Cô Hồng, 49 tuổi, giáo viên Ngữ văn, kiêm tổng phụ trách Đội ở trường THCS Lê Thị Bạch Cát, phường Cửa Lò, đã có hơn 23 năm đứng lớp theo diện hợp đồng dài hạn. Từng đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp thị xã, được Sở Giáo dục và Đào tạo cử làm giáo viên cốt cán, nhưng cô chưa có cơ hội vào biên chế. Với 14,5 triệu đồng mỗi tháng, cô Hồng chắt chiu nuôi hai con ăn học và lo thuốc men cho chồng, thấy “đủ” để duy trì cuộc sống.
Khó khăn ập đến khi tháng 10/2025, tỉnh Nghệ An giao biên chế trực tiếp về các trường, nhóm do cấp huyện ký trước đây không còn nằm trong diện được trả lương từ ngân sách.
Cô Hồng không có lương từ đầu năm đến nay, dù vẫn đứng lớp đều đặn hai buổi mỗi ngày.
“Năng lực được ghi nhận, nhưng lương lại không có”, cô ngậm ngùi.
Hơn 4 tháng qua, chi tiêu của gia đình cô Hồng dựa vào khoản lương hưu hơn 7 triệu đồng của chồng, kết hợp vay mượn đồng nghiệp và người thân, mỗi lần vài trăm nghìn.
“Tôi không dám vay nhiều, chỉ đủ cầm cự qua ngày”, cô kể.
Gần đây, giá xăng tăng, chi phí cho quãng đường gần 20 km từ nhà đến trường cao hơn một chút. Vì thế, cô Hồng tự nấu cơm mang theo để tiết kiệm. Những khoản chi như học phí của con hay tiền thuốc cho chồng dần trở thành gánh nặng.
Sau gần 22 năm làm việc, chị Hà, nhân viên y tế trường Mầm non Bình Minh (phường Cửa Lò) nhận lương tháng khoảng 9,8 triệu đồng. Trước kia, chị tin hợp đồng dài hạn do Chủ tịch thị xã Cửa Lò (cũ) ký là đảm bảo cho một công việc ổn định.
Với thù lao lái xe thuê của chồng, tổng thu nhập gia đình chị Hà khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng. Nay mất đi nguồn chính, cuộc sống gia đình 5 người chao đảo. Chị Hà phải tính toán, vay mượn từng đồng, bởi còn lo cho hai con lớn học đại học, con nhỏ học lớp 6.
“Tôi xoay như chong chóng”, chị Hà nói, giọng mệt mỏi, cho biết phải mượn bạn bè từng khoản nhỏ, mỗi lần 1-2 triệu đồng để trang trải sinh hoạt.
Dù vậy, cả hai vẫn đi làm đều đặn. Cô Hồng dạy đủ hai buổi mỗi ngày, kiêm nhiệm công tác Đội, tối về thức khuya soạn giáo án. Trong lớp học, cô Hồng cố quên đi mọi bộn bề để giữ nguyên nhịp giảng.
“Đi làm vì cái tâm”, cô nói, lấy tay lau nước mắt khi kể về việc người thân khuyên nghỉ dạy. Rời bỏ bục giảng sau 23 năm là điều cô chưa từng nghĩ đến.
Còn chị Hà phụ giáo viên chăm trẻ buổi sáng, buổi chiều tiếp tục các phần việc khác, từ y tế đến hỗ trợ lau dọn bàn ghế, vệ sinh phòng học… Ở tuổi 46, chị từng tìm việc làm thêm như rửa bát tại nhà hàng, quán ăn nhưng đều bị từ chối. Tính vay ngân hàng một khoản nhỏ để tìm hướng kinh doanh, song chị cũng bế tắc vì không có thu nhập ổn định để chứng minh khả năng trả nợ.
Cách đây vài ngày, cô Hồng, chị Hà cùng một số đồng nghiệp đến UBND tỉnh Nghệ An, đăng ký gặp Chủ tịch. Họ mong được giải quyết số tiền lương bị nợ và được trả lời rõ ràng về tương lai công việc.
