm không làm khoa học chỉ để công bố bài báo mà làm để tạo ra giải pháp.
“Trong quá trình học tập và làm việc ở nước ngoài, tôi có cơ hội trực tiếp chứng kiến và tham gia những dự án mà ở đó một ý tưởng trong phòng thí nghiệm có thể được phát triển thành công nghệ ngoài đời, giúp tiết kiệm năng lượng, xử lý ô nhiễm, hay biến rác thải thành những vật liệu có giá trị cho sản xuất và đời sống. Những trải nghiệm đó đã thay đổi căn bản cách tôi nhìn về khoa học”, TS Hải chia sẻ.
Từ đó, ông quyết định dấn thân vào lĩnh vực vật liệu bền vững và tái chế chất thải. Đã có nhiều đêm trắng trong phòng thí nghiệm, đã có những lần thất bại và những bài báo bị từ chối, những dự án chưa đạt kỳ vọng hay những giai đoạn ông Hải phải đối diện với áp lực rất lớn. Tuy vậy, ông không bao giờ bỏ cuộc mà coi đó là một phần tất yếu của sự phát triển. Thành tựu đầu tiên khiến ông nhớ nhất không phải là các danh hiệu, mà là khoảnh khắc công nghệ do mình phát triển lần đầu được ứng dụng vào thực tế.
Tại ĐH Quốc gia Singapore – một trong những môi trường nghiên cứu học thuật cao cấp, nơi mỗi nhà khoa học phải chứng minh năng lực bằng kết quả thực thụ – PGS-TS Hải đã khẳng định vị thế của người trí thức Việt. Ông đã đạt nhiều giải thưởng quốc tế về đổi mới sáng tạo, được cấp nhiều bằng sáng chế, đưa các công nghệ từ phòng thí nghiệm ra sản xuất thực tế.
Ngoài ra, còn phải kể đến các giải thưởng sáng tạo quốc tế ở Mỹ, Anh và nhiều nước châu Á, hơn 100 công bố khoa học, nhiều bằng sáng chế được công nhận và thương mại hóa thành công.
Dù làm việc trong môi trường toàn cầu, trái tim PGS-TS Dương Minh Hải luôn hướng về cội nguồn. Ông chia sẻ: “Trong thời gian làm việc ở nước ngoài, có những khoảnh khắc khiến tôi cảm nhận rất rõ mình là một người Việt Nam. Đó là khi tôi thấy công nghệ mà mình tham gia phát triển được ứng dụng để giải quyết vấn đề rất cụ thể ở Việt Nam, giúp giảm ô nhiễm môi trường, tiết kiệm năng lượng, hay tạo ra việc làm cho người lao động. Những lúc đó, cảm xúc của tôi không chỉ là niềm vui của một nhà khoa học mà khi nhìn thấy kết quả nghiên cứu được ứng dụng, tôi cảm nhận được niềm tự hào rất sâu sắc về nguồn gốc của mình”.
Cũng từ đó, ông nhìn nhận việc đóng góp cho quê hương là một trách nhiệm tự nhiên, là sự thôi thúc từ lòng biết ơn đối với nơi đã nuôi dưỡng mình khôn lớn. Theo ông, đóng góp không nhất thiết phải là trở về sinh sống toàn thời gian. Trong kỷ nguyên số, sự cống hiến của kiều bào như ông có thể là chuyển giao công nghệ, đào tạo thế hệ trẻ, kết nối nguồn lực quốc tế hay hỗ trợ các dự án phát triển bền vững tại Việt Nam.
Và ông đã và đang nỗ lực làm những việc như vậy. Cụ thể hơn, từ năm 2018, ông đã trở về hỗ trợ các trường đại học trong nước chuyển giao công nghệ, đào tạo nhiều thế hệ sinh viên. Ông luôn trăn trở về việc xây dựng một hệ sinh thái khoa học minh bạch, ổn định trong nước để tài năng có thể hội tụ và nỗ lực được ghi nhận công bằng.
Lần trở về gần nhất của ông Hải là để tham gia đoàn đại biểu kiều bào thăm Trường Sa hồi giữa tháng 4 mới đây. Đứng giữa biển khơi, chứng kiến sự hy sinh thầm lặng của những người lính và nhân dân giữa điều kiện khắc nghiệt nơi máu thịt của Tổ quốc, ông hiểu rằng sự bình yên của đất nước được đổi bằng trách nhiệm và lòng yêu nước vô bờ. Chuyến đi không chỉ mang lại cảm xúc mà còn là lời nhắc nhở mạnh mẽ về vai trò của khoa học đối với biển đảo quê hương.
