Thị trường kim loại quý vừa chứng kiến một phiên giao dịch đầy biến động khi giá bạc bất ngờ đảo chiều mạnh sau chuỗi tăng kéo dài sáu phiên liên tiếp. Trong phiên ngày 14/5, bạc từng leo lên vùng 88,48 USD/ounce – mức cao nhất trong 2 tháng – trước khi lao dốc xuống quanh 84,55 USD chỉ vài giờ sau đó.
Mức giảm gần 4 USD khiến bạc mất động lực tăng ngắn hạn, đồng thời tạo ra sự đối lập rõ rệt với vàng. Trong khi bạc rung lắc dữ dội, giá vàng chỉ giảm chưa tới 0,3%, cho thấy dòng tiền trên thị trường đang có sự phân hóa mạnh.
Diễn biến này nhanh chóng làm dấy lên lo ngại về khả năng kim loại quý bước vào một nhịp điều chỉnh sâu hơn. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng cú giảm của bạc phản ánh nhiều hơn những thay đổi trong kỳ vọng kinh tế vĩ mô thay vì sự suy yếu của xu hướng dài hạn.
Vì sao bạc giảm mạnh hơn vàng?
Để hiểu vì sao bạc lại nhạy cảm hơn vàng trong những phiên giao dịch đầy biến động, cần nhìn vào cấu trúc nhu cầu cốt lõi của kim loại này. Vàng gần như phụ thuộc hoàn toàn vào tâm lý tích trữ tài sản và trú ẩn an toàn. Bạc lại mang một sứ mệnh kép, vừa là tiền tệ vừa là nguyên liệu sản xuất không thể thiếu.
Theo dữ liệu từ báo cáo của Silver Institute, khoảng 55% nhu cầu bạc trên toàn cầu hiện nay phục vụ trực tiếp cho lĩnh vực công nghiệp. Kim loại này có mặt ở khắp mọi nơi, từ tấm pin năng lượng mặt trời, linh kiện xe điện, chip bán dẫn cho đến các thiết bị y tế công nghệ cao. Phần còn lại mới dành cho nhu cầu đầu tư và tích trữ vật chất.
Chính “vai trò kép” này khiến bạc thường biến động mạnh hơn vàng trong những giai đoạn thị trường lo ngại về lãi suất và tăng trưởng kinh tế. Khi kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hạ lãi suất suy yếu, triển vọng sản xuất công nghiệp cũng chịu áp lực vì chi phí vốn tăng cao. Điều đó khiến giới đầu tư nhanh chóng cắt giảm phần “định giá công nghiệp” trong giá bạc.
Đó chính xác là những gì đã diễn ra trong phiên giao dịch ngày 14/5. Lực bán tháo xuất hiện không phải vì bạc mất đi giá trị trú ẩn, mà vì thị trường nhận ra động cơ công nghiệp của kim loại này đang phải đối mặt với những cơn gió ngược từ chính sách tiền tệ.
Cú sốc lạm phát khiến thị trường đổi kỳ vọng
Nguyên nhân trực tiếp bóp nghẹt kỳ vọng sản xuất đến từ 3 báo cáo kinh tế quan trọng của Mỹ được công bố liên tiếp. Các dữ liệu này đã dội một gáo nước lạnh vào hy vọng nới lỏng chính sách tiền tệ. Lạm phát tiêu dùng trong tháng 4 bất ngờ tăng lên 3,8%, mức cao nhất kể từ tháng 5/2023.
Tình hình ở mảng bán buôn còn căng thẳng hơn. Chỉ số giá sản xuất vọt lên 6% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu mức đỉnh kể từ cuối năm 2022. Cú sốc lớn nhất nằm ở chi phí năng lượng khi giá xăng tăng tới 15,6%, buộc các doanh nghiệp phải đẩy gánh nặng chi phí sang vai người tiêu dùng. Đồng thời, doanh số bán lẻ vẫn duy trì đà tăng 0,5%, cho thấy sức mua chưa hề suy kiệt.
Hệ quả là thị trường tài chính đã phải định giá lại toàn bộ lộ trình của Fed. Công cụ CME FedWatch cho thấy giới giao dịch đã hoàn toàn xóa bỏ kịch bản hạ lãi suất trong năm 2026. Thậm chí, gần một phần ba thị trường đang đặt cược vào khả năng lãi suất sẽ còn tiếp tục tăng trước khi năm nay khép lại.