“Chúng tôi cần một câu trả lời thỏa đáng để biết đường tính tiếp”, chị Hà nói, cho hay đã có lịch gặp trong những ngày tới.
Tỉnh Nghệ An hiện có 63 giáo viên và 148 nhân viên hợp đồng (y tế học đường, thiết bị thư viện, thủ quỹ, kế toán…). Nhiều người làm việc trên 20 năm, cá biệt tới 29 năm. Cô Hồng và chị Hà thuộc diện hợp đồng dài hạn, hưởng chế độ như biên chế, còn phần lớn hưởng lương bậc 1 (khoảng 5 triệu đồng), thậm chí chỉ 85% mức này. Do nhiều năm không có chỉ tiêu hoặc không đạt yêu cầu tuyển dụng, đời sống và việc làm của họ luôn bấp bênh.
Thông tin được ông Hồ Tấn Minh, Chánh Văn phòng Sở GD&ĐT TPHCM, chia sẻ tại họp báo kinh tế - xã hội trên địa bàn TPHCM chiều 14/5.
Theo ông Minh, thành phố hiện triển khai kế hoạch xây dựng khoảng 1.000 phòng học mới trong vòng 150 ngày để kịp đưa vào sử dụng từ năm học 2026-2027.
Bên cạnh đó, ngành giáo dục cũng đang rà soát hơn 100 dự án khác nhằm bổ sung cơ sở vật chất, tăng thêm chỗ học cho học sinh trên địa bàn.
TPHCM đặt mục tiêu đạt tỷ lệ 300 phòng học trên 10.000 dân trong độ tuổi đến trường.
Ông Hồ Tấn Minh cho biết ngành giáo dục thành phố đang xây dựng chiến lược tuyển sinh mới. Theo đó, từ năm sau, một số khu vực có thể áp dụng hình thức xét tuyển học bạ vào lớp 10 thay cho thi tuyển. Khi điều kiện cơ sở vật chất đáp ứng đủ nhu cầu học tập, thành phố sẽ hướng tới mục tiêu phổ cập bậc THPT.
Hiện nay, phần lớn trường THPT công lập tại TPHCM tuyển sinh lớp 10 bằng hình thức thi tuyển. Phương thức xét tuyển hiện chỉ áp dụng tại một số trường đặc thù như Trường THCS - THPT Thạnh An tuyển học sinh đã hoàn thành chương trình THCS tại trường; Trường THPT Võ Thị Sáu xét tuyển học sinh tốt nghiệp từ Trường THCS Lê Hồng Phong trên địa bàn.
Theo thống kê của Sở GD&ĐT TPHCM, năm học 2026-2027, toàn thành phố có hơn 151.000 học sinh đăng ký dự thi lớp 10 công lập, trong khi tổng chỉ tiêu tuyển sinh là hơn 118.000 học sinh. Dự kiến khoảng 78% thí sinh dự thi sẽ trúng tuyển.
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027 tại TPHCM sẽ diễn ra trong hai ngày 1/6 và 2/6.
Thí sinh dự thi 3 môn bắt buộc gồm toán, ngữ văn và ngoại ngữ. Trong đó, toán và ngữ văn thi theo hình thức tự luận với thời gian làm bài 120 phút; ngoại ngữ thi trong 90 phút. Những học sinh đăng ký vào lớp chuyên hoặc lớp tích hợp sẽ thi thêm môn tương ứng.
Hiện nay, trên cả nước mới chỉ có một số địa phương áp dụng hình thức xét tuyển vào lớp 10 thay cho thi tuyển.
Theo thống kê, năm 2026, các tỉnh Vĩnh Long, Cà Mau và Lâm Đồng chỉ tổ chức thi tuyển đối với trường chuyên, còn các trường THPT đại trà áp dụng xét tuyển học bạ.
Tại Gia Lai, trong tổng số 126 trường THPT tuyển sinh lớp 10, có 78 trường thực hiện xét tuyển dựa trên kết quả học tập và rèn luyện của học sinh THCS, trong khi 48 trường tổ chức thi tuyển.