Dưới góc nhìn của một chuyên gia vật liệu, ông nhận thấy rác thải tại Trường Sa có tiềm năng lớn. Từ nhựa lốp xe, vải vụn, hoàn toàn có thể biến thành vật liệu cách nhiệt, lọc nước hay thu ẩm từ không khí để tạo nước ngọt. Từ đó, PGS-TS Hải nảy ra ý tưởng nghiên cứu đưa công nghệ ra Trường Sa giúp lính đảo cải thiện cuộc sống. Theo ông, giải pháp này được xây dựng dựa trên 3 nguyên tắc: đơn giản – bền – dùng được ngay. Ông không chỉ muốn chuyển giao mà muốn cùng các chiến sĩ “đồng tạo giải pháp” để công nghệ có thể tự vận hành lâu dài trên đảo.
“Tình yêu đất nước không chỉ là một cảm xúc mà là một cam kết hành động lâu dài. Với tôi, giá trị lớn nhất của khoa học nằm ở chỗ giúp con người sống tốt hơn, an toàn hơn và vững vàng hơn, dù đó là trong những phòng thí nghiệm hiện đại ở Singapore hay nơi đầu sóng ngọn gió của Tổ quốc”, PGS-TS Dương Minh Hải chia sẻ.
Ngày 7.5, bà Đoàn Thị Ngọc Hà, Phó chủ tịch UBND xã Bình Đại (tỉnh Vĩnh Long), xác nhận vừa ký báo cáo kết quả kiểm tra gửi UBND tỉnh Vĩnh Long và đề xuất xử lý đối với Công ty TNHH Duy Quý có trụ sở tại tỉnh Đồng Tháp, là chủ nhà nhà xe Duy Quý - Thảo Châu kinh doanh xe hợp đồng tại địa điểm trên đường Bà Nhựt, ấp Bình Đại 2, xã Bình Đại.
Trước đó, ngày 23.4, UBND tỉnh Vĩnh Long đã ban hành kế hoạch dẹp 100% xe dù, bến cóc, xe hợp đồng "trá hình" tuyến cố định trên địa bàn toàn tỉnh.
Bà Hà là trưởng đoàn công tác thực hiện kế hoạch của UBND tỉnh Vĩnh Long tại xã Bình Đại. Kết quả kiểm tra tại xã Bình Đại ghi nhận nhà xe Duy Quý - Thảo Châu đã hoạt động theo giấy phép kinh doanh vận tải bằng ô tô do Sở Xây dựng tỉnh Tiền Giang (nay là tỉnh Đồng Tháp) cấp ngày 21.2.2024 theo hình thức xe hợp đồng.
Trên cơ sở các hồ sơ xã Bình Đại đã thu thập và các biên bản đã làm việc, Công ty TNHH Duy Quý đã vi phạm các quy định tại điểm a, b khoản 4 điều 7, điểm b khoản 2 điều 17 tại Nghị định 158/2024/NĐ-CP ngày 18.12.2024 của Chính phủ quy định về hoạt động vận tải đường bộ.
Cụ thể, nhà xe Duy Quý - Thảo Châu xác nhận đặt chỗ cho từng hành khách đi xe ngoài hợp đồng đã ký kết; có hành vi bán vé nhưng không có vé do cơ quan có thẩm quyền ký phát hành, thu tiền ngoài hợp đồng đã ký kết; ấn định hành trình, lịch trình cố định (Bình Đại - TP.HCM) để phục vụ nhiều hành khách, nhiều người thuê vận tải khác nhau; thành lập, tổ chức điểm giao dịch đón, trả khách, bốc dỡ hàng hóa trái phép.
"Các hành vi trên đủ yếu tố xác định nhà xe Duy Quý - Thảo Châu của Công ty TNHH Duy Quý hoạt động kinh doanh xe hợp đồng 'trá hình tuyến cố định', hình thành xe dù, bến cóc trên địa bàn xã Bình Đại. Như vậy, công ty này thực hiện không đúng hình thức kinh doanh đã đăng ký trong giấy phép kinh doanh vận tải", bà Đoàn Thị Ngọc Hà khẳng định.
Theo báo cáo, hành vi vi phạm của nhà xe Duy Quý - Thảo Châu đã bị UBND xã Bình Đại xử phạt hành chính với số tiền 28 triệu đồng vì hành vi đón khách trái quy định. Tuy nhiên, đằng sau những vi phạm về hoạt động lập xe dù, bến cóc, kinh doanh xe hợp đồng "trá hình" tuyến cố định, thái độ thách thức và coi thường pháp luật của nhà xe Duy Quý - Thảo Châu đối với chính quyền địa phương là điều đáng nói.
Cụ thể, báo cáo của UBND xã Bình Đại khẳng định, dù đã được mời làm việc nhắc nhở, lập biên bản và ra quyết định xử phạt, phía đại diện Công ty TNHH Duy Quý vẫn thể hiện thái độ phớt lờ các cảnh báo, tiếp tục thực hiện hành vi sai phạm gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự tại địa phương.