Đây là môi trường đặc biệt bất lợi đối với bạc. Đồng USD mạnh lên khiến kim loại này trở nên đắt đỏ hơn với người mua toàn cầu, trong khi lãi suất cao làm tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ tài sản không sinh lợi suất.
Không chỉ chịu sức ép từ Mỹ, thị trường bạc còn đối mặt lực cản lớn từ châu Á. Ấn Độ vừa nâng thuế nhập khẩu vàng và bạc từ 6% lên 15% nhằm bảo vệ đồng rupee và dự trữ ngoại hối. Động thái này có thể làm suy yếu nhu cầu mua vàng bạc vật chất tại một trong những thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới.
Trong khi đó, giới đầu tư toàn cầu vẫn giữ tâm lý thận trọng trước cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh.
Các thông tin về khả năng cắt giảm thuế đối với khoảng 30 tỷ USD hàng hóa giúp cải thiện phần nào kỳ vọng thương mại, nhưng sự thiếu rõ ràng về quy mô và thời điểm thực hiện khiến dòng tiền vẫn chưa sẵn sàng quay trở lại mạnh mẽ với nhóm kim loại công nghiệp.
Tính đến 7h ngày 15/5, giá bạc giao dịch quanh mức 83,5 USD/ounce, tiếp tục giảm nhẹ so với phiên trước đó. Dù vậy, nhiều tổ chức vẫn cho rằng nền tảng dài hạn của bạc chưa thay đổi. Theo Silver Institute, thị trường bạc toàn cầu năm 2026 dự kiến thiếu hụt khoảng 46,3 triệu ounce. Đây là năm thứ sáu liên tiếp nhu cầu vượt sản lượng khai thác.
Nguồn cung bạc hiện vẫn bị giới hạn do phần lớn sản lượng là sản phẩm phụ từ các mỏ đồng, chì và kẽm, khiến việc mở rộng khai thác không thể diễn ra nhanh chóng dù giá tăng cao. Trong khi đó, nhu cầu công nghiệp dài hạn vẫn được hỗ trợ bởi quá trình chuyển đổi năng lượng, mở rộng sản xuất xe điện và sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu AI.
Ngoài ra, những cú sốc năng lượng toàn cầu liên quan đến eo biển Hormuz tiếp tục làm gia tăng áp lực lạm phát. Đây là dạng lạm phát phía cung mà công cụ lãi suất của Fed khó có thể xử lý triệt để. Điều đó đồng nghĩa các tài sản thực như vàng và bạc vẫn giữ vai trò quan trọng trong chiến lược phòng vệ dài hạn của giới đầu tư.
Hiện tại, thị trường bạc đang bước vào giai đoạn nhạy cảm nhất khi phải cân bằng giữa áp lực lãi suất ngắn hạn và triển vọng thiếu hụt nguồn cung kéo dài trong nhiều năm tới.
Trong khoảng 30 phút đầu phiên giao dịch sáng 14/4, Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC) hai lần tăng giá vàng. Lúc 9h, doanh nghiệp này niêm yết vàng miếng tại 170,5 - 173 triệu đồng một lượng. Các thương hiệu khác báo giá tương tự.
Vàng nhẫn trơn tại SJC cũng tăng 1,5 triệu đồng hai chiều mua - bán, lên 170,2 - 172,7 triệu đồng một lượng. PNJ, Bảo Tín Minh Châu niêm yết mặt hàng này tương tự SJC, trong khi DOJI mua bán nhẫn trơn cao hơn 300.000 đồng, quanh 170 - 173 triệu đồng một lượng.
try{try{for(const iframe of document.querySelectorAll("iframe[data-src]")){iframe.removeAttribute("sandbox");iframe.setAttribute("src",iframe.getAttribute("data-src"));}}catch(e){}}catch(e){console.log("error_replace_script",e);}
Vàng trong nước tăng theo đà đi lên của giá quốc tế. Sáng nay, mỗi ounce vàng thế giới giao ngay tăng gần 29 USD, lên 4.768 USD.
Giá kim loại quý tăng trở lại sau hai phiên giảm nhờ kỳ vọng về một thỏa thuận chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran. Dù Mỹ phong tỏa eo biển Hormuz, Tổng thống Donald Trump cho biết các quan chức Iran tiếp cận chính quyền của ông với mong muốn "đàm phán một thỏa thuận".