Năm 2026 cũng là lần đầu Cần Thơ áp dụng song song hai hình thức thi tuyển và xét tuyển trong tuyển sinh lớp 10. Theo đó, 59 trường THPT tổ chức thi tuyển, còn 32 trường thực hiện xét tuyển.
Chiều 9-4, Trường Tài năng UEH.ISB (Đại học Kinh tế TP.HCM) tọa đàm về chương trình thực nghiệm với doanh nghiệp (ETA), đưa sinh viên đến trực tiếp tham gia hoạt động, dự án tại những công ty top 100 Việt Nam.
Bà Trần Thị Quế Hương - quản lý chương trình Brandstorm & Tuyển dụng nhân tài, L'Oréal Việt Nam - đánh giá hiện đang có sự chuyển dịch rõ rệt trong cách doanh nghiệp tiếp cận và phát triển nguồn nhân lực trẻ.
Trước đây hoạt động tuyển dụng nhân sự trẻ ở nhiều doanh nghiệp diễn ra ở giai đoạn cuối, thông qua ngày hội việc làm, chương trình tham quan doanh nghiệp hoặc tuyển thực tập sinh dành cho sinh viên năm cuối.
Nhưng cách tiếp cận này ngày càng bộc lộ giới hạn khi doanh nghiệp chỉ có thể "nhìn thấy" ứng viên trong một khoảng thời gian rất ngắn trước khi đưa ra quyết định.
Xu hướng hiện nay là dịch chuyển việc tiếp cận nhân tài sớm hơn, ngay từ năm 1 và 2 thông qua chương trình thực nghiệm hợp tác cùng trường đại học.
Điển hình, L'Oréal mới kết thúc chương trình thực nghiệm với doanh nghiệp kéo dài hai tháng cùng 154 sinh viên Trường Tài năng UEH.ISB (Đại học Kinh tế TP.HCM) và Western Sydney Việt Nam.
Đơn vị đã tìm cách "gắn" sinh viên vào hoạt động và dự án thực tế của công ty, chủ động rà soát các phòng ban đang có nhu cầu thật, các dự án đang cần thêm nguồn lực trẻ.
Chẳng hạn, L'Oréal đã xác định được một số mảng công việc phù hợp với sinh viên, đặc biệt là những lĩnh vực mang tính "bắt trend", gắn với hành vi người tiêu dùng và thị trường như marketing, thương mại hay vận hành kênh phân phối.
Nhiều sinh viên tham gia sáng tạo được các nội dung video trẻ trung, kích thích mua sắm của khách hàng trên các nền tảng mạng xã hội và được đánh giá rất cao.
Bà Lê Thị Hồng Thắm - Giám đốc nhân sự tại Colgate-Palmolive Việt Nam - đồng tình rằng khi tiếp nhận sinh viên, doanh nghiệp cũng chủ động khai thác giá trị từ nguồn lực trẻ.
Chuẩn bị đón hơn 100 sinh viên trong chương trình thực nghiệm với doanh nghiệp từ tháng 5 đến tháng 7 tới, bà Thắm cho biết Colgate-Palmolive Việt Nam dự kiến triển khai các dự án mới mà sinh viên sẽ tham gia như một lực lượng thực thi thực sự.
Những dự án này chủ yếu diễn ra ở kênh truyền thống, gắn với hoạt động thị trường như khảo sát, phân phối, bán hàng, tức đi chợ theo đúng nghĩa thực tế.
"Các bạn sẽ không làm việc trong văn phòng, mà ra ngoài thị trường, tiếp xúc với khách hàng thật, xử lý những vấn đề rất cụ thể của hoạt động kinh doanh", bà Thắm chia sẻ.
Những dự án dạng này thường đòi hỏi nguồn lực lớn, linh hoạt và có khả năng triển khai nhanh. Nhờ kết nối với một số lượng lớn sinh viên trong các chương trình thực nghiệm, doanh nghiệp có thêm một lực lượng trẻ, năng động để triển khai các dự án thực tế, mở rộng khả năng thử nghiệm và thu thập dữ liệu từ thị trường.