Đỉnh điểm là khi bị phát hiện vi phạm lần 2 vào rạng sáng 28.4, đại diện Công ty TNHH Duy Quý không ký biên bản. Trong suốt quá trình làm việc, đại diện nhà xe Duy Quý - Thảo Châu có thái độ hăm doạ, văng tục và không nhìn nhận sai phạm dù các sai phạm là rất rõ ràng.
Một khó khăn khác mà UBND xã Bình Đại đang gặp phải là chỉ kiểm tra được tại địa điểm kinh doanh chứ không thể kiểm tra phương tiện và hành khách trên xe trong quá trình di chuyển, kinh doanh của nhà xe Duy Quý - Thảo Châu nên chưa thể xử lý đối với các hành vi sai phạm khác trong quá trình kinh doanh xe hợp đồng "trá hình" tuyến cố định.
Vẫn theo báo cáo của UBND xã Bình Đại gửi UBND tỉnh Vĩnh Long, không chỉ chống đối trực tiếp, phía nhà xe Duy Quý - Thảo Châu còn để người nhà hoặc nhân viên sử dụng mạng xã hội công kích chính quyền. Cụ thể, UBND xã Bình Đại đã "điểm mặt" tài khoản Facebook "Nguyễn Thị My Thanh" liên tục có những bình luận xúc phạm trên trang "Đảng ủy xã Bình Đại".
UBND xã Bình Đại cũng báo cáo rằng, Công ty TNHH Duy Quý có biểu hiện thuê các đối tượng thuộc thành phần xấu nhằm mục đích bảo kê cho các hoạt động trái phép hằng ngày của nhà xe Duy Quý - Thảo Châu.
Trước hàng loạt hành vi thách thức pháp luật này, UBND xã Bình Đại đề nghị Công an tỉnh Vĩnh Long khẩn trương hỗ trợ làm rõ về thái độ, nội dung đã đăng tải của tài khoản "Nguyễn Thị My Thanh". Đồng thời, đề xuất Sở Tài chính, Sở Xây dựng điều chỉnh giảm hoặc đình chỉ ngành nghề kinh doanh vận tải của nhà xe Duy Quý - Thảo Châu tại địa phương. UBND xã Bình Đại cũng kiến nghị UBND tỉnh Vĩnh Long cho chỉ đạo các sở, ngành cấp tỉnh có liên quan tiếp tục hỗ trợ xã trong quá trình tiếp theo của nhiệm vụ này.
Theo Chi cục Thủy sản tỉnh Hà Tĩnh, thời gian qua thời tiết giao mùa diễn biến thất thường, từ nắng nóng gay gắt chuyển sang mưa lớn, khiến nhiệt độ thay đổi đột ngột, tác động mạnh đến môi trường sống của ngao.
Ngoài ra, nhiều bãi nuôi ở thôn Mai Lâm được sử dụng trong thời gian dài, thả giống liên tục qua nhiều vụ nhưng không có thời gian gián đoạn để cải tạo, làm sạch theo quy trình. Mật độ thả nuôi phổ biến 800-1.000 con/m2, cao gấp 3-7 lần so với khuyến cáo của ngành chuyên môn. Điều này làm gia tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh, khiến ngao suy yếu, chết hàng loạt.
Kết quả phân tích các mẫu bệnh phẩm cho thấy hiện tượng ngao chết không liên quan đến các tác nhân gây bệnh phổ biến trên nhuyễn thể như Perkinsus olseni và Perkinsus marinus - những ký sinh trùng đơn bào có thể làm ngao suy yếu, chết dần trong điều kiện bất lợi. Đồng thời, cơ quan chuyên môn cũng không phát hiện tảo độc trong môi trường nước.
Gần hai tuần trước, khoảng 250 tấn ngao nuôi trên diện tích 80 ha tại bãi bồi ven cửa biển thôn Mai Lâm, xã Mai Phụ (trước đây thuộc huyện Lộc Hà) bị chết, gây thiệt hại kinh tế hàng tỷ đồng cho 43 hộ nuôi.
Những ngày qua, chủ đầm phải thuê lao động thời vụ, trả 500.000 đồng mỗi ngày để gom ngao chết và vỏ ngao lẫn dưới bùn nhằm vệ sinh đầm nuôi, hạn chế ảnh hưởng đến ngao sống.
Ngao thương phẩm tại Hà Tĩnh chủ yếu được thương lái thu mua, cung cấp cho các chợ đầu mối và nhà hàng trong và ngoài tỉnh, phục vụ kinh doanh hải sản. Một phần sản lượng được đưa vào các cơ sở chế biến, tách ruột cấp đông hoặc sấy khô để tiêu thụ lâu dài. Hiện nay, giá ngao khoảng 23-24 triệu đồng một tấn.
