Cô Hồng, 49 tuổi, giáo viên Ngữ văn, kiêm tổng phụ trách Đội ở trường THCS Lê Thị Bạch Cát, phường Cửa Lò, đã có hơn 23 năm đứng lớp theo diện hợp đồng dài hạn. Từng đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp thị xã, được Sở Giáo dục và Đào tạo cử làm giáo viên cốt cán, nhưng cô chưa có cơ hội vào biên chế. Với 14,5 triệu đồng mỗi tháng, cô Hồng chắt chiu nuôi hai con ăn học và lo thuốc men cho chồng, thấy “đủ” để duy trì cuộc sống.
Khó khăn ập đến khi tháng 10/2025, tỉnh Nghệ An giao biên chế trực tiếp về các trường, nhóm do cấp huyện ký trước đây không còn nằm trong diện được trả lương từ ngân sách.
Cô Hồng không có lương từ đầu năm đến nay, dù vẫn đứng lớp đều đặn hai buổi mỗi ngày.
“Năng lực được ghi nhận, nhưng lương lại không có”, cô ngậm ngùi.
Hơn 4 tháng qua, chi tiêu của gia đình cô Hồng dựa vào khoản lương hưu hơn 7 triệu đồng của chồng, kết hợp vay mượn đồng nghiệp và người thân, mỗi lần vài trăm nghìn.
“Tôi không dám vay nhiều, chỉ đủ cầm cự qua ngày”, cô kể.
Gần đây, giá xăng tăng, chi phí cho quãng đường gần 20 km từ nhà đến trường cao hơn một chút. Vì thế, cô Hồng tự nấu cơm mang theo để tiết kiệm. Những khoản chi như học phí của con hay tiền thuốc cho chồng dần trở thành gánh nặng.
Sau gần 22 năm làm việc, chị Hà, nhân viên y tế trường Mầm non Bình Minh (phường Cửa Lò) nhận lương tháng khoảng 9,8 triệu đồng. Trước kia, chị tin hợp đồng dài hạn do Chủ tịch thị xã Cửa Lò (cũ) ký là đảm bảo cho một công việc ổn định.
Với thù lao lái xe thuê của chồng, tổng thu nhập gia đình chị Hà khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng. Nay mất đi nguồn chính, cuộc sống gia đình 5 người chao đảo. Chị Hà phải tính toán, vay mượn từng đồng, bởi còn lo cho hai con lớn học đại học, con nhỏ học lớp 6.
“Tôi xoay như chong chóng”, chị Hà nói, giọng mệt mỏi, cho biết phải mượn bạn bè từng khoản nhỏ, mỗi lần 1-2 triệu đồng để trang trải sinh hoạt.
Dù vậy, cả hai vẫn đi làm đều đặn. Cô Hồng dạy đủ hai buổi mỗi ngày, kiêm nhiệm công tác Đội, tối về thức khuya soạn giáo án. Trong lớp học, cô Hồng cố quên đi mọi bộn bề để giữ nguyên nhịp giảng.
“Đi làm vì cái tâm”, cô nói, lấy tay lau nước mắt khi kể về việc người thân khuyên nghỉ dạy. Rời bỏ bục giảng sau 23 năm là điều cô chưa từng nghĩ đến.
Còn chị Hà phụ giáo viên chăm trẻ buổi sáng, buổi chiều tiếp tục các phần việc khác, từ y tế đến hỗ trợ lau dọn bàn ghế, vệ sinh phòng học… Ở tuổi 46, chị từng tìm việc làm thêm như rửa bát tại nhà hàng, quán ăn nhưng đều bị từ chối. Tính vay ngân hàng một khoản nhỏ để tìm hướng kinh doanh, song chị cũng bế tắc vì không có thu nhập ổn định để chứng minh khả năng trả nợ.
Cách đây vài ngày, cô Hồng, chị Hà cùng một số đồng nghiệp đến UBND tỉnh Nghệ An, đăng ký gặp Chủ tịch. Họ mong được giải quyết số tiền lương bị nợ và được trả lời rõ ràng về tương lai công việc.
“Chúng tôi cần một câu trả lời thỏa đáng để biết đường tính tiếp”, chị Hà nói, cho hay đã có lịch gặp trong những ngày tới.
Tỉnh Nghệ An hiện có 63 giáo viên và 148 nhân viên hợp đồng (y tế học đường, thiết bị thư viện, thủ quỹ, kế toán…). Nhiều người làm việc trên 20 năm, cá biệt tới 29 năm. Cô Hồng và chị Hà thuộc diện hợp đồng dài hạn, hưởng chế độ như biên chế, còn phần lớn hưởng lương bậc 1 (khoảng 5 triệu đồng), thậm chí chỉ 85% mức này. Do nhiều năm không có chỉ tiêu hoặc không đạt yêu cầu tuyển dụng, đời sống và việc làm của họ luôn bấp bênh.