Ông Justin Lin, chiến lược gia tại Global X ETFs Australia, nhận định giá vàng hiện biến động theo kỳ vọng lãi suất, thay vì đóng vai trò là tài sản trú ẩn trước rủi ro địa chính trị. Chuyên gia này đánh giá lạm phát có thể gây áp lực lên kim loại quý trong ngắn hạn, nhưng có thể kéo vĩ mô tăng trưởng chậm lại - yếu tố "thường mang lại lợi ích" cho vàng.
Quy đổi theo tỷ giá Vietcombank, giá vàng thế giới tương đương 152 triệu đồng. Như vậy, mỗi lượng vàng trong nước chênh với thế giới khoảng 21 triệu, thu hẹp đà " vênh" kỷ lục 30 triệu đồng hồi cuối tháng 3.
Bạc miếng, bạc thỏi cũng tăng 2,9%. Phú Quý niêm yết kim loại này tại 2,97 - 2,96 triệu đồng một lượng, tương đương 76,6 - 79 triệu một kg. Ancarat mua bán mặt hàng này quanh 2,86 - 2,95 triệu, còn Công ty Sacombank - SBJ giao dịch tại 2,86 - 2,94 triệu.
Ý kiến được đại diện các hiệp hội, nhà đầu tư đưa ra tại tọa đàm Bảo đảm năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của TP HCM do báo Người lao động phối hợp Tổng công ty điện lực TP HCM (EVNHCM) tổ chức, ngày 5/5.
Ông Phan Thanh Lâm, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TP HCM, cho rằng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ hay chi phí thiết bị - vốn đã giảm mạnh những năm gần đây - mà ở cơ chế thị trường, đặc biệt là mức giá mua điện dư quá thấp, chưa tạo được động lực tài chính.
Theo ông Lâm, sau giai đoạn bùng nổ với cơ chế giá FIT (FiT 1 và FiT 2) vào các năm 2019-2020, thị trường đã chững lại đáng kể. Các chính sách hiện hành chưa tạo được cú hích đủ mạnh, đặc biệt còn có một số rào cản.
Đầu tiên là thủ tục hành chính và quy trình triển khai còn phức tạp, đặc biệt khi có yếu tố bán điện lên lưới, khiến phần lớn người dân và doanh nghiệp lựa chọn phương án tự tiêu thụ thay vì tham gia sâu hơn vào thị trường điện.
Tiếp đến là thiếu các chính sách khuyến khích mang tính kinh tế rõ ràng. Ở nhiều quốc gia, người dân đầu tư điện mặt trời vì có cơ chế hỗ trợ cụ thể như ưu đãi thuế, tín dụng xanh, hoặc giá điện theo thời gian. Trong khi đó, tại Việt Nam, động lực tài chính hiện nay chưa đủ mạnh để tạo làn sóng đầu tư mới.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Thanh Toàn, đại diện nhóm nhà đầu tư năng lượng tái tạo tại TP HCM, cho rằng ở các khu công nghiệp TP HCM, mái nhà máy sản xuất mới lắp đặt khoảng 20% tiềm năng, còn hộ gia đình tham gia rất ít do bài toán kinh tế chưa khả thi.
"Người dân phát điện vào ban ngày nhưng đi làm, không sử dụng hết; phần điện dư bán lại với giá quá thấp không bù được tiền điện mua vào buổi tối", ông Toàn nói. Trong khi đó, người dân chỉ được bán tối đa 20% công suất lắp đặt thực tế với giá hiện hành chỉ hơn 800 đồng/kWh.
Theo ông, dự kiến sắp tới tỷ lệ bán điện dư lên lưới lên đến 50% cũng là một tín hiệu để phát triển điện mặt trời áp mái. Tuy nhiên, điều quan trọng là giá mua cần hấp dẫn hơn. "Cần có chính sách để giá mua điện dư tiệm cận với giá đầu tư thì mới đủ sức thu hút", ông Toàn nói.
Hiện theo quy định, điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu chỉ được bán lên lưới một phần dư với giá điện năng thị trường bình quân năm trước, thay vì cơ chế giá ưu đãi cố định như giai đoạn 2019-2020 (giá mua hiện tại 2.105 đồng/kWh, chưa bao gồm VAT). Giới chuyên môn cho rằng mức này chưa đủ tạo lợi nhuận rõ rệt cho các khoản đầu tư nhỏ lẻ.