Buổi giao lưu không chỉ là dịp để sinh viên lắng nghe những chia sẻ từ doanh nhân quốc tế, mà còn là cơ hội để các bạn thực hành kỹ năng phỏng vấn, đặt câu hỏi và tiếp cận nhân vật với vai trò của người làm báo trong môi trường thực tế.
Nhiều câu hỏi sôi nổi từ sinh viên, đặc biệt là hành trình hội nhập của người trẻ Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu.
Trả lời câu hỏi của sinh viên về yếu tố để phát triển trong ngành truyền thông, ông cho rằng mỗi cá nhân là một ẩn số với nhiều yếu tố chi phối như động cơ học tập, khát vọng thăng tiến hay lợi ích cá nhân.
Theo ông, lĩnh vực truyền thông luôn mở ra nhiều cơ hội và thu hút đông đảo người theo học, nhưng để phát triển điều này phụ thuộc nhiều vào tính cách, sự chủ động và khả năng tự phát triển của mỗi người. Nhà trường chỉ có thể tạo nền tảng chung, còn sự bứt phá phụ thuộc vào chính mỗi cá nhân.
Đề cập đến tác động của trí tuệ nhân tạo (AI), ông ví AI giống như quan điểm về “cái lưỡi” của Aesop: “Cái lưỡi là thứ tốt nhất, nhưng cũng có thể là thứ tồi tệ nhất”.
Theo đó, AI cũng mang hai mặt, vừa hữu ích vừa tiềm ẩn rủi ro. Nếu thiếu ý thức và nền tảng kiến thức, người dùng rất dễ tiếp nhận toàn bộ câu trả lời từ AI mà không kiểm chứng tính đúng sai. Việc lạm dụng AI khiến con người dần mất đi kỹ năng và trở nên thụ động.
“Điều này giống như một người thợ mộc sẽ không còn biết đục đẽo nếu quá phụ thuộc vào máy móc, cũng như chúng ta vậy, khi quá lạm dụng nó, kiến thức và kỹ năng có thể bị tịch thu một cách âm thầm”, ông Bernard Hồ Đắc Tấn nhấn mạnh.
Tham gia chương trình, bạn Bảo Thy - sinh viên năm hai khoa Truyền thông sáng tạo - cho biết đây là năm thứ hai cô học tập, thực hành tại báo Tuổi Trẻ.
Bảo Thy cho rằng các chương trình thực hành ngày càng phong phú, giúp sinh viên có cơ hội tiếp xúc với nhiều nhân vật, nhiều lĩnh vực khác nhau. Ngoài ra, bạn được gặp gỡ nhiều người hơn, từ đó hiểu thêm nhiều câu chuyện và có thêm nhiều góc nhìn về một vấn đề nào đó.
"Chương trình hôm nay có nhiều ý nghĩa đối với tôi. Tôi nhận được nhiều cảm hứng và kinh nghiệm, không chỉ trong chuyên môn mà còn ở phong thái và cách giao tiếp từ ông Bernard, những điều mà ông chia sẻ rất phù hợp với sinh viên Gen Z.
Đặc biệt khi nói về AI, ông nhấn mạnh không nên quá phụ thuộc mà cần giữ tư duy và bản sắc cá nhân. Tôi nghĩ đây là điều rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay”, Thy bày tỏ.
Tương tự, bạn Khánh Quỳnh - sinh viên năm hai khoa Truyền thông sáng tạo - cho rằng buổi giao lưu mang lại cho bạn nhiều giá trị, đặc biệt ở tính kết nối giữa các thế hệ.
“Tôi thích cách một người đi trước truyền tải lại những trải nghiệm, bài học mà họ đã đi qua cho mình, điều đó giúp chúng tôi hiểu rõ hơn về con đường mình đang chọn”, Quỳnh chia sẻ.
Bạn Thanh Trúc (ảnh trái) và bạn Trâm Anh (ảnh phải) đặt câu hỏi cho ông Bernard về hành trình trở về Việt Nam - Ảnh: DUYÊN PHAN