Phạm Gia Kiệt, cựu học sinh Trường THPT Nguyễn Thượng Hiền (TP.HCM), sinh viên thuộc khóa đầu tiên của chuyên ngành AI Trường ĐH Quốc tế Sài Gòn, đã ghi dấu ấn với danh hiệu thủ khoa được vinh danh trong lễ tốt nghiệp của trường sáng nay 16.5.
Chia sẻ về lựa chọn học chuyên ngành AI, Phạm Gia Kiệt cho biết bản thân đã yêu thích công nghệ, đặc biệt là lập trình ngay từ khi còn học phổ thông. Cách đây 4 năm vào thời điểm Kiệt đứng trước ngưỡng cửa ĐH lựa chọn ngành học, trí tuệ nhân tạo vẫn là một lĩnh vực còn khá mới mẻ nhưng đầy tiềm năng. Nhìn thấy cơ hội của lĩnh vực này, Kiệt quyết định thử sức.
"Càng tìm hiểu, em càng thấy AI có tính đột phá cao và mở ra nhiều cơ hội để người học vừa tích lũy kiến thức chuyên môn, vừa biến đam mê công nghệ thành những ứng dụng thực tế. Bên cạnh đó, nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực AI cũng là một trong những lý do khiến em vững tin vào lựa chọn của mình", Kiệt cho biết.
Bằng niềm đam mê và sự nỗ lực, trong 4 năm ĐH, Kiệt đã gặt hái được nhiều thành tích đáng ghi nhận. Năm 2022, tân thủ khoa đạt giải ba kỳ thi Olympic tin học sinh viên toàn quốc khối chuyên tin. Ở các năm tiếp theo, Kiệt tham gia và đạt thành tích cao tại các hội thi thử thách trí tuệ nhân tạo TP.HCM (AI CHALLENGE).
Năm 2023, Kiệt đạt giải khuyến khích Giải thưởng khoa học và công nghệ dành cho sinh viên trong các cơ sở giáo dục ĐH do Bộ GD-ĐT tổ chức. Không những thế, Kiệt là tác giả chính của các bài báo khoa học và có cơ hội tham dự hội nghị quốc tế về công nghệ thông tin và truyền thông (SOICT) trong nhiều năm.
Tuy nhiên, theo đuổi một lĩnh vực mới mẻ và phát triển nhanh như AI, Phạm Gia Kiệt phải đối diện với không ít áp lực vì khối lượng kiến thức lớn. Độ khó của các môn chuyên ngành như xử lý ngôn ngữ tự nhiên, thị giác máy tính và tốc độ thay đổi liên tục của công nghệ khiến Kiệt cảm thấy choáng ngợp.
Bên cạnh đó, Kiệt thừa nhận bản thân từng bị cuốn vào sự tiện lợi của các công cụ AI như ChatGPT. Tuy nhiên, sau đó Kiệt nhận ra nếu phụ thuộc vào AI thì sẽ không thật sự tích lũy được kiến thức và kỹ năng.
“Một trong những việc khó khăn nhất mà mình phải gây dựng cho bản thân là cách để làm chủ AI, thay vì để AI làm chủ mình. Em phải tập cho bản thân thói quen và kỷ luật để sử dụng công nghệ này một cách tối ưu: không lệ thuộc, nhưng cũng không bác bỏ. Sử dụng để hỗ trợ, chứ không sử dụng để thay thế”, Kiệt chia sẻ.
Nói về bí quyết trở thành người có điểm trung bình tích lũy cao nhất khóa, Kiệt cho biết trong 4 năm học, bản thân rất tích cực tham gia các sân chơi học thuật, nghiên cứu khoa học và hoạt động ngoại khóa.
Theo Kiệt, những sân chơi như Olympic Tin học, ICPC, AI CHALLENGE, các đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường, cấp bộ hay quá trình viết bài cho hội nghị, tạp chí đã Kiệt củng cố kiến thức chuyên ngành, phát triển kỹ năng nghiên cứu và có thêm nhiều ý tưởng cho các đồ án học phần.
“Hầu hết các đồ án cuối kỳ mà em đạt điểm số cao đều có yếu tố về mặt ý tưởng, kỹ thuật mà mình học được từ các hoạt động ngoại khóa. Đồng thời, mong muốn đạt kết quả cao hơn tại các cuộc thi cũng tạo động lực để em học tập nghiêm túc hơn, từ các môn đại cương đến chuyên ngành”, Kiệt cho hay.