Trong khi đó, theo Quy hoạch điện VIII, đến năm 2030 cả nước đặt mục tiêu khoảng 50% mái nhà công sở và hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu, tương đương quy mô 26.000 MW.
Với TP HCM, nơi nhu cầu điện cho tăng trưởng kinh tế, kinh tế số và AI được dự báo tăng nhanh, việc tận dụng hàng triệu mái nhà như những "nhà máy điện nhỏ" được xem là giải pháp quan trọng để bổ sung nguồn điện tại chỗ.
Bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó giám đốc Sở Công Thương TP HCM, cho biết thành phố hiện có 22.355 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất khoảng 1.832 MWp, song dư địa phát triển vẫn còn rất lớn ở khu dân cư, thương mại và công nghiệp.
Theo bà Ngọc, TP HCM đang xây dựng một nghị quyết riêng về cơ chế, chính sách hỗ trợ điện mặt trời mái nhà cho hộ dân và doanh nghiệp theo cơ chế đặc thù. Song song đó, thành phố nghiên cứu thêm các giải pháp như tín dụng xanh, vốn vay ưu đãi, mô hình ESCO, hỗ trợ kỹ thuật, số hóa thủ tục và ưu đãi thuế để giảm chi phí đầu tư ban đầu.
Năm 2026, ngành điện TP HCM xây dựng kế hoạch cung cấp điện với mục tiêu đáp ứng mức tăng trưởng điện năng khoảng 5% so với năm trước. Ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc EVNHCMC, cho biết sau khi tiếp nhận thêm địa bàn Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), quy mô hệ thống điện TP HCM đã tăng lên đáng kể. Công suất cực đại năm 2025 của toàn hệ thống đạt 8.936 MW; công suất đặt các máy biến áp 110kV thuộc sở hữu ngành điện là 13.363 MVA, tương ứng khoảng 12.027 MW với hệ số công suất 0,90; tỷ lệ dự phòng lưới điện khoảng 35%.
Theo ông Kiên, dù hệ thống điện TP HCM sau khi mở rộng địa bàn vẫn đang duy trì mức dự phòng tương đối an toàn, ngành điện cho rằng để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng cao trong các năm tới, thành phố vẫn cần đẩy mạnh nguồn điện phân tán tại chỗ. EVNHCMC khuyến khích hộ dân, doanh nghiệp phát triển điện mặt trời mái nhà kết hợp lưu trữ năng lượng nhằm giảm áp lực lưới điện giờ cao điểm và tối ưu chi phí sử dụng điện lâu dài.
Chỉ số đại diện cho sàn TP HCM đang có trạng thái hưng phấn với chuỗi tăng 4 phiên liên tiếp, qua đó thiết lập kỷ lục mới 1.915 điểm (tính theo giá đóng cửa). Trong báo cáo chiến lược tháng này, phần lớn công ty chứng khoán và quỹ đầu tư dự báo đà tăng tiếp diễn, sớm đưa chỉ số lên 2.000 điểm - cột mốc tâm lý quan trọng.
Theo ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Ngân hàng đầu tư Công ty Chứng khoán An Bình (ABS), thị trường đang hội tụ nhiều tín hiệu kỹ thuật tích cực về ngắn hạn lẫn trung hạn. Các cổ phiếu trong "họ" Vingroup đóng vai trò dẫn dắt, còn các mã trụ thuộc nhóm ngân hàng, chứng khoán, thép... giữ vai trò nâng đỡ. Dòng tiền có dấu hiệu luân chuyển giữa các nhóm ngành, thay vì tập trung vào một vài cổ phiếu đơn lẻ như trước.
"Đây là diễn biến tích cực đối với vận động tăng giá của chứng khoán trong giai đoạn tới", ông Minh nói.
Chuyên gia cho rằng thị trường chưa thực sự hưng phấn do nhà đầu tư còn e dè, thể hiện qua thanh khoản thấp. Tuy nhiên, trong kịch bản cơ sở, khi VN-Index vượt qua vùng 1.920 điểm, dòng tiền đứng ngoài sẽ quay lại mạnh hơn. Nếu bỏ được tâm lý thận trọng, chỉ số có thể kéo dài mạch tăng lên vùng 1.950-2.018 điểm.
Dù vậy, chuyên gia để ngỏ kịch bản tiêu cực nếu xung đột Trung Đông kéo dài và gây ảnh hưởng đến triển vọng kinh tế toàn cầu. Trong trường hợp này, VN-Index nhiều khả năng quay lại kiểm định vùng hỗ trợ 1.750-1.800 điểm trước khi xác lập xu hướng mới.
Tương tự cách dự báo của ABS, nhóm phân tích Công ty Chứng khoán Tiên Phong (TPS) xây dựng ba kịch bản trong tháng này, trong đó đề cập khả năng chỉ số chạm 2.100 điểm.
Theo TPS, nền tảng vĩ mô gồm tăng trưởng GDP tích cực, định hướng điều hành lãi suất ổn định và xác nhận nâng hạng chứng khoán đóng vai trò hỗ trợ trung hạn. Ngược lại, những lực cản lớn nhất là lãi suất vẫn ở mức cao, áp lực lạm phát và tâm lý mùa vụ "sell in May" (bán trong tháng 5).
Nhóm phân tích dự báo kịch bản có xác suất cao nhất (65%) là chỉ số dao động trong vùng 1.864-1.925 điểm. Ở kịch bản tích cực với xác suất 20%, chỉ số được kỳ vọng lên vùng 1.985-2.100 điểm nếu áp lực xả hàng quanh vùng đỉnh cũ không quá lớn.
Ngược lại, ở kịch bản tiêu cực, chỉ số có thể dao động quanh vùng 1.760-1.800 điểm. Tuy nhiên, nhóm phân tích cho rằng thị trường sẽ không biến động cực đoan. Thay vào đó, VN-Index giằng co trong biên độ hẹp để vừa hấp thụ các yếu tố bất lợi, vừa phản ánh kỳ vọng tăng trưởng dài hạn.
Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) dự đoán biên độ dao động của VN-Index trong 3 tháng tới có thể rất rộng, từ 1.623 đến 2.317 điểm, tương ứng mức biến động giảm khoảng 11% đến tăng gần 25% so với cuối tháng trước.
Lý giải điều này, chuyên gia VDSC nhận định đà phục hồi và tăng điểm của VN-Index khoảng một tháng trở lại đây phụ thuộc lớn vào nhóm bất động sản, đặc biệt là "họ" Vingroup. VIC và VHM đóng góp đến 167 trong tổng mức tăng 179 điểm tháng trước. Do đó, nếu loại bỏ tác động nhóm này, chỉ số gần như đi ngang.
Yếu tố hỗ trợ cho thị trường thời gian tới, theo chuyên gia, là tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp. Sau mùa báo cáo tài chính quý đầu năm, P/E của VN-Index điều chỉnh về khoảng 14 lần, trong bối cảnh lợi nhuận sau thuế toàn thị trường tăng 45% so với cùng kỳ. Loại trừ nhóm Vingroup, P/E chỉ khoảng 11,7 lần, thấp hơn đáng kể so với mặt bằng. Định giá thấp đang mở ra dư địa tái định giá cho phần đông cổ phiếu nếu thị trường điều chỉnh.
Cùng quan điểm thận trọng, nhưng SSI Research không dự báo cụ thể điểm số VN-Index. Theo nhóm này, tháng 5 có thể là giai đoạn trống thông tin sau khi thị trường đã phản ánh hàng loạt yếu tố hỗ trợ trong tháng trước như triển vọng nâng hạng, kết quả kinh doanh quý I tích cực hay chính sách hỗ trợ từ Chính phủ.
"Dư địa tăng của thị trường có thể bị thu hẹp và mức độ biến động gia tăng trong ngắn hạn. Tuy nhiên, các nhịp điều chỉnh mạnh nếu xuất hiện vẫn mở ra cơ hội tích lũy cổ phiếu với định giá hấp dẫn hơn cho nhà đầu tư dài hạn", chuyên gia SSI Research nhận định.
Nhiều nhóm phân tích cũng cho rằng thị trường điều chỉnh sẽ mang đến cơ hội giải ngân cho nhà đầu tư trung và dài hạn, nhất là những người quản trị danh mục tốt trong giai đoạn thị trường tăng nóng. Ngược lại, khi VN-Index tiếp tục đi lên theo đà hiện tại, nhà đầu tư có thể tăng tần suất giao dịch dựa trên các mốc hỗ trợ và kháng cự của từng cổ phiếu.
"Yếu tố rủi ro với cổ phiếu giảm đi đáng kể, khá an toàn cho việc tiếp tục gia tăng vị thế nắm giữ trung hạn khi thị trường còn e dè xu hướng tăng", ông Thế Minh nói.