Chiều cuối tháng 4.2026, từ đường Tô Hiệu, phóng viên Báo Thanh Niên rẽ vào đường Trần Thị Báo, phường Phú Thạnh (TP.HCM) để khám phá miếu cổ tồn tại hơn 1 thế kỷ. Giữa khu dân cư đông đúc, miếu Hòa Tây hiện ra với vẻ trầm mặc, yên tĩnh, như tách biệt khỏi nhịp sống ồn ã bên ngoài.
Ít ai biết, phía sau ngôi miếu cổ này là một câu chuyện bi tráng được khắc lại trên tấm bia dựng ngày 11.6 âm lịch năm 2011.
Theo nội dung văn bia, vào khoảng năm 1885, tại vùng Tân Hòa Tây (nay là phường Phú Thạnh), 3 võ tướng là Bùi Văn Khoa, Nguyễn Văn Sốc và Trần Văn Lý đã chiêu mộ nghĩa quân, luyện tập quân sự tại gò Má Bảy, tổ chức khởi nghĩa đánh thực dân Pháp trong nhiều năm liền, khiến giặc Pháp khiếp sợ.
Đến ngày 17.3.1891 (năm Tân Mão), cả 3 ông hy sinh. Cảm phục tinh thần yêu nước ấy, người dân trong vùng đã lập miếu thờ, đặt tên là Hòa Tây Miếu. Trong miếu từng có bài vị nêu tên 3 võ tướng để thờ cúng, đồng thời lưu giữ tấm bia gỗ khắc 8 chữ vàng: "Công thần dũng sĩ võ tướng nghĩa binh".
Trải qua thời gian, miếu Hòa Tây được xây dựng lại vào năm 1936. Tuy nhiên, bài vị của 3 vị tướng đã bị thất lạc cho đến nay.
Dẫu vậy, trong tâm thức của nhiều thế hệ người dân địa phương, ngôi miếu vẫn là nơi linh thiêng để tưởng niệm công đức của những người đã ngã xuống.
Theo Danh mục kiểm kê di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn TP.HCM giai đoạn 2016 - 2020 của UBND TP.HCM có ghi: "Hiện miếu Hòa Tây thờ bài vị ông Nguyễn Quý Biểu và vợ là bà Trần Lũy Xuân. Ông là võ tướng thời Nguyễn, có công chống giặc Pháp xâm lược, ông lãnh đạo nghĩa quân chống Pháp tại Bà Quẹo và vùng lân cận. Khi tử trận, ông được nhân dân chôn cất, đến năm 1978 được cải táng đem về Hòa Tây Miếu an táng và thờ cúng".
Tại miếu cổ, chúng tôi gặp ông Sơn (56 tuổi) là thủ từ gắn bó với miếu cổ gần 30 năm. Ông chia sẻ: "Miếu từng được trùng tu lớn vào năm 2011, gần như sơn sửa lại toàn bộ để khang trang hơn, nhưng bắt buộc phải giữ được nét tôn nghiêm vốn có".
Không chỉ là nơi thờ tự, miếu Hòa Tây - một miếu cổ lâu đời ở TP.HCM từ lâu đã trở thành điểm tựa tinh thần của người dân trong khu vực.
Theo lời ông Sơn, mỗi ngày đều có người đến dâng hương. "Sáng nào cũng có người tới cúng, ai bận thì ghé trưa, chiều. Người ta cầu cho công việc thuận lợi, sức khỏe bình an, lâu dần thành thói quen", ông nói.
Quan sát thực tế, dù mới được trùng tu, các chi tiết đã được sơn và thay mới nhưng miếu vẫn giữ được các kiến trúc truyền thống như: lợp mái ngói cam truyền thống và trên đỉnh mái là mô típ "lưỡng long chầu nhật".
Bên trong, không gian thờ tự được bài trí công phu với bao lam, hoành phi, liễn đối... Hai bên là tượng ngựa trắng và ngựa đen đứng chầu - biểu tượng sự giao hòa âm dương. Theo tín ngưỡng dân gian, tượng ngựa được xem có quyền năng canh giữ sự tôn nghiêm chốn thờ tự và là phương tiện để các bậc thần linh bảo an vùng đất.
Lúc chúng tôi đến, không gian miếu khá tĩnh lặng, thoang thoảng mùi hương khói. Tuy nhiên, vào lễ Kỳ Yên (17.3 âm lịch), nơi đây trở nên đông đúc hơn bao giờ hết.
"Đây là lễ lớn nhất của miếu, bà con tụ họp rất đông, vừa cúng bái vừa tưởng nhớ tiền nhân, cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa", ông Sơn kể.
Giữa lòng TP.HCM hiện đại, miếu Hòa Tây không chỉ là một công trình tín ngưỡng lâu đời mà còn là chứng tích sống động của lịch sử, nơi lưu giữ ký ức về những võ tướng thời nhà Nguyễn đã hy sinh.