Kiệt còn là người sáng lập CLB Olympic tin học tại trường với mong muốn chia sẻ, kích thích niềm đam mê lập trình thi đấu nói riêng, tin học nói chung với nhiều sinh viên khác
Phạm Gia Kiệt chia sẻ bản thân sẽ tiếp tục theo đuổi con đường nghiên cứu khoa học, bắt đầu bằng việc học thạc sĩ với học bổng toàn phần do Trường ĐH Quốc tế Sài Gòn cấp.
"Em mong muốn có thể hiện thực hóa các ý tưởng thông qua nghiên cứu, đồng thời tích lũy kiến thức và kinh nghiệm để một ngày nào đó có thể đứng trên giảng đường, truyền đạt lại tri thức, kỹ năng và niềm đam mê cho các thế hệ sau", Kiệt bày tỏ.
Đó là Bùi Trần Quang Khải (sinh năm 2004, tại TP.HCM), sinh viên ngành công nghệ thông tin chuyên ngành khoa học máy tính Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM).
Hiện đang là sinh viên năm cuối, Khải dự kiến sẽ bảo vệ tốt nghiệp vào tháng 8 tới. Tuy nhiên, tin vui đã đến sớm khi em nhận được thông báo trúng tuyển chương trình tiến sĩ tại 3 trường - ĐH Stony Brook, ĐH Tulane, đặc biệt là ĐH Duke (Mỹ) - nơi mà Khải chọn theo học với chuyên ngành kỹ thuật điện và máy tính.
Điều đáng nói, Khải lựa chọn lộ trình nộp thẳng từ cử nhân, dùng kết quả năm 3 để lên thẳng tiến sĩ mà không cần qua bậc thạc sĩ. Tại Mỹ, hệ thống giáo dục cho phép điều này nếu ứng viên chứng minh được sự trưởng thành vượt bậc trong nghiên cứu và học thuật. Khải nhận được bao gồm học bổng toàn phần và hỗ trợ sinh hoạt phí lên đến 43.775 USD mỗi năm, kéo dài trong suốt 5 năm nghiên cứu (tổng giá trị ước tính hơn 5 tỉ đồng). Khải dự kiến sẽ chính thức nhập học vào đầu tháng 8.
Để có được thành quả này, Khải đã tích lũy hơn một năm kinh nghiệm nghiên cứu cùng nhóm AIMA Research Program. Tại đây, em không chỉ được rèn luyện chuyên môn mà còn xây dựng được mạng lưới kết nối với các giáo sư tại Mỹ. Dưới sự dẫn dắt của đàn anh và gia đình, Khải đã được trang bị nền tảng về tư duy nghiên cứu đến kỹ năng chuẩn bị hồ sơ, phỏng vấn và đối ứng với hội đồng tuyển sinh quốc tế.
Chia sẻ về phương pháp học tập, Khải nhấn mạnh yếu tố đam mê và tinh thần tự tìm tòi. Đặc biệt, trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ, nam sinh này quan niệm: "Điều quan trọng không chỉ là tiếp cận được nhiều thông tin mà còn phải rèn tư duy logic và giữ được khả năng suy nghĩ độc lập, 'be original', thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào công cụ".
Khải cho rằng, người làm nghiên cứu cần biết chuyển hóa kiến thức nền tảng thành cơ sở để ứng dụng và sáng tạo phát triển ý tưởng mới. Đôi khi, ta phải chấp nhận đánh đổi, dành nhiều thời gian để đào sâu một chủ đề cụ thể thay vì cố gắng biết tất cả mọi thứ một cách hời hợt. "Khi làm nghiên cứu khoa học, em nghĩ thay vì chỉ đọc nhiều, mình cần phải bắt tay vào tự thực hiện thực nghiệm các thuật toán trong các bài báo khoa học đã được công bố, nhằm hiểu sâu hơn về phương pháp cốt lõi, từ đó tìm ra được hướng đi mới để sáng tạo phát triển", sinh viên Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia TP.HCM) chia sẻ.
Bùi Trần Quang Khải vốn là học sinh chuyên hóa tại Trường THPT Nguyễn Hữu Huân (TP.HCM). Những năm tháng THPT, Khải từng đạt huy chương đồng Olympic mở rộng tại TP.HCM ở bộ môn này. Thế nhưng, đại dịch Covid-19 xuất hiện đã trở thành một bước ngoặt lớn làm thay đổi hoàn toàn định hướng nghề nghiệp của chàng trai trẻ.
Trong bối cảnh dịch bệnh, việc tiếp cận các phòng thí nghiệm để thực hành hóa học trở nên vô cùng hạn chế. Khải nhận ra rằng, thay vì chờ đợi, mình cần một công cụ linh hoạt hơn để có thể nghiên cứu và làm việc ngay tại nhà. Với suy nghĩ đó, Khải quyết định chuyển hướng sang ngành khoa học máy tính – nơi chiếc máy tính cá nhân có thể trở thành một "phòng thí nghiệm di động". Nói thêm về quan điểm chọn ngành, Khải cho rằng: "Em nghĩ chọn ngành sao cho phù hợp với đam mê hứng thú và điều kiện thực tế của bản thân, đặc biệt là về kinh tế và thiết bị để xác định được định hướng nghề nghiệp rõ ràng".
Với kết quả tốt nghiệp đại học dự kiến loại xuất sắc, Khải cho rằng đó là nhờ luôn duy trì mối quan hệ tốt với bạn bè để cùng trao đổi, phát triển theo nhóm. Khải quan niệm học là không ngại kiên trì tìm hiểu thêm, luyện tập thực hành thêm nhuần nhuyễn các đề tài khác nhau.
Nhìn về tương lai, với mong muốn kết hợp nghiên cứu và ứng dụng thực tế với hy vọng mang lại đột phá công nghệ cho ngành y tế, chàng trai sinh năm 2004 đã vạch sẵn hai hướng đi rõ rệt: nếu tiếp tục con đường học thuật sẽ phấn đấu trở thành giáo sư, nếu bước chân vào thị trường công nghiệp đặt mục tiêu trở thành nhà khoa học nghiên cứu,
Câu chuyện của chàng sinh viên Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM không chỉ là minh chứng cho trí tuệ của người trẻ Việt Nam mà còn là bài học về sự đam mê bền bỉ, khả năng thích nghi và tư duy định hướng rõ ràng phù hợp - những yếu tố cốt lõi để vươn ra biển lớn trong thế giới công nghệ đầy thử thách.
Sở GD-ĐT TP.HCM yêu cầu 168 phường, xã, đặc khu phải cập nhật Kế hoạch tuyển sinh đầu cấp lên trên trang tuyển sinh thành phố tại địa chỉ: https://tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn, chậm nhất vào ngày 25.5.
Sau đó từ ngày 27.5 đến ngày 7.6, các địa phương hướng dẫn và tổ chức cho phụ huynh đăng ký tuyển sinh đầu cấp lớp 1, lớp 6.
Tuyển sinh vào các trường có chương trình đặc thù, bao gồm: chương trình chất lượng cao, tiên tiến, hội nhập khu vực và quốc tế; chương trình tiếng Anh tích hợp theo Đề án 5695; chương trình tăng cường tiếng Pháp; các trường có mô hình đặc thù như TH THCS - THPT Nam Sài Gòn, THCS - THPT Lương Thế Vinh.
UBND các địa phương và 2 trường (TH - THCS - THPT Nam Sài Gòn, THCS - THPT Lương Thế Vinh) thực hiện xét tuyển và công bố kết quả tuyển sinh các chương trình đặc thù, đồng thời đồng bộ dữ liệu lên trang tuyển sinh đầu cấp của thành phố trước 17 giờ ngày 15.6.
Sở GD-ĐT gửi dữ liệu học sinh đã nộp hồ sơ vào các trường có chương trình đặc thù về UBND cấp xã, đặc khu để phục vụ công tác thống kê, rà soát và làm sạch dữ liệu tuyển sinh tại địa phương.
UBND cấp xã căn cứ vào danh sách học sinh nộp hồ sơ vào các trường có chương trình đặc thù và dữ liệu nhận từ Sở GD-ĐT để thực hiện xét tuyển tất cả học sinh dựa trên đối tượng và khu vực mà học sinh đã đăng ký, từ đó phân tích, điều chỉnh, phân bổ học sinh vào các trường tuyển sinh trên địa bàn, phù hợp với tình hình thực tế địa phương.
Theo quy định, chậm nhất ngày 10.7, đồng bộ kết quả tuyển sinh của tất cả học sinh (bao gồm toàn bộ đối tượng tuyển sinh) vào tất cả các trường trên địa bàn lên Hệ thống tuyển sinh đầu cấp tại địa chỉ: https://tuyensinhdaucap.hcm.edu.vn.
Từ ngày 11-20.7, cho phụ huynh xác nhận trực tuyến trên Hệ thống tuyển sinh đầu cấp và nộp hồ sơ vào các trường phổ thông theo dữ liệu đã được UBND cấp xã phân bổ trên trang tuyển sinh của thành phố.
Mốc thời gian tuyển sinh đầu cấp lớp 1, lớp 6 phụ huynh cần lưu ý:
